Bhikkhunupassayasutta
Bhikkhunupassayasutta → bhikkhunivāsako (pts1ed)๑๐ ภิกขุนูปัสสยสูตร
Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena aññataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | yena aññataro bhikkhunupassayo → yenaññataro bhikkhunūpassayo (bj) | bhikkhunupassayo → bhikkhunūpassayo (sya-all) | bhikkhunūpassayo → bhikkhunīpassaya (bj: sī.pævi) | aññataro → S1-3 yenañña- (pts note) | bhikkhunupassayo → S1 bhikkhunipa- always. (pts note) | + → sāvatthiyaṁ bhagavā (th) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)ครั้นในเวลาเช้า ท่านพระอานนท์ครองอันตรวาสก ถือบาตรและ จีวรเข้าไปยังสำนักภิกษุณีแห่งหนึ่ง นั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้
Atha kho sambahulā bhikkhuniyo yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho tā bhikkhuniyo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavocuṁ:
āyasmantaṁ ānandaṁ → āyasmantam ānandam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | āyasmantaṁ ānandaṁ etadavocuṁ → āyasmantam ānandam etad avocuṁ (pts)ลำดับนั้น ภิกษุณี หลายรูปเข้าไปหาท่านพระอานนท์ถึงที่อยู่ ไหว้แล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กล่าวกับ ท่านพระอานนท์ดังนี้ว่า
“Idha, bhante ānanda, sambahulā bhikkhuniyo catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā viharantiyo uḷāraṁ pubbenāparaṁ visesaṁ sañjānantī”ti.
suppatiṭṭhitacittā → supaṭṭhitacittā (bj, mr); supatiṭṭhitacittā (sya-all, pts1ed) | sañjānantī”ti → sampajānantīti (pts1ed, mr) | catūsu → cutūsu (sya-all) | sañjānantīti evametaṁ → sampajānantī ti evam etam (pts) | supatiṭṭhitacittā → suppatiṭṭhitacittā (bj: machasaṁ) | suppatiṭṭhitacittā → supaṭṭhitacittā (cck: sī. pī. ka.) | sañjānantī’’ti → sampajānantīti (cck: ka.) | ti → S1-3 jānantī ti. (pts note) | uḷāraṁ pubbenāparaṁ → uḷāram pubbenāparam (pts)“ท่านอานนท์ ภิกษุณีจำนวนมากในพระธรรมวินัยนี้มีจิต ตั้งมั่นดีในสติปัฏฐาน ๔ ประการอยู่ ย่อมรู้คุณวิเศษอันยิ่งอย่างอื่นจากคุณวิเศษที่ มีอยู่ก่อน”
“Evametaṁ, bhaginiyo, evametaṁ, bhaginiyo.
evametaṁ → evam etam (pts)ท่านพระอานนท์กล่าวว่า “น้องหญิงทั้งหลาย ข้อนี้เป็นอย่างนั้น น้องหญิง ทั้งหลาย ข้อนี้เป็นอย่างนั้น
Yo hi koci, bhaginiyo, bhikkhu vā bhikkhunī vā catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto viharati, tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ:
supatiṭṭhitacitto → supaṭṭhitacittā (bj: sī.pævi) | hi → missing in B1-2. (pts note) | koci → ko ci (bjt) | tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ → tassetam pāṭikaṅkham (pts)ภิกษุหรือภิกษุณีรูปใดรูปหนึ่ง มีจิตตั้งมั่นดีใน สติปัฏฐาน ๔ ประการอยู่ ภิกษุหรือภิกษุณีรูปนั้นพึงหวังข้อนี้ได้ว่า
‘uḷāraṁ pubbenāparaṁ visesaṁ sañjānissatī’”ti.
sañjānissatīti → sampajānissatī ti (pts) | ti → S1-3 saṁjānissatī ti. (pts note) | uḷāraṁ → uḷāram (pts)จักรู้คุณวิเศษ อันยิ่งอย่างอื่นจากคุณวิเศษที่มีอยู่ก่อน”
Atha kho āyasmā ānando tā bhikkhuniyo dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.จากนั้นได้ชี้แจงให้ภิกษุณีเหล่านั้นเห็นชัด ชวนใจให้อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่น ร่าเริงด้วยธรรมีกถาแล้ว ลุกจากอาสนะจากไป
Atha kho āyasmā ānando sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami → tenupasaṅkamiṁ (cck) | nisīdi → nisīdiṁ (cck) | Ānando → S1-3 āyasmānando. (pts note) | sāvatthiyaṁ → sāvatthiyam (pts) | pacchābhattaṁ → pacchābhattam (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ต่อมา ท่านพระอานนท์เที่ยวบิณฑบาตในกรุงสาวัตถี กลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว จึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวาย อภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“Idhāhaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena aññataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṁ.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | yena aññataro bhikkhunupassayo → yenaññataro bhikkhunūpassayo (bj) | bhikkhunupassayo → bhikkhunūpassayo (sya-all) | nisīdiṁ → nisiṁdiṁ (sya-all) | aññataro → S1-3 yenañña- (pts note) | bhikkhunupassayo → S1 bhikkhuni- (pts note) | idhāhaṁ → idhāham (pts) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇhasamayam (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)“ข้าแต่พระองค์ ผู้เจริญ ขอประทานวโรกาส เมื่อเช้านี้ ข้าพระองค์ครองอันตรวาสก ถือบาตรและ จีวรเข้าไปยังสำนักภิกษุณีแห่งหนึ่ง
Atha kho, bhante, sambahulā bhikkhuniyo yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho, bhante, tā bhikkhuniyo maṁ etadavocuṁ:
nisīdiṁsu → S3 nisīdi. (pts note) | maṁ → mam (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | maṁ etadavocuṁ → mam etad avocuṁ (pts)นั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้ ลำดับนั้น ภิกษุณี จำนวนมากเข้ามาหาข้าพระองค์ถึงที่อยู่ ไหว้แล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กล่าวกับ ข้าพระองค์ดังนี้ว่า
‘idha, bhante ānanda, sambahulā bhikkhuniyo catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā viharantiyo uḷāraṁ pubbenāparaṁ visesaṁ sañjānantī’ti.
catūsu → catusu (pts) | uḷāraṁ pubbenāparaṁ → uḷaram pubbenāparam (pts) | sañjānantīti evaṁ vuttāhaṁ → sampajānantī ti evam vuttāham (pts) | viharantiyo → S1-3 viharanti. (pts note) | ti → S1-3 saṁjānantī ti. (pts note) | suppatiṭṭhitacittā → supatiṭṭhitacittā (bjt, th, pts)‘ท่านอานนท์ ภิกษุณีจำนวนมากในพระธรรมวินัยนี้มีจิตตั้งมั่นดี ในสติปัฏฐาน ๔ ประการอยู่ ย่อมรู้คุณวิเศษอันยิ่งอย่างอื่นจากคุณวิเศษที่มีอยู่ก่อน’
Evaṁ vuttāhaṁ, bhante, tā bhikkhuniyo etadavocaṁ:
etadavocaṁ evametaṁ → etad avocuṁ evam etam (pts) | avocuṁ → B1 avocuṁ. (pts note) | evaṁ vuttāhaṁ → evam vuttāham (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อภิกษุณีทั้งหลายกล่าวอย่างนี้แล้ว ข้าพระองค์จึงกล่าวว่า
‘evametaṁ, bhaginiyo, evametaṁ, bhaginiyo.
evametaṁ → evam etam (pts)‘น้องหญิงทั้งหลาย ข้อนี้เป็นอย่างนั้น น้องหญิงทั้งหลาย ข้อนี้เป็นอย่างนั้น
Yo hi koci, bhaginiyo, bhikkhu vā bhikkhunī vā catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto viharati, tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ—uḷāraṁ pubbenāparaṁ visesaṁ sañjānissatī’”ti.
vā → va (pts) | catūsu → catusu (pts) | suppatiṭṭhitacitto → supatiṭṭhitacitto (bjt, th, pts) | tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ uḷāraṁ → tassetam pāṭikaṅkham uḷāram (pts) | sañjānissatīti → saṁjānissatī ti (pts)ภิกษุ หรือภิกษุณีรูปใดรูปหนึ่งมีจิตตั้งมั่นดีในสติปัฏฐาน ๔ ประการอยู่ ภิกษุหรือภิกษุณีรูปนั้น พึงหวังข้อนี้ได้ว่า ‘จักรู้คุณวิเศษอันยิ่งอย่างอื่นจากคุณวิเศษที่มีอยู่ก่อน”
“Evametaṁ, ānanda, evametaṁ, ānanda.
evametaṁ ānanda → evam etaṁ (pts) | evametaṁ → evam etam (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อานนท์ ข้อนี้เป็นอย่างนั้น อานนท์ ข้อนี้เป็น อย่างนั้น
Yo hi koci, ānanda, bhikkhu vā bhikkhunī vā catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto viharati, tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ:
catūsu → catusu (pts) | supatiṭṭhitacitto → S1-3 supaṭṭhitacittā. (pts note) | tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ → tassetam pāṭikaṅkham (pts)ภิกษุหรือภิกษุณีรูปใดรูปหนึ่งมีจิตตั้งมั่นดีในสติปัฏฐาน ๔ ประการอยู่ ภิกษุหรือภิกษุณีรูปนั้นพึงหวังข้อนี้ได้ว่า
‘uḷāraṁ pubbenāparaṁ visesaṁ sañjānissati’.
sañjānissati → sañjānissatīti (bahūsu) | sañjānissati → sañjānissatīti (bj, sya-all, pts) | sañjānissati → sañjānissatīti (cck: bahūsu) | ti → S1-3 jānissatī ti. (pts note) | uḷāraṁ pubbenāparaṁ → uḷāram pubbenāparam (pts) | sañjānissati → sañjānissatī ti (pts)‘จักรู้คุณวิเศษอันยิ่งอย่างอื่นจากคุณวิเศษที่ มีอยู่ก่อน’
Katamesu catūsu?
catūsu → catusu (pts)สติปัฏฐาน ๔ ประการ อะไรบ้าง
Idhānanda, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhādomanassam (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
Tassa kāye kāyānupassino viharato kāyārammaṇo vā uppajjati kāyasmiṁ pariḷāho, cetaso vā līnattaṁ, bahiddhā vā cittaṁ vikkhipati.
kāyānupassino → kāyanupassino (pts) | kāyārammaṇo → kāyārammano (pts) | kāyasmiṁ → kāyasmim (pts) | līnattaṁ → līnattam (pts)เมื่อเธอพิจารณาเห็นกายใน กายอยู่ ความเร่าร้อนในกายที่มีกายเป็นอารมณ์เกิดขึ้น บ้าง จิตหดหู่บ้าง จิตฟุ้งซ่านไปภายนอกบ้าง
Tenānanda, bhikkhunā kismiñcideva pasādanīye nimitte cittaṁ paṇidahitabbaṁ.
Tenānanda → tena hānanda (bj); tena ānanda (sya-all) | tenānanda → tena hānanda (bj); tena ānanda (sya-all) | kismiñcideva → kismicideva (bj) | Tenānanda → tenahānanda (cck: sī.) | Tenānanda → S1-3 tenahānanda always. (pts note) | kismiñcideva → kismiñci deva (th)ภิกษุนั้นพึงตั้งจิต ไว้ที่นิมิตอันเป็นที่ตั้งแห่งความเลื่อมใสอย่างใดอย่างหนึ่ง
Tassa kismiñcideva pasādanīye nimitte cittaṁ paṇidahato pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj, sya-all, pts) | kismiñcideva → kismiñci deva (th) | kismiñcideva pasādanīye → kismiñcid eva pasādaniye (pts) | cittaṁ → cittam (pts)เมื่อ เธอตั้งจิตไว้ที่นิมิตอันเป็นที่ตั้งแห่งความเลื่อมใสอย่างใดอย่างหนึ่ง ปราโมทย์ย่อมเกิด
Pamuditassa pīti jāyati.เมื่อมีปราโมทย์ ปีติย่อมเกิด
Pītimanassa kāyo passambhati.เมื่อใจมีปีติ กายย่อมสงบ
Passaddhakāyo sukhaṁ vedayati.
vedayati → vediyati (bj) | vedayati → vediyati (cck: sī.) | vedayati → S1-3 vediyati. (pts note)เธอมีกายสงบ ย่อมได้รับสุข
Sukhino cittaṁ samādhiyati.เมื่อมีสุข จิตย่อมตั้ง มั่น
So iti paṭisañcikkhati:เธอพิจารณาเห็นว่า
‘yassa khvāhaṁ atthāya cittaṁ paṇidahiṁ, so me attho abhinipphanno.
khvāhaṁ → khohaṁ (bj) | khvāhaṁ → S1-3 khoham always. (pts note) | abhinipphanno → B1-2 -nippanno always. (pts note) | cittaṁ → cittam (pts)‘เราตั้งจิตไว้เพื่อประโยชน์ใด ประโยชน์ นั้นสำเร็จแล้วแก่เรา
Handa dāni paṭisaṁharāmī’ti.
handa dāni → handadāni (bjt, th) | paṭisaṁharāmīti → paṭisaṁharāmī ti (pts)เอาเถิด บัดนี้เราจะคุมจิตไว้’
So paṭisaṁharati ceva na ca vitakketi na ca vicāreti.
vicāreti → S1-3 vicarati always. (pts note)เธอคุมจิตไว้ ไม่ตรึก และไม่ตรอง ย่อมรู้ชัดว่า
‘Avitakkomhi avicāro, ajjhattaṁ satimā sukhamasmī’ti pajānāti.
ti → S3 sacittasmī ti S1 sacītasmī ti. (pts note) | sukhamasmīti → sukhamasmī ti (pts)‘เราไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มี สติในภายใน มีความสุข’
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu vedanāsu …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | + → puna caparaṁ ānanda bhikkhu (bjt) | caparaṁ → ca param (pts)๒. พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาทั้งหลาย ...
citte …pe…
citte → more complete in S1-3. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | + → pajānāti puna caparaṁ ānanda bhikkhu (bjt)๓. พิจารณาเห็นจิตในจิต ...
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.๔. พิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลายอยู่ มีความเพียร มี สัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
Tassa dhammesu dhammānupassino viharato dhammārammaṇo vā uppajjati kāyasmiṁ pariḷāho, cetaso vā līnattaṁ, bahiddhā vā cittaṁ vikkhipati.
kāyasmiṁ → S1-3 insert hi. (pts note) | vā → missing in S1-3. (pts note) | cittaṁ → S1-3 vitakkaṁ. (pts note) | līnattaṁ → līnattam (pts)เมื่อเธอ พิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลายอยู่ ความเร่าร้อนในกายที่มี ธรรมเป็นอารมณ์เกิดขึ้นบ้าง จิตหดหู่บ้าง จิตฟุ้งซ่านไปภายนอก บ้าง
Tenānanda, bhikkhunā kismiñcideva pasādanīye nimitte cittaṁ paṇidahitabbaṁ.
tenānanda → tenahānanda (bj); tena ānanda (sya-all) | kismiñcideva → kismicideva (bj) | kismiñcid → B1 S1-3 kismicid. (pts note) | kismiñcideva → kismiñci deva (th) | kismiñcideva pasādanīye → kismiñcid eva pasādaniye (pts) | cittaṁ → cittam (pts)ภิกษุนั้นพึงตั้งจิตไว้ที่นิมิตอันเป็นที่ตั้งแห่งความเลื่อมใส อย่างใดอย่างหนึ่ง
Tassa kismiñcideva pasādanīye nimitte cittaṁ paṇidahato pāmojjaṁ jāyati.
kismiñcideva → kismicideva (bj) | pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj, sya-all) | kimiñcid → S1-3 kismicid B1 kismiṁcid. (pts note) | kismiñcideva → kismiñci deva (th) | kismiñcideva pasādanīye → kimiñcid eva pasādaniye (pts) | cittaṁ → cittam (pts)เมื่อเธอตั้งจิตไว้ที่นิมิตอันเป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสอย่างใดอย่างหนึ่งอยู่
Pamuditassa pīti jāyati.
pamuditassa → pamūditassa (pts)ปราโมทย์ย่อมเกิด เมื่อมีปราโมทย์
Pītimanassa kāyo passambhati.ปีติย่อมเกิด เมื่อใจมีปีติ
Passaddhakāyo sukhaṁ vedayati.
vedayati → vedeti (bj) | vedayati → S1-3 vedeti. (pts note)กายย่อมสงบ เธอมีกายสงบย่อมได้ รับสุข
Sukhino cittaṁ samādhiyati.เมื่อมีสุข จิตย่อมตั้งมั่น
So iti paṭisañcikkhati:เธอพิจารณาเห็นว่า
‘yassa khvāhaṁ atthāya cittaṁ paṇidahiṁ, so me attho abhinipphanno.
khvāhaṁ → khohaṁ (bj) | khvāham → S1-3 Khoham. (pts note) | cittaṁ → cittam (pts)‘เราตั้งจิตไว้ เพื่อประโยชน์ใด ประโยชน์นั้นสำเร็จแล้วแก่เรา
Handa dāni paṭisaṁharāmī’ti.
handa dāni → handadāni (bjt, th)เอาเถิด บัดนี้ เราจะคุมจิตไว้’
So paṭisaṁharati ceva na ca vitakketi na ca vicāreti.เธอคุมจิตไว้ ไม่ตรึก และไม่ตรอง ย่อมรู้ชัดว่า
‘Avitakkomhi avicāro, ajjhattaṁ satimā sukhamasmī’ti pajānāti.
sukhamasmīti → sukhitasmīti (bj) | ti → S1-3 sacita (S3 tta) smīti. (pts note) | sukhamasmīti → sukhamasmī ti (pts)‘เราไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีสติในภายใน มีความสุข’
Evaṁ kho, ānanda, paṇidhāya bhāvanā hoti.อานนท์ ภาวนาย่อมมีเพราะการตั้งจิตไว้ อย่างนี้
Kathañcānanda, appaṇidhāya bhāvanā hoti?
kathañcānanda → kathañca ānanda (sya-all) | appaṇidhāya → apaṇidhāya (pts)ภาวนาย่อมมีเพราะไม่ตั้งจิตไว้ อย่างไร
Bahiddhā, ānanda, bhikkhu cittaṁ appaṇidhāya ‘appaṇihitaṁ me bahiddhā cittan’ti pajānāti.
Ānanda → S1-3 bahiddhānanda always. (pts note) | bahiddhā → missing in S1. (pts note) | cittaṁ appaṇidhāya appaṇihitaṁ → cittam apaṇidhāya apaṇihitam (pts) | cittanti → cittan ti (pts)คือ ภิกษุไม่ตั้งจิตไว้ในภายนอก ย่อมรู้ชัดว่า ‘เราไม่ได้ตั้งจิตไว้ในภายนอก’
Atha pacchāpure ‘asaṅkhittaṁ vimuttaṁ appaṇihitan’ti pajānāti.
asaṅkhittaṁ → asaṁkhittaṁ (my, ms2005) | pacchāpure → pacchā pure (bjt, th) | asaṅkhittaṁ vimuttaṁ appaṇihitanti → asaṁkhittaṁ vimuttam apaṇihitan ti (pts)ลำดับนั้น เธอรู้ชัดว่า ‘จิตของเราไม่ฟุ้งซ่านไปข้างหลัง หรือข้างหน้า หลุดพ้นแล้ว ไม่ตั้งอยู่’
Atha ca pana ‘kāye kāyānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā sukhamasmī’ti pajānāti.
sukhamasmīti → sukhitasmīti (bj) | sukhitasmīti → sukhamasmīti (bj: machasaṁ, syā) | ti → S1-3 sutasmīti always. (pts note) | sukhamasmīti → sukhamasmī ti (pts)ต่อมาก็รู้ชัดว่า ‘เราพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มี สัมปชัญญะ มีสติ มีความสุข’
Bahiddhā, ānanda, bhikkhu cittaṁ appaṇidhāya ‘appaṇihitaṁ me bahiddhā cittan’ti pajānāti.
bahiddhā ānanda → bahiddhānanda (bj) | cittaṁ appaṇidhāya appaṇihitaṁ → cittam apanidhāya apaṇihitam (pts) | cittanti → cittan ti (pts)ภิกษุไม่ตั้งจิตไว้ในภายนอก ย่อมรู้ชัดว่า ‘เราไม่ได้ตั้งจิตไว้ในภายนอก’
Atha pacchāpure ‘asaṅkhittaṁ vimuttaṁ appaṇihitan’ti pajānāti.
asaṁkhittam → S1-3 ayaṁcittaṁ always. (pts note) | asaṅkhittaṁ → asaṁkhittaṁ (my, ms2005) | pacchāpure → pacchā pure (bjt, th) | asaṅkhittaṁ vimuttaṁ appaṇihitanti → asaṁkhittam vimuttam apaṇihitanti (pts)ลำดับนั้น เธอรู้ชัดว่า ‘จิตของเราไม่ฟุ้งซ่านไปข้างหลังหรือข้างหน้า หลุดพ้นแล้ว ไม่ตั้งอยู่’
Atha ca pana ‘vedanāsu vedanānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā sukhamasmī’ti pajānāti.
sukhamasmīti → sukhitasmīti (bj) | sukhamasmīti → sukham asmī ti (pts)ต่อมาก็รู้ชัดว่า ‘เราพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาทั้งหลายอยู่ มีความเพียร มี สัมปชัญญะ มีสติ มีความสุข”
Bahiddhā, ānanda, bhikkhu cittaṁ appaṇidhāya ‘appaṇihitaṁ me bahiddhā cittan’ti pajānāti.
bahiddhā ānanda → bahiddhānanda (bj) | cittaṁ appaṇidhāya appaṇihitaṁ → cittam apaṇidhāya apaṇihitam (pts) | cittanti pajānāti → cittan ti pajānati (pts)ภิกษุไม่ตั้งจิตไว้ในภายนอก ย่อมรู้ชัดว่า ‘เราไม่ได้ตั้งจิตไว้ในภายนอก’
Atha pacchāpure ‘asaṅkhittaṁ vimuttaṁ appaṇihitan’ti pajānāti.
vimuttam → S1 cittaṁ. (pts note) | asaṅkhittaṁ → asaṁkhittaṁ (my, ms2005) | pacchāpure → pacchā pure (bjt, th) | asaṅkhittaṁ vimuttaṁ appaṇihitanti → asaṁkhittam vimuttam apaṇihitanti (pts)ลำดับนั้น เธอรู้ชัดว่า ‘จิตของเราไม่ฟุ้งซ่านไปข้างหลังหรือข้างหน้า หลุดพ้นแล้ว ไม่ตั้งอยู่’
Atha ca pana ‘citte cittānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā sukhamasmī’ti pajānāti.
sukhamasmīti → sukhitasmīti (bj) | sukhitasmīti → sukhamasmīti (bj: machasaṁ, syā) | Atha → S1-3 insert ca. (pts note)ต่อมาก็รู้ชัดว่า ‘เราพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ มีความสุข’
Bahiddhā, ānanda, bhikkhu cittaṁ appaṇidhāya ‘appaṇihitaṁ me bahiddhā cittan’ti pajānāti.
bahiddhā ānanda → bahiddhānanda (bj) | cittaṁ appaṇidhāya appaṇihitaṁ → cittam apanidhāya apaṇihitam (pts)ภิกษุไม่ตั้งจิตไว้ในภายนอก ย่อมรู้ชัดว่า ‘เราไม่ได้ตั้งจิตไว้ในภายนอก’
Atha pacchāpure ‘asaṅkhittaṁ vimuttaṁ appaṇihitan’ti pajānāti.
Atha → S1-3 insert kho. (pts note) | asaṁkhittaṁ → S1-3 ayaṁ cittaṁ. (pts note) | pacchāpure → pacchā pure (bjt, th) | asaṅkhittaṁ vimuttaṁ appaṇihitanti → asaṁkhittaṁ vimuttam apaṇihitanti (pts)ลำดับนั้น เธอรู้ชัดว่า ‘จิตของเราไม่ฟุ้งซ่านไปข้างหลังหรือข้างหน้า หลุดพ้นแล้ว ไม่ตั้งอยู่’
Atha ca pana ‘dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā sukhamasmī’ti pajānāti.
sukhamasmīti → sukhitasmīti (bj) | pajānāti → S1-3 pajānāmi. (pts note)ต่อมาก็รู้ชัดว่า ‘เราพิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลาย มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ มีความสุข’
Evaṁ kho, ānanda, appaṇidhāya bhāvanā hoti.
kho → missing in S1-3. (pts note) | bhāvanā → S1-3 bhāvanāya. (pts note) | appaṇidhāya → apaṇidhāya (pts)อานนท์ ภาวนาย่อมมีเพราะไม่ตั้งจิตไว้ อย่างนี้
Iti kho, ānanda, desitā mayā paṇidhāya bhāvanā, desitā appaṇidhāya bhāvanā.
desitā → desitā mayā (sya-all) | appaṇidhāya → apaṇidhāya (pts)อานนท์ ภาวนาเพราะการตั้งจิตไว้เราได้แสดงแล้ว ภาวนาเพราะการไม่ตั้งจิตไว้ เราก็ได้แสดงแล้ว ด้วยประการฉะนี้
Yaṁ, ānanda, satthārā karaṇīyaṁ sāvakānaṁ hitesinā anukampakena anukampaṁ upādāya, kataṁ vo taṁ mayā.
Yam → S1 ya. (pts note) | tam → missing in B1-2 added between the lines in S3. (pts note) | karaṇīyaṁ → karaṇīyam (pts) | anukampaṁ → anukampam (pts)อานนท์ กิจใดที่ศาสดาผู้แสวงหาประโยชน์เกื้อกูลผู้อนุเคราะห์พึงอาศัย ความอนุเคราะห์กระทำแก่สาวกทั้งหลาย
Etāni, ānanda, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. Jhāyathānanda, mā pamādattha; mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī”ti.
jhāyathānanda → nijjhāyathānanda (pts) | mā pacchā vippaṭisārino → ma pacchāvippatisārino (pts) | nijjhāyathānanda → S3 jhāyathā- S1 kāyāṁyathānanda. (pts note) | amhākaṁ anusāsanīti → amhākam anusāsanī ti (pts)กิจนั้นเราก็ได้กระทำแล้วแก่เธอทั้งหลาย อานนท์ นั่นโคนไม้ นั่นเรือนว่าง เธอทั้งหลายจงเพ่งพินิจ อย่าประมาท อย่าได้ มีความร้อนใจในภายหลัง นี้คือคำพร่ำสอนของเราสำหรับเธอทั้งหลาย”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.
ti → number 19 is to be found in B1-2 only. (pts note) | bhāsitaṁ abhinandīti → bhāsitam abhinandī ti (pts)ท่านพระอานนท์มีใจยินดี ชื่นชม พระภาษิตของพระผู้มีพระภาค
Dasamaṁ.ภิกขุนูปัสสยสูตรที่ ๑๐ จบ
Ambapālivaggo paṭhamo.
+ → tatruddānaṁ (bjt)
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Ambapāli sato bhikkhu, sālā kusalarāsi ca;
Ambapāli → S1 ambali. (pts note) | ambapāli sato → ambapālisato (th) sālā kusalarāsi → sālakusalarāsi (sya-all) | sālā → sāllam (pts) | Sāllam → S1-3 sāla. (pts note) | Kusalarāsi → B1-2 -rāsī. (pts note)๑. อัมพปาลิสูตร ๒. สติสูตร ๓. ภิกขุสูตร ๔. สาลสูตร ๕. อกุสลราสิสูตร ๖. Sakuṇagghi makkaṭo sūdo, gilāno bhikkhunupassayoti.
sakuṇagghi → sakuṇagdhi (cck); sakuṇagghī (sya-all); sakunagghi (pts) | Makkaṭo → S1-3 makkaṭa. (pts note) bhikkhunupassayoti → bhikkhunī vāsakoti (sya-all); bhikkhunivāsakoti sāvatthinidānaṁ (pts) | Bhikkhuni-vāsakoti → S1 upassane cāti S3 upassayena cāti instead of vāsakoti. (pts note) | Sāvatthi-nidānaṁ → S1-3 omit nidānaṁ. (pts note) | bhikkhunupassayoti → bhikkhuni-vāsakoti sāvatthi-nidānaṁ (pts)สกุณัคฆิสูตร ๗. มักกฏสูตร ๘. สูทสูตร ๙. คิลานสูตร ๑๐. ภิกขุนูปัสสยสูตร