Saṅgāravasutta๒๑ สังครวสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthīnidānaṁ (sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Tena kho pana samayena saṅgāravo nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṁ paṭivasati udakasuddhiko, udakena parisuddhiṁ pacceti, sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto viharati.
sāyaṁ pātaṁ → sāyapātaṁ (bj) | saṅgāravo → saṅgaravo (sya-all) | parisuddhiṁ → suddhiṁ (sya-all, pts) | sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto → sāyapātaṁ udakorohaṇānuyogamanuyutto (sya-all, pts) | saṅgāravo → saṅgaravo (bj: syā) | parisuddhiṁ → suddhiṁ (bj: sīmu3, sīmu7, PTS, sī.pævi, sī.pavi) | sāyapātaṁ → sāyaṁpātaṁ (bj: sīmu3) | viharati → See Puggala, IV. 24. 1. (pts note) | udakasuddhiko → udaka-suddhiko (pts) | parisuddhiṁ → suddhim (pts) | sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto → sāyapātam udakorohaṇānuyogam anuyutto (pts)สมัยนั้น สังครวพราหมณ์อาศัยอยู่ในกรุงสาวัตถี มีลัทธิถือความบริสุทธิ์ ