GilānasuttaСутта Болен
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ → (pts) | sutaṁ → this phrase in B1-2 only. (pts note) | evaṁ me → evamme (th)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati veḷuvagāmake.
veḷuvagāmake → beluvagāmake (bj, pts1ed); veluvagāmake (sya-all, km) | veḷuvagāmake → beluvagāmake (pts) | beluvagāmake → veḷuvagāmake (bj: machasaṁ) | veḷuvagāmake → beluvagāmake (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Beluvagāmake → B1-3 velu- S3 beḷu- both always. (pts note) | ekaṁ samayaṁ → ekam samayam (pts)Одно время Благословенный располагается в Весали в Белувагамаке.
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
Bhagavā → S1 bhikkhave. (pts note)Здесь Благословенный обратился к монахам так:
“etha tumhe, bhikkhave, samantā vesāliyā yathāmittaṁ yathāsandiṭṭhaṁ yathāsambhattaṁ vassaṁ upetha.
samantā → sāmantā (bj) | sāmantā → samantā (bj: machasaṁ, syā) | samantā → S1-3 sāmantā corrected from sa- in S3. (pts note) | mittaṁ → S3 yathānimittaṁ. (pts note) | sambhattaṁ → S3 sambhataṁ. (pts note) | yathāmittaṁ yathāsandiṭṭhaṁ yathāsambhattaṁ vassaṁ → yathā mittaṁ yathā sandiṭṭhaṁ yathā sambhattaṁ vassam (pts) | + → gacchatha (pts)“Ну же, монахи, проводите сезон дождей там, где у вас есть друзья, знакомые, товарищи в округе Весали.
Idhevāhaṁ veḷuvagāmake vassaṁ upagacchāmī”ti.
veḷuvagāmake → beluvagāmake (bj); veluvagāmake (sya-all)Сам я проведу сезон дождей здесь, в Белувагамаке”.
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā samantā vesāliyā yathāmittaṁ yathāsandiṭṭhaṁ yathāsambhattaṁ vassaṁ upagacchuṁ.
samantā → sāmantā (bj) | upagacchuṁ → upagañchuṁ (bj) | samantā → S1 sā- (pts note) | sambhattaṁ → S3 -bhataṁ corrected from -bhattaṁ. (pts note) | evaṁ bhanteti → evambhanteti (th) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | yathāmittaṁ yathāsandiṭṭhaṁ yathāsambhattaṁ vassaṁ upagacchuṁ → yathā mittam yathā sandiṭṭham yathā sambhattaṁ vassam upagañchuṁ (pts)“Да, Учитель” – ответили те монахи и отправились проводить сезон дождей там, где у них были друзья, знакомые, товарищи в округе Весали,
Bhagavā pana tattheva veḷuvagāmake vassaṁ upagacchi.
upagacchi → upagañchi (bj, pts1ed) | veḷuvagāmake → beluvagāmake (bj); veluvagāmake (sya-all) | veḷuvagāmake vassaṁ upagacchi → beluvagāmake vassam upagañchi (pts) | beluvagāmake → bhagavā pana beluvagāmake (bj: sī.pævi, sī.pavi) | upagacchi → upagañchi (cck: sī. pī.) | tattheva → missing in S1-3. (pts note) | upagañchi → B1-2 -gacchanti -gacchati. (pts note)тогда как Благословенный стал проводить сезон дождей прямо здесь, в Белувагамаке.
Atha kho bhagavato vassūpagatassa kharo ābādho uppajji, bāḷhā vedanā vattanti māraṇantikā.
uppajji → uppajjati (sya-all) | māraṇantikā → maraṇantikā (sya-all) | vassūpagatassa → vassupagatassa (pts) | māraṇantikā → B1 maraṇa- (pts note)И затем, когда Благословенный только начал проводить сезон дождей, в нём возникла тяжёлая болезнь, его охватили ужасающие смертоносные боли.
Tatra sudaṁ bhagavā sato sampajāno adhivāsesi avihaññamāno.
tatra → tā (bj) | adhivāsesi → adhivāseti (sya-all) | tā → tatra sudaṁ (bj: machasaṁ, syā) | tatra → S1-3 tā. (pts note) | sudaṁ → sudam (pts)Но Благословенный терпел их, будучи памятующим и сознательным, не становясь обеспокоенным.
Atha kho bhagavato etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)И тогда мысль пришла к Благословенному:
“na kho me taṁ patirūpaṁ, yohaṁ anāmantetvā upaṭṭhāke anapaloketvā bhikkhusaṅghaṁ parinibbāyeyyaṁ.
me taṁ → pana metaṁ (bj) | kho → kho pana (pts) | taṁ patirūpaṁ yohaṁ → tam paṭirūpaṁ yo ham (pts) | parinibbāyeyyaṁ → parinibbāpeyyaṁ (bj: sī.pævi) | anāmantetvā → S3 āmantetvā. (pts note) | bhikkhusaṅgham → S1-3 -saṅghe. (pts note) | parinibbāyeyyaṁ → B1-2 -nibbāyeyya S1 -nibbāpeyyaṁ. (pts note) | me taṁ patirūpaṁ yohaṁ anāmantetvā → pana metampaṭirūpaṁ yohamanāmantetvā (th) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005)“Не подобает мне обрести окончательную ниббану, не обратившись прежде к моим прислужникам и не сообщив об уходе Сангхе монахов.
Yannūnāhaṁ imaṁ ābādhaṁ vīriyena paṭipaṇāmetvā jīvitasaṅkhāraṁ adhiṭṭhāya vihareyyan”ti.
paṭippaṇāmetvā → paṭipaṇāmetvā (bj: machasaṁ) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | vīriyena paṭipaṇāmetvā → viriyena paṭippaṇāmetvā (bjt, th)Почему бы мне не подавить эту болезнь посредством усилия и жить дальше, настроившись на слагающую жизни”.
Atha kho bhagavā taṁ ābādhaṁ vīriyena paṭipaṇāmetvā jīvitasaṅkhāraṁ adhiṭṭhāya vihāsi.
paṭipaṇāmetvā → paṭippaṇāmetvā (bj, sya-all) | vīriyena paṭipaṇāmetvā jīvitasaṅkhāraṁ → viriyena patipaṇāmetvā jīvitasaṅkhāram (pts) | vīriyena paṭipaṇāmetvā → viriyena paṭippaṇāmetvā (bjt, th) | taṁ → tam (pts)И тогда Благословенный подавил эту болезнь посредством усилия и стал жить дальше, настроившись на слагающую жизни.
Atha kho bhagavato so ābādho paṭippassambhi.
paṭippassambhi → ( ) dī. ni. 2.164 dissati (cck note)И затем Благословенный выздоровел.
Atha kho bhagavā gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā vihārā nikkhamitvā vihārapacchāyāyaṁ paññatte āsane nisīdi.
gilānā vuṭṭhito → gilānavuṭṭhito (saddanīti) | vihārapacchāyāyaṁ → vihārapacchāchāyāyaṁ (pts1ed) | vihārā nikkhamitvā → (bj, sya-all) | nikkhamitvā vihārapacchāyāyaṁ → nikkhāmitvā vihārapacchā chāyāyam (pts) | vuṭṭhito → gilānavuṭṭhito (bj: machasaṁ) | vihārapacchāyāyaṁ → vihārapacchāchāyāyaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | vuṭṭhito → gilānavuṭṭhito (cck: saddanīti) | vihārapacchāyāyaṁ → vihārapacchāchāyāyaṁ (cck: bahūsu) | aciravuṭṭhito → B1 -vuṭṭhite. (pts note) | nikkhāmitvā → S1-3 omit vihārā nikkhamitvā. (pts note) | chāyāyam → S3 yāyaṁ. (pts note)И вскоре после выздоровления он вышел из жилища и сел на подготовленное сиденье в тени хижины.
Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca diṭṭho me → bhagavantam etad avoca diṭṭhā (pts) | etadavoca → “diṭṭho me bhante bhagavato phāsu” iti pāṭho machasaṁ potthake ettha dissate (bj note) | ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ → ekam antaṁ nīsīdi ekam antaṁ (pts)И тогда уважаемый Ананда подошёл к Благословенному, поклонился ему, сел рядом и сказал:
“diṭṭho me, bhante, bhagavato phāsu;“Удивительно, Учитель,
diṭṭhaṁ, bhante, bhagavato khamanīyaṁ;что Благословенный так стойко держится,
diṭṭhaṁ, bhante, bhagavato yāpanīyaṁ.
diṭṭhā → B1-2 diṭṭhaṁ. (pts note)чудесно, что он выздоровел!
Api ca me, bhante, madhurakajāto viya kāyo, disāpi me na pakkhāyanti, dhammāpi maṁ nappaṭibhanti bhagavato gelaññena.
ca → (bj, sya-all, pts) | nappaṭibhanti → na paṭibbanti (pts) | gelaññena → gelāññena (pts) | pi → B1 inserts naṁ. (pts note) | disāpi → disā pi (pts) | dhammāpi → dhammā pi (pts)Но, Учитель, когда Благословенный был болен, то моё тело было как будто заторможенным, стороны света мне не были ясны, учения меня не вдохновляли.
Api ca me, bhante, ahosi kācideva assāsamattā:
assāsamattā → assādamattā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | assāsamattā → B2 asāsa- S1-3 assādamattaṁ (S1 -matta). (pts note) | api ca → apica (th) | kācideva → kācid eva (pts)И всё же, меня утешало вот что:
‘na tāva bhagavā parinibbāyissati, na yāva bhagavā bhikkhusaṅghaṁ ārabbha kiñcideva udāharatī’”ti.
yāva → tāva (bj, sya-all, pts) | parinibbāyissati → paribbāyissati (sya-all) | eva → S1-3 kiñci. (pts note) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṅgham (pts) | kiñcideva udāharatīti → kiñcid eva udāharatī ti (pts)то, что Благословенный не обретёт окончательной ниббаны, не сделав заявлений насчёт Сангхи монахов”.
“Kiṁ pana dāni, ānanda, bhikkhusaṅgho mayi paccāsīsati?
paccāsīsati → paccāsiṁsati (bj, sya-all, km, pts1ed) | paccāsīsati → paccāsiṁsati (pts) | paccāsīsati → paccāsiṁsati (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | paccāsiṁsati → B1-2 -sīsati. (pts note) | kiṁ pana dāni → kimpanadāni (bjt) | pana dāni → panadāni (th) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | kiṁ → kim (pts)“Чего же ещё, Ананда, хочет сейчас от меня Сангха монахов?
Desito, ānanda, mayā dhammo anantaraṁ abāhiraṁ karitvā.
karitvā → katvā (bj, pts) | katvā → B1-2 karitvā. (pts note) | anantaraṁ → anantaram (pts)Я научил Дхамме, Ананда, не делая разделения на внутреннее и внешнее.
Natthānanda, tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhi.У Татхагаты нет ничего в сжатом кулаке учителя в отношении учений.
Yassa nūna, ānanda, evamassa:
yassa nūna ānanda → yannūnānanda (sya-all) | yassa → yannūna (bj: syā)Если, Ананда, кто-либо думает так:
‘ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmī’ti vā, ‘mamuddesiko bhikkhusaṅgho’ti vā, so nūna, ānanda, bhikkhusaṅghaṁ ārabbha kiñcideva udāhareyya.
nūna ānanda → nūnānanda (sya-all) | nūna ānanda bhikkhusaṅghaṁ → nūnānanda bhikkhusaṅgham (pts) | so → B1 yaṁ. (pts note) | nūnānanda → S1-3 nūna ānanda. (pts note) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | bhikkhusaṅghoti → bhikkhusaṁghoti (ms2005) | ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ → aham bhikkhusaṅgham (pts) | bhikkhusaṅghoti → bhikkhusaṅgho ti (pts) | kiñcideva → kiñcid eva (pts)“Я возглавлю Сангху монахов” или “Сангха монахов перейдёт под моё руководство” – то вот он и должен делать какие-либо заявления насчёт Сангхи монахов.
Tathāgatassa kho, ānanda, na evaṁ hoti:
evaṁ → evam (pts)Но, Ананда, не приходит к Татхагате такой мысли:
‘ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmī’ti vā, ‘mamuddesiko bhikkhusaṅgho’ti vā.
ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmīti → aham bhikkhusaṅgham pariharissamī ti (pts) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | bhikkhusaṅghoti → bhikkhusaṁghoti (ms2005) | bhikkhusaṅghoti → bhikkhusaṅgho ti (pts)“Я возглавлю Сангху монахов” или “Сангха монахов перейдёт под моё руководство” –
Sa kiṁ, ānanda, tathāgato bhikkhusaṅghaṁ ārabbha kiñcideva udāharissati.
kiṁ → so nūna (cck: sī. pī.) | sa kiṁ → sakiṁ (bjt) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | sa kiṁ → sakim (pts) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṅgham (pts) | kiñcideva → kiñcid eva (pts)так зачем же Татхагате делать некие заявления насчёт Сангхи монахов?
Etarahi kho panāhaṁ, ānanda, jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto.
panāhaṁ ānanda → panānanda (bj) | vayoanuppatto āsītiko → vayo anuppatto āsītiyo (bj); vayo anuppatto asītiko (sya-all, pts) | vuddho → vuḍḍho (sya-all) | vuddho → B1 buddho. (pts note) | panāhaṁ → panāham (pts)Я стар, Ананда, отягощён годами, много прожил, мои дни подходят к концу.
Āsītiko me vayo vattati.
vayo → vasso (pts) | vasso → S1-3 vayo. (pts note) | āsītiko → āsītiyo (bjt) | āsītiko → asītiko (th, pts)Мне идёт восьмидесятый год.
Seyyathāpi, ānanda, jajjarasakaṭaṁ veḷamissakena yāpeti;
jajjarasakaṭaṁ → jarasakaṭaṁ (sya-all, pts1ed) | veḷamissakena → veḷumissakena (bj, sya-all, km); vegamissakena (bj); vedhamissakena (pts1ed, mr); vekhamissakena (mr) | jajjarasakaṭaṁ veḷamissakena → jarasakaṭaṁ veḷumissakena (sya-all); jarasakaṭam vedhamissakena (pts) | jajjarasakaṭaṁ → jarasakaṭaṁ – (bj note) | veḷumissakena → veghamissakena (bj: sī.pævi, sī.pavi); vekhamissakena (bj: machasaṁ); vedhamissakena (bj: PTS) | jajjarasakaṭaṁ → jarasakaṭaṁ (cck: sabbattha) | veḷamissakena → vegamissakena (cck: sī.); veḷumissakena (cck: syā. kaṁ.); vedhamissakena (cck: pī. ka.); vekhamissakena (cck: ka.) | vedhamissakena → B2 vekha- S1-3 vegha- always. (pts note)Это как старая телега едет скреплённая связками из ремней,
evameva kho, ānanda, veḷamissakena maññe tathāgatassa kāyo yāpeti.
veḷamissakena → veḷumissakena (bj); vedhamissakena (cck, pts); veḷumissako (sya-all) | vedhamissakena → B1 -missako. (pts note) | evameva → evam eva (pts)точно так же, кажется, что и тело Татхагаты держится лишь на связке из ремней.
Yasmiṁ, ānanda, samaye tathāgato sabbanimittānaṁ amanasikārā ekaccānaṁ vedanānaṁ nirodhā animittaṁ cetosamādhiṁ upasampajja viharati, phāsutaro, ānanda, tasmiṁ samaye tathāgatassa kāyo hoti.
phāsutaro → phāsutaraṁ (bahūsu) | tathāgatassa kāyo hoti → tathāgatassa hoti (bahūsu) | phāsutaro → phāsutaraṁ (bj, sya-all, pts) | kāyo → (bj, sya-all) | phāsutaro → phāsutaraṁ (cck: sabbattha) | hoti → tathāgatassa hoti (cck: bahūsu) | nirodhā → missing in S3. (pts note) | sabbanimittānaṁ → sabbanimittānam (pts) | ekaccānaṁ → ekaccānam (pts) | animittaṁ cetosamādhiṁ → animittam cetosamādhim (pts) | phāsutaro → phāsutaram (pts)Каждый раз, когда, не обращая внимания на все объекты, посредством прекращения определённых чувств, Татхагата входит и пребывает в беспредметном сосредоточении ума, то тогда, Ананда, тело Татхагаты более комфортно.
Tasmātihānanda, attadīpā viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā.
tasmātihānanda → tasmā tihānanda (th) | tasmātihānanda → tasmā ti hānanda (pts)Поэтому, Ананда, будьте сами себе островом - светильником, сами себе прибежищем, не имея иного прибежища; [живите] с Дхаммой в качестве острова, с Дхаммой в качестве прибежища, не имея иного прибежища.
Kathañcānanda, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo?
kathañcānanda → kathañca ānanda (sya-all)И как, Ананда, монах пребывает, являясь сам себе островом… не имея иного прибежища?
Idhānanda, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;Вот, Ананда, монах пребывает в наблюдении тела в теле, будучи старательным, сознательным, памятующим, устранив влечение и недовольство к миру.
vedanāsu …pe…Он пребывает в наблюдении чувств в чувствах…
citte …pe…ума в уме…
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhādomanassam (pts)явлений в явлениях, будучи старательным, сознательным, памятующим, устранив влечение и недовольство к миру.
Evaṁ kho, ānanda, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.
anaññasaraṇo → anaññāsaraṇo (pts)Так, Ананда, монах пребывает, являясь сам себе островом… не имея иного прибежища.
Ye hi keci, ānanda, etarahi vā mamaccaye vā attadīpā viharissanti attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā; tamatagge mete, ānanda, bhikkhū bhavissanti ye keci sikkhākāmā”ti.
sikkhākāmāti navamaṁ → sikkhākāmā ti savatthi (pts) | mamaccaye → B1 mapaccaye. (pts note) | tamatagge → S3 tamatamagge- (pts note) | me → B1 pe. (pts note) | mete → me te (bjt, pts) | dhammasaraṇā → dhammarasaṇā (th) | tamatagge mete → tamataggeme te (th)Те монахи, Ананда, что есть сейчас или появятся, когда я уйду, которые пребывают, являясь сами себе островом… не имея иного прибежища – именно эти монахи, Ананда, будут для меня наивысшими среди желающих тренироваться”.