Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Saṁyutta Nikāya 51.10Linked Discourses 51.10
  • 1. Cāpālavagga1. At the Cāpāla Shrine

CetiyasuttaAt the Cāpāla Shrine

Evaṁ me sutaṁ—
sutaṁ → these words in B1-2 only. (pts note) | evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
So I have heard.
ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
samayaṁ → samayam (pts)
At one time the Buddha was staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | pattacīvaramādāya vesāliṁ → pattacīvaram ādāya vesāliyaṁ (pts) | Vesāliyaṁ → B1 Vesāli. (pts note) | pāvisi → B1-2 pāvīsi. (pts note)
Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Vesālī for alms.
Vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:
vesāliyaṁ → vesāliyam (pts) | pacchābhattaṁ → pacchābhattam (pts) | āyasmantaṁ ānandaṁ → āyasmantam ānandam (pts)
Then, after the meal, on his return from almsround, he addressed Venerable Ānanda:
“gaṇhāhi, ānanda, nisīdanaṁ.“Ānanda, get your sitting cloth. Yena cāpālaṁ cetiyaṁ tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā”ti.
cāpālaṁ cetiyaṁ → pāvālacetiyaṁ (sya-all, km); cāpālacetiyaṁ (pts1ed) | cetiyaṁ → cāpālacetiyaṁ (bj: syā) | tenupasaṅkamissāma → tenupasaṁkamikkāmi (bj: sīmu) | cetiyaṁ → pāvālacetiyaṁ (cck: syā. kaṁ.) | pāvālacetiyaṁ → cāpālaṁ cetiyaṁ. ba. cāpālacetiyaṁ (sya-all: sī.) | Cāpālacetiyam → S1-3 Cāpālaṁ- (pts note)
Let’s go to the Cāpāla Shrine for the day’s meditation.”

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā nisīdanaṁ ādāya bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi.
anubandhi → S3 -baddhi. (pts note) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | nisīdanaṁ → nisīdanam (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts)
“Yes, sir,” replied Ānanda. Taking his sitting cloth he followed behind the Buddha.

Atha kho bhagavā yena cāpālaṁ cetiyaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
cāpālaṁ cetiyaṁ → pāvālacetiyaṁ (sya-all); cāpālacetiyaṁ (pts)
Then the Buddha went up to the Cāpāla Shrine, and sat down on the seat spread out.
Āyasmāpi kho ānando bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
āyasmāpi → āyasmā pi (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts)
Ānanda bowed to the Buddha and sat down to one side.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ ānandaṁ bhagavā etadavoca:
etadavoca ramaṇīyā → etad avoca ramaṇiyā (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | āyasmantaṁ ānandaṁ → āyasmantam ānandam (pts)
The Buddha said to him:

“Ramaṇīyā, ānanda, vesālī, ramaṇīyaṁ udenaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ gotamakaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sattambaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ bahuputtaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sārandadaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ cāpālaṁ cetiyaṁ.
bahuputtaṁ cetiyaṁ → bahuputtakacetiyaṁ (sya-all, km, pts1ed, mr) | sārandadaṁ cetiyaṁ → sārandadacetiyaṁ (sya-all); ānandacetiyaṁ (mr); sānandaraṁ (katthaci) | udenaṁ cetiyaṁ → udenacetiyaṁ (sya-all) | gotamakaṁ cetiyaṁ → gotamakacetiyaṁ (sya-all) | sattambaṁ cetiyaṁ → sattambacetiyaṁ (sya-all) | cāpālaṁ cetiyaṁ → pāvālacetiyaṁ (sya-all) | cetiyaṁ → bahuputtakacetiyaṁ (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | cetiyaṁ → ānandacetiyaṁ (cck: ka.); sānandaraṁ (cck: ka.) | Udenacetiyam → S3 omits ramaṇiyam Udena- (pts note) | Gotamakacetiyaṁ → S1-3 gotamakaṁ- (pts note) | Bahuputtakacetiyaṁ → S1-3 bahuputtacetiyaṁ. (pts note) | Sārandadam → B1-2 ānanda. (pts note)
“Ānanda, Vesālī is lovely. And the Udena, Gotamaka, Seven Maidens, Many Sons, Sārandada, and Cāpāla Shrines are all lovely.
Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.
yānīkatā → yānikatā (pts) | + → ime (bjt)
Whoever has developed and cultivated the four bases of psychic power—made them a vehicle and a basis, kept them up, consolidated them, and properly implemented them—may, if they wish, live for the proper lifespan or what’s left of it.
Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā”ti.
yānīkatā → yānikatā (pts) | vāti → vā ti (pts)
The Realized One has developed and cultivated the four bases of psychic power, made them a vehicle and a basis, kept them up, consolidated them, and properly implemented them. If he wished, the Realized One could live for the proper lifespan or what’s left of it.”

Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṁ;
kayiramāne → B1 kariya- (pts note) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)
But Ānanda didn’t get it, even though the Buddha dropped such an obvious hint, such a clear sign.
na bhagavantaṁ yāci:
bhagavantaṁ → bhagavantam (pts)
He didn’t beg the Buddha,
“tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu sugato kappaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti yathā taṁ mārena pariyuṭṭhitacitto.
sugato kappaṁ → sugato kappāvasesaṁ (pts1ed, mr) | kappaṁ → kappāvasesaṁ (pts) | kappaṁ → sugato kappāvasesaṁ (pī. ka.) dī. ni. 2.167 (cck note) | kappāvasesaṁ → S1-3 kappaṁ. (pts note) | lokānukampāya → S1-3 -kampakāya. (pts note) | Mārena → S3 yaṭācārena. (pts note) | pariyuṭṭhitacitto → S1-3 add -pe- (pts note) | kappaṁ → kappam (pts) | devamanussānanti → devamanussānan ti (pts) | taṁ → tam (pts)
“Sir, may the Blessed One please remain for the proper lifespan! May the Holy One please remain for the proper lifespan! That would be for the welfare and happiness of the people, out of sympathy for the world, for the benefit, welfare, and happiness of gods and humans.” For his mind was as if possessed by Māra.

Dutiyampi kho bhagavā …pe…
bhagavā → S1-3 add āy- Ān- etad av- ram- Ān- Vesālī -pe- (pts note) | + → āyasmantaṁ ānandaṁ bhagavā etadavoca ramaṇīyā ānanda vesālī (bjt) | dutiyampi → dutiyaṁpi (th) | dutiyampi → dutiyam pi (pts)
For a second time …
tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:
āmantesi → etadavoca (bj) | Bhagavā → missing in S1-3. (pts note) | āmantesi → S1-3 etad avoca. (pts note) | tatiyampi → tatiyaṁpi (th) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | āyasmantaṁ ānandaṁ → āyasmantam ānandam (pts)
For a third time, the Buddha said to Ānanda:

“ramaṇīyā, ānanda, vesālī, ramaṇīyaṁ udenaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ gotamakaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sattambaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ bahuputtaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sārandadaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ cāpālaṁ cetiyaṁ.
udenaṁ cetiyaṁ → udenacetiyaṁ (sya-all) | gotamakaṁ cetiyaṁ → gotamakacetiyaṁ (sya-all) | sattambaṁ cetiyaṁ → sattambacetiyaṁ (sya-all) | bahuputtaṁ cetiyaṁ → bahuputtakacetiyaṁ (sya-all) | sārandadaṁ cetiyaṁ → sārandadacetiyaṁ (sya-all) | cāpālaṁ cetiyaṁ → pāvālacetiyaṁ (sya-all) | ramaṇīyā → ramaṇiyā (pts) | Bahuputtakacetiyaṁ → S1-3 Udenaṁ- Gotamakaṁ- Sattambaṁ- Bahuputtam- (pts note) | Sārandadam → B1-2 ānanda. (pts note) | Cāpālacetiyaṁ → S1-3 cāpālaṁ. (pts note)
“Ānanda, Vesālī is lovely. And the Udena, Gotamaka, Seven Maidens, Many Sons, Sārandada, and Cāpāla Shrines are all lovely.
Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.
ākaṅkhamāno → ākaṅkhamāno ānanda (bj) | iddhipādā → iddhipadā (pts) | yānīkatā → yānikatā (pts) | ākaṅkhamāno → S1-3 insert Ānanda tathāgato. (pts note)
Whoever has developed and cultivated the four bases of psychic power—made them a vehicle and a basis, kept them up, consolidated them, and properly implemented them—may, if they wish, live for the proper lifespan or what’s left of it.
Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā”ti.
yānīkatā → yānikatā (pts) | susamāraddhā → susamāraddhā so (pts) | vāti → vā ti (pts)
The Realized One has developed and cultivated the four bases of psychic power, made them a vehicle and a basis, kept them up, consolidated them, and properly implemented them. If he wished, the Realized One could live for the proper lifespan or what’s left of it.”

Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṁ;
kayiramāne → B1 kariya- (pts note) | kayiramāne → B2 kariya- (pts note) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)
But Ānanda didn’t get it, even though the Buddha dropped such an obvious hint, such a clear sign.
na bhagavantaṁ yāci:
Bhagavantaṁ → S1 bhavantaṁ. (pts note)
He didn’t beg the Buddha,
“tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu sugato kappaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti yathā taṁ mārena pariyuṭṭhitacitto.
bhante → (pts) | kappaṁ → kappāvasesaṁ (pts) | lokānukampāya → lokanukampāya (pts) | pariyuṭṭhitacitto → na dissate’yaṁ pāṭho sī.pævi, sī.pavi potthekasu (bj note) | kappāvasesaṁ → S1-5 kappaṁ. (pts note) | bahujanasukhāya → there is here a gap in B2 the sheet tū wanting. (pts note) | lokanukampāya → S1-3 -kampakāya. (pts note) | devamanussānanti → devamanussānan ti (pts) | taṁ → tam (pts)
“Sir, may the Blessed One please remain for the proper lifespan! May the Holy One please remain for the proper lifespan! That would be for the welfare and happiness of the people, out of sympathy for the world, for the benefit, welfare, and happiness of gods and humans.” For his mind was as if possessed by Māra.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:
āyasmantaṁ ānandaṁ → āyasmantam ānandam (pts)
Then the Buddha said to him,
“gaccha kho tvaṁ, ānanda,
kho → kho tvam ānanda yassa dāni (pts)
“Go now, Ānanda,
yassadāni kālaṁ maññasī”ti.
tvaṁ → in S1-3 only. (pts note) | yassadāni → yassa dāni (my) | yassadāni kālaṁ maññasīti → yassa dāni tvaṁ kālam maññasī ti (pts)
at your convenience.”

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi.
katvā → B1-2 omit padak- (pts note) | avidūre → S1-3 avidūrato corrected from avidūreto in S3. (pts note) | evaṁ bhanteti kho → evam bhante ti (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts)
“Yes, sir,” replied Ānanda. He rose from his seat, bowed, and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right, before sitting at the root of a tree close by.

Atha kho māro pāpimā, acirapakkante āyasmante ānande, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca:
acirapakkante āyasmante ānande → (bj) | acirapakkante → acīrapakkante (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → etad avoca (pts) | pāpimā → acirapakkante āyasmante ānande iti adhikapāṭho machasaṁ potthake dissati (bj note) | Ānande → S1-3 omit acīra- (pts note) | + → ekamantaṁ aṭṭhāsi ekamantaṁ ṭhito kho māro pāpimā (th)
And then, not long after Ānanda had left, Māra the Wicked went up to the Buddha and said to him:

“Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu dāni sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.
parinibbātu dāni sugato → parinibbātu sugato (bj, sya-all, km) | dāni → (bj, sya-all) | sugato → pariṇibbātu’dāni sugato (bj: machasaṁ) | sugato → parinibbātu sugato (sī. syā. kaṁ.) evamuparipi (cck note) | parinibbātu dāni → parinibbātudāni (bjt, th) | parinibbānakālo dāni → parinibbānakālodāni (bjt, th)
“Sir, may the Blessed One now be fully extinguished! May the Holy One now be fully extinguished! Now is the time for the full extinguishment of the Buddha.
Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:Sir, you once made this statement: ‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ti.
uttānīkarissanti → uttanīkarissanti (pts1ed); uttāniṁ karissanti (mr) | visāradā → visāradā pattayogakkhemā (bj, pts) | desessanti paññapessanti → desissanti paññāpessanti (bj, pts) | suniggahitaṁ → suniggahītaṁ (bj, pts) | uttānīkarissanti uppannaṁ parappavādaṁ → uttanīkarissanti uppannam parappavādam (pts) | dhammaṁ desessantīti → dhammam desissantī ti (pts) | bahussutā → visāradā bahussutā (bj: machasaṁ, syā) | uttānīkarissanti → uttāniṁ karissanti (cck: ka.); uttānikarissanti (cck: pī.) | tāvāham → S1-3 tāvahaṁ. (pts note) | anudhammacārino → S1 inserts sakaṁ anudhammacārino. (pts note) | ācariyakam → S1 ācāri- S3 acari- (pts note) | vivarissanti → S1 viharissanti. (pts note) | ti → B1 desessantī ti. (pts note) | dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā → dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā (bjt, th, pts) | sakaṁ ācariyakaṁ → sakam ācariyakam (pts)
‘Wicked One, I shall not be fully extinguished until I have monk disciples who are competent, educated, assured, learned, have memorized the teachings, and practice in line with the principle of the teaching. Not until they practice properly, living in line with the teaching. Not until they’ve learned their own denomination, and explain, teach, assert, establish, disclose, analyze, and make it clear. Not until they can legitimately and completely refute the doctrines of others that come up, and teach with a demonstrable basis.’

