Dutiyagilānasutta๑๕ ทุติยคิลานสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเวฬุวัน สถานที่ให้ เหยื่อกระแต เขตกรุงราชคฤห์
Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno gijjhakūṭe pabbate viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.
ābādhiko → ābhādhiko (pts) | Mahā-Moggalāno → S1-3 Mogallā- always. (pts note)สมัยนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะอาพาธ ได้รับ ทุกข์ เป็นไข้หนัก อยู่ที่ภูเขาคิชฌกูฏ
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all)ครั้นในเวลาเย็น พระผู้มีพระภาคเสด็จออกจากที่หลีกเร้น เข้าไปหาท่านพระ มหาโมคคัลลานะถึงที่อยู่ ประทับนั่งบนพุทธอาสน์ที่ปูลาดไว้แล้ว ได้ตรัสถามท่าน พระมหาโมคคัลลานะดังนี้ว่า
“Kacci te, moggallāna, khamanīyaṁ kacci yāpanīyaṁ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṁ paññāyati, no abhikkamo”ti?“โมคคัลลานะ เธอยังสบายดีหรือ ยังพอเป็นอยู่ได้หรือ ทุกขเวทนาทุเลาลง ไม่กำเริบขึ้นหรือ อาการทุเลาปรากฏ อาการกำเริบไม่ปรากฏหรือ”
“Na me, bhante, khamanīyaṁ, na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo”ti.ท่านพระมหาโมคคัลลานะทูลตอบว่า “ข้าพระองค์ไม่สบาย จะเป็นอยู่ไม่ได้ ทุกขเวทนามีแต่กำเริบหนักขึ้น ไม่ทุเลาลงเลย อาการกำเริบปรากฏ อาการทุเลา ไม่ปรากฏ พระพุทธเจ้าข้า”
“Sattime, moggallāna, bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti.“โมคคัลลานะ โพชฌงค์ ๗ ประการนี้เรากล่าวไว้ชอบแล้ว ที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน”
Katame satta?โพชฌงค์ ๗ ประการ อะไรบ้าง คือ
Satisambojjhaṅgo kho, moggallāna, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati …pe… upekkhāsambojjhaṅgo kho, moggallāna, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjhaṅgo (bjt)๑. สติสัมโพชฌงค์เรากล่าวไว้ชอบแล้ว ที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน ฯลฯ ๗. อุเบกขาสัมโพชฌงค์เรากล่าวไว้ชอบแล้ว ที่บุคคลเจริญ ทำให้ มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน
Ime kho, moggallāna, satta bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattantī”ti.โมคคัลลานะ โพชฌงค์ ๗ ประการนี้เรากล่าวไว้ชอบแล้ว ที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน”
“Taggha, bhagavā, bojjhaṅgā;
bhagavā → bhagava (bjt)“ข้าแต่พระผู้มีพระภาค โพชฌงค์ดีนัก
taggha, sugata, bojjhaṅgā”ti.ข้าแต่พระสุคต โพชฌงค์ดีนัก”
Idamavoca bhagavā.พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamano āyasmā mahāmoggallāno bhagavato bhāsitaṁ abhinandi.ท่านพระมหาโมคคัลลานะก็มีใจยินดี ชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาค
Vuṭṭhahi cāyasmā mahāmoggallāno tamhā ābādhā.
vuṭṭhahi → vuṭṭhāhi (sya-all)หายขาดจากอาพาธนั้น
Tathāpahīno cāyasmato mahāmoggallānassa so ābādho ahosīti.
ahosīti → This text does not differ from the preceding one, but by the change of name. (pts note) | tathāpahīno → tathā pahīno (bjt, th, pts) | mahāmoggallānassa → mahāmoggalānassa (pts)และอาพาธนั้นอัน ท่านพระมหาโมคคัลลานะละได้อย่างนั้น