Vajirāsutta
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj) | sāvatthiyaṁ → evaṁ me sutaṁ -pe- anāthapiṇḍikassa ārāme (bj: sīmu7) | sāvatthinidānaṁ → evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme (th)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Atha kho vajirā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
kho vajirā → kha vājirā (pts) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇhasamayam (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)ครั้นเวลาเช้า วชิราภิกษุณีครองอันตรวาสก ถือบาตร และจีวร เข้าไปบิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṁ tenupasaṅkami divāvihārāya.
pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā → pacchābhataṁ piṇḍapāta-paṭikkantā (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts)กลับจากบิณฑบาต ภายหลังจากฉัน ภัตตาหารเสร็จแล้ว เข้าไปยังป่าอันธวันเพื่อพักกลางวัน
Andhavanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj, sya-all) | andhavanaṁ ajjhogāhetvā → andhavanam ajjhogahetvā (pts)ถึงป่าอันธวันแล้ว จึงนั่งพัก กลางวันที่โคนต้นไม้แห่งหนึ่ง
Atha kho māro pāpimā vajirāya bhikkhuniyā bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena vajirā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vajiraṁ bhikkhuniṁ gāthāya ajjhabhāsi:
chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ → chambhitatthaṁ lomahaṁsam (pts) | chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo → chambhitatthaṁ lomahaṁsam uppādetu-kāmo (pts) | cāvetukāmo → cāvetu-kāmo (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | vajiraṁ → vajiram (pts)ลำดับนั้น มารผู้มีบาปประสงค์จะให้วชิราภิกษุณีเกิดความกลัว ความหวาด สะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้า และประสงค์จะให้เคลื่อนจากสมาธิ จึงเข้าไปหา วชิราภิกษุณีถึงที่นั่งพักแล้วได้กล่าวกับวชิราภิกษุณีด้วยคาถาว่า
“Kenāyaṁ pakato satto, kuvaṁ sattassa kārako;
kuvaṁ → kvaci (sya-all) | kuvaṁ → kivi (bj: syā) | kuvam → SS. kvaṁ always. (pts note)ใครสร้างสัตว์นี้ ผู้สร้างสัตว์อยู่ที่ไหน Kuvaṁ satto samuppanno, kuvaṁ satto nirujjhatī”ti.
kuvaṁ → kvaci (sya-all) kuvaṁ → kvaci (sya-all) | nirujjhatīti atha → nirujjhatī ti atho (pts)สัตว์เกิดขึ้นที่ไหน สัตว์ดับที่ไหน
Atha kho vajirāya bhikkhuniyā etadahosi:
atha → atho (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)ลำดับนั้น วชิราภิกษุณีได้มีความคิดดังนี้ว่า
“ko nu khvāyaṁ manusso vā amanusso vā gāthaṁ bhāsatī”ti?
bhāsatīti → bhāsatī ti (pts)“นี่ใครหนอมากล่าวคาถา จะเป็น มนุษย์หรืออมนุษย์กันแน่”
Atha kho vajirāya bhikkhuniyā etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ทันใดนั้น วชิราภิกษุณีได้มีความคิดดังนี้อีกว่า
“māro kho ayaṁ pāpimā mama bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṁ bhāsatī”ti.
ayaṁ → ayam (pts) | lomahaṁsaṁ uppādetukāmo → lomahaṁsam uppādetu-kāmo (pts) | cāvetukāmo → cāvetu-kāmo (pts) | bhāsatīti → bhāsatī ti (pts)“นี่คือมาร ผู้มีบาป ประสงค์จะให้เราเกิดความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้า และประสงค์จะให้เคลื่อนจากสมาธิ จึงกล่าวคาถา”
Atha kho vajirā bhikkhunī “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā, māraṁ pāpimantaṁ gāthāhi paccabhāsi:
paccabhāsi → ajjhabhāsi (sya-all) | gāthāhi → gāthāya (pts) | paccabhāsi → S1-2 ajjhabhāsi. (pts note) | ayaṁ → ayam (pts)ครั้งนั้นแล วชิราภิกษุณีทราบว่า “นี่คือมารผู้มีบาป” จึงได้กล่าวกับมาร ผู้มีบาปด้วยคาถาว่า
“Kiṁ nu sattoti paccesi, māra diṭṭhigataṁ nu te;
paccesi → pacceti (sya-all) | ti → SS. sattosi. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) te → S1-2 seem to have hatannute. (pts note)มารเอ๋ย ทิฏฐิของเจ้าเชื่อว่าอะไรเป็นสัตว์ Suddhasaṅkhārapuñjoyaṁ, nayidha sattupalabbhati.
suddhasaṅkhārapuñjoyaṁ → suddhasaṅkhārapuñjo yaṁ (th, pts) sattupalabbhati → sattūpalabbhati (pts)กองแห่งสังขารล้วน ๆ นี้ บัณฑิตจะเรียกว่าสัตว์ไม่ได้เลยYathā hi aṅgasambhārā, hoti saddo ratho iti;เมื่อขันธ์ทั้งหลายมีอยู่ การสมมติว่าสัตว์ก็มีได้ Evaṁ khandhesu santesu, hoti sattoti sammuti.
sammuti → sammati (sya-all, km) | sammuti → sammatī (bj: syā) | sammuti → sammati (cck: syā. kaṁ.) | sattoti → satto ti (pts)เหมือนคำว่ารถมีได้ เพราะประกอบส่วนต่าง ๆ เข้าด้วยกันDukkhameva hi sambhoti, dukkhaṁ tiṭṭhati veti ca;
dukkhameva → dukkham eva (pts)อนึ่ง ทุกข์เท่านั้นเกิดขึ้น ทุกข์เท่านั้นดำรงอยู่และแปรผันไป Nāññatra dukkhā sambhoti, nāññaṁ dukkhā nirujjhatī”ti.
nāññaṁ → nāññatra (bj, sya-all) | nirujjhatīti → nirujjhatī ti (pts)นอกจากทุกข์ ไม่มีสิ่งอื่นเกิดขึ้น นอกจากทุกข์ ไม่มีอะไรอื่นดับไป
Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ vajirā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
bhikkhunīti → bhikkhunī ti (pts) | tatthevantaradhāyīti → tatth-ev-antaradhāyīti bhikkhunī-saṁyuttaṁ samattaṁ (pts)ลำดับนั้น มารผู้มีบาปเป็นทุกข์เสียใจว่า “วชิราภิกษุณีรู้จักเรา” จึงหายตัวไป ณ ที่นั้นเอง
Bhikkhunīvaggo paṭhamo.
bhikkhunīvaggo paṭhamo → bhikkhunīsaṁyuttaṁ samattaṁ (my, th) | + → tatruddānaṁ (bjt)
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในสังยุตนี้ คือ
Āḷavikā ca somā ca, gotamī vijayā saha;
Āḷavikā → SS. āḷaviyā. (pts note) saha → B. sāmā (perhaps sqÅàḥ. (pts note)๑. อาฬวิกาสูตร ๒. โสมาสูตร ๓. กีสาโคตมีสูตร ๔. วิชยาสูตร Uppalavaṇṇā ca cālā, upacālā sīsupacālā ca;
Cālā → SS. Cālāyā sattamaṁ. (pts note) | + → ca (th) sīsupacālā ca → sīsūpacālā (bj) | ca → (pts) | Sīsupacālā → B. Sīsūpacālā; SS. Sīsappa-. (pts note)๕. อุปปลวัณณาสูตร ๖. จาลาสูตร ๗. อุปจาลาสูตร ๘. สีสุปจาลาสูตร Selā vajirāya te dasāti.
Selā → S3 Sesā; omitted by S1. (pts note) | dasāti → dasā ti (pts)๙. เสลาสูตร ๑๐. วชิราสูตร