Janapadakalyāṇīsutta
Janapadakalyāṇīsutta → janapada (pts1ed)๒๐ ชนปทกัลยาณีสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
sutam → this phrase in B1-2 only. (pts note) | evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sumbhesu viharati sedakaṁ nāma sumbhānaṁ nigamo.
Sumbhesu → S1-3 subbhe- -bhā- (pts note) | Sedakam → B2 desakaṁ. (pts note) | sedakaṁ nāma → sedakannāma (th) | samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ นิคมของชาวสุมภะชื่อเสทกะ ใน แคว้นสุมภะ
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า
“bhikkhavo”ti.“ภิกษุทั้งหลาย”
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว Bhagavā etadavoca:พระผู้มีพระภาคจึงได้ ตรัสเรื่องนี้ว่า
“Seyyathāpi, bhikkhave, ‘janapadakalyāṇī, janapadakalyāṇī’ti kho, bhikkhave, mahājanakāyo sannipateyya.
janapadakalyāṇīti → janapadakalyāṇī ti (pts)“ภิกษุทั้งหลาย หมู่มหาชนได้ทราบข่าวว่า ‘มีนางงามในชนบท มีนางงามใน ชนบท’ จึงประชุมกัน
‘Sā kho panassa janapadakalyāṇī paramapāsāvinī nacce, paramapāsāvinī gīte.
paramapāsāvinī → parampāsāvinī (bj: sī.pævi, sī.pavi) | panassa → missing in B1. (pts note) | panassa → pana (th)ก็นางงามในชนบทนั้นน่าดูยิ่งนักในเวลาฟ้อนรำ น่าฟังยิ่งนัก ในเวลาขับร้อง
Janapadakalyāṇī naccati gāyatī’ti kho, bhikkhave, bhiyyoso mattāya mahājanakāyo sannipateyya.
bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt) | bhiyyoso mattāya mahājanakāyo → bhiyyosomattāya mahā janakāyo (pts)หมู่มหาชนได้ทราบข่าวอีกว่า ‘นางงามในชนบทจะฟ้อนรำ จะขับร้อง’ จึงประชุมกันแน่นขนัดประมาณไม่ได้
Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhappaṭikūlo.
dukkhappaṭikūlo tamenaṁ evaṁ vadeyya → dukkhapaṭikkūlo tamenevaṁ vadeyyuṁ (bj) | dukkhappaṭikūlo → dukkhapaṭikūlo (th, pts)ทีนั้น มีบุรุษคนหนึ่งผู้รักตัวกลัวตาย รักสุข เกลียดทุกข์เดินมา
Tamenaṁ evaṁ vadeyya:
vadeyya ayaṁ → vadeyyum ayan (pts) | tamenevaṁ → tamenaṁ evaṁ (bj: machasaṁ, syā) | evaṁ → S1-3 tam eneva. (pts note) | vadeyyum → B1-2 vadeyya. (pts note) | tamenaṁ evaṁ vadeyya → tamenevaṁ vadeyyuṁ (bjt) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)หมู่มหาชนพึงพูดกับเขาอย่างนี้ว่า
‘ayaṁ te, ambho purisa, samatittiko telapatto antarena ca mahāsamajjaṁ antarena ca janapadakalyāṇiyā pariharitabbo.
ca mahāsamajjaṁ → mahāsamayaṁ (bj) | ca → (bj) | pariharitabbo → parihāretabbo (bj) | janapadakalyāṇiyā pariharitabbo → janapadakalyāṇiṁ parihātabbo (pts) | antarena → antarena ca (bj: machasaṁ, syā) | mahāsamayaṁ → mahāsamajjaṁ (bj: machasaṁ, syā) | parihāretabbo → pariharitabbo (bj: machasaṁ, syā) | samatittiko → S1 samattiko. (pts note) | mahāsamajjam → S1-3 samayaṁ (S3-ya). (pts note) | ca → missing in S1-3. (pts note) | janapadakalyāṇiṁ → S1-3 B1 -kalyāṇiyā. (pts note) | parihātabbo → B1 pariharitabbo. (pts note) | ambho purisa → ambhopurisa (bjt) | ayaṁ te → ayante (th) | ayaṁ → ayan (pts)‘บุรุษผู้เจริญ ท่านพึงนำ ภาชนะน้ำมันซึ่งเต็มเปี่ยมนี้ผ่านไประหว่างที่ประชุมใหญ่กับนางงามชนบท
Puriso ca te ukkhittāsiko piṭṭhito piṭṭhito anubandhissati.
ca → ceko (bj) | te → tena (sya-all) | ceko → ca te (bj: machasaṁ, syā) | te → S1 cete (or vete) S3 cheko instead of ca te. (pts note) | ukkhittāsiko → ukkhitāsiko (pts)และจักมี บุรุษเงื้อดาบติดตามไปข้างหลังๆ
Yattheva naṁ thokampi chaḍḍessati tattheva te siro pātessatī’ti.
thokampi chaḍḍessati → thokaṁpi chaḍḍessasi (sya-all); thokam pi chaddessati (pts) | pātessatīti → pātissatīti (sya-all) | yattheva → S3 tattheva. (pts note) | thokam → B1 dhodaṁ. (pts note) | chaddessati → B1 chaṭṭe- (pts note) | ti → B1-2 pātissatī ti. (pts note) | pātessatīti → pātessatī ti (pts)โดยบอกว่า ‘ถ้าท่านจักทำน้ำมันหกแม้เพียง หน่อยหนึ่งในที่ใด ศีรษะของท่านจักขาดตกลงในที่นั้น’
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ → kim (pts)ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
api nu so puriso amuṁ telapattaṁ amanasikaritvā bahiddhā pamādaṁ āhareyyā”ti?
āhareyyāti → āhareyyāsi (bj: sī.pævi, sī.pavi) | telapattam → B1 telam- (pts note) | āhareyyāti → S1-3 -reyyāsi. (pts note) | amuṁ telapattaṁ → amum telapattam (pts) | pamādaṁ → pamādam (pts)บุรุษนั้นจะไม่ใส่ ใจภาชนะน้ำมันโน้นแล้ว เผลอนำไปในภายนอกเทียวหรือ”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“Upamā kho myāyaṁ, bhikkhave, katā atthassa viññāpanāya.
myāyaṁ → myāyam (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เรายกอุปมานี้มา ก็เพื่อให้เข้าใจ เนื้อความชัดเจน
Ayaṁ cevettha attho—
cevettha → cettha (bj) | ayaṁ cevettha → ayamevettha (sya-all) | cevettha → S1-3 cettha. (pts note)เนื้อความในเรื่องนี้มีดังต่อไปนี้
samatittiko telapattoti kho, bhikkhave, kāyagatāya etaṁ satiyā adhivacanaṁ.
telapattoti → telapatto ti (pts)คำว่า ‘ภาชนะน้ำมันซึ่งเต็มเปี่ยม’ นี้เป็นคำเรียกกายคตาสติ
Tasmātiha, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts) | evaṁ → evam (pts)เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า
‘kāyagatā sati no bhāvitā bhavissati bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā’ti.
no → (sya-all) | yānīkatā → yānikatā (pts) | no → S1-3 no sati B2 nussati both instead of sati no. (pts note) | susamāraddhā → S1-3 add yā. (pts note) | susamāraddhāti → susamāraddhā ti evaṁ (pts)‘กายคตาสติจักเป็นกัมมัฏฐานที่พวกเราเจริญ ทำให้มาก ทำให้เป็นดุจยาน ทำให้เป็นที่ตั้ง ให้มั่นคง สั่งสม ปรารภดีแล้ว’
Evañhi kho, bhikkhave, sikkhitabban”ti.
evañhi kho → evaṁ hi vo (bj) | kho → vo (sya-all)ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงสำเหนียกอย่างนี้แล”
Dasamaṁ.ชนปทกัลยาณีสูตรที่ ๑๐ จบ
Nālandavaggo dutiyo.
+ → tatruddānaṁ (bjt) | nālandavaggo → nāḷandavaggo (th)
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Mahāpuriso nālandaṁ, cundo celañca bāhiyo;
mahāpuriso → mahāpuriso ca (bj) | nālandaṁ → nāḷandaṁ (sya-all, pts) | nālandaṁ → nāḷandam (pts) celañca → celo ca (bj) | Cundo → missing in S1-3 . (pts note) | Bāhiyo → S1-3 ce (S1 ve?) lo ca bāhiko. (pts note)๑. มหาปุริสสูตร ๒. นาลันทสูตร ๓. จุนทสูตร ๔. อุกกเจลสูตร ๕. พาหิยสูตร Uttiyo ariyo brahmā, sedakaṁ janapadena cāti.
sedakaṁ janapadena → dvayena sedakena (sya-all) | ti → S1-3 dve yekatanakena (S3 -yekantayena-) cāti instead of sedakaṁ- (pts note) | cāti → cā ti (pts)๖. อุตติยสูตร ๗. อริยสูตร ๘. พรหมสูตร ๙. เสทกสูตร ๑๐. ชนปทกัลยาณีสูตร