Paccanīkasutta๑๖ ปัจจนีกสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → evaṁ me sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme (bjt) | sāvatthinidānaṁ → ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme (th)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Tena kho pana samayena paccanīkasāto nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṁ paṭivasati.
paccanīkasāto → paccanikasāto (sya-all) | paṭivasati → pativasati (pts) | Paccanīkasāto → B. paccanika- always. (pts note)สมัยนั้น พราหมณ์ชื่อปัจจนีกสาตะ พำนัก อยู่ในกรุงสาวัตถี
Atha kho paccanīkasātassa brāhmaṇassa etadahosi:
paccanīkasātassa → paccanikasātassa (sya-all) | etadahosi → etad ahosi yaṁ (pts)ได้มีความคิดดังนี้ว่า
“yannūnāhaṁ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṁ.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → nūnāhaṁ (pts) | tenupasaṅkameyyaṁ → ten-upasaṅkameyyaṁ (pts)“ทางที่ดีเราพึงเข้าไปเฝ้าพระสมณโคดมถึงที่ ประทับเถิด
Yaṁ yadeva samaṇo gotamo bhāsissati taṁ tadevassāhaṁ paccanīkāssan”ti.
tadevassāhaṁ → tadeva sāhaṁ (mr) | paccanīkāssan”ti → paccanikāssanti (sya-all); paccanīkassanti (pts1ed); paccanīkasātanti (mr) | paccanīkāssanti → paccanikāssanti (sya-all) | tadevassāhaṁ paccanīkāssanti → tad evassāhaṁ paccanīkassan ti (pts) | tadevassāhaṁ → tadeva sāhaṁ (cck: ka.) | paccanīkāssa’’nti → paccanīkassanti (cck: pī.); paccanīkasātanti (cck: ka.) | ev-assāhaṁ → S1-3 evasāsahaṁ (S3 -bhaṁ). (pts note) | ti → B. paccanikasātanti. (pts note) | yadeva → yad eva (pts) | tadevassāhaṁ paccanīkāssanti → tad ev-assāhaṁ paccanīkassan ti (pts)พระสมณโคดมจักตรัสคำใด ๆ เราก็จักคัดค้านคำนั้น ๆ”
Tena kho pana samayena bhagavā abbhokāse caṅkamati.
abbhokāse → ajjhokāse (bj, sya-all, pts)สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคเสด็จจงกรมอยู่ในที่กลางแจ้ง
Atha kho paccanīkasāto brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ caṅkamantaṁ etadavoca:
caṅkamantaṁ → caṅkamantaṁ anucaṅkamamāno bhagavantaṁ (bj, sya-all) | paccanīkasāto → paccanikasāto (sya-all) | anucaṅkamamāno → anucaṅkamamāno iti natthi (bj: machasaṁ, PTS) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | bhagavantaṁ caṅkamantaṁ etadavoca → bhagavantam caṅkamantam anucaṅkamamāno bhagavantam etad avoca (pts)ลำดับนั้น ปัจจนีกสาตพราหมณ์ เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ เดินตามพระผู้มีพระภาคซึ่งกำลัง เสด็จจงกรมอยู่ ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“bhaṇa samaṇadhamman”ti.
samaṇadhammanti → samaṇa dhammanti bhagavā (bj) | samaṇadhammanti → samaṇa dhamman ti (pts)“ขอพระองค์จงตรัสสมณธรรมเถิด”
“Na paccanīkasātena, suvijānaṁ subhāsitaṁ;
paccanīkasātena → paccanikasātena (sya-all)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ผู้ตั้งใจจะคัดค้าน Upakkiliṭṭhacittena, sārambhabahulena ca.
sārambhabahulena → sārambha bahutena (sya-all); sārabbhabahulena (pts) | ca → C. sārambha. (pts note)มีจิตเศร้าหมอง มากไปด้วยความแข่งดี จะไม่รู้ชัดคำสุภาษิตYo ca vineyya sārambhaṁ, appasādañca cetaso;
sārambhaṁ → sārabbhaṁ (pts) appasādañca → appasādañ ca (pts)ส่วนบุคคลใดกำจัดความแข่งดี ความไม่มีจิตเลื่อมใส Āghātaṁ paṭinissajja, sa ve jaññā subhāsitan”ti.
sa ve → sace (sya-all, km, mr) | ve → sace (bj: syā) | ve → sace (cck: syā. kaṁ. ka.) | subhāsitanti → subhāsitan ti (pts)และถอนความอาฆาตออกแล้วฟังอยู่ บุคคลนั้นจึงจะรู้คำสุภาษิตได้
Evaṁ vutte, paccanīkasāto brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
paccanīkasāto → paccanikasāto (sya-all) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว ปัจจนีกสาตพราหมณ์ได้กราบทูลพระผู้มี พระภาคดังนี้ว่า
“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
abhikkantaṁ bho gotama → (bj) | abhikkantaṁ → abhikkantam (pts)“ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ฯลฯ
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | upāsakaṁ maṁ → upāsakam mam (pts) | gatanti → gatan ti (pts)ขอพระโคดมผู้เจริญโปรดทรงจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะ ตั้งแต่วันนี้ เป็นต้นไปจนตลอดชีวิต” ปัจจนีกสูตรที่ ๖ จบ