Dutiyachiggaḷayugasutta
Dutiyachiggaḷayugasutta → dutiyachiggalasuttaṁ (bj); chiggaḷa 3 (pts1ed)๔๘ ทุติยฉิคคฬยุคสูตร
“Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṁ mahāpathavī ekodakā assa.
mahāpathavī ekodakā → mahāpaṭhavī ekodikā (bj, sya-all) | ekodakā → S1-3 ekodikā. (pts note) | ayaṁ → ayam (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนมหาปฐพีนี้เนื่องเป็นอันเดียวกัน
Tatra puriso ekacchiggaḷaṁ yugaṁ pakkhipeyya.
ekacchiggaḷaṁ → ekacchiggalaṁ (bj) | yugaṁ → yugam (pts)บุรุษพึงโยนแอกที่มีรูเดียวลงบนมหาปฐพีนั้น
Tamenaṁ puratthimo vāto pacchimena saṁhareyya, pacchimo vāto puratthimena saṁhareyya, uttaro vāto dakkhiṇena saṁhareyya, dakkhiṇo vāto uttarena saṁhareyya.
enam → S1-3 ena. (pts note) | puratthimo → S1-3 purimo. (pts note) | uttarena → S1-3 uttare. (pts note) | tamenaṁ → tam enam (pts)ลมทางทิศตะวันออกพัดแอกนั้นไป ทางทิศตะวันตก ลมทางทิศตะวันตกพัดไปทางทิศตะวันออก ลมทางทิศเหนือพัด ไปทางทิศใต้ ลมทางทิศใต้พัดไปทางทิศเหนือ
Tatrassa kāṇo kacchapo. So vassasatassa vassasatassa accayena sakiṁ sakiṁ ummujjeyya.
so → missing in S3. (pts note)บนมหาปฐพีนั้นมีเต่าตาบอดอยู่ตัว หนึ่ง มันโผล่ขึ้นมา ๑๐๐ ปีต่อครั้ง
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ → kim (pts)เธอทั้งหลายจะเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
api nu kho kāṇo kacchapo vassasatassa vassasatassa accayena sakiṁ sakiṁ ummujjanto amusmiṁ ekacchiggaḷe yuge gīvaṁ paveseyyā”ti?
kho → so (bj, pts) | ekacchiggaḷe → ekacchiggale (bj) | so → B1-2 kho. (pts note) | ummujjanto → S1-3 add ca. (pts note) | amusmim → B2 amukasmiṁ always. (pts note) | sakiṁ → sakim (pts) | gīvaṁ paveseyyāti → gīvam paveseyyā ti (pts)เต่าตาบอดโผล่ขึ้นมา ๑๐๐ ปีต่อครั้ง จะสอดคอเข้าไปในแอกที่มีรูเดียวโน้นได้ บ้างหรือ”
“Adhiccamidaṁ, bhante, yaṁ so kāṇo kacchapo vassasatassa vassasatassa accayena sakiṁ sakiṁ ummujjanto amusmiṁ ekacchiggaḷe yuge gīvaṁ paveseyyā”ti.
ekacchiggaḷe → ekacchiggale (bj) | ekacchiggaḷe → S1 chiggaḷe. (pts note) | ti → S1-3 pavise- (pts note) | adhiccamidaṁ → adhiccam idam (pts) | sakiṁ → sakim (pts) | amusmiṁ → amusmim (pts) | gīvaṁ paveseyyāti → gīvam paveseyyā ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้อที่เต่าตาบอดนั้นโผล่ขึ้นมา ๑๐๐ ปีต่อครั้ง จะ สอดคอเข้าไปในแอกที่มีรูเดียวโน้น เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ยาก”
“Evaṁ adhiccamidaṁ, bhikkhave, yaṁ manussattaṁ labhati.
evaṁ adhiccamidaṁ → evam adhiccam idam (pts) | yaṁ manussattaṁ → yam manussattam (pts)“ภิกษุทั้งหลาย อุปมานี้ฉันใด อุปไมยก็ฉันนั้นเหมือนกัน การได้ความเป็น มนุษย์ก็ยาก
Evaṁ adhiccamidaṁ, bhikkhave, yaṁ tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho.
evaṁ adhiccamidaṁ → evam adhiccam idam (pts)การที่ตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าอุบัติขึ้นในโลกก็ยาก
Evaṁ adhiccamidaṁ, bhikkhave, yaṁ tathāgatappavedito dhammavinayo loke dibbati.
dibbati → dippati (bj, sya-all) | dibbati tassidaṁ → dippati tassidam (pts) | tathāgatapavedito → S3 -pavedita S1 -pavedi. (pts note) | evaṁ adhiccamidaṁ → evam adhiccam idam (pts)การที่ ธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้วรุ่งเรืองในโลกก็ยาก
Tassidaṁ, bhikkhave, manussattaṁ laddhaṁ, tathāgato loke uppanno arahaṁ sammāsambuddho, tathāgatappavedito ca dhammavinayo loke dibbati.
Tassidaṁ → tayidaṁ (?) | tathāgato → tathāgato ca (bj, sya-all, pts) | dibbati → dippati (bj) | dibbati tasmātiha → dippati tasmā tiha (sya-all, pts) | Tassidaṁ → tayidaṁ (cck: ?) | tassidaṁ → ba. evaṁ. sī. tatiyaṁ (sya-all note) | Tassidam → S1-3 tatiyaṁ. (pts note) | ca → B1-2 omit ca S1 adds ce. (pts note) | arahaṁ → in B1-2 only. (pts note) | manussattaṁ → manussattam (pts)บัดนี้เต่านั้นได้ความเป็นมนุษย์ นี้แล้ว ตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าอุบัติขึ้นแล้วในโลก และธรรมวินัยที่ ตถาคตประกาศแล้วก็รุ่งเรืองในโลก
Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṁ dukkhan’ti yogo karaṇīyo …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo”ti.
karaṇīyoti aṭṭhamaṁ → karaṇīyo ti (pts) | tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts) | idaṁ dukkhanti → idam dukkhan ti (pts) | ayaṁ → la-pe ayam (pts) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ชัดตาม ความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ฯลฯ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”