MānatthaddhasuttaМанаттхаддха
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj)В условиях Саваттхи.
Tena kho pana samayena mānatthaddho nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṁ paṭivasati.
paṭivasati → pativasati (pts) | Mānatthaddho → B. Mānathaddho always. (pts note)И тогда брахман по имени Манаттхаддха проживал в Саваттхи.
So neva mātaraṁ abhivādeti, na pitaraṁ abhivādeti, na ācariyaṁ abhivādeti, na jeṭṭhabhātaraṁ abhivādeti.
neva mātaraṁ → n-eva mātaram (pts) | pitaraṁ → pitaram (pts) | ācariyaṁ → ācariyam (pts) | jeṭṭhabhātaraṁ → jeṭṭhabhātaram (pts)Он не не проявлял уважения ни к своей матери, ни к отцу, ни к своему учителю, ни к своему старшему брату.
Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṁ deseti.
mahatiyā → mahatiya (pts) | deseti → desesi (pts) | desesi → S1 deseti. (pts note)И в то время Благословенный давал наставления по Дхамме в окружении большого собрания.
Atha kho mānatthaddhassa brāhmaṇassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Мысль пришла к брахману Манаттхаддхе:
“ayaṁ kho samaṇo gotamo mahatiyā parisāya parivuto dhammaṁ deseti.“Этот отшельник Готама даёт наставления по Дхамме в окружении большого собрания.
Yannūnāhaṁ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṁ.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yaṁ nūnāham (pts)Что, если я отправлюсь к нему?
Sace maṁ samaṇo gotamo ālapissati, ahampi taṁ ālapissāmi.
ahampi taṁ → aham pi tam (pts)Если отшельник Готама обратится ко мне, я обращусь к нему в свою очередь.
No ce maṁ samaṇo gotamo ālapissati, ahampi nālapissāmī”ti.
+ → taṁ (th) | ahampi nālapissāmīti → aham pi taṁ nālapissāmī ti (pts)Если он не обратится ко мне, то и я не обращусь к нему”.
Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṁ aṭṭhāsi.
tuṇhībhūto → (sya-all) | tuṇhībhūto → ‘tuṇhībhūto’ iti natthi (bj: syā) | ekamantaṁ → ekam antam (pts)И тогда брахман Манаттхаддха отправился к Благословенному и молча встал рядом,
Atha kho bhagavā taṁ nālapi.
taṁ nālapi → nālapati (sya-all) | nālapi → nālapati (bj: sīmu, syā)но Благословенный не обратился к нему.
Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo:Мысль пришла к брахману Манаттхаддхе:
“nāyaṁ samaṇo gotamo kiñci jānātī”ti tatova puna nivattitukāmo ahosi.
jānātīti tatova puna nivattitukāmo → jānātī ti tato punanivattitukāmo (pts) | tato → B. adds va. (pts note) | jānātīti tatova puna nivattitukāmo → jānātī ti tato puna-nivattitu-kāmo (pts)“Этот отшельник Готама ничего не знает” и собрался было уйти,
Atha kho bhagavā mānatthaddhassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya mānatthaddhaṁ brāhmaṇaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
cetoparivitakkamaññāya → ceto-parivitakkam aññāya (pts)но Благословенный, [напрямую] познав своим собственным умом раздумье в уме брахмана, обратился к брахману Манаттхаддхе строфой:
“Na mānaṁ brāhmaṇa sādhu, atthikassīdha brāhmaṇa;
mānaṁ brāhmaṇa → māna brūhaṇā (bj) | sādhu → na mānaṁ brāhmaṇa sādhu (bj: sīmu7, machasaṁ, syā, PTS); na mānaṁ brūhaṇaṁ sādhu (bj: sī.pævi, sī.pavi) | brāhmaṇa → S1-3 brūhanā. (pts note) atthikassīdha → atthi kassīdha (th, pts)“Лелеять самомнение — не есть благое дело тому, брахман, настроен кто на собственное благо. Yena atthena āgacchi, tamevamanubrūhaye”ti.
āgacchi → āgañchi (bj, sya-all) | āgañchi → āgacchi (bj: machasaṁ, PTS) | āgacchi → S1-3 āgañchi. (pts note) tamevamanubrūhayeti → anubrūhasi (bj: sī.pævi, sī.pavi) | ti → S1-3 anubrūhasīti. (pts note) | tamevamanubrūhayeti → tam evam anubrūhaye ti (pts)Лелеять вместо этого ты должен свою цель, ради которой здесь как раз ты оказался”.
Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo:Мысль пришла к брахману Манаттхаддхе:
“cittaṁ me samaṇo gotamo jānātī”ti tattheva bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti:
ca → (bj, sya-all) | nipatitvā → nipativā (pts) | mukhena → mukhena ca (bj: machasaṁ, PTS) | pādesu → S1-3 pāde. (pts note) | nāmañca → nāmaṁ ca (th) | cittaṁ → cittam (pts) | jānātīti tattheva → jānātī ti tatth-eva (pts) | nāmañca → nāmañ ca (pts)“Отшельник Готама знает мой ум”, Прямо на том самом месте он упал в ноги Благословенному, расцеловал стопы и погладил их руками, объявляя своё имя:
“mānatthaddhāhaṁ, bho gotama, mānatthaddhāhaṁ, bho gotamā”ti.
mānatthaddhāhaṁ → mānatthaddhohaṁ (bj) | mānatthaddhāhaṁ → mānatthaddhāham (pts) | gotamāti → gotamā ti (pts)“Я брахман Манаттхаддха, господин Готама. Я брахман Манаттхаддха, господин Готама”.
Atha kho sā parisā abbhutavittajātā ahosi:
abbhutavittajātā → abbhutacittajātā (bj, km, pts1ed, pts2ed); abbhūtacittajātā (sya-all); acchariyabbhutacittajātā (mr) | abbhutavittajātā → abbhutacittajātā (cck, pts) | abbhutacittajātā → abbhutacittajātā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.); acchariyabbhutacittajātā (cck: ka.) | abbhutacittajātā → So C. only; B. and S3 vitta-; S1 is doubtful. (pts note)И то собрание удивилось и поразилось, сказав:
“acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) | abbhutaṁ → abbhutam (pts)“Удивительно, поразительно!
Ayañhi mānatthaddho brāhmaṇo neva mātaraṁ abhivādeti, na pitaraṁ abhivādeti, na ācariyaṁ abhivādeti, na jeṭṭhabhātaraṁ abhivādeti;
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | neva mātaraṁ → n-eva mātaram (pts) | pitaraṁ → pitaram (pts) | ācariyaṁ → ācariyam (pts) | jeṭṭhabhātaraṁ → jeṭṭhabhātaram (pts)Этот брахман Манаттхаддха не проявлял уважения ни к своей матери, ни к отцу, ни к своему учителю, ни к своему старшему брату,
atha ca pana samaṇe gotame evarūpaṁ paramanipaccakāraṁ karotī”ti.
paramanipaccakāraṁ → paramanipaccākāraṁ (bj) | samaṇe gotame → samaṇo gotamo (sya-all) | paramanipaccakāraṁ karotīti → paramaṁ nipaccākāraṁ karotī ti (pts) | paramanipaccākāraṁ → nipaccakāraṁ (bj: machasaṁ, syā) | nipaccākāraṁ → B. S1 nippacca-. (pts note)и тем не менее он проявляет такое наивысшее уважение к отшельнику Готаме”.
Atha kho bhagavā mānatthaddhaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)И тогда Благословенный обратился к брахману Манаттхаддхе:
“alaṁ, brāhmaṇa, uṭṭhehi, sake āsane nisīda.“Довольно, брахман, Поднимайся. Садись на своё сиденье,
Yato te mayi cittaṁ pasannan”ti.
pasannanti → pasannan ti (pts)Раз ты столь уверен во мне ”.
Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo sake āsane nisīditvā bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:И брахман Манаттхаддха сел на своё сиденье и обратился к Благословенному строфой:
“Kesu na mānaṁ kayirātha, kesu cassa sagāravo;
kayirātha → mānaṁ na (bj: sīmu3) | mānaṁ → S1-3 mānam na here and further on. (pts note) | kayirātha → B. kayirā. (pts note) kesu cassa → kathaṁ svassa (sya-all) | cassa → assa (pts) | cassa → kesu assa (bj: PTS); kathaṁsvassa (bj: syā) | assa → S1-3 kesvassa. (pts note)“К кому не стоит самомнения проявлять? и кто достоин выражения почтения? Kyassa apacitā assu, kyassu sādhu supūjitā”ti.
Kyassa → S1-3 kyāssa. (pts note) | apacitā → S1 apacitaṁ; C. apacitiṁ. (pts note) kyassu → kyassa (bj, sya-all); kyāssu (pts) | supūjitāti → supūjitā bhagavā (bj) | kyassa → kyassu (bj: machasaṁ, PTS) | ti → S1-3 kesvassu sādhu supūjitāti, and further on tesvassu-. (pts note) | supūjitāti → supūjitā ti (pts)Кого же нужно постоянно уважать? кого необходимо почитать всецело?”“Mātari pitari cāpi, atho jeṭṭhamhi bhātari;
mātari → mātarī (sya-all) | cāpi → vāpi (sya-all, pts) | cāpi → dvāpi (bj: machasaṁ)[Благословенный]:“Вначале [почитай] отца и мать, а старший брат в семье [идёт по счету третьим], Ācariye catutthamhi, tesu na mānaṁ kayirātha;
catutthaṁhi → catutthamhi (bj: sabbattha) na mānaṁ kayirātha tesu → (sya-all)Учитель твой — вот кто четвёртым будет: именно к ним не стоит самомнения проявлять; Tesu assa sagāravo, tyassa apacitā assu;
tyassa → tyassu (bj)Именно эти выражения почтения достойны; людей всех этих постоянно уважай, Tyassu sādhu supūjitā.
tyassu → tecassu (bj, sya-all) | supūjitā → pūjitā (bj, sya-all) | tyassu → tyassa (bj: sīmu7) | pūjitā → tyassu sādhu supūjitā (bj: machasaṁ, PTS) | supūjitā → One pada ought to have been omitted in all the MSS. (pts note) | tyassu → te cassu (th)И хорошо их почитать всецело.Arahante sītībhūte, katakicce anāsave;
sītībhūte → sītibhūte (bj, pts) | sītibhūte → sītiṁbhūte (bj: syā)И скромный, самомнение сразив, архатам должен поклониться, Nihacca mānaṁ athaddho, te namasse anuttare”ti.
athaddho te namasse → atthaddho tena anusayena (sya-all) | mānaṁ athaddho → mānam atthaddho (pts) namasse anuttareti → namassa anuttare (bj); namassa anuttare ti (pts) | namassa → namasse (bj: machasaṁ) | namassa → B. namasse. (pts note) | te namasse → tena anusayena (th)Тем, в сердце кто угас, исполнил кто свой долг, кто незапятнанный, непревзойдённый”.
Evaṁ vutte, mānatthaddho brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etadavoca abhikkantaṁ bho gotama (sya-all) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)Когда так было сказано, брахман Манаттхаддха обратился к Благословенному:
“abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
+ → abhikkantaṁ bho gotama (th) | + → abhikkantam bho gotama (pts)“Великолепно, господин Готама!..
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
gatanti → gatan ti sāvatthi nidānaṁ (pts) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | maṁ → mam (pts)Пусть господин Готама помнит меня как мирского последователя, принявшего в нём прибежище с этого дня и на всю жизнь”.