Moggallānasutta
Moggallānasutta → āyatanasuttaṁ (bj); moggalāno (or āyatana) (pts1ed)๗ โมคคัลลานสูตร
Atha kho vacchagotto paribbājako yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṁ sammodi.
mahāmoggallāno → mahāmoggalāno (pts1ed) | MahāMoggalāno → S1-3 mogallān-o, as usual, always (pts note) | mahāmoggallānena → mahā-moggalānena (pts)ครั้งนั้น วัจฉโคตรปริพาชกเข้าไปหาท่านพระมหาโมคคัลลานะถึงที่อยู่ ได้สนทนาปราศรัย
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all); sārānīyaṁ (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca → āyasmantam mahā-moggalānam etad avoca (pts)พอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้ถามท่านพระมหาโมคคัลลานะดังนี้ว่า
“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, sassato loko”ti?
kiṁ nu → kinnu (bjt) | bho moggallāna → moggalāna (pts) | lokoti → loko ti (pts)“ท่านโมคคัลลานะ โลกเที่ยงหรือ”
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:
vaccha → vacchagotta (bj: sīmu) | Vaccha → S1-3 vacchagotta (pts note) | abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | etaṁ → etam (pts)ท่านพระมหาโมคคัลลานะตอบว่า “วัจฉะ ปัญหาว่า
‘sassato loko’”ti.
sassato lokoti kiṁ → antavā loko ti kim (pts) | Sassato → B2 antavā (pts note)‘โลกเที่ยง’ นี้พระ ผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์”
“Kiṁ pana, bho moggallāna, asassato loko”ti?
pana → panāvuso (sya-all) | pana → B1 panāvuso (pts note) | kiṁ → kim (pts) | moggallāna → moggalāna (pts) | lokoti → loko ti (pts)“โลกไม่เที่ยงหรือ”
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:
Vaccha → Missing in S1-3 (pts note) | abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | etampi → etam pi (pts) | abyākataṁ → avyākatam (pts)“แม้ปัญหาว่า
‘asassato loko’”ti.
asassato lokoti → anantavā loko ti (pts)‘โลกไม่เที่ยง’ นี้พระผู้มีพระภาคก็ไม่ทรงพยากรณ์”
“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, antavā loko”ti?
kiṁ nu → kinnu (bjt) | moggallāna → moggalāna (pts) | lokoti → loko ti (pts)“โลกมีที่สุดหรือ”
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:
Vaccha → S1-3 vacchagotta, as before (pts note) | abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | etaṁ → etam (pts)“ปัญหาว่า
‘antavā loko’”ti.
lokoti → loko ti (pts)‘โลกมีที่สุด’ นี้พระผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์”
“Kiṁ pana, bho moggallāna, anantavā loko”ti?
pana → B1 inserts kho (pts note) | kiṁ → kim (pts) | moggallāna → moggalāna (pts) | lokoti → loko ti (pts)“โลกไม่มีที่สุดหรือ”
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | etampi → etam pi (pts) | abyākataṁ → avyākatam (pts)“แม้ปัญหาว่า
‘anantavā loko’”ti.
lokoti → loko ti (pts)‘โลกไม่มีที่สุด’ นี้พระผู้มีพระภาคก็ไม่ทรงพยากรณ์”
“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti?
kiṁ nu → kinnu (bjt) | moggallāna → moggalāna (pts)“ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกันหรือ”
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:
abyākataṁ → avyakātaṁ (pts) | Vaccha → S1 vacchagotta (pts note) | abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | etaṁ → etam (pts)“ปัญหาว่า
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’”ti.
sarīranti → sarīran ti (pts)‘ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน’ นี้พระผู้มีพระภาคไม่ทรง พยากรณ์”
“Kiṁ pana, bho moggallāna, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti?
bho moggallāna → kho moggalāna (pts) | kiṁ → kim (pts) | jīvaṁ → jīvam (pts)“ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกันหรือ”
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | etampi → etam pi (pts) | abyākataṁ → avyākatam (pts)“แม้ปัญหาว่า
‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’”ti.
jīvaṁ → jīvam (pts)‘ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน’ นี้พระผู้มีพระภาคก็ไม่ทรง พยากรณ์”
“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
nu kho → pana (sya-all) | bho moggallāna → moggalāna (pts) | kho → B1-2 Kim pana bho (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกหรือ”
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:
etaṁ → etampi kho vaccha avyākataṁ (bj: sīmu) | Vaccha → S1 vacchagotta; this answer and the following query are missing in S3 (by blunder of the copyist) (pts note)“ปัญหาว่า
‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก’ นี้พระผู้มีพระภาคไม่ทรง พยากรณ์”
“Kiṁ pana, bho moggallāna, na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | kiṁ → kim (pts) | moggallāna → moggalāna (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“หลังจากตายแล้ว ตถาคตไม่เกิดอีกหรือ”
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | etampi → etam pi (pts) | abyākataṁ → avyākatam (pts)“แม้ปัญหาว่า
‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตไม่เกิดอีก’ นี้พระผู้มีพระภาคก็ไม่ ทรงพยากรณ์”
“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
bho → (bj) | moggallāna → maggalāna (pts) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีกหรือ”
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | etaṁ → etam (pts)“ปัญหาว่า
‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก’ นี้พระผู้มีพระภาค ไม่ทรงพยากรณ์”
“Kiṁ pana, bho moggallāna, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | kiṁ → kim (pts) | moggallāna → moggalāna (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่หรือ”
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | etampi → etam pi (pts) | abyākataṁ → avyākatam (pts)“แม้ปัญหาว่า
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีก ก็มิใช่’ นี้พระผู้มีพระภาคก็ไม่ทรงพยากรณ์”
“Ko nu kho, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—
veyyākaraṇaṁ → vyākaraṇaṁ (bj) | vyākaraṇaṁ → B1-2 veyyākaraṇaṁ always (pts note) | moggallāna → moggalāna (pts) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam evam puṭṭhānam evam vyākaraṇaṁ (pts)“ท่านโมคคัลลานะ อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก เมื่อถูกถามอย่างนี้จึงตอบว่า
sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā?
sarīranti vā → sarīran ti va (pts) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti vā → parammaraṇātivā (bjt) | lokoti → loko ti (pts) | jīvaṁ → jīvam (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)‘โลกเที่ยง หรือโลกไม่เที่ยง โลกมีที่สุด หรือโลก ไม่มีที่สุด ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน หรือชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก หรือหลังจากตายแล้ว ตถาคตไม่เกิดอีก หลัง จากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีก หรือหลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่า เกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’
Ko pana, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena samaṇassa gotamassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—
veyyākaraṇaṁ → vyākaraṇaṁ (bj, pts) | moggallāna → moggalāna (pts)อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่พระสมณโคดมเมื่อถูกถามอย่างนี้จึงไม่ทรงพยากรณ์ ว่า
sassato lokotipi, asassato lokotipi, antavā lokotipi, anantavā lokotipi, taṁ jīvaṁ taṁ sarīrantipi, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīrantipi, hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipī”ti?
sarīrantipi → sarīran ti (pts) | paraṁ maraṇātipi → parammaraṇātipi (bjt) | paraṁ maraṇātipīti → parammaraṇātipīti (bjt) | lokotipi → loko ti pi (pts) | lokotipi taṁ → loko ti pi tam (pts) | jīvaṁ → jīvam (pts) | sarīrantipi → sarīran ti pi (pts) | paraṁ maraṇātipi → param maraṇā ti pi (pts) | paraṁ maraṇātipīti → param maraṇā ti pi ti (pts)‘โลกเที่ยงบ้าง โลกไม่เที่ยงบ้าง โลกมีที่สุดบ้าง โลกไม่มีที่สุดบ้าง ชีวะสรีระ เป็นอย่างเดียวกันบ้าง ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกันบ้าง หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกบ้าง หลังจากตายแล้ว ตถาคตไม่เกิดอีกบ้าง หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีกบ้าง หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะ ว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่บ้าง”
“Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe…
aññatitthiyā → aññatitthiyā ca (sya-all, pts) | esohamasmi → eto ham asmi (pts) | ca → Missing in S3 (pts note) | + → sotaṁ (bjt) | + → ghānaṁ (bjt) | cakkhuṁ etaṁ → cakkhum etam (pts) | attāti → attā ti (pts) | + → sotam ghānam (pts)“วัจฉะ เพราะพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกพิจารณาเห็นจักขุว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’
jivhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe…
samanupassanti → samanupassanti kāyaṁ (bj) | jivhaṁ etaṁ → jīvham etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts) | attāti samanupassanti → attā ti kāyam (pts)ฯลฯ
manaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti.
manaṁ etaṁ → manam etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)พิจารณาเห็นมโนว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’
Tasmā aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—
veyyākaraṇaṁ → vyākaraṇaṁ (bj) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam evam puṭṭhānam evam (pts)ฉะนั้นพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเมื่อถูกถามอย่างนี้จึงตอบว่า
sassato lokoti vā …pe…
lokoti → loka ti (pts)‘โลกเที่ยง ฯลฯ
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā.
paraṁ maraṇāti vā → parammaraṇātivā (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’
Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṁ sammāsambuddho cakkhuṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…
+ → sotaṁ (bjt) | + → ghānaṁ (bjt) | netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | attāti samanupassati → attā ti samanupasati sotaṁ ghānaṁ (pts)ส่วนพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงพิจารณาเห็นจักขุว่า ‘นั่นไม่ใช่ ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ ฯลฯ
jivhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…
samanupassati → samanupassati kāyaṁ (bj) | netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | meso attāti → me so attā ti (pts)ทรงพิจารณาเห็นชิวหาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ ฯลฯ
manaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)ทรงพิจารณาเห็นมโนว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Tasmā tathāgatassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—
veyyākaraṇaṁ → vyākaraṇaṁ (bj) | na → Missing in S1-3 (pts note) | evaṁ → evam (pts)ฉะนั้นพระตถาคตเมื่อถูกถาม อย่างนี้จึงไม่ทรงพยากรณ์ว่า
sassato lokotipi …pe…
lokotipi → loko ti pi (pts)‘โลกเที่ยงบ้าง ฯลฯ
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipī”ti.
paraṁ maraṇātipīti → parammaraṇātipīti (bjt) | paraṁ maraṇātipīti → param maraṇā ti pi ti (pts)หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะ ว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่บ้าง”
Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhayāsanā (pts)ครั้งนั้น วัจฉโคตรปริพาชกลุกขึ้นจากที่นั่งแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึง ที่ประทับ ได้สนทนาปราศรัย
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | sammodanīyaṁ → sammadanīyaṁ (pts) | paribbājako bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts)พอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“kiṁ nu kho, bho gotama, sassato loko”ti?
kiṁ nu → kinnu (bjt) | lokoti → loko ti (pts)“พระโคดมผู้เจริญ โลกเที่ยงหรือ”
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, mayā: ‘sassato loko’ti …pe….
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | abyākataṁ → avyākatam (pts) | etaṁ → etam (pts) | lokoti → loko tipe (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “วัจฉะ ปัญหาว่า ‘โลกเที่ยง’ นี้เราไม่พยากรณ์” ฯลฯ
“Kiṁ pana, bho gotama, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | kiṁ → kim (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“พระโคดมผู้เจริญ หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิด อีกก็มิใช่หรือ”
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ mayā:
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | etampi → etam pi (pts) | abyākataṁ → avyākatam (pts)“วัจฉะ แม้ปัญหาว่า
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่ เกิดอีกก็มิใช่’ นี้เราก็ไม่พยากรณ์”
“Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:
veyyākaraṇaṁ → vyākaraṇaṁ (bj) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam evam puṭṭhānam (pts) | puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ → vyākaraṇam (pts)“พระโคดมผู้เจริญ อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก เมื่อถูกถามอย่างนี้จึงตอบว่า
‘sassato loko’ti vā …pe…
vā → Missing in S1-3 (pts note) | lokoti → loko ti (pts)‘โลกเที่ยง ฯลฯ
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā?
paraṁ maraṇāti vā → parammaraṇātivā (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่า เกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’
Ko pana, bho gotama, hetu ko paccayo, yena bhoto gotamassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:
veyyākaraṇaṁ → vyākaraṇaṁ (bj, pts) | ko → kho (pts) | evaṁ → evam (pts)อนึ่ง อะไรเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่พระสมณโคดมเมื่อถูกถามอย่างนี้จึงไม่ทรง พยากรณ์ว่า
‘sassato loko’tipi …pe…
lokotipi → loko ti pi (pts)‘โลกเที่ยงบ้าง ฯลฯ
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipī”ti?
na na hoti → (bj) | paraṁ maraṇātipīti → parammaraṇātipīti (bjt) | paraṁ maraṇātipīti → param maraṇā ti pī ti (pts)หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่บ้าง”
“Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe…
kho → (pts) | Vaccha → Missing in S1-3 (pts note) | + → sotaṁ (bjt) | + → ghānaṁ (bjt) | etaṁ → etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)“วัจฉะ เพราะพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกพิจารณาเห็นจักขุว่า ‘นั่นของเรา เรา เป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’ ฯลฯ
jivhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe…
samanupassanti → samanupassanti kāyaṁ (bj) | jivhaṁ etaṁ → jivham etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)พิจารณาเห็นชิวหาว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’ ฯลฯ
manaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti.
etaṁ → etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)พิจารณาเห็นมโนว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็น อัตตาของเรา’
Tasmā aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:
veyyākaraṇaṁ → vyākaraṇaṁ (bj) | evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ → evam puṭṭhānam evam vyākaraṇaṁ (pts) | aññatitthiyānaṁ → aññatitthiyānam (pts)ฉะนั้นพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเมื่อถูกถามอย่างนี้จึงตอบว่า
‘sassato loko’ti vā …pe…
lokoti → loko ti (pts)‘โลก เที่ยง ฯลฯ
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā.
vā → Missing in S1-3 (pts note) | paraṁ maraṇāti vā → parammaraṇātivā (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’
Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṁ sammāsambuddho cakkhuṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…
ca → S1-3 va (pts note) | + → sotaṁ (bjt) | + → ghānaṁ (bjt) | netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts) | + → sotaṁ ghānaṁ (pts)ส่วนตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพิจารณาเห็นจักขุว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ ฯลฯ
jivhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…
netaṁ → kāyaṁ manaṁ netam (pts)พิจารณาเห็นชิวหาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ ฯลฯ
manaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)พิจารณาเห็นมโนว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Tasmā tathāgatassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:
na → (bj) | veyyākaraṇaṁ → vyākaraṇaṁ (bj, pts) | na → Missing in S1-3 (pts note) | evaṁ → evam (pts)ฉะนั้นตถาคตเมื่อถูกถามอย่างนี้จึงไม่พยากรณ์ ว่า
‘sassato loko’tipi, ‘asassato loko’tipi, ‘antavā loko’tipi, ‘anantavā loko’tipi, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’tipi, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’tipi, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipī”ti.
