Rukkhasutta
Rukkhasutta → mahārukkhasuttaṁ (bj)๓๙ รุกขสูตร
“Santi, bhikkhave, mahārukkhā aṇubījā mahākāyā rukkhānaṁ ajjhāruhā, yehi rukkhā ajjhārūḷhā obhaggavibhaggā vipatitā senti.
aṇubījā → anubījā (sya-all) | ajjhārūḷhā → ajjhāruhā (sya-all) | santi → sattime (bj: sī.pavi) | aṇubījā → S3 B1-2 anu- always. (pts note) | mahākāyā → S1 mākāyā. (pts note) | rukkhā → S1 rukkho. (pts note) | ajjhāruḷhā → S1-3 ajjhorūḷhā. (pts note) | vipatitā → B1-2 vippati- always. (pts note) | vipatitā → vippatitā (th) | ajjhāruhā yehi → ajjhārūhā ye hi (pts)“ภิกษุทั้งหลาย ต้นไม้ใหญ่ที่มีกาฝากกอใหญ่ขึ้นเกาะปกคลุมเป็น เหตุให้ล้มระเนระนาด
Katame ca te, bhikkhave, mahārukkhā aṇubījā mahākāyā rukkhānaṁ ajjhāruhā, yehi rukkhā ajjhārūḷhā obhaggavibhaggā vipatitā senti?
vipatitā senti → senti. seyyathidaṁ (bj); senti. seyyathīdaṁ (sya-all, pts1ed) | te → (bj, pts) | senti → senti seyyathidaṁ (bj, sya-all, pts) | aṇubījā → anubījā (sya-all) | ajjhārūḷhā → ajjhāruḷhā (sya-all) | senti → senti. seyyathidaṁ (cck: katthaci) | vipatitā → vippatitā (th) | rukkhānaṁ ajjhāruhā yehi rukkhā → rukkhānam ajjhārūhā ye hi rukkhānam (pts) | + → seyyathīdam (pts)ต้นไม้ใหญ่เหล่านั้นที่มีกาฝากกอใหญ่ขึ้นเกาะปกคลุมเป็น เหตุให้ล้มระเนระนาด ได้แก่ต้นอะไรบ้าง คือ
Assattho, nigrodho, pilakkho, udumbaro, kacchako, kapitthano—
pilakkho → milakkhu (sya-all) | kapitthano → kapitthako (pts) | pilakkho → B1-2 milakkhu. (pts note) | kapitthako → B1 kapittano. (pts note)ต้นโพธิ์ ต้นไทร ต้นเลียบ ต้นมะเดื่อ ต้นกัจฉกะ ต้นมะขวิด
ime kho te, bhikkhave, mahārukkhā aṇubījā mahākāyā rukkhānaṁ ajjhāruhā, yehi rukkhā ajjhārūḷhā obhaggavibhaggā vipatitā senti.
te → (bj) | aṇubījā → anubījā (sya-all) | ajjhārūḷhā → ajjhāruḷhā (sya-all); ajjhārūḷha (pts) | rukkhānaṁ ajjhāruhā yehi → rukkhānam ajjhārūhā ye hi (pts) | senti → honti (bj: sī.pavi) | te → missing in S1-3. (pts note) | ajjhārūhā → S1-3 -rūḷhā. (pts note) | senti → S1-3 honti. (pts note) | vipatitā → vippatitā (th)ต้นไม้ใหญ่เหล่านี้ที่มีกาฝากกอใหญ่ขึ้นเกาะปกคลุมเป็นเหตุให้ล้มหักลงฉันใด
Evameva kho, bhikkhave, idhekacco kulaputto yādisake kāme ohāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so tādisakehi kāmehi tato vā pāpiṭṭhatarehi obhaggavibhaggo vipatito seti.
tādisakehi → tādisakehi vā (bj, pts) | anagāriyaṁ → anāgāriyam (pts) | yādisake → S1 yādiyako. (pts note) | vā → missing in B1-2. (pts note) | pāpiṭṭhatarehi → S1 papiyatarehi. (pts note) | vipatito → vippatito (th) | evameva → evam eva (pts)กุลบุตรบางคนในโลกนี้ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ละกามเช่นใด ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต เขาย่อมถูก กามเช่นนั้น หรือสิ่งที่เลวกว่านั้น ทำให้หักล้มลง
Pañcime, bhikkhave, āvaraṇā nīvaraṇā cetaso ajjhāruhā paññāya dubbalīkaraṇā.
ajjhāruhā → ajjhārūhā (pts) | ajjhārūhā → S1-3 add ya. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย นิวรณ์เครื่องกางกั้น ๕ ประการนี้ครอบงำจิตแล้ว ทอนกำลัง ปัญญา
Katame pañca?นิวรณ์เครื่องกางกั้น ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ
Kāmacchando, bhikkhave, āvaraṇo nīvaraṇo cetaso ajjhāruho paññāya dubbalīkaraṇo.
ajjhāruho → ajjhārūho (pts)๑. กามฉันทะเป็นนิวรณ์เครื่องกางกั้น ครอบงำจิตแล้ว ทอนกำลัง ปัญญา
Byāpādo, bhikkhave, āvaraṇo nīvaraṇo cetaso ajjhāruho paññāya dubbalīkaraṇo.
ajjhāruho → ajjhārūho (pts) | byāpādo → vyāpādo (bjt)๒. พยาบาทเป็นนิวรณ์เครื่องกางกั้น ครอบงำจิตแล้ว ทอนกำลัง ปัญญา
Thinamiddhaṁ, bhikkhave, āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ cetaso ajjhāruhaṁ paññāya dubbalīkaraṇaṁ.
thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (sya-all, pts) | ajjhāruhaṁ → ajjhārūham (pts) | thinamiddhaṁ → thīnamiddham (pts)๓. ถีนมิทธะเป็นนิวรณ์เครื่องกางกั้น ครอบงำจิตแล้ว ทอนกำลัง ปัญญา
Uddhaccakukkuccaṁ, bhikkhave, āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ cetaso ajjhāruhaṁ paññāya dubbalīkaraṇaṁ.
ajjhāruhaṁ → ajjhārūhaṁ (pts) | uddhaccakukkuccaṁ → uddhaccakukkuccam (pts) | āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ → āvaraṇam nīvaraṇam (pts)๔. อุทธัจจกุกกุจจะเป็นนิวรณ์เครื่องกางกั้น ครอบงำจิตแล้ว ทอน กำลังปัญญา
Vicikicchā, bhikkhave, āvaraṇā nīvaraṇā cetaso ajjhāruhā paññāya dubbalīkaraṇā.
cetaso ajjhāruhā paññāya → ajjhārūhā paññaya (pts) | paññaya → S1 pāññāya (pts note)๕. วิจิกิจฉาเป็นนิวรณ์เครื่องกางกั้น ครอบงำจิตแล้ว ทอนกำลัง ปัญญา
Ime kho, bhikkhave, pañca āvaraṇā nīvaraṇā cetaso ajjhāruhā paññāya dubbalīkaraṇā.
āvaraṇā → āvaranā (pts) | ajjhāruhā → ajjhārūhā (pts)นิวรณ์เครื่องกางกั้น ๕ ประการนี้ครอบงำจิตแล้ว ทอนกำลังปัญญา
Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anajjhāruhā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattanti.
anāvaraṇā → anāvraṇā (sya-all) | anajjhāruhā → anajjhārūhā (pts)ภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ ประการนี้ไม่เป็นนิวรณ์เครื่องกางกั้น ไม่ครอบงำ จิต ที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อทำให้แจ้งผลแห่งวิชชาและวิมุตติ
Katame satta?โพชฌงค์ ๗ ประการ อะไรบ้าง คือ
Satisambojjhaṅgo, bhikkhave, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anajjhāruho bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattati …pe… upekkhāsambojjhaṅgo, bhikkhave, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anajjhāruho bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattati.
anajjhāruho → anajjhārūho (bj, pts); anajjārūho (pts) | upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjaṅgo (pts) | vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya → vijjāvimutti phalasacchikiriyāya (bjt) | upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjhaṅgo (bjt) | upekkhāsambojjhaṅgo bhikkhave anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anajjhāruho bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattati → upekkhā (th)๑. สติสัมโพชฌงค์ไม่เป็นนิวรณ์เครื่องกางกั้น ไม่ครอบงำจิต ที่ บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อทำให้แจ้งผลแห่ง วิชชาและวิมุตติ ฯลฯ ๗. อุเบกขาสัมโพชฌงค์ไม่เป็นนิวรณ์เครื่องกางกั้น ไม่ครอบงำจิต ที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อทำให้แจ้งผลแห่ง วิชชาและวิมุตติ
Ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anajjhāruhā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattantī”ti.
anajjhāruhā → anajjhārūhā (pts) | vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattantīti navamaṁ → vijjavimuttiphalasacchikiriyāya saṁvatta tī ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ ประการนี้ไม่เป็นนิวรณ์เครื่องกางกั้น ไม่ครอบงำ จิต ที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อทำให้แจ้งผลแห่งวิชชาและวิมุตติ”