Catutthasāriputtakoṭṭhikasutta
Catutthasāriputtakoṭṭhikasutta → ārāmasuttaṁ (bj); sāriputta-koṭṭhiko 4 (or ārāma) (pts1ed)๖ จตุตถสารีปุตตโกฏฐิตสูตร
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto, āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye.
mahākoṭṭhiko → mahākoṭṭhito (bj, sya-all) | sāriputto → sārīputto (sya-all) | ca → (pts) | Mahākoṭṭhiko → S1-3 -koṭṭhito always (pts note) | samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรและท่านพระมหาโกฏฐิตะอยู่ ณ ป่า อิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุงพาราณสี
Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākoṭṭhiko tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākoṭṭhikena saddhiṁ sammodi.
mahākoṭṭhiko → mahākoṭṭhito (bj, sya-all) | mahākoṭṭhikena → mahākoṭṭhitena (bj, sya-all) | sāriputto sāyanhasamayaṁ paṭisallānā → sārīputto sāyaṇhasamayaṁ paṭisallāṇā (sya-all) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayam (pts) | mahākoṭṭhiko → mahā-koṭṭhiko (pts) | upasaṅkamitvā → upasaṅkami (pts) | mahākoṭṭhikena saddhiṁ → mahā-koṭṭhikena saddhim (pts)ครั้งนั้น ท่านพระสารีบุตรออกจากที่หลีก เร้นในเวลาเย็น เข้าไปหาท่านพระมหาโกฏฐิตะถึงที่อยู่ ได้สนทนาปราศรัย
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṁ mahākoṭṭhikaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all) | mahākoṭṭhikaṁ → mahākoṭṭhitaṁ (bj, sya-all) | sāriputto → sārīputto (sya-all) | kathaṁ → (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | āyasmantaṁ mahākoṭṭhikaṁ etadavoca → āyasmantam mahā-koṭṭhikam etad avoca (pts)พอเป็น ที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้ถามท่านพระมหาโกฏฐิตะดังนี้ว่า
“‘kiṁ nu kho, āvuso koṭṭhika, hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti …pe…
koṭṭhika → koṭṭhita (bj); mahākoṭṭhita (sya-all) | Koṭṭhika → S1 koṭṭita (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“ท่านมหาโกฏฐิตะ ท่านถูกผมถามว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกหรือ’ ฯลฯ
‘kiṁ panāvuso, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti iti puṭṭho samāno:
paraṁ maraṇāti → param maraṇa ti (pts) | kiṁ panāvuso → kiṁpanāvuso (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | kiṁ → kim (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่ เกิดอีกก็มิใช่หรือ’
‘etampi kho, āvuso, abyākataṁ bhagavatā—
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | etampi → etam pi (pts) | abyākataṁ → avyākatam (pts)ก็ตอบว่า ‘ผู้มีอายุ แม้ปัญหาว่า ‘หลังจากตายแล้ว
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vadesi.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)ตถาคต จะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ นี้พระผู้มีพระภาคก็ไม่ทรงพยากรณ์’
Ko nu kho, āvuso, hetu, ko paccayo, yenetaṁ abyākataṁ bhagavatā”ti?
yenetaṁ abyākataṁ → yena taṁ avyākataṁ (bj) | tam → B1-2 yenetaṁ (pts note) | ti → S1-3 omit ti (pts note) | yenetaṁ abyākataṁ bhagavatāti → yena tam avyākatam bhagavatā ti (pts)อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่พระผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์ปัญหานั้น”
“Rūpārāmassa kho, āvuso, rūparatassa rūpasammuditassa rūpanirodhaṁ ajānato apassato yathābhūtaṁ, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa hoti;
rūpasammuditassa → S1-3 -samuditassa (further on sammu-); B2 pamuditassa always (pts note) | paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | rūpasammuditassa → rūpasamuditassa (th) | rūpanirodhaṁ → rūpanirodham (pts) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)ท่านพระมหาโกฏฐิตะตอบว่า “ผู้มีอายุ ทิฏฐิว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคต เกิดอีก’ ก็ดี
‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa hoti;
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตไม่เกิดอีก’ ก็ดี
‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa hoti;
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคต เกิดอีกและไม่เกิดอีก’ ก็ดี
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa hoti.
na hoti → nahoti (bjt) | paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่ เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมมีแก่บุคคลผู้ชื่นชม ยินดี บันเทิงในรูป ผู้ไม่รู้ ไม่เห็นความ ดับรูปตามความเป็นจริง
Vedanārāmassa kho, āvuso, vedanāratassa vedanāsammuditassa, vedanānirodhaṁ ajānato apassato yathābhūtaṁ, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa hoti …pe…
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | vedanāsammuditassa → vedanāsamuditassa (th) | vedanānirodhaṁ → vedanānirodham (pts) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts) | pe → spelled out in full (pts)ทิฏฐิว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก’ ก็ดี ... ย่อมมีแก่บุคคล ผู้ชื่นชม ยินดี บันเทิงในเวทนา ผู้ไม่รู้ ไม่เห็นความดับเวทนาตามความเป็นจริง ฯลฯ
saññārāmassa kho, āvuso …pe…ผู้ ชื่นชมในสัญญา ฯลฯ
saṅkhārārāmassa kho āvuso …pe…
saṅkhārārāmassa → saṅkhārarāmassa (pts)ผู้ชื่นชมในสังขาร ฯลฯ
viññāṇārāmassa kho, āvuso, viññāṇaratassa viññāṇasammuditassa viññāṇanirodhaṁ ajānato apassato yathābhūtaṁ, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa hoti …pe…
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | viññāṇasammuditassa → viññāṇasamuditassa (th) | viññāṇanirodhaṁ → viññāṇanirodham (pts) | paraṁ maraṇātipissa hoti → param maraṇā ti (pts)ทิฏฐิว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก’ ก็ดี ฯลฯ
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa hoti.
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมมีแก่บุคคล ผู้ชื่นชม ยินดี บันเทิงในวิญญาณ ผู้ไม่รู้ ไม่เห็นความดับวิญญาณตามความเป็นจริง
Na rūpārāmassa kho, āvuso, na rūparatassa na rūpasammuditassa, rūpanirodhaṁ jānato passato yathābhūtaṁ, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa na hoti …pe…
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | rūpasammuditassa → rūpasamuditassa (th) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)แต่ทิฏฐิว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก’ ก็ดี ฯลฯ
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa na hoti.
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมไม่มีแก่บุคคลผู้ไม่ชื่นชม ไม่ยินดี ไม่บันเทิงในรูป ผู้รู้ เห็นความดับรูปตามความเป็นจริง
Na vedanārāmassa kho, āvuso …pe…
āvuso → āvuso na vedanāratassa na vedanāsammuditassa (bj) | la → Little more developed in S1-3 (pts note)ทิฏฐิว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก’ ก็ดี ฯลฯ ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ... ย่อมไม่มีแก่บุคคลผู้ไม่ ชื่นชมในเวทนา ฯลฯ
na saññārāmassa kho, āvuso …pe…ผู้ไม่ชื่นชมในสัญญา ฯลฯ
na saṅkhārārāmassa kho, āvuso …pe…ผู้ไม่ชื่นชมในสังขาร
na viññāṇārāmassa kho, āvuso, na viññāṇaratassa na viññāṇasammuditassa, viññāṇanirodhaṁ jānato passato yathābhūtaṁ, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa na hoti …pe…
hoti → hoti na hoti tathāgato (sya-all) | paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | viññāṇasammuditassa → viññāṇasamuditassa (th, pts) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)ทิฏฐิว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก’ ก็ดี ฯลฯ
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa na hoti.
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่า เกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมไม่มีแก่บุคคลผู้ไม่ชื่นชม ไม่ยินดี ไม่ บันเทิงในวิญญาณ ผู้รู้ เห็นความดับวิญญาณตามความเป็นจริง
Ayaṁ kho, āvuso, hetu, ayaṁ paccayo, yenetaṁ abyākataṁ bhagavatā”ti.
yenetaṁ abyākataṁ → yena taṁ avyākataṁ (bj) | ayaṁ → ayampi (sya-all) | tam → B1 yenetam (pts note)ผู้มีอายุ นี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่พระผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์ปัญหานั้น”
“Siyā panāvuso, aññopi pariyāyo, yenetaṁ abyākataṁ bhagavatā”ti?
yenetaṁ abyākataṁ → yena taṁ avyākataṁ (bj) | yenetaṁ → yena pariyāyenetaṁ (sya-all) | yena → B1 adds pariyayena (pts note) | aññopi → añño pi (pts) | yenetaṁ abyākataṁ bhagavatāti → yena tam avyākatam bhagavatā ti (pts)ท่านพระสารีบุตรถามว่า “อนึ่ง เหตุแม้อย่างอื่นที่พระผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์ ปัญหานั้นมีอยู่หรือ”
“Siyā, āvuso.ท่านพระมหาโกฏฐิตะตอบว่า “มีอยู่ ผู้มีอายุ คือ
Bhavārāmassa kho, āvuso, bhavaratassa bhavasammuditassa, bhavanirodhaṁ ajānato apassato yathābhūtaṁ, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa hoti …pe…
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | bhavanirodhaṁ → bhavanirodham (pts) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇāti pissa (pts)ทิฏฐิว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก’ ก็ดี ฯลฯ
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa hoti.
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่ เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมมีแก่บุคคลผู้ชื่นชม ยินดี บันเทิงในภพ ผู้ไม่รู้ ไม่เห็น ความดับภพตามความเป็นจริง
Na bhavārāmassa kho, āvuso, na bhavaratassa na bhavasammuditassa, bhavanirodhaṁ jānato passato yathābhūtaṁ, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa na hoti …pe…
bhavārāmassa → bhavarāmassa (sya-all) | bhavasammuditassa → bhavasamuditassa na (sya-all) | paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | bhavanirodhaṁ → bhavanirodham (pts) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)แต่ทิฏฐิว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก’ ก็ดี ฯลฯ
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa na hoti.
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมไม่มีแก่บุคคลผู้ไม่ชื่นชม ไม่ยินดี ไม่บันเทิงในภพ ผู้รู้ เห็นความดับภพตามความเป็นจริง
Ayampi kho, āvuso, pariyāyo, yenetaṁ abyākataṁ bhagavatā”ti.
yenetaṁ abyākataṁ → yena taṁ avyākataṁ (bj) | ayampi → ayam pi (pts) | yenetaṁ abyākataṁ bhagavatāti → yena tam avyākatam bhagavatā ti (pts)ผู้มีอายุ นี้แลเป็นเหตุที่พระผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์ปัญหานั้น”
“Siyā panāvuso, aññopi pariyāyo, yenetaṁ abyākataṁ bhagavatā”ti?
yenetaṁ abyākataṁ → yena taṁ avyākataṁ (bj) | tam → B1-2 yenetaṁ (pts note) | aññopi → añño pi (pts) | yenetaṁ abyākataṁ bhagavatāti → yena tam avyākatam bhagavatā ti (pts)ท่านพระสารีบุตรถามว่า “อนึ่ง เหตุแม้อย่างอื่นที่พระผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์ ปัญหานั้นมีอยู่หรือ”
“Siyā, āvuso.ท่านพระมหาโกฏฐิตะตอบว่า “มีอยู่ ผู้มีอายุ คือ
Upādānārāmassa kho, āvuso, upādānaratassa upādānasammuditassa, upādānanirodhaṁ ajānato apassato yathābhūtaṁ, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa hoti …pe…
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | upādānasammuditassa → upādānasamuditassa (th) | upādānanirodhaṁ → upādānanirodham (pts) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)ทิฏฐิว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก’ ก็ดี ฯลฯ
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa hoti.
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่ เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมมีแก่บุคคลผู้ชื่นชม ยินดี บันเทิงในอุปาทาน ผู้ไม่รู้ ไม่ เห็นความดับอุปาทานตามความเป็นจริง
Na upādānārāmassa kho, āvuso, na upādānaratassa na upādānasammuditassa, upādānanirodhaṁ jānato passato yathābhūtaṁ, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa na hoti …pe…
upādānasammuditassa → upādānasamuditassa na (sya-all) | paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | upādānanirodhaṁ → upādānanirodham (pts) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)แต่ทิฏฐิว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก’ ก็ดี ฯลฯ
‘neva, hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa na hoti.
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมไม่มีแก่บุคคลผู้ไม่ชื่นชม ไม่ยินดี ไม่บันเทิงในอุปาทาน ผู้รู้ เห็นความดับอุปาทานตามความเป็นจริง
Ayampi kho, āvuso, pariyāyo, yenetaṁ abyākataṁ bhagavatā”ti.
yenetaṁ abyākataṁ → yena taṁ avyākataṁ (bj) | tam → B1-2 yenetam (pts note) | ayampi → ayam pi (pts) | yenetaṁ abyākataṁ bhagavatāti → yena tam avyākatam bhagavatā ti (pts)ผู้มีอายุ นี้แลเป็นเหตุที่พระผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์ปัญหานั้น”
“Siyā panāvuso, aññopi pariyāyo, yenetaṁ abyākataṁ bhagavatā”ti?