jīvaṁ → jivaṁ (pts) | pi → S1-3 vā (pts note) | paraṁ maraṇātipi → parammaraṇātipi (bjt) | paraṁ maraṇātipīti → parammaraṇātipīti (bjt) | lokotipi → loko ti pi (pts) | sarīrantipi → sarīranti pi (pts) | jīvaṁ → jīvam (pts) | paraṁ maraṇātipi → param maraṇā ti pi (pts) | paraṁ maraṇātipīti → param maraṇā ti pi ti (pts)‘โลกเที่ยงบ้าง โลกไม่เที่ยงบ้าง โลกมีที่สุดบ้าง โลกไม่มีที่สุดบ้าง ชีวะกับ สรีระเป็นอย่างเดียวกันบ้าง ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกันบ้าง หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกบ้าง หลังจากตายแล้ว ตถาคตไม่เกิดอีกบ้าง หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีกบ้าง หลังจากตายแล้ว ตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะ ว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่บ้าง”
“Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.
acchariyaṁ → acchariyam (pts) | abbhutaṁ → abbhutam (pts)“พระโคดมผู้เจริญ น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ saṁsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṁ aggapadasmiṁ.
satthu ca → satthussa ca (bj, pts1ed) | satthu → satthussa (bj, pts) | virodhayissati → vihāyissati (bj, sya-all) | virodhayissati yadidaṁ → vihāyissati yadidam (pts) | ca → satthussa ca (cck: sī. pī.); satthu ceva (cck: khemāsutte) | ca → B1-2 satthu ca (pts note) | samessati → B1 samissati (pts note) | vihāyissati → B1 vigāyissati; B2 virodhayissati (pts note) | sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ → atthenattho vyañjanena vyañjanaṁ (bjt) | byañjanena byañjanaṁ → vyañjanena vyañjanaṁ (pts)ที่อรรถกับอรรถ พยัญชนะกับพยัญชนะของพระศาสดากับพระสาวกเทียบเคียงกันได้ เหมือนกันไม่ ผิดเพี้ยนในบทที่สำคัญ
Idānāhaṁ, bho gotama, samaṇaṁ mahāmoggallānaṁ upasaṅkamitvā etamatthaṁ apucchiṁ.
apucchiṁ → āpucchiṁ (bj) | idānāhaṁ → idānāham (pts) | samaṇaṁ mahāmoggallānaṁ → samaṇam mahā-moggalānam (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts)พระโคดมผู้เจริญ เมื่อครู่นี้ข้าพระองค์เข้าไปหาพระ มหาโมคคัลลานะได้ถามเรื่องนี้
Samaṇopi me moggallāno etehi padehi etehi byañjanehi tamatthaṁ byākāsi, seyyathāpi bhavaṁ gotamo.
byañjanehi tamatthaṁ byākāsi → vyañjanehi etamatthaṁ vyākāsi (bj, pts) | moggallāno → mahāmoggallāno (sya-all) | tamatthaṁ → etamatthaṁ (sya-all) | samaṇopi me moggallāno → samaṇo pi moggalāno (pts) | etam → B1 tam (pts note) | byañjanehi tamatthaṁ byākāsi → vyañjanehi etam atthaṁ vyākāsi (pts)แม้พระมหาโมคคัลลานะก็ได้ตอบเรื่องนี้ด้วยบท และพยัญชนะเหล่านี้แก่ข้าพระองค์เหมือนท่านพระโคดม
Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.
acchariyaṁ → acchariyam (pts) | abbhutaṁ → abbhutam (pts)พระโคดมผู้เจริญ น่า อัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ saṁsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṁ aggapadasmin”ti.
satthu → satthussa (bj, pts) | atthena attho byañjanena byañjanaṁ → atthenattho vyañjanena vyañjanaṁ (bj) | virodhayissati → vihāyissati (bj, sya-all) | yatra → yattha (sya-all) | virodhayissati yadidaṁ aggapadasminti sattamaṁ → vihāyissati yadidam aggapadasmin ti (pts)ที่อรรถกับอรรถ พยัญชนะกับพยัญชนะของพระศาสดา กับพระสาวกเทียบเคียงกันได้ เหมือนกันไม่ผิดเพี้ยนในบทที่สำคัญ”
Sattamaṁ.
ti → Same remarks as for the paragraph 31 (pts note)โมคคัลลานสูตรที่ ๗ จบ