Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Saṁyutta Nikāya 46.54สังยุตตนิกาย
  • 6. Sākacchavagga

Mettāsahagatasutta
Mettāsahagatasutta → mettasuttaṁ (bj); mettaṁ (pts1ed); haliddavasanasutta ( piṭṭhe)
๕๔ เมตตาสหคตสูตร

Ekaṁ samayaṁ bhagavā koliyesu viharati haliddavasanaṁ nāma koliyānaṁ nigamo.
haliddavasanaṁ → haliddavasaṇaṁ (pts) | Koliyesu → S1 koḷi- (pts note) | Koliyānaṁ → S1-3 koḷi- (pts note) | haliddavasanaṁ nāma → haliddavasanannāma (th) | samayaṁ → samayam (pts)
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ นิคมของชาวโกลิยะ ชื่อ หลิททวสนะ แคว้นโกลิยะ
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya haliddavasanaṁ piṇḍāya pavisiṁsu.
pavisiṁsu → pāvisiṁsu (sya-all) | pattacīvaramādāya haliddavasanaṁ → pattacīvaram ādāya haliddavasanam (pts)
ครั้นในเวลาเช้า ภิกษุหลายรูปครองอันตรวาสก ถือ บาตรและจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังหลิททวสนนิคม
Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:
tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi → tesam bhikkhūnam etad ahosi (pts)
ได้มีความคิดอย่างนี้ว่า
“atippago kho tāva haliddavasane piṇḍāya carituṁ.
haliddavasane → haliddavasanaṁ (sya-all) | Haliddavasane → B1 -vasanaṁ B2 -vasana. (pts note)
“การ เที่ยวไปบิณฑบาตในหลิททวสนนิคมยังเช้านัก
Yannūna mayaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā”ti.
yena aññatitthiyānaṁ → yenaññatitthiyānaṁ (bj) | yannūna → yaṁ nuna (pts) | yannūna → yaṁnūna (my) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam (pts) | tenupasaṅkameyyāmāti → tenupasaṅkameyyāmā ti (pts)
ทางที่ดี เราทั้งหลายควรจะเข้าไป ยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก”

Atha kho te bhikkhū yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodiṁsu.
yena aññatitthiyānaṁ → yenaññatitthiyānaṁ (bj) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam (pts) | saddhiṁ → saddhim (pts)
ครั้งนั้นแล ภิกษุเหล่านั้นจึงเข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก ได้ สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho te bhikkhū aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all); sārānīyaṁ (pts) | bhikkhū → bhikkhū te (sya-all, pts) | nisinne → S1 nisinnā S3 nisinno. (pts note) | te → in S1-3 only. (pts note) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร พวก อัญเดียรถีย์ปริพาชกได้กล่าวกับภิกษุเหล่านั้นดังนี้ว่า

“Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ deseti:
sāvakānaṁ → sāvakānam (pts)
“ผู้มีอายุทั้งหลาย พระสมณโคดมแสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายอย่างนี้ว่า
‘etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatha.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | lokaṁ mettāsahagatena → lokam upekhāsahagatena (pts) | avyāpajjena → abyāpajjena (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | paññāya → S1 paññā, (pts note) | abyāpajjhena → B1-2 abyāpajjena always. (pts note) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt, pts) | disaṁ → disam (pts) | tatiyaṁ → tatiyam (pts) | uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi → uddham adho tīriyaṁ sabbādhi (pts)
‘มาเถิด ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละนิวรณ์ ๕ ประการอันเป็นความเศร้าหมองแห่งจิต ทอนกำลังปัญญาแล้ว มีเมตตาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลกทั่วทุกหมู่เหล่า ในที่ทุกสถานด้วยเมตตาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มี
Karuṇāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatha.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all) | abyāpajjena → abyāpajjena (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | tathā → S3 repeats tathā. (pts note) | disaṁ → disam (pts) | dutiyaṁ → dutiyam (pts) | uddhamadho tiriyaṁ → uddhaṁ adho tiriyam (pts) | lokaṁ → lokam (pts)
มีกรุณาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลกทั่วทุกหมู่เหล่า ในที่ทุกสถานด้วยกรุณาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มี
Muditāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatha.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all) | abyāpajjena → abyāpajjena (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | viharatha → Here S3 rehearses the phrase upon karuṇā. (pts note) | catuttham → S1-3 catutthiṁ. (pts note) | muditāsahagatena → in S3 upekhā is written between the lines instead of muditā precedently written and erased: result of the preceding blunder. (pts note) | disaṁ → disam (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | lokaṁ → lokam (pts) | abyāpajjena → abyāpajjhenā (pts)
มีมุทิตาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศ ที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลกทั่วทุกหมู่เหล่าในที่ ทุกสถานด้วยมุทิตาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความ
Upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’ti.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → abyāpajjena (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | iti → missing in S1-3. (pts note) | upekkhāsahagatena → upekhāsahagatena (bjt, pts) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th, pts) | disaṁ → disam (pts) | dutiyaṁ → dutiyam (pts) | catutthaṁ → catuttham (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | lokaṁ upekkhāsahagatena → lokam upekhāsahagatena (pts) | viharathāti → viharathā ti (pts)
มีอุเบกขาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศ ที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลกทั่วทุกหมู่เหล่าใน ที่ทุกสถานด้วยอุเบกขาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มี ความเบียดเบียนอยู่’

Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ desema:
mayampi → mayam pi (pts) | sāvakānaṁ → sāvakānam (pts)
แม้แต่เราทั้งหลายก็แสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายอย่างนี้ว่า
‘etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha …pe…
pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | disaṁ → disam (pts)
‘มาเถิด ผู้มีอายุ ทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงละนิวรณ์ ๕ ประการอันเป็นความเศร้าหมองแห่งจิต มีเมตตาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ฯลฯ
karuṇāsahagatena cetasā …
karuṇāsahagatena → karunā sahagatena (pts)
มีกรุณาจิต ฯลฯ
muditāsahagatena cetasā …มีมุทิตาจิต ฯลฯ upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ;
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | catutthaṁ → S1-3 catutthiṁ. (pts note) | upekkhāsahagatena → upekhāsahagatena (bjt, pts) | disaṁ → disam (pts)
มีอุเบกขาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศที่ ๒ ... ทิศ ที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ...
iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’ti.
abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | upekkhāsahagatena → upekhāsahagatena (bjt) | uddhamadho tiriyaṁ → uddham adho tiriyam (pts) | sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena → sabbāvantam lokam upekhāsahagatena (pts) | viharathāti → viharathā ti (pts)
ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลกทั่ว ทุกหมู่เหล่าในที่ทุกสถานด้วยอุเบกขาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต
Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṁ nānākaraṇaṁ samaṇassa vā gotamassa amhākaṁ vā, yadidaṁ—dhammadesanāya vā dhammadesanaṁ, anusāsaniyā vā anusāsanin”ti?
adhippayāso → adhippāyo (bj); adhippāyo so (pts) | adhippayāso kiṁ nānākaraṇaṁ → adhippāyaso kinnānākaraṇaṁ (sya-all) | samaṇassa → S3 inserts vā. (pts note) | anusāsaniyā → S3 inserts vā. (pts note) | anusāsaninti → S3 -sāsananti always. (pts note) | anusāsaninti → anusāsananti (th) | yadidaṁ → yadidam (pts) | dhammadesanaṁ → dhammadesanam (pts)
ผู้มีอายุทั้งหลาย ในธรรมเทศนาหรืออนุสาสนีนี้ คือ ธรรมเทศนาของพระสมณโคดมกับธรรมเทศนาของพวกเรา หรืออนุสาสนีของ พระสมณโคดมกับอนุสาสนีของพวกเราจะผิดแผกแตกต่างกันอย่างไร”

Atha kho te bhikkhū tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandiṁsu nappaṭikkosiṁsu.
tesaṁ aññatitthiyānaṁ → tesam aññatitthiyānam (pts) | nappaṭikkosiṁsu → na paṭikkosiṁsu (pts)
ครั้งนั้น ภิกษุเหล่านั้นไม่ยินดี ไม่คัดค้านภาษิตของอัญเดียรถีย์ปริพาชก
Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṁsu:
anabhinanditvā → B1 abhinan- (pts note)
เหล่านั้น ลุกจากอาสนะจากไปด้วยคิดว่า

“bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmā”ti.
ājānissāmāti → S1-3 jānissā- (pts note) | atthaṁ → attham (pts)
“เราทั้งหลายจักรู้ชัดเนื้อความแห่งภาษิต นี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาค”
Atha kho te bhikkhū haliddavasane piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
Haliddavasane → B1 -vasena. (pts note) | nisinnā → S3 nisinno S1 nisinnā corrected from nisinno. (pts note) | pacchābhattaṁ → pacchābhattam (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)
ภิกษุเหล่านั้นครั้นเที่ยวไปบิณฑบาตในหลิททวสนนิคม กลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว จึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวาย อภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า