yenetaṁ abyākataṁ → yena taṁ avyākataṁ (bj)ท่านพระสารีบุตรถามว่า “อนึ่ง เหตุแม้อย่างอื่นที่พระผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์ ปัญหานั้นมีอยู่หรือ”
“Siyā, āvuso.ท่านพระมหาโกฏฐิตะตอบว่า “มีอยู่ ผู้มีอายุ คือ
Taṇhārāmassa kho, āvuso, taṇhāratassa taṇhāsammuditassa, taṇhānirodhaṁ ajānato apassato yathābhūtaṁ, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa hoti …pe…
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | taṇhāsammuditassa → taṇhāsamuditassa (th) | taṇhānirodhaṁ → taṇhānirodham (pts) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)ทิฏฐิว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก’ ก็ดี ฯลฯ
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa hoti.
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่ เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมมีแก่บุคคลผู้ชื่นชม ยินดี บันเทิงในตัณหา ผู้ไม่รู้ ไม่เห็น ความดับตัณหาตามความเป็นจริง
Na taṇhārāmassa kho, āvuso, na taṇhāratassa na taṇhāsammuditassa, taṇhānirodhaṁ jānato passato yathābhūtaṁ, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa na hoti …pe…
taṇhāsammuditassa → taṇhāsamuditassa na (sya-all) | taṇhārāmassa → taṇhāramassa (pts) | paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | taṇhānirodhaṁ → taṇhānirodham (pts) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)แต่ทิฏฐิว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก’ ก็ดี ฯลฯ
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipissa na hoti.
paraṁ maraṇātipissa → parammaraṇātipissa (bjt) | paraṁ maraṇātipissa → param maraṇā ti pissa (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมไม่มีแก่บุคคลผู้ไม่ชื่นชม ไม่ยินดี ไม่บันเทิงในตัณหา ผู้รู้ เห็นความดับตัณหาตามความเป็นจริง
Ayampi kho, āvuso, pariyāyo, yenetaṁ abyākataṁ bhagavatā”ti.
ayampi → ayaṁ (bj, sya-all) | yenetaṁ abyākataṁ → yena taṁ avyākataṁ (bj) | ayampi → ayam pi (pts) | yenetaṁ abyākataṁ bhagavatāti → yena tam avyākatam bhagavatā ti (pts)ผู้มีอายุ นี้แลเป็นเหตุที่พระผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์ปัญหานั้น”
“Siyā panāvuso, aññopi pariyāyo, yenetaṁ abyākataṁ bhagavatā”ti?
yenetaṁ abyākataṁ → yena taṁ avyākataṁ (bj) | tam → B1-2 yenetaṁ (pts note) | aññopi → añño pi (pts) | yenetaṁ abyākataṁ bhagavatāti → yena tam avyākatam bhagavatā ti (pts)“ผู้มีอายุ อนึ่ง เหตุแม้อย่างอื่นที่พระผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์ปัญหานั้นมี อยู่หรือ”
“Ettha dāni, āvuso sāriputta, ito uttari kiṁ icchasi?
uttari → uttariṁ (bj, sya-all) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | uttari kiṁ → uttariṁ kim (pts) | ettha dāni → etthadāni (bjt, th)“ท่านสารีบุตร บัดนี้ท่านจะต้องการอะไรในปัญหานี้ยิ่งไปกว่านี้อีกเล่า
Taṇhāsaṅkhayavimuttassa, āvuso sāriputta, bhikkhuno vaṭṭaṁ natthi paññāpanāyā”ti.
vaṭṭaṁ → vattaṁ (sya-all, km, mr); vaddhaṁ (pts1ed) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | vaṭṭaṁ → vaḍḍhaṁ (pts) | paññāpanāyāti chaṭṭhaṁ → paññāpanāyā ti (pts) | vaṭṭaṁ → vattaṁ (bj: syā); vaddhaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi, PTS) | vaṭṭaṁ → vattaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.); vaddhaṁ (cck: pī.) | taṇhāsaṅkhayavimuttassa → B2 S1-3 -saṅkhāya- (pts note) | vaḍḍhaṁ → B1 vattaṁ; B2 pa (?) (pts note)เพราะ ไม่มีธรรมเนียมสำหรับให้รู้ภิกษุผู้หลุดพ้นเพราะสิ้นตัณหา”