Kokālikasutta
Kokālikasutta → dutiyakokālikasuttaṁ (bj, sya1ed, sya2ed); kokālikasuttaṁ (2) (cck, pts2ed); kokāliko (2) (pts1ed)
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj, sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Atha kho kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts) | kokāliko → kokākiso (bj: sī.pævi, sī.pavi) | Kokāliko → S1-3 Kokāliyo always. (pts note) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts)ครั้งนั้น โกกาลิกภิกษุเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท แล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“pāpicchā, bhante, sāriputtamoggallānā pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gatā”ti.
sāriputtamoggallānā → sārīputtamoggallānā (sya-all) | vasaṁ gatāti → vasaṅgatāti (bjt) | sāriputtamoggallānā pāpikānaṁ → sāriputta-moggallānā pāpikānam (pts) | gatāti → gatā ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระสารีบุตรและท่านพระโมคคัลลานะเป็นผู้มีความปรารถนาชั่ว ตกอยู่ในอำนาจ ความปรารถนาชั่ว”
Evaṁ vutte, bhagavā kokālikaṁ bhikkhuṁ etadavoca:
bhikkhuṁ etadavoca → bhikkhum etad avoca (pts)เมื่อโกกาลิกภิกษุกล่าวอย่างนี้แล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกับโกกาลิกภิกษุดังนี้ว่า
“mā hevaṁ, kokālika, avaca; mā hevaṁ, kokālika, avaca.
avaca → S1-3 omit avaca. (pts note) | mā hevaṁ → māhevaṁ (bjt) | hevaṁ → h-evam (pts) | hevaṁ → h-evaṁ (pts)“โกกาลิกะ เธออย่ากล่าวอย่างนั้น โกกาลิกะ เธออย่ากล่าวอย่างนั้น
Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṁ. Pesalā sāriputtamoggallānā”ti.
sāriputtamoggallānesu → sārīputtamoggallānesu (sya-all) | sāriputtamoggallānāti → sārīputtamoggallānāti (sya-all) | sāriputtamoggallānāti dutiyampi → sāriputtamoggallānā ti tatiyam pi (pts) | sāriputtamoggallānesu cittaṁ → sāriputta-moggallānesu cittam (pts) | sāriputtamoggallānāti → sāriputta-moggallānā ti (pts)เธอจงทำจิต ให้เลื่อมใสในสารีบุตรและโมคคัลลานะเถิด เพราะสารีบุตรและโมคคัลลานะ เป็นผู้มี ศีลเป็นที่รัก”
Dutiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
Kokāliko → S1-3 Kokaliko also here only. (pts note) | dutiyampi → dutiyam pi (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)แม้ครั้งที่ ๒ โกกาลิกภิกษุกราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า
“kiñcāpi me, bhante, bhagavā saddhāyiko paccayiko; atha kho pāpicchāva bhante, sāriputtamoggallānā pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gatā”ti.
bhante → (bj) | bhagavā saddhāyiko paccayiko → saddhāyako paccayako (sya-all) | bhante sāriputtamoggallānā pāpikānaṁ → sārīputtamoggallānā pāpakānaṁ (sya-all) | gatāti dutiyampi → gato ti tatiyam pi (pts) | pāpicchāva bhante sāriputtamoggallānā pāpikānaṁ → pāpicchā va sāriputta-moggallānā pāpikānam (pts) | gatāti → gatā ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แม้พระผู้มีพระภาคทรงเป็นที่ตั้งแห่งศรัทธาของข้าพระองค์ ทรงมีพระพุทธพจน์ที่ ข้าพระองค์เชื่อถือได้ก็จริง ถึงอย่างนั้น ท่านพระสารีบุตรและท่านพระโมคคัลลานะ ก็ยังเป็นผู้ปรารถนาชั่ว ตกอยู่ในอำนาจความปรารถนาชั่ว”
Dutiyampi kho bhagavā kokālikaṁ bhikkhuṁ etadavoca:
dutiyampi → dutiyam pi (pts) | kokālikaṁ bhikkhuṁ etadavoca → kokalikam bhikkhum etad avoca (pts)แม้ครั้งที่ ๒ พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกับโกกาลิกภิกษุดังนี้ว่า
“mā hevaṁ, kokālika, avaca; mā hevaṁ, kokālika, avaca.
hevaṁ → hevam (pts)“โกกาลิกะ เธออย่ากล่าวอย่างนั้น โกกาลิกะ เธออย่ากล่าวอย่างนั้น
Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṁ. Pesalā sāriputtamoggallānā”ti.
sāriputtamoggallānesu → sārīputtamoggallānesu (sya-all) | sāriputtamoggallānāti → sārīputtamoggallānāti (sya-all) | sāriputtamoggallānesu → sāriputta-moggallānesu (pts) | sāriputtamoggallānāti → sāriputta-moggallānā ti (pts)เธอจงทำจิตให้เลื่อมใสใน สารีบุตรและโมคคัลลานะเถิด เพราะสารีบุตรและโมคคัลลานะ เป็นผู้มีศีลเป็นที่รัก”
Tatiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)แม้ครั้งที่ ๓ โกกาลิกภิกษุก็กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า
“kiñcāpi …pe… icchānaṁ vasaṁ gatā”ti.
kiñcāpi → (bj, sya-all) | + → pāpikānaṁ (bjt) | gatāti → gato ti (pts)“ ฯลฯ ตกอยู่ใน อำนาจความปรารถนาชั่ว”
Tatiyampi kho bhagavā kokālikaṁ bhikkhuṁ etadavoca:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | bhikkhuṁ etadavoca → bhikkhum etad avoca (pts)แม้ครั้งที่ ๓ พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกับโกกาลิกภิกษุว่า
“mā hevaṁ …pe…
mā hevaṁ → (bj, sya-all)“ ฯลฯ
pesalā sāriputtamoggallānā”ti.
ti → These abridgments are those of B.; those of S1-3 are little different. (pts note) | sāriputtamoggallānāti → sārīputtamoggallānāti (th) | sāriputtamoggallānāti → sāriputta-moggallanā ti (pts)เพราะสารีบุตร และโมคคัลลานะ เป็นผู้มีศีลเป็นที่รัก”
Atha kho kokāliko bhikkhu uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
bhagavantaṁ → bhagavantam (pts)ครั้งนั้น โกกาลิกภิกษุลุกขึ้นจากอาสนะ ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาคกระทำ ประทักษิณแล้วจากไป
Acirapakkantassa ca kokālikassa bhikkhuno sāsapamattīhi pīḷakāhi sabbo kāyo phuṭo ahosi.
pīḷakāhi → piḷakāhi (bj, sya1ed, sya2ed, pts1ed, pts2ed) | phuṭo → phuṭṭho (sya-all); puto (pts) | pīḷakāhi → piḷakāhi (pts) | piḷakāhi → pīlakāhi (bj: machasaṁ, syā) | phuṭo → phuṭṭho (bj: syā) | pīḷakāhi → piḷakāhi (cck: sī. pī.)เมื่อโกกาลิกภิกษุจากไปไม่นาน ร่างกายก็มีตุ่มขนาดเท่าเมล็ดพันธุ์ผักกาด
Sāsapamattiyo hutvā muggamattiyo ahesuṁ, muggamattiyo hutvā kalāyamattiyo ahesuṁ, kalāyamattiyo hutvā kolaṭṭhimattiyo ahesuṁ, kolaṭṭhimattiyo hutvā kolamattiyo ahesuṁ, kolamattiyo hutvā āmalakamattiyo ahesuṁ, āmalakamattiyo hutvā beluvasalāṭukamattiyo ahesuṁ, beluvasalāṭukamattiyo hutvā billamattiyo ahesuṁ, billamattiyo hutvā pabhijjiṁsu. Pubbañca lohitañca pagghariṁsu.
kalāyamattiyo → kaḷāyamattiyo (sya-all, pts) | beluvasalāṭukamattiyo → veluvasalāṭukamattiyo (sya-all) | kalāyamattiyo → kaḷāyamattiyo (bj: sīmu, syā) | kalāyamattiyo → kaḷāyamattiyo (bj: sīmu, syā) | beluvasalāṭukamattiyo → veluva (bj: syā)เกิดขึ้นทั่วร่าง ตุ่มเหล่านั้นโตเท่าเมล็ดพันธ์ผักกาด แล้วก็โตขึ้นเท่าเมล็ดถั่วเขียว โตเท่าเมล็ดถั่วดำ โตเท่าเมล็ดพุทรา โตเท่าเมล็ดกระเบา โตเท่าผลมะขามป้อม โตเท่าผลมะตูมอ่อน โตเท่าผลมะตูมแก่ แล้วก็แตกเยิ้ม หนองและเลือดหลั่งออกมา
Atha kho kokāliko bhikkhu teneva ābādhena kālamakāsi.
teneva → ten-eva (pts) | kālamakāsi → kālam akāsi (pts)ครั้งนั้น โกกาลิกภิกษุได้มรณภาพเพราะอาพาธนั้นเอง
Kālaṅkato ca kokāliko bhikkhu padumaṁ nirayaṁ upapajji sāriputtamoggallānesu cittaṁ āghātetvā.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all) | padumaṁ nirayaṁ → padumanirayaṁ (bj, sya-all) | sāriputtamoggallānesu → sārīputtamoggallānesu (sya-all) | padumaṁ nirayaṁ upapajji → padumanirayam uppajji (pts) | padumanirayaṁ → padumaṁ nirayaṁ (bj: machasaṁ) | kālaṅkato → S1-3 kālakato. (pts note) | Paduma-nirayam → B. padumaṁ-. (pts note) | padumaṁ nirayaṁ upapajji sāriputtamoggallānesu cittaṁ → paduma-nirayam uppajji sāriputta-moggallānesu cittam (pts)แล้วไปเกิดในปทุมนรก เพราะมีจิตผูกอาฆาตในท่านพระสารีบุตรและท่านพระโมคคัลลานะ
Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho brahmā sahampati bhagavantaṁ etadavoca:
kevalakappaṁ jetavanaṁ → kevalakappam jetavanam (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | ekamantaṁ → ekaṁ antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ครั้นเมื่อราตรีผ่านไป ท้าวสหัมบดีพรหมมีวรรณะงดงามยิ่งนัก เปล่งรัศมีให้ สว่างทั่วพระเชตวัน เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato.
kālaṅkato kālaṅkato → kālamakāsi kālakato (bj); kālakato kālakato (sya-all) | kālaṅkato → kālamakāsi (pts) | kālamakāsi → kālaṅkato (bj: machasaṁ) | kālakato → kālamakāsīti vā pāṭho (sya-all note) | kālamakāsi → B. kālaṁ kato here and further on. (pts note)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ โกกาลิกภิกษุมรณภาพแล้ว
Kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṁ nirayaṁ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṁ āghātetvā”ti.
padumaṁ nirayaṁ → padumanirayaṁ (sya-all) | sāriputtamoggallānesu → sārīputtamoggallānesu (sya-all) | padumaṁ nirayaṁ upapanno → padumanirayaṁ uppanno (pts) | kālaṅkato → kālakato (bjt, th)ไปเกิดในปทุมนรกเพราะมีจิตผูกอาฆาตในท่านพระสารีบุตรและ ท่านพระโมคคัลลานะ”
Idamavoca brahmā sahampati.
idamavoca → idam avoca (pts)ครั้นท้าวสหัมบดีพรหมกราบทูลดังนี้แล้ว
Idaṁ vatvā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyīti.
idaṁ → idam (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | tatthevantaradhāyīti → tatth-ev-antaradhāyīti (pts)ถวายอภิวาทพระ ผู้มีพระภาค กระทำประทักษิณแล้วหายตัวไป ณ ที่นั้นเอง
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi:
āmantesi imaṁ → amantesi imam (pts)ครั้นราตรีนั้นผ่านไป พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า
“imaṁ, bhikkhave, rattiṁ brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho, bhikkhave, brahmā sahampati maṁ etadavoca:
imaṁ → imam (pts) | jetavanaṁ → jetavanam (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | maṁ etadavoca → mam etad avoca (pts)“ภิกษุทั้งหลาย คืนนี้เมื่อราตรีผ่านไป ท้าวสหัมบดีพรหมมีวรรณะงดงามยิ่งนัก เปล่งรัศมีให้สว่างทั่วพระเชตวัน เข้ามาหาเราถึงที่อยู่อภิวาทแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควร ได้กล่าวกับเราดังนี้ว่า
‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato.