“Idha mayaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya haliddavasane piṇḍāya pavisimha.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | haliddavasane → haliddavasanaṁ (bj) | pavisimha → S1 -simhā S3 -siṁsumhā. (pts note) | mayaṁ → mayam (pts) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇhasamayam (pts) | pattacīvaramādāya haliddavasane → pattacīvaram ādāya haliddavasanam (pts)
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อเช้านี้ ข้าพระองค์ทั้งหลายครองอันตรวาสก ถือ บาตรและจีวรเข้าไปบิณฑบาตในหลิททวสนนิคม
Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ etadahosi:
amhākaṁ etadahosi → amhākam etad ahosi (pts)
ได้มีความคิดอย่างนี้ว่า
‘atippago kho tāva haliddavasane piṇḍāya carituṁ.
Haliddavasane → S3 -vassaṁ B1-2 -vasane. (pts note) | haliddavasane → haliddavasanaṁ (th)
‘การ เที่ยวไปบิณฑบาตในหลิททวสนนิคมยังเช้านัก

Yannūna mayaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’ti. Atha kho mayaṁ, bhante, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkamimha, upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodimha.
yena aññatitthiyānaṁ → yenaññatitthiyānaṁ (bj) | yena → S1-3 yen. (pts note) | yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna mayaṁ → yan nuna mayam (pts) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam (pts) | mayaṁ → mayam (pts)
ทางที่ดี เราทั้งหลายควรจะเข้าไป ยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก’ ครั้งนั้นแล ข้าพระองค์ทั้งหลายจึงได้เข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก ได้สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdimha. Ekamantaṁ nisinne kho amhe, bhante, te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj) | kho → B1 inserts no S1-3 have kho te bhante amhe añña- (pts note) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกได้กล่าวกับข้าพระองค์ทั้งหลายดังนี้ว่า

‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ deseti:
sāvakānaṁ → sāvakānam (pts)
‘ผู้มีอายุทั้งหลาย พระสมณโคดมแสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายอย่างนี้ว่า
“etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha …pe…
pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | disaṁ → disam (pts)
‘มาเถิด ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละนิวรณ์ ๕ ประการอันเป็นความเศร้าหมองแห่งจิต ทอนกำลังปัญญาแล้ว มีเมตตาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ฯลฯ
karuṇāsahagatena cetasā …pe…มีกรุณาจิต ฯลฯ muditāsahagatena cetasā …pe…
+ → upekhāsahagatena (pts)
มีมุทิตาจิต ฯลฯ
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’ti.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | catutthaṁ → S1-3 catutthiṁ. (pts note) | upekkhāsahagatena → upekhāsahagatena (bjt) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th, pts) | disaṁ → disam (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | lokaṁ upekkhāsahagatena → lokam upekhāsahagatena (pts) | viharathāti → viharathā ti (pts)
มีอุเบกขาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลกทั่วทุกหมู่ เหล่าในที่ทุกสถานด้วยอุเบกขาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่’

Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ desema:
mayampi → mayam pi (pts) | sāvakānaṁ → sāvakānam (pts)
แม้แต่เราทั้งหลายก็แสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายอย่างนี้ว่า
‘etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha …pe…‘มาเถิด ผู้มีอายุ ทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงละนิวรณ์ ๕ ประการอันเป็นความเศร้าหมองแห่งจิต ทอนกำลังปัญญาแล้ว มีเมตตาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ฯลฯ karuṇāsahagatena cetasā …pe…มีกรุณาจิต ฯลฯ muditāsahagatena cetasā …pe…
+ → upekhāsahagatena (pts)
มีมุทิตาจิต ฯลฯ
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’ti.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | upekkhāsahagatena → upekhāsahagatena (bjt) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th, pts) | disaṁ → disam (pts) | dutiyaṁ → dutiyam (pts) | tatiyaṁ → tatiyam (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | lokaṁ upekkhāsahagatena → lokam upekhāsahagatena (pts) | viharathāti → viharathā ti (pts)
มีอุเบกขาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลกทั่วทุกหมู่เหล่าในที่ ทุกสถานด้วยอุเบกขาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีเบียดเบียนอยู่’
Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṁ nānākaraṇaṁ samaṇassa vā gotamassa amhākaṁ vā, yadidaṁ, dhammadesanāya vā dhammadesanaṁ, anusāsaniyā vā anusāsaninti?
adhippayāso → adhippāyo (bj) | so → S3 omits so. (pts note) | vā → S1 omits amhākaṁ vā. (pts note) | adhippayāso kiṁ nānākaraṇaṁ → adhippāyaso kinnānākaraṇaṁ (th) | anusāsaninti → anusāsananti (th) | adhippayāso → adhippāyo so (pts) | yadidaṁ → yad idaṁ (pts) | dhammadesanaṁ → dhammadesanam (pts)
ผู้มีอายุทั้งหลาย ในธรรมเทศนาหรืออนุสาสนีนี้ คือ ธรรมเทศนาของพระสมณโคดมกับธรรมเทศนาของพวกเรา หรืออนุสาสนีของพระ สมณโคดมกับอนุสาสนีของพวกเราจะผิดแผกแตกต่างกันอย่างไร’

Atha kho mayaṁ, bhante, tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandimha nappaṭikkosimha, anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamimha:
mayaṁ → mayam (pts) | tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ → tesam aññatitthiyānam paribbājakānam bhāsitam (pts) | nappaṭikkosimha → na paṭikkosimha (pts)
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ครั้งนั้น ข้าพระองค์ทั้งหลายไม่ยินดี ไม่คัดค้านภาษิต ของอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้น ลุกจากอาสนะจากไปด้วยคิดว่า
‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmā’”ti.
santike → santika (pts) | atthaṁ → attham (pts)
‘เราทั้งหลาย จักรู้ชัดเนื้อความแห่งภาษิตนี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาค”

“Evaṁvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā:
evaṁvādino → evaṁ vādino (pts) | evamassu → evam assu (pts)
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกมีวาทะ อย่างนี้ เธอทั้งหลายควรถามอย่างนี้ว่า
‘kathaṁ bhāvitā panāvuso, mettācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
kiṅgatikā → kiṅgātikā (pts) | kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, bjt, ms2005) | kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimphalā kimpariyosānā (bjt) | mettācetovimutti kiṅgatikā → mettā cetovimutti kiṁgatikā (th) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th) | kathaṁ bhāvitā → kathambhāvitā (pts) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kim pariyosānā (pts)
‘ผู้มีอายุทั้งหลาย เมตตาเจโตวิมุตติที่ บุคคลเจริญแล้วอย่างไร มีอะไรเป็นคติ มีอะไรเป็นอย่างยิ่ง มีอะไรเป็นผล มีอะไร เป็นที่สุด
Kathaṁ bhāvitā panāvuso, karuṇācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, bjt, ms2005) | kiṁphalā → kimphalā (bjt) | karuṇācetovimutti kiṅgatikā → karuṇā cetovimutti kiṁgatikā (th) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th, pts) | kathaṁ → katham (pts)
อนึ่ง กรุณาเจโตวิมุตติที่บุคคลเจริญแล้วอย่างไร มีอะไรเป็นคติ มีอะไร เป็นอย่างยิ่ง มีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นที่สุด
Kathaṁ bhāvitā panāvuso, muditācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, bjt, ms2005) | kiṁphalā → kimphalā (bjt) | muditācetovimutti kiṅgatikā → muditā cetovimutti kiṁgatikā (th) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th)
อนึ่ง มุทิตาเจโตวิมุตติที่บุคคลเจริญ แล้วอย่างไร มีอะไรเป็นคติ มีอะไรเป็นอย่างยิ่ง มีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นที่สุด
Kathaṁ bhāvitā panāvuso, upekkhācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā’ti?
kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, ms2005) | upekkhācetovimutti kiṅgatikā → upekhācetovimutti kiṁgatikā (bjt) | kiṁphalā → kimphalā (bjt) | upekkhācetovimutti kiṅgatikā → upekkhā cetovimutti kiṁgatikā (th) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānāti → kimparamā kimphalā kimpariyosānāti (th)
อนึ่ง อุเบกขาเจโตวิมุตติที่บุคคลเจริญแล้วอย่างไร มีอะไรเป็นคติ มีอะไรเป็นอย่างยิ่ง มี อะไรเป็นผล มีอะไรเป็นที่สุด’
Evaṁ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttariñca vighātaṁ āpajjissanti.
āpajjissanti → S1 -jissati. (pts note) | evaṁ → evam (pts) | vighātaṁ → vighātam (pts)
พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกถูกถามอย่างนี้แล้วจัก ไม่สามารถตอบได้ จักถึงความลำบากอย่างยิ่ง
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Yathā taṁ, bhikkhave, avisayasmiṁ.
taṁ → tam (pts) | avisayasmiṁ → avisayasmim (pts)
เพราะพวก อัญเดียรถีย์ปริพาชกถูกถามในสิ่งอันมิใช่วิสัย
Nāhaṁ taṁ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo imesaṁ pañhānaṁ veyyākaraṇena cittaṁ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā.
nāhaṁ taṁ → nāhantaṁ (th) | taṁ → tam (pts) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → sasamaṇabrāhmaṇiyā (pts) | imesaṁ → imesam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ในโลกนี้พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์ พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์ เรายังไม่เห็นบุคคลที่จะทำจิตให้ยินดีได้ ด้วยการตอบปัญหาเหล่านี้ เว้นตถาคตหรือสาวกของตถาคต หรือผู้ที่ฟังจากคำสอน ของตถาคตนี้

Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, mettācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, bjt, ms2005) | mettācetovimutti kiṅgatikā → mettā cetovimutti kiṁgatikā (th) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th, pts) | kathaṁ bhāvitā → kathambhāvitā (pts)
เมตตาเจโตวิมุตติที่บุคคลเจริญแล้วอย่างไร มีอะไรเป็นคติ มีอะไรเป็น อย่างยิ่ง มีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นที่สุด
Idha, bhikkhave, bhikkhu mettāsahagataṁ satisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…
satisambojjhaṅgaṁ → satisambojjhaṅgam (pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. เจริญสติสัมโพชฌงค์ที่สหรคตด้วยเมตตา ฯลฯ
mettāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
mettāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ → karunāsahagatam upekhāsambojjhaṅgam (pts) | mettāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ → mettā sahagataṁ upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt)
๗. เจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์ที่สหรคตด้วยเมตตา อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ
So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
paṭikkūlasaññī → appaṭikūle paṭikūla (bj: machasaṁ, syā) | vihareyyanti → S1 -vihareyyaṁ. (pts note) | appaṭikūle paṭikūlasaññī → appatikkūle paṭikkūlasaññī vihareyyanti paṭikkūlasaññī tattha viharati sa ce ākaṅkhati paṭikkūle appaṭikkūlasaññī (pts) | paṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (pts)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงมีความหมายรู้ว่าปฏิกูลในสิ่งไม่ปฏิกูลอยู่’ ก็มีความ หมายรู้ว่าปฏิกูลในสิ่งไม่ปฏิกูลนั้นอยู่
Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
paṭikūle appaṭikūlasaññī → paṭikkūle appaṭikkūlasaññī (bjt) | appaṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (bjt) | paṭikūle appaṭikūlasaññī → appaṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūlasaññī (pts) | appaṭikūlasaññī → paṭikkūlasaññī (pts)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงมีความหมายรู้ว่าไม่ปฏิกูลในสิ่งปฏิกูลอยู่’ ก็มีความ หมายรู้ว่าไม่ปฏิกูลในสิ่งปฏิกูลนั้นอยู่
Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
appaṭikūle → appaṭikkūle (bjt) | paṭikūle → paṭikkūle (bjt) | paṭikūlasaññī → paṭikkūlasaññī (bjt) | appaṭikūle → paṭikkūle (pts) | paṭikūle → appaṭikkūle (pts) | paṭikūlasaññī → appaṭikkulasaññī (pts) | paṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (pts)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงมีความหมายรู้ว่าปฏิกูลในสิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูลอยู่’ ก็มีความหมายรู้ว่าปฏิกูลในสิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูลนั้นอยู่
Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
appaṭikūlasaññī → appatikkūlasaññī (pts) | paṭikūle → paṭikkūle (bjt) | appaṭikūle → appaṭikkūle (bjt) | appaṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (bjt)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงมีความหมายรู้ว่าไม่ปฏิกูลในสิ่งปฏิกูลและไม่ปฏิกูลอยู่’ ก็มีความหมายรู้ว่าไม่ปฏิกูลในสิ่งปฏิกูลและไม่ปฏิกูลนั้นอยู่
Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṁ sato sampajāno’ti, upekkhako ca tattha viharati sato sampajāno, subhaṁ vā kho pana vimokkhaṁ upasampajja viharati.
upekkhako ca → upekhako (bj) | ca → (sya-all) | appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ → appatikkūlañca paṭikkūlañca tad ubhayam (pts) | upekhako → B1 inserts ca written also but erased in S3. (pts note) | appaṭikūlañca paṭikūlañca → paṭikkūle ca appaṭikkūle ca paṭikkūlasaññī vihareyyanti paṭikkūlasaññī tattha viharati sace ākaṅkhati appaṭikkūlañca paṭikkūlañca (bjt) | vimokkhaṁ → vimokhaṁ (bjt) | sace ākaṅkhati appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ → appaṭikkūlañca paṭikkūlañca tad ubhayam (pts) | upekkhako → upekha ko (pts) | sampajānoti upekkhako ca → sampajāno ti upekhako (pts) | sampajāno → sampajano (pts) | vimokkhaṁ → vimokkham (pts)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงเว้นสิ่งทั้ง ๒ นั้น คือ สิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูลแล้ว เป็นผู้ มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะอยู่’ ก็เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะในสิ่งทั้ง ๒ นั้นอยู่ หรือเข้าถึงสุภวิโมกข์อยู่’
Subhaparamāhaṁ, bhikkhave, mettācetovimuttiṁ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato.
uttarivimuttiṁ → uttariṁ vimuttiṁ (bj) | mettācetovimuttiṁ → S3 mettam- (pts note) | paññassa → S3 paññāssā. (pts note) | vimuttim → BS2 uttari- (pts note) | mettācetovimuttiṁ → mettā cetovimuttiṁ (bjt) | idhapaññassa → idha paññassa (bjt, th, pts) | subhaparamāhaṁ → subhaparamāham (pts) | uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato → uttariṁ vimuttim apaṭivijjhato (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวเมตตาเจโตวิมุตติว่ามีสุภวิโมกข์เป็นอย่างยิ่งสำหรับ ภิกษุผู้มีปัญญาอันเป็นโลกิยะยังไม่รู้แจ้งวิมุตติที่ยอดเยี่ยมในธรรมวินัยนี้

Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, karuṇācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
Kathambhāvitā → S1-3 bhāvitañ. (pts note) | karuṇācetovimutti → B2 -vimuttiṁ. (pts note) | kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, bjt, ms2005) | kiṁpariyosānā → kiṁ pariyosānā (bjt) | karuṇācetovimutti kiṅgatikā → karuṇā cetovimutti kiṁgatikā (th) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th, pts)
กรุณาเจโตวิมุตติที่บุคคลเจริญแล้วอย่างไร มีอะไรเป็นคติ มีอะไรเป็น อย่างยิ่ง มีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นที่สุด
Idha, bhikkhave, bhikkhu karuṇāsahagataṁ satisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…
karuṇāsahagataṁ satisambojjhaṅgaṁ → karuṇasahagataṁ satisambojjhaṅgam (pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. เจริญสติสัมโพชฌงค์ที่สหรคตด้วยกรุณา ฯลฯ
karuṇāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt)
๗. เจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์ที่สหรคตด้วยกรุณา อันอาศัยวิเวก อาศัย วิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ
So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati …pe…
appaṭikūle paṭikūlasaññī → appaṭikkūle paṭikkūlasaññī (bjt) | paṭikūlasaññī → paṭikkūlasaññī (bjt, pts) | appaṭikūle paṭikūlasaññī → appaṭikkūle paṭikkuḷasaññī (pts)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงมีความหมายรู้ว่าปฏิกูลในสิ่งไม่ปฏิกูลอยู่’ ก็มีความ หมายรู้ว่าปฏิกูลในสิ่งไม่ปฏิกูลนั้นอยู่ ฯลฯ
sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṁ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ → appaṭikkūlañca paṭikkūlañca tad ubhayam (pts) | upekkhako → upekhako (pts) | sampajānoti upekkhako → sampajāno ti upekhako (pts)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงเว้นสิ่งทั้ง ๒ นั้น คือ สิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูลแล้ว เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะอยู่’ ก็เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะในสิ่งทั้ง ๒ นั้นอยู่
Sabbaso vā pana rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
sabbaso vā pana → sabbasovā (bj) | atthaṅgamā → atthagamā (bj) | samatikkamā → S1-3 -kamma. (pts note) | paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ → paṭighasaññanam atthagamā nānattasaññānam (pts) | ākāsoti ākāsānañcāyatanaṁ → ākāso ti ākāsanañcāyatanam (pts)
หรือบรรลุอากาสานัญจายตนอยู่โดยกำหนดว่า ‘อากาศหาที่สุดมิได้’ เพราะล่วงรูปสัญญา ดับปฏิฆสัญญา ไม่กำหนดนานัตตสัญญาโดยประการทั้งปวง
Ākāsānañcāyatanaparamāhaṁ, bhikkhave, karuṇācetovimuttiṁ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato.
uttarivimuttiṁ → uttariṁ vimuttiṁ (bj) | karuṇācetovimuttiṁ → S1-3 karuṇaṁ- (pts note) | idhapaññassa → idha paññassa (bjt, th, pts) | ākāsānañcāyatanaparamāhaṁ → ākāsānañcāyatanaparamāham (pts) | uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato → uttariṁvimuttim apaṭivijjhato (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวกรุณาเจโตวิมุตติว่ามีอากาสานัญจายตนฌานเป็น อย่างยิ่ง สำหรับภิกษุผู้มีปัญญาอันเป็นโลกิยะยังไม่รู้แจ้งวิมุตติที่ยอดเยี่ยมในธรรมวินัยนี้

Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, muditācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, th, ms2005) | muditācetovimutti kiṅgatikā → muditā cetovimutti kiṁgatikā (bjt) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th) | kathaṁ bhāvitā → kathaṁbhāvitā (pts) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimpariyosānā (pts)
มุทิตาเจโตวิมุตติที่บุคคลเจริญแล้วอย่างไร มีอะไรเป็นคติ มีอะไรเป็น อย่างยิ่ง มีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นที่สุด
Idha, bhikkhave, bhikkhu muditāsahagataṁ satisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…
satisambojjhaṅgaṁ → satisambojjhaṅgam (pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. เจริญสติสัมโพชฌงค์ที่สหรคตด้วยมุทิตา ฯลฯ
muditāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt)
๗. เจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์ที่สหรคตด้วยมุทิตา อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ
So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati …pe…
appaṭikūle paṭikūlasaññī → appaṭikkūle paṭikkūlasaññī (bjt, pts) | paṭikūlasaññī → paṭikkūlasaññī (bjt, pts)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงมีความหมายรู้ว่าปฏิกูลในสิ่งไม่ปฏิกูลอยู่’ ก็มีความ หมายรู้ว่าปฏิกูลในสิ่งไม่ปฏิกูลนั้นอยู่ ฯลฯ
sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṁ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
sampajāno → S1-3 add ti. (pts note) | appaṭikūlañca paṭikūlañca → appaṭikkūlañca paṭikkūlañca (bjt) | upekkhako → upekhako (bjt) | sace → sa ce (pts) | appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ → appaṭikkūlañca patikkūlañca tad ubhayam (pts) | sampajānoti → sampajāno ti (pts)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงเว้นสิ่งทั้ง ๒ นั้น คือ สิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูลแล้ว เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะอยู่’ ก็เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะในสิ่งทั้ง ๒ นั้นอยู่
Sabbaso vā pana ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
viññāṇañcāyatanaṁ → viññāṇañcāyatanam (pts)
หรือบรรลุวิญญาณัญจายตนอยู่โดยกำหนดว่า ‘วิญญาณหาที่สุดมิได้’ เพราะล่วงอากาสานัญจายตนโดยประการทั้งปวง
Viññāṇañcāyatanaparamāhaṁ, bhikkhave, muditācetovimuttiṁ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato.
uttarivimuttiṁ → uttariṁ vimuttiṁ (bj) | muditācetovimuttiṁ → S1-3 muditaṁ- (pts note) | uttariṁvimuttim → B1-2 uttari- (pts note) | muditācetovimuttiṁ → muditā cetovimuttiṁ (th) | idhapaññassa → idha paññassa (th, pts) | viññāṇañcāyatanaparamāhaṁ → viññāṇañcāyatanaparamāham (pts) | uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato → uttariṁvimuttim apaṭivijjhato (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวมุทิตาเจโตวิมุตติว่ามีวิญญาณัญจายตนเป็นอย่างยิ่ง สำหรับภิกษุผู้มีปัญญาอันเป็นโลกิยะยังไม่รู้แจ้งวิมุตติที่ยอดเยี่ยมในธรรมวินัยนี้

Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, upekkhācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, th, ms2005) | upekkhācetovimutti kiṅgatikā → upekhācetovimutti kiṁgatikā (bjt) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th, pts) | kathaṁ bhāvitā → kathambhāvitā (pts) | upekkhācetovimutti kiṅgatikā → upekhācetovimutt kiṅgātikā (pts)
อุเบกขาเจโตวิมุตติที่บุคคลเจริญแล้วอย่างไร มีอะไรเป็นคติ มีอะไรเป็น อย่างยิ่ง มีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นที่สุด
Idha, bhikkhave, bhikkhu upekkhāsahagataṁ satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ …pe…
vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ → (bj, sya-all) | upekkhāsahagataṁ → upekhāsahagataṁ (bjt)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. เจริญสติสัมโพชฌงค์ที่สหรคตด้วยอุเบกขา อันอาศัยวิเวก อาศัย วิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ ฯลฯ
upekkhāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
upekkhāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsahagataṁ upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt)
๗. เจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์ที่สหรคตด้วยอุเบกขา อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ
So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
appaṭikūle paṭikūlasaññī → appaṭikkūle paṭikkūlasaññī (bjt) | paṭikūlasaññī → paṭikkūlasaññī (bjt)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงมีความหมายรู้ว่าปฏิกูลในสิ่งไม่ปฏิกูลอยู่’ ก็มีความ หมายรู้ว่าปฏิกูลในสิ่งไม่ปฏิกูลนั้นอยู่
Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
paṭikūle appaṭikūlasaññī → paṭikkūle appaṭikkūlasaññī (bjt) | appaṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (bjt)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงมีความหมายรู้ว่าไม่ปฏิกูลในสิ่งปฏิกูลอยู่’ ก็มีความ หมายรู้ว่าไม่ปฏิกูลในสิ่งปฏิกูลนั้นอยู่
Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
ca → S1-3 omit ca paṭikule ca. (pts note) | appaṭikūle → appaṭikkūle (bjt, pts) | paṭikūle → paṭikkūle (bjt, pts) | paṭikūlasaññī → paṭikkūlasaññī (bjt, pts)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงมีความหมายรู้ว่าปฏิกูลในสิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูลอยู่’ ก็มีความหมายรู้ว่าปฏิกูลในสิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูลนั้นอยู่
Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
ca → S1-3 paṭikkūlañ (S3 la) ca appatikūlañca. (pts note) | paṭikūle → paṭikkūle (bjt) | appaṭikūle → appaṭikkūle (bjt, pts) | appaṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (bjt, pts) | appaṭikūlasaññī → appatikkūlasaññī (pts)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงมีความหมายรู้ว่าไม่ปฏิกูลในสิ่งปฏิกูลและสิ่งไม่ปฏิกูล อยู่’ ก็มีความหมายรู้ว่าไม่ปฏิกูลในสิ่งปฏิกูลและสิ่งไม่ปฏิกูลนั้นอยู่
Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṁ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
vihareyyaṁ → S1-3 add ti. (pts note) | appaṭikūlañca paṭikūlañca → appaṭikkūlañca paṭikkūlañca (bjt) | upekkhako → upekhako (bjt, pts) | appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ → appatikkūlañca paṭikkūlañca tad ubhayam (pts) | sampajānoti upekkhako → sampajāno ti upekhako (pts)
หากเธอหวังว่า ‘เราพึงเว้นสิ่งทั้ง ๒ นั้น คือ สิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูลแล้ว เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะอยู่’ ก็เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะในสิ่งทั้ง ๒ นั้นอยู่
Sabbaso vā pana viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
ākiñcaññāyatanaṁ → akiñcaññāyatanam (pts)
หรือบรรลุอากิญจัญญายตนอยู่โดยกำหนดว่า ‘ไม่มีอะไร’ เพราะล่วง วิญญาณัญจายตนฌานโดยประการทั้งปวง
Ākiñcaññāyatanaparamāhaṁ, bhikkhave, upekkhācetovimuttiṁ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato”ti.
uttarivimuttiṁ → uttariṁ vimuttiṁ (bj) | uttarivimuttiṁ appaṭivijjhatoti catutthaṁ → uttariṁvimuttim apaṭivijjhato ti sāvatthi (pts) | upekkhācetovimuttiṁ → upekhācetovimuttiṁ (bjt, pts) | idhapaññassa → idha paññassa (bjt, th, pts) | ākiñcaññāyatanaparamāhaṁ → ākiñcaññāyatanaparamāham (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวอุเบกขาเจโตวิมุตติว่ามีอากิญจัญญายตนเป็น อย่างยิ่งสำหรับภิกษุผู้มีปัญญาอันเป็นโลกิยะยังไม่รู้แจ้งวิมุตติที่ยอดเยี่ยมในธรรมวินัยนี้”

Catutthaṁ.
Sāvatthi → in B1-2 only. (pts note)
เมตตาสหคตสูตรที่ ๔ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · ไทย