Santi kho pana, bhante, etarahi bhikkhū bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti.
visāradā → visāradā pattayogakkhemā (bj, pts) | paññapenti → paññāpenti (bj) | suniggahitaṁ → suniggahītaṁ (pts) | sāmīcipaṭipannā → missing in S1-3. (pts note) | paññāpenti → S1-3 pakāsenti. (pts note) | uttānīkaronti → B1 uttāniṁ- S3 uttāni- (pts note) | dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā → dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā (bjt, th, pts) | sakaṁ ācariyakaṁ → sakam ācariyakam (pts) | uppannaṁ → uppannam (pts)
Today you do have such monk disciples.
Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu dāni, sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.
dāni → (bj, sya-all) | parinibbātu dāni → parinibbātudāni (bjt, th) | parinibbānakālo dāni → parinibbānakālodāni (bjt, th) | parinibbānakālo → parinibbanakālo (pts)
May the Blessed One now be fully extinguished! May the Holy One now be fully extinguished! Now is the time for the full extinguishment of the Buddha.

Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:
bhante → (pts)
Sir, you once made this statement:
‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ti.
visāradā → visāradā pattayogakkhemā (bj) | desessanti paññapessanti → desissanti paññāpessanti (bj) | desessantīti → desissantīti (bj) | bhikkhuniyo → idam brahmacariyam (pts) | tāvāham → S1 tāvahaṁ S3 tāhaṁ. (pts note) | dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā → dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā (th)
‘Wicked One, I shall not be fully extinguished until I have nun disciples who are competent, educated, self-assured, learned …’ …

Santi kho pana, bhante, etarahi bhikkhuniyo bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti.
bhikkhuniyo → upāsikā (bj) | visāradā → visāradā pattayogakkhemā (bj) | paññapenti → paññāpenti (bj) | etarahi bhikkhuniyo → (pts) | dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā → dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā (th)
Today you do have such nun disciples.
Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu dāni, sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.
dāni → (bj, sya-all) | parinibbātu dāni → parinibbātudāni (th) | parinibbānakālo dāni → parinibbānakālodāni (th)
May the Blessed One now be fully extinguished! May the Holy One now be fully extinguished! Now is the time for the full extinguishment of the Buddha.

Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:Sir, you once made this statement: ‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me upāsakā …pe…
pe → complete in B1. (pts note) | + → na sāvakā bhavissanti (bjt)
‘Wicked One, I shall not be fully extinguished until I have layman disciples …
yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ti.
bhavissanti → B1 omit na sāvakā bha- (pts note) | pattayogakkhemā → in S1-3 only. (pts note) | dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā → dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā (bjt, th, pts) | desessanti paññapessanti → desissanti paññāpessanti (bjt, pts) | desessantīti → desissantīti (bjt) | + → upāsakā na sāvakā bhavissanti yāva me (pts) | sakaṁ ācariyakaṁ → sakam ācariyakam (pts) | uppannaṁ → uppannam (pts) | suniggahitaṁ → suniggahītam (pts) | desessantīti → desissantī ti (pts)
and laywoman disciples who are competent, educated, self-assured, learned …’ …

Santi kho pana, bhante, etarahi upāsakā …
upāsakā → (sya-all) | Santi → missing in S3. (pts note) | upāsakā → in B1 only. (pts note)
Today you do have such layman
upāsikā bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti.
sāvikā → missing in S1. (pts note) | pattayogakkhemā → S3 desissanti. (pts note) | ācariyakam → S1-3 ācariyam. (pts note) | uttānīkaronti → S3 desissanti. (pts note) | dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā → dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā (bjt, th, pts) | paññapenti → paññāpenti (bjt, pts) | suniggahitaṁ → sunig gahitaṁ (th) | visāradā → vīsāradā pattayogakkhemā (pts) | sakaṁ ācariyakaṁ → sakam ācariyakam (pts) | uppannaṁ → uppannam (pts) | suniggahitaṁ → suniggahītaṁ (pts)
and laywoman disciples.
Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu dāni, sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.
dāni → (sya-all) | parinibbātu dāni → parinibbātudāni (bjt, th) | parinibbānakālo dāni → parinibbānakālodāni (bjt, th)
May the Blessed One now be fully extinguished! May the Holy One now be fully extinguished! Now is the time for the full extinguishment of the Buddha.

Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:
panesā → S1 panasā. (pts note)
Sir, you once made this statement:
‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me idaṁ brahmacariyaṁ na iddhañceva bhavissati phītañca vitthāritaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ yāva devamanussehi suppakāsitan’ti.
vitthāritaṁ → vitthārikaṁ (bj) | tāvāham → S1-3 tāvahaṁ corrected from tāvāham in S3. (pts note) | ceva → S3 naddhaṁve instead of na iddhaṁ ceva. (pts note) | bhavissati → S1-3 bhavissanti. (pts note) | idaṁ brahmacariyaṁ → idam brahmacariyam (pts) | phītañca → phītaṁ ca (pts) | bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ yāva devamanussehi suppakāsitanti → bāhujāññaṁ puthubhutaṁ yāvad eva manussehi supakāsitan ti (pts)
‘Wicked One, I shall not be fully extinguished until my spiritual path is successful and prosperous, extensive, popular, widespread, and fully revealed among gods and humans.’
Tayidaṁ, bhante, bhagavato brahmacariyaṁ iddhañceva phītañca vitthāritaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ yāva devamanussehi suppakāsitaṁ.
tayidaṁ → nanvidaṁ (bj) | vitthāritaṁ → vitthārikaṁ (bj) | nanvidaṁ → tayidaṁ (bj: machasaṁ, syā) | Tayidam → S1-3 tatvidam. (pts note) | vitthāritam → S1-3 vitthārikam. (pts note)
Today your spiritual path is successful and prosperous, extensive, popular, widespread, and fully revealed among gods and humans.
Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu dāni sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato”ti.
dāni → (bj, sya-all) | Bhagavā → S3 omit parinibbātu . . . (pts note) | dāni → missing in S1-3. (pts note) | parinibbātu dāni → parinibbātudāni (bjt, th) | parinibbānakālo dāni → parinibbānakālodāni (bjt, th) | bhagavatoti → bhagavato ti (pts)
May the Blessed One now be fully extinguished! May the Holy One now be fully extinguished! Now is the time for the full extinguishment of the Buddha.”

Evaṁ vutte, bhagavā māraṁ pāpimantaṁ etadavoca:
avoca → this phrase is not to be found in S1-3. (pts note) | māraṁ pāpimantaṁ etadavoca → māram pāpimantam etad avoca (pts)
When this was said, the Buddha said to Māra,
“appossukko tvaṁ, pāpima, hohi. Na ciraṁ tathāgatassa parinibbānaṁ bhavissati.
Na ciraṁ → nacirasseva (mr) | ciraṁ → nacirasseva (cck: ka.) | ciraṁ → B1 cīrasseva. (pts note) | appossukko tvaṁ → apossukko tvam (pts) | parinibbānaṁ → parinibbānam (pts)
“Relax, Wicked One. The full extinguishment of the Realized One will be soon.
Ito tiṇṇaṁ māsānaṁ accayena tathāgato parinibbāyissatī”ti.
tiṇṇaṁ māsānaṁ → tiṇṇam māsānam (pts) | parinibbāyissatīti → parinibbāyissatī ti (pts)
Three months from now the Realized One will be fully extinguished.”

Atha kho bhagavā cāpāle cetiye sato sampajāno āyusaṅkhāraṁ ossaji.
ossaji → ossajji (sya-all, pts1ed) | cāpāle → pāvāle (sya-all) | ossaji → ossajji (bj: syā) | ossaji → B1 osajji. (pts note) | āyusaṅkhāraṁ → āyusaṅkhāram (pts)
So at the Cāpāla Shrine the Buddha, mindful and aware, surrendered the life force.
Ossaṭṭhe ca bhagavatā āyusaṅkhāre mahābhūmicālo ahosi bhiṁsanako lomahaṁso, devadundubhiyo ca phaliṁsu.
Ossaṭṭhe ca → ossaṭṭhe pana (pts1ed); osajje pana (mr) | devadundubhiyo → devadudrabhiyo (mr) | ca → pana (pts) | phaliṁsu → caliṁsu (pts) | phaliṁsu → valiṁsu (bj: sīmu) | ca → osajje pana (cck: ka.) | devadundubhiyo → devadudrabhiyo (cck: ka.) | ca → evaṁ. ba. pana (sya-all: sī.) | Ossaṭṭhe → B1 osajje. (pts note) | pana → S1-3 ca. (pts note) | devadundubhiyo → B1 -dudrabhiyo. (pts note) | caliṁsu → B1 phaliṁsu. (pts note)
When he did so there was a great earthquake, awe-inspiring and hair-raising, and thunder cracked the sky.
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts) | velāyaṁ imaṁ udānaṁ → velāyam imam udānam (pts)
Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:

“Tulamatulañca sambhavaṁ, bhavasaṅkhāramavassaji muni;
tulamatulañca sambhavaṁ → tulam atulañca sambhavam (pts) avassaji → S1-3 avassajaṁ. (pts note) | bhavasaṅkhāramavassaji → bhavasaṅkhāramavassajji (th) | bhavasaṅkhāramavassaji → bhavasaṅkhāram avassaji (pts)
“Comparing the incomparable with the creation of prolonged life, the sage surrendered the life force.
Ajjhattarato samāhito, abhindi kavacamivattasambhavan”ti.
ajjhattarato → S1 ajjharato S3 ajjhettaro. (pts note) | samāhito → S1 samāhi. (pts note) abhindi → abhidā (bj) | abhidā → abhindi (bj: machasaṁ, syā) | abhindi → S1 abhida S3 abhinoda. (pts note) | ti → S1-3 iva- (S1 vā-) yambhavam. (pts note) | kavacamivattasambhavanti → kavacam ivattasambhavan ti (pts)
Happy inside, serene, he shattered self-creation like a suit of armor.”

Dasamaṁ.
dasamaṁ → pāvālavaggo (th)

Cāpālavaggo paṭhamo.
+ → tatruddānaṁ apāro (bjt)

Tassuddānaṁ

Apārāpi viraddho ca, ariyā nibbidāpi ca;
apārāpi → tatruddānaṁ apāro ca (bj) | Apārāpi → S1-3 aparā. (pts note) | Viraddho → S1-3 viraddhā. (pts note) | ca → cāriyo (bjt) ariyā nibbidāpi → bhikkhu (bj) | nibbidāpi ca → nibbute yathā (sya-all); nibbidā yathā (pts) | yathā → S1-3 nibbidāya omitting yathā B1 nibbuti. (pts note)
Padesaṁ samattaṁ bhikkhu, buddhaṁ ñāṇañca cetiyanti.
Sammattā → S1-3 sappattaṁ. (pts note) | Bhikkhu → S1-3 add ca. (pts note) | samattaṁ → samatto ca (bjt) buddhaṁ ñāṇañca cetiyanti → buddhañāṇena cetiyāti (sya-all); buddhañāṇena cetiyā ti sāvatthi (pts) | ti → B1 has Phuddha-, the whole pada is in S1-3 arahaṁ ñaṇamatiyā ti and they rehearse Cāpālavaggo paṭhamo. (pts note) | buddhaṁ ñāṇañca cetiyanti → ca arahaṁ ñāṇacetiyāti (bjt) | buddhaṁ ñāṇañca cetiyanti → buddha-ñāṇena cetiyā ti sāvatthi (pts)

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali · English


Translations: English · Русский · Deutsch · ไทย