Pācīnādisutta
Pācīnādisutta → pācīnaninnasuttaṁ (bj)
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthī (sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Tatra kho bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาค ฯลฯ ได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“cattārome, bhikkhave, sammappadhānā.
sammappadhānā → B1 sama- always. (pts note) | cattārome → cattāro me (pts)“ภิกษุทั้งหลาย สัมมัปปธาน ๔ ประการนี้
Katame cattāro?สัมมัปปธาน ๔ ประการ อะไรบ้าง
Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | anuppannānaṁ pāpakānaṁ → anuppannānam pāpakānam (pts) | dhammānaṁ → dhammānam (pts) | vīriyaṁ → viriyam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่น เพื่อป้องกันบาปอกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดมิให้เกิดขึ้น
Uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | uppannānaṁ pāpakānaṁ → uppannānam pāpakānam (pts) | dhammānaṁ → dhammānam (pts) | vīriyaṁ → viriyam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)๒. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่น เพื่อละบาปอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว
Anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | dhammānaṁ → dhammānam (pts) | vīriyaṁ → viriyam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)๓. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่น เพื่อทำกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น
Uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | vīriyaṁ → viriyam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)๔. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่น เพื่อความดำรงอยู่ ไม่เลือนหาย ภิญโญภาพ ไพบูลย์ เจริญ เต็มที่แห่งกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว
Ime kho, bhikkhave, cattāro sammappadhānāti.สัมมัปปธาน ๔ ประการนี้
Seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā;
pācīnapoṇā pācīnapabbhārā evameva → pācinapoṇā pācīnapabbharā evam eva (pts)แม่น้ำคงคาไหลไปสู่ทิศปราจีน บ่าไปสู่ทิศปราจีน หลากไปสู่ทิศปราจีน แม้ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu cattāro sammappadhāne bhāvento cattāro sammappadhāne bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro.
evameva → evam eva (pts) | sammappadhāne → samappadhāne (pts)ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน เมื่อเจริญสัมมัปปธาน ๔ ประการ ทำสัมมัปปธาน ๔ ประการให้มาก ย่อมน้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu cattāro sammappadhāne bhāvento cattāro sammappadhāne bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro?
cattāro sammappadhāne → (pts) | hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro → hotinibbānapabbhāro (pts) | kathañca → kathañ ca (pts) | hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro → hoti-nibbānapabbhāro (pts)ภิกษุเมื่อเจริญสัมมัปปธาน ๔ ประการ ทำสัมมัปปธาน ๔ ประการให้มาก ย่อมน้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน อย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | anuppannānaṁ → anuppannānam (pts) | dhammānaṁ → dhammānam (pts) | vīriyaṁ → viriyam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่น เพื่อป้องกันบาปอกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดมิให้เกิดขึ้น
Uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ → uppannānam pāpakānam akusalānam dhammānam (pts) | chandaṁ → chandam (pts)๒. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่น เพื่อละบาปอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว
Anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | kusalānaṁ dhammānaṁ → kusalānam dhammānam (pts)๓. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่น เพื่อทำกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น
Uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | vīriyaṁ → viriyam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)๔. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่น เพื่อความดำรงอยู่ ไม่เลือนหาย ภิญโญภาพ ไพบูลย์ เจริญ เต็มที่แห่งกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu cattāro sammappadhāne bhāvento cattāro sammappadhāne bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro”ti.
cattāro sammappadhāne → (pts) | Cha → S1 chāpācīna. (pts note) | ete → missing in S1-3. (pts note) | dvādasa → S3 cagaṇgādasa S1 maggaṅgādasā instead of cha dvādasa. (pts note) | nibbānapabbhāroti → nibbānapabbhāro ti cha pācinato ninnā cha ninnā ca samuddato ete dve cha dvādasa honti (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเจริญสัมมัปปธาน ๔ ประการ ทำสัมมัปปธาน ๔ ประการให้มาก ย่อมน้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน อย่างนี้แล”
Dvādasamaṁ.
pavuccatīti → S1-3 pavuccati. (pts note) | dvādasamaṁ → dutiyapācīnaninnādi suttaṁ cattārome bhikkhave sammappadhānā katame (bjt) | dvādasamaṁ → cha pācīnato ninnā cha ninnā (th) | dvādasamaṁ → vaggo tena pavuccatīti (pts)ปาจีนาทิสูตรที่ ๑-๑๒ จบ
Gaṅgāpeyyālavaggo paṭhamo.
gaṅgāpeyyālavaggo → cattāro nibbānapabbhāroti vuttanayena vitthāretabbo gaṅgāpeyyālo (bjt) | gaṅgāpeyyālavaggo paṭhamo → ca samuddato ete dve cha dvādasa honti vaggo tena pavuccatīti (th)
(Sammappadhānasaṁyuttassa gaṅgāpeyyālī sammappadhānavasena vitthāretabbā.)
sammappadhānasaṁyuttassa gaṅgāpeyyālī sammappadhānavasena vitthāretabbā → tatruddānaṁ (bj) | Sammappadhānasaṁyuttassa → S1-3 sammappadhāne (S3 adds na). (pts note) | gaṅgāpeyyālī → gaṅgāpeyyāli (th)
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Cha pācīnato ninnā, cha ninnā ca samuddato;
pācīnato → pācinato (pts) + → ca (bjt)๑. ปฐมปาจีนนินนสูตร ๒-๕. ทุติยาทิปาจีนนินนสุตตจตุกกะ ๖. ฉัฏฐปาจีนนินนสูตร ๗. ปฐมสมุททนินนสูตร Dvete cha dvādasa honti, vaggo tena pavuccatīti.
dvete cha → ete dve (bj) | dvete → ete dve (sya-all, pts) vaggo → S1-3 vitthāretabbavaggo. (pts note)๘-๑๒. ทุติยาทิสมุททนินนสุตตปัญจกะ (คังคาเปยยาลแห่งสัมมัปปธานสังยุตพึงให้พิสดารด้วยอำนาจสัมมัปปธาน)