kālaṅkato kālaṅkato → kālamakāsi kālakato (bj); kālakato kālakato (sya-all) | kālaṅkato → kālāmakāsi (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ โกกาลิกภิกษุมรณภาพแล้ว
Kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṁ nirayaṁ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṁ āghātetvā’ti.
padumaṁ nirayaṁ → padumanirayaṁ (bj, sya-all) | sāriputtamoggallānesu → sārīputtamoggallānesu (sya-all) | padumaṁ nirayaṁ upapanno → padumam nirayam uppanno (pts) | kālaṅkato → kālakato (bjt, th)ไปเกิดใน ปทุมนรก เพราะมีจิตผูกอาฆาตในท่านพระสารีบุตรและท่านพระโมคคัลลานะ”
Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati, idaṁ vatvā maṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyī”ti.
idamavoca → idam avoca (pts) | maṁ → mam (pts) | tatthevantaradhāyīti → tatth-evantaradhāyī ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย ท้าวสหัมบดีพรหมกล่าวคำนี้แล้วอภิวาทเรา กระทำประทักษิณ แล้วหายตัวไป ณ ที่นั้นเอง
Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว ภิกษุรูปหนึ่งได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า
“kīvadīghaṁ nu kho, bhante, padume niraye āyuppamāṇan”ti?
padume niraye → padumaniraye (bj, sya-all) | padume niraye āyuppamāṇanti dīghaṁ → padumaniraye āyuppamānan ti dīgham (pts) | bhante → B. omits bhante. (pts note) | padume niraye āyuppamāṇanti → paduma-niraye āyuppamānan ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ประมาณอายุในปทุมนรกนานเท่าไรหนอ”
“Dīghaṁ kho, bhikkhu, padume niraye āyuppamāṇaṁ.
padume niraye → padumaniraye (bj, sya-all, pts) | kho → S1-3 omit kho. (pts note) | dīghaṁ → dīgham (pts) | padume niraye → paduma-niraye (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “ภิกษุ ประมาณอายุในปทุมนรกนานนัก
Taṁ na sukaraṁ saṅkhātuṁ:
taṁ → (pts) | saṅkhātuṁ → saṅkātum (pts) | na → S1 and B. taṁ na. (pts note)ประมาณอายุในปทุมนรกนั้น ยากที่จะน้บได้ว่า
‘ettakāni vassāni iti vā, ettakāni vassasatāni iti vā, ettakāni vassasahassāni iti vā, ettakāni vassasatasahassāni iti vā’”ti.
iti vā → itivā (pts) | vāti → vā ti (pts)‘ประมาณปีเท่านี้ ประมาณ ๑๐๐ ปี เท่านี้ ประมาณ ๑,๐๐๐ ปีเท่านี้ ประมาณ ๑๐๐,๐๐๐ ปีเท่านี้”
“Sakkā pana, bhante, upamaṁ kātun”ti?
upamaṁ → upamā (sya-all) | upamaṁ kātunti → upamā kātun ti (pts) | upamaṁ → upamā (bj: sīmu7) | upamā → B. upamaṁ. (pts note)ภิกษุทูลถามว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระองค์พอจะยกอุปมาได้หรือไม่ พระพุทธเจ้าข้า”
“Sakkā, bhikkhū”ti bhagavā avoca:
sakkā → sakkāti (bj) | bhikkhūti → bhikkhū ti (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “ได้ภิกษุ” แล้วตรัสว่า
“Seyyathāpi, bhikkhu vīsatikhāriko kosalako tilavāho. Tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṁ tilaṁ uddhareyya;
vassasatassa → vassasahassa (pts) | vassasatassa → vassasahassassa (bj: syā, sī.pævi, sī.pavi) | vassasahassa → B. -satassa. (pts note) | ekamekaṁ tilaṁ → ekam ekaṁ tilam (pts)“ภิกษุ หนึ่งเกวียนเมล็ดงา ของชาวโกศลมีอัตรา ๒๐ ขารี ล่วงไปแล้ว ๑๐๐,๐๐๐ ปี บุรุษจึงนำเมล็ดงาออก จากเกวียนนั้นหนึ่งเมล็ด
khippataraṁ kho so, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho iminā upakkamena parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyya, na tveva eko abbudo nirayo.
pariyādānam → S. pariyosānaṁ. (pts note) | na tveva → natveva (bjt)เมล็ดงาหนึ่งเกวียนของชาวโกศลซึ่งมีอัตรา ๒๐ ขารีนั้น จะพึงหมดไปโดยทำนองนี้เร็วกว่า แต่ว่า ๑ อัพพุทนรก หาหมดไปไม่
Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati abbudā nirayā, evameko nirabbudanirayo.
nirabbudanirayo → nirabbudo nirayo (bj, sya-all) | nirayā → abbudo nirayo (bj: syā) | nirayo → nirabbudanirayo (bj: machasaṁ) | nirayā → B. abbudo nirayo, and so always -o nirayo. (pts note) | eko → S1-3 evam evam (or eva) kho (S1 twice; S3 always). (pts note) | evameko → evam eko (pts)๒๐ อัพพุทนรก เป็น ๑ นิรัพพุทนรก
Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati nirabbudā nirayā, evameko ababo nirayo.
evameko → evam eko (pts)๒๐ นิรัพพุทนรก เป็น ๑ อพัพพนรก
Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ababā nirayā, evameko aṭaṭo nirayo.
evameko → evam eko (pts)๒๐ อพัพพนรก เป็น ๑ อุหหนรก
Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati aṭaṭā nirayā, evameko ahaho nirayo.
evameko → evam eko (pts)๒๐ อุหหนรก เป็น ๑ อัฏฏนรก
Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ahahā nirayā, evameko kumudo nirayo.
evameko → evam eko (pts)๒๐ อัฏฏนรก เป็น ๑ กุมุทนรก
Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati kumudā nirayā, evameko sogandhiko nirayo.
evameko → evam eko (pts)๒๐ กุมุทนรก เป็น ๑ โสคันธิกนรก
Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati sogandhikā nirayā, evameko uppalanirayo.
uppalanirayo → uppalo nirayo (bj) | Uppalanirayo → S1 uppalakonirayo. (pts note) | uppalanirayo → uppalako nirayo (th) | evameko → evam eko (pts)๒๐ โสคันธิกนรก เป็น ๑ อุปปลนรก
Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati uppalā nirayā, evameko puṇḍariko nirayo.
puṇḍariko → puṇḍarīko (bj) | uppalā → uppalakā (pts) | evameko puṇḍariko → evam eko puṇḍarīko (pts) | uppalā → uppalakā (bj: sīmu7)๒๐ อุปปลนรก เป็น ๑ ปุณฑริกนรก
Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati puṇḍarikā nirayā, evameko padumo nirayo.
puṇḍarikā → puṇḍarīkā (bj, pts) | evameko → evam eko (pts)๒๐ ปุณฑริกนรก เป็น ๑ ปทุมนรก
Padume pana, bhikkhu, niraye kokāliko bhikkhu upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṁ āghātetvā”ti.
padume → padumaṁ kho (bj, sya-all); padumake (pts) | niraye → nirayaṁ (bj, sya-all) | sāriputtamoggallānesu → sārīputtamoggallānesu (sya-all) | niraye → S1-3 padumaṁ kho pana- nirayaṁ. (pts note) | upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṁ āghātetvāti → uppanno sāriputta-moggalānesu cittam āghātetvā ti (pts)โกกาลิกภิกษุไปเกิดในปทุมนรกแล้ว เพราะมีจิตผูกอาฆาตในสารีบุตรและ โมคคัลลานะ”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idaṁ avoca (pts)พระผู้มีภาคผู้สุคตศาสดาได้ตรัสเวยยากรณภาษิตนี้แล้ว
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
athāparaṁ → athāparaṁca (sya-all) | vatvāna → vatvā (bjt) | idaṁ → idam (pts) | athāparaṁ etadavoca → athāparam etad avoca (pts)จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ ต่อไปอีกว่า
“Purisassa hi jātassa, kuṭhārī jāyate mukhe;
jātassa kuṭhārī → khātassa kudhārī (sya-all) jāyate → jayate (pts) | jayate → S1-3 jāyatī. (pts note) | kuṭhārī → kudhārī (th)ผรุสวาจา (คำหยาบ) เป็นเหมือนผึ่ง Yāya chindati attānaṁ, bālo dubbhāsitaṁ bhaṇaṁ.
bhaṇaṁ → bhaṇam (pts)เครื่องตัดตนของคนพาลผู้กล่าวคำชั่ว ย่อมเกิดที่ปากของบุรุษYo nindiyaṁ pasaṁsati, taṁ vā nindati yo pasaṁsiyo;ผู้ใดสรรเสริญคนที่ควรติเตียน หรือติเตียนคนที่ควรสรรเสริญ Vicināti mukhena so kaliṁ, kalinā tena sukhaṁ na vindati.ผู้นั้นชื่อว่าสั่งสมความผิดไว้ด้วยปาก ย่อมไม่ประสบความสุข เพราะความผิดนั้น
Appamattako ayaṁ kali, yo akkhesu dhanaparājayo;
appamattako → appamatto (bj, sya-all) | appamatto → appamattako (bj: machasaṁ) | ayaṁ → ayam (pts)การปราชัยด้วยทรัพย์ ในการเล่นการพนันจนหมดตัวนี้ Sabbassāpi sahāpi attanā, ayameva mahantaro kali;
sahāpi → B. saṁhāpi. (pts note) mahantaro → mahantataro (sya-all) | ayameva mahantaro → ayam eva mahantataro (pts)เป็นความผิดเพียงเล็กน้อย แต่การที่บุคคลมีใจประทุษร้าย Yo sugatesu manaṁ padosaye.ในบุคคลผู้ดำเนินไปดีแล้วนี้เท่านั้นSataṁ sahassānaṁ nirabbudānaṁ, chattiṁsati pañca ca abbudāni;
sahassānaṁ → sahassāna (th) | sahassānaṁ → sahassānam (pts) ca → B. S1-3 va. (pts note)เป็นความผิดมากกว่า บุคคลผู้ตั้งวาจาและใจอันชั่ว ติเตียนพระอริยะ Yamariyagarahī nirayaṁ upeti, vācaṁ manañca paṇidhāya pāpakan”ti.
yamariyagarahī → yamariye garahī (sya-all) | yamariyagarahī nirayaṁ → yam ariyagarahī nirayam (pts) pāpakanti paṭhamo vaggo → pāpakan ti (pts) | ti → See the preceding sutta. Same varieties of reading besides those here noticed. (pts note) | + → kokālikavaggo (bjt)ย่อมเข้าถึงนรกสิ้น ๑๓๖,๐๐๐ นิรัพพุทกัป กับอีก ๕ อัพพุทกัป
Paṭhamo vaggo.
vaggo → tatruddānaṁ (bj)วรรคที่ ๑ จบ
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Āyācanaṁ gāravo brahmadevo, bako ca brahmā aparā ca diṭṭhi;๑. พรหมายาจนสูตร ๒. คารวสูตร ๓. พรหมเทวสูตร ๔. พกสูตร ๕. อปราทิฏฐิสูตร Pamādakokālikatissako ca, turū ca brahmā aparo ca kokālikoti.
pamādakokālikatissako ca turū → pamādaṁ kokaliya tissako tudu (pts) | pamādakokālikatissako → pamāda kokālikatissako (bjt) turū → tudu (bj, sya-all) | ca → (sya-all) | ca → B. Turu ca; S1 Tuducca; S3 Kuducca. (pts note) | kokālikoti → kokāliko ti (pts)๖. ปมาทสูตร ๗. โกกาลิกสูตร ๘. กตโมรกติสสกสูตร ๙. ตุทุพรหมสูตร ๑๐. โกกาลิกสูตร