Nālandasutta๑๒ นาลันทสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā nālandāyaṁ viharati pāvārikambavane.
nālandāyaṁ → nāḷandāyaṁ (sya-all) | samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ปาวาริกัมพวัน เขต เมืองนาลันทา
Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca:
sāriputto → sārīputto (sya-all) | tenupasaṅkami → tenupasarikami (pts) | bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ → ekam antam (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ครั้งนั้นแล ท่านพระสารีบุตรเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“evaṁpasanno ahaṁ, bhante, bhagavati.
evaṁpasanno ahaṁ → evaṁpasannohaṁ (bj); evaṁ pasannāhaṁ (sya-all) | pasanno → B1-2 pasannā always. (pts note) | evaṁpasanno ahaṁ → evam pasanno ham (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เลื่อมใสในพระผู้มีพระภาคอย่างนี้ว่า
Na cāhu, na ca bhavissati, na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro, yadidaṁ—sambodhiyan”ti.
bhiyyobhiññataro yadidaṁ sambodhiyanti → bhiyyo bhiññataro yad idaṁ sambodhiyan ti (pts)‘ไม่เคยมี จักไม่มี และย่อมไม่มีสมณะหรือพราหมณ์ผู้อื่นซึ่งจะมีปัญญาในทางสัมโพธิญาณ ยิ่งกว่าพระผู้มีพระภาค”
“Uḷārā kho tyāyaṁ, sāriputta, āsabhī vācā bhāsitā, ekaṁso gahito, sīhanādo nadito:
uḷārā kho tyāyaṁ → uḷārātyatrāyaṁ (bj) | sāriputta āsabhī vācā → sārīputta āsabhivācā (sya-all) | āsabhī → āsabhi (pts) | uḷārātyatrāyaṁ → uḷārā kho tyāyaṁ (bj: machasaṁ, syā) | tyāyaṁ → uḷāro tya(S3 -ta) trāyaṁ (S1 -ya). (pts note) | āsabhi → S1 asābhiṁ- (pts note)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “สารีบุตร เธอกล่าวอาสภิวาจาอย่างยิ่ง เธอถือ เอาด้านเดียว บันลือสีหนาทว่า
‘evaṁpasanno ahaṁ, bhante, bhagavati.
evaṁpasanno ahaṁ → evaṁpasannohaṁ (bj, pts); evaṁ pasannāhaṁ (sya-all) | pasanno → B1 pasannā. (pts note) | evaṁpasanno ahaṁ → evam pasanno ham (pts)‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เลื่อมใสใน พระผู้มีพระภาคอย่างนี้ว่า
Na cāhu, na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro, yadidaṁ—sambodhiyan’ti.
bhiyyobhiññataro yadidaṁ sambodhiyanti → bhiyyo bhiññataro yad idaṁ sambodhiyan (pts)‘ไม่เคยมี จักไม่มี และย่อมไม่มีสมณะหรือพราหมณ์ผู้อื่น ซึ่งจะมีปัญญาในทางสัมโพธิญาณยิ่งกว่าพระผู้มีพระภาค’
Kiṁ nu te, sāriputta, ye te ahesuṁ atītamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto cetasā ceto paricca viditā:
sāriputta → sārīputta (sya-all) | sammāsambuddhā → S1 -buddho S3 -buddhā corrected from -buddho. (pts note) | bhagavanto → S1 bhagavantaṁ corrected from bhagavante. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt, th) | kiṁ nu → ti kinnu (pts) | ahesuṁ atītamaddhānaṁ → ahesum atītam addhānam (pts) | ceto paricca viditā → cetopariccaviditā (pts)สารีบุตร เธอกำหนดรู้พระทัยของพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทุกพระองค์ในอดีตกาลด้วยใจแล้วหรือว่า
‘evaṁsīlā te bhagavanto ahesuṁ’ iti vā, ‘evaṁdhammā te bhagavanto ahesuṁ’ iti vā, ‘evaṁpaññā te bhagavanto ahesuṁ’ iti vā, ‘evaṁvihārino te bhagavanto ahesuṁ’ iti vā, ‘evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ’ iti vā”ti?
vā → S1-3 ahesunti. (pts note) | ti → evaṁ vimuttā- is to be found in B1-2 only. (pts note) | evaṁdhammā → evaṁ dhammā (pts) | evaṁpaññā → evam paññā (pts) | ahesuṁ → ahesum (pts) | vāti → vā ti (pts)‘แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคเหล่านั้น ทรงมีศีลอย่างนี้ แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคเหล่านั้นทรงมีธรรมอย่างนี้ แม้ เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคเหล่านั้นทรงมีปัญญาอย่างนี้ แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มี พระภาคเหล่านั้นทรงมีธรรมเครื่องอยู่อย่างนี้ แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาค เหล่านั้นทรงหลุดพ้นอย่างนี้”
“No hetaṁ, bhante”.
no hetaṁ → nohetaṁ (bjt) | hetaṁ → hetam (pts)“มิได้กำหนดรู้ พระพุทธเจ้าข้า”
“Kiṁ pana te, sāriputta, ye te bhavissanti anāgatamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto cetasā ceto paricca viditā:
sāriputta → sārīputta (sya-all) | ceto paricca viditā evaṁsīlā → cetopariccaviditā evaṁsilā (pts) | te → S1-3 panete. (pts note) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | kiṁ → kim (pts) | anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānam (pts)“สารีบุตร เธอกำหนดรู้พระทัยของพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทุกพระองค์ในอนาคตกาลด้วยใจแล้วหรือว่า
‘evaṁsīlā te bhagavanto bhavissanti’ iti vā, ‘evaṁdhammā te bhagavanto bhavissanti’ iti vā, ‘evaṁpaññā te bhagavanto bhavissanti’ iti vā, ‘evaṁvihārino te bhagavanto bhavissanti’ iti vā, ‘evaṁvimuttā te bhagavanto bhavissanti’ iti vā”ti?
te → kho (pts) | vā → evaṁvihārino- is missing in S1-3. (pts note) | kho → S1-3 evaṁvimuttan (S1 taṁ) te. (pts note) | evaṁsīlā → evaṁsilā (pts) | evaṁdhammā → evaṁ dhammā (pts) | evaṁpaññā → evampaññā (pts) | vāti → vā ti (pts)‘แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาค เหล่านั้น จักทรงมีศีลอย่างนี้ แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคเหล่านั้นจักทรงมี ธรรมอย่างนี้ แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคเหล่านั้นจักทรงมีปัญญาอย่างนี้ แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคเหล่านั้นจักทรงมีธรรมเครื่องอยู่อย่างนี้ แม้เพราะ เหตุนี้ พระผู้มีพระภาคเหล่านั้นจักทรงหลุดพ้นอย่างนี้”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“มิได้กำหนดรู้ พระพุทธเจ้าข้า”
“Kiṁ pana tyāhaṁ, sāriputta, etarahi, arahaṁ sammāsambuddho cetasā ceto paricca vidito:
pana tyāhaṁ → kiṁ pana te (bj) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | ceto paricca vidito → cetopariccavidīto (pts) | te → tyāhaṁ (bj: machasaṁ, syā) | tyāhaṁ → kiṁ pana te (cck: sī.) | tyāhaṁ → S1-3 tāyāhaṁ. (pts note) | kiṁ → kim (pts)“สารีบุตร เธอกำหนดรู้ใจเราผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าในเวลานี้ด้วย ใจแล้วหรือว่า
‘evaṁsīlo bhagavā’ iti vā, ‘evaṁdhammo bhagavā’ iti vā, ‘evaṁpañño bhagavā’ iti vā, ‘evaṁvihārī bhagavā’ iti vā, ‘evaṁvimutto bhagavā’ iti vā”ti?
iti vāti → itippavāti (bj) | ti → S1-3 omit vāti. (pts note) | evaṁpañño → evampañño (pts) | vāti → vā ti (pts)‘แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคทรงมีศีลอย่างนี้ แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคทรงมีธรรมอย่างนี้ แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคทรงมีปัญญา อย่างนี้ แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคทรงมีธรรมเครื่องอยู่อย่างนี้ แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคทรงหลุดพ้นอย่างนี้”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“มิได้กำหนดรู้ พระพุทธเจ้าข้า”
“Ettha ca te, sāriputta, atītānāgatapaccuppannesu arahantesu sammāsambuddhesu cetopariyañāṇaṁ natthi.
cetopariyañāṇaṁ → cetopariyāyañāṇaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | cetopariyañāṇaṁ → cetopariyāyañāṇaṁ (pts) | cetopariyañāṇaṁ → cetopariyāyañāṇaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | cetopariyañāṇaṁ → cetopariyāyañāṇaṁ (cck: bahūsu)“สารีบุตร ในเรื่องนี้ เธอไม่มีญาณกำหนดรู้พระทัยพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทั้งในอดีต อนาคต และปัจจุบัน
Atha kiñcarahi tyāyaṁ, sāriputta, uḷārā āsabhī vācā bhāsitā, ekaṁso gahito, sīhanādo nadito:
tyāyaṁ → tayā (bj) | tyāyaṁ sāriputta → tyāhaṁ sārīputta (sya-all) | āsabhī vācā → āsabhivācā (sya-all) | kiñcarahi tyāyaṁ → kiṁcarahi tayā (pts) | uḷārā āsabhī → ulārā āsabhi (pts) | tayā → tyāyaṁ (bj: machasaṁ, syā) | tayā → B1 tyāham. (pts note) | vācā → S1-3 uḷāraṁ āsabhiṁ vācaṁ. (pts note) | bhāsitā → B1 bhāvitā. (pts note)เมื่อเป็นเช่นนั้น เพราะเหตุไร เธอจึงกล่าว อาสภิวาจาอย่างยิ่งนี้ เธอถือเอาด้านเดียวบันลือสีหนาทว่า
‘evaṁpasanno ahaṁ, bhante, bhagavati.
evaṁpasanno ahaṁ → evaṁ pasannohaṁ (bj, pts); evaṁ pasannāhaṁ (sya-all) | pasannoham → B1 pasannāham. (pts note) | evaṁpasanno ahaṁ → evam pasannoham (pts)‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เลื่อมใสในพระผู้มีภาคอย่างนี้ว่า
Na cāhu, na ca bhavissati, na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā’ bhiyyobhiññataro, yadidaṁ—sambodhiyan”ti?
vā → va (pts) | bhagavatā bhiyyobhiññataro → bhagavato bhiyyo bhiññataro (pts) | Bhagavato → S1 bhagavatā. (pts note) | na cāhu na ca → nacāhu naca (bjt) | sambodhiyanti → sambodhiyan ti (pts)‘ไม่เคยมี จักไม่มี และย่อมไม่มี สมณะหรือพราหมณ์ผู้อื่นซึ่งจะมีปัญญาในทางสัมโพธิญาณยิ่งกว่าพระผู้มีพระภาค”
“Na kho me, bhante, atītānāgatapaccuppannesu arahantesu sammāsambuddhesu cetopariyañāṇaṁ atthi,
Na kho me → na kho me taṁ (sya-all, km, pts1ed, mr) | cetopariyañāṇaṁ → cetopariyāyañāṇaṁ (sya-all, pts) | me → na kho me taṁ (bj: syā) | me → na kho me taṁ (cck: syā. kaṁ. ka.) | + → tam (pts) | cetopariyañāṇaṁ → cetopariyāyañāṇam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ถึงแม้ว่าข้าพระองค์จะไม่มีญาณกำหนดรู้พระทัยของ พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งในอดีต อนาคต และปัจจุบัน
api ca me dhammanvayo vidito.
me → (bj, sya-all, pts)แต่ข้าพระองค์ก็รู้ วิธีการอนุมาน
Seyyathāpi, bhante, rañño paccantimaṁ nagaraṁ daḷhuddhāpaṁ daḷhapākāratoraṇaṁ ekadvāraṁ.
daḷhuddhāpaṁ → daḷhuddāpaṁ (bj, pts1ed, mr); daḷhaddhālaṁ (sya-all, km) | nagaraṁ daḷhuddhāpaṁ daḷhapākāratoraṇaṁ → nagaram daḷhuddāpaṁ daḷhapākāratoraṇam (pts) | daḷhuddāpaṁ → daḷahuddhāpaṁ (bj: machasaṁ); daḷahaddhālaṁ (bj: syā) | daḷhuddhāpaṁ → daḷhuddāpaṁ (cck: sī. pī. ka.); daḷhaddhāpaṁ (cck: syā. kaṁ.) | daḷhaddhālaṁ → sa. daḷhuddālaṁ. ba. daḷhuddhāpaṁ (sya-all note)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมืองชายแดนของพระราชามีรากฐานมั่นคง มีกำแพงและป้อมค่ายแน่นหนา มีประตูเดียว
Tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī aññātānaṁ nivāretā ñātānaṁ pavesetā.
byatto → viyatto (pts) | nivāretā ñātānaṁ → nivāretvā ñātānam (pts) | viyatto → missing in S3 B1 adds byatto. (pts note) | byatto → vyatto (bjt)นายประตูของเมืองนั้นเป็นคนเฉลียว ฉลาด หลักแหลม ห้ามคนที่ไม่รู้จัก อนุญาตให้คนที่รู้จักเข้าไปได้
So tassa nagarassa samantā anupariyāyapathaṁ anukkamamāno na passeyya pākārasandhiṁ vā pākāravivaraṁ vā, antamaso biḷāranikkhamanamattampi.
biḷāranikkhamanamattampi → biḷālanikkhamanamattampi (bj); viḷāranissakkanamattaṁpi (sya-all); biḷāranissakkanamattam pi (pts) | viḷāranissakkanamattaṁpi → viḷāranikkamanamattampi (sya-all: sī.) | So → S3 yo. (pts note) | anupariyāya → S1 -pariyā. (pts note) | biḷāranissakkanamattam → S1-3 biḷālanikkamana- (S3 nikammana-). (pts note) | anupariyāyapathaṁ → anupariyāya patham (pts)เขาเดินสำรวจ ดูหนทางไปรอบเมืองนั้น ไม่พบรอยต่อหรือช่องกำแพง โดยที่สุดแม้พอที่แมวรอด ออกไปได้
Tassa evamassa:
evamassa → evam assa (pts)เขาย่อมรู้ว่า
‘ye kho keci oḷārikā pāṇā imaṁ nagaraṁ pavisanti vā nikkhamanti vā, sabbe te imināva dvārena pavisanti vā nikkhamanti vā’ti.
kho → (bj) | oḷārikā → oḷarikā (pts) | nagaraṁ → nagaram (pts) | imināva → iminā va (pts) | vāti → vā ti (pts)‘สัตว์ใหญ่ทุกชนิดจะเข้าหรือออกที่เมืองนี้ จะเข้าหรือออก ทางประตูนี้เท่านั้น’
Evameva kho me, bhante, dhammanvayo vidito:
me → kho bhante (bj: sī.pævi, sī.pavi) | evameva → evam eva (pts)แม้ฉันใด วิธีการอนุมานก็ฉันนั้นเหมือนกัน ข้าพระองค์ทราบ ว่า
‘yepi te, bhante, ahesuṁ atītamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto pañca nīvaraṇe pahāya, cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvetvā, anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhiṁsu.
suppatiṭṭhitacittā → supaṭṭhitacittā (bj); supatiṭṭhitacittā (sya-all) | suppatiṭṭhitacittā satta bojjhaṅge → supaṭṭhitacittā sattabojjhaṅge (bj) | catūsu → catusu (pts) | supaṭṭhitacittā → suppatiṭṭhitacittā (bj: machasaṁ, syā) | bhante → missing in S1-3. (pts note) | dubbalīkaraṇe → S3 dubbali- (pts note) | supatiṭṭhitacittā → S1 supaṭṭhita- (pts note) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt, pts) | yepi → ye pi (pts) | ahesuṁ atītamaddhānaṁ → ahesum atītam addhānaṁ (pts) | suppatiṭṭhitacittā satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ → supatiṭṭhitacittā sattabojjhaṅge yathābhūtam (pts) | sammāsambodhiṁ → sammāsambodhim (pts)‘พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกพระองค์ในอดีตกาล ทรงละนิวรณ์ ๕ ประการอันเป็นความเศร้าหมองแห่งจิต ทอนกำลังปัญญา มีพระทัยมั่นคงดีใน สติปัฏฐาน ๔ ประการ ทรงเจริญโพชฌงค์ ๗ ประการตามความเป็นจริง ได้ ตรัสรู้พระสัมมาสัมโพธิญาณอันยอดเยี่ยม
Yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto pañca nīvaraṇe pahāya, cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvetvā, anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhissanti.
suppatiṭṭhitacittā satta bojjhaṅge → supaṭṭhitacittā sattabojjhaṅge (bj) | catūsu → catusu (pts) | supaṭṭhitacittā → suppatiṭṭhitacittā (bj: machasaṁ, syā) | bhagavanto → missing in S1-3 (pts note) | supatiṭṭhitacittā → S1 supaṭṭhitacitto S3 supaṭṭhitacittā. (pts note) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt, pts) | yepi → ye pi (pts) | anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānam (pts) | suppatiṭṭhitacittā satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ → supatiṭṭhitacittā sattabojjhaṅge yathābhūtam (pts) | sammāsambodhiṁ → sammāsambodhim (pts)แม้พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกพระองค์ในอนาคตกาล ทรงละนิวรณ์ ๕ ประการอันเป็นความ เศร้าหมองแห่งจิต ทอนกำลังปัญญา มีพระทัยมั่นคงดีในสติปัฏฐาน ๔ ประการ ทรงเจริญโพชฌงค์ ๗ ประการตามความเป็นจริง จักตรัสรู้สัมมาสัมโพธิญาณอัน ยอดเยี่ยม
Bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṁ sammāsambuddho pañca nīvaraṇe pahāya, cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto, satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvetvā, anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’”ti.
suppatiṭṭhitacitto satta bojjhaṅge → sūpaṭṭhitacitto sattabojjhaṅge (bj) | catūsu → catusu (pts) | uppakkilese → S1 inserts so. (pts note) | supatiṭṭhitacitto → S1-3 supaṭṭhitacitto (S1 -citte.). (pts note) | sammāsambuddho pañca nīvaraṇe → sammā sambuddho pañcanīvaraṇe (bjt) | bhagavāpi → bhagavā pi (pts) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (pts) | suppatiṭṭhitacitto satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ → supatiṭṭhitacitto sattabojjhaṅge yathābhūtam (pts) | anuttaraṁ sammāsambodhiṁ → anuttaram sammāsambodhim (pts)แม้พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าในบัดนี้ ก็ทรงละนิวรณ์ ๕ ประการอันเป็นความเศร้าหมองแห่งจิต ทอนกำลังปัญญา มีพระทัยมั่นคงดีใน สติปัฏฐาน ๔ ประการ ทรงเจริญโพชฌงค์ ๗ ประการตามความเป็นจริง ตรัสรู้ สัมมาสัมโพธิญาณอันยอดเยี่ยม”
“Sādhu sādhu, sāriputta.
sāriputta tasmātiha → sārīputta tasmā tiha (sya-all)“ดีละ ดีละ สารีบุตร
Tasmātiha tvaṁ, sāriputta, imaṁ dhammapariyāyaṁ abhikkhaṇaṁ bhāseyyāsi bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | bhāseyyāsi → bhāveyyāsi (bj: sī.pævi) | bhāseyyāsi → S1 bhāveyyāsi. (pts note) | tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts) | imaṁ dhammapariyāyaṁ abhikkhaṇaṁ → imam dhammapariyāyam abhikkhaṇam (pts) | bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ → bhikkhūnam bhikkhūnīnam upāsakānam upāsikānam (pts)เพราะเหตุนั้น เธอพึงกล่าวธรรมบรรยายนี้เนืองๆ แก่ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาทั้งหลาย
Yesampi hi, sāriputta, moghapurisānaṁ bhavissati tathāgate kaṅkhā vā vimati vā, tesampimaṁ dhammapariyāyaṁ sutvā yā tathāgate kaṅkhā vā vimati vā sā pahīyissatī”ti.
pahīyissatīti dutiyaṁ → pahīyissatī ti (bj, pts) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | yā → yā tesaṁ (pts) | tathāgate → sutvā tathāgate (bj: sī.pævi, sī.pavi) | tesaṁ → S1-3 omit yā tesaṁ. (pts note) | yesampi → yesam pi (pts) | moghapurisānaṁ → moghapurisānam (pts) | tesampimaṁ dhammapariyāyaṁ → tesam pi mam dhammapariyāyam (pts)ด้วยว่าโมฆะบุรุษเหล่าใดจักมีความ เคลือบแคลงหรือความสงสัยในตถาคต โมฆะบุรุษเหล่านั้นจักละความเคลือบแคลง หรือความสงสัยในตถาคต เพราะได้ฟังธรรมบรรยายนี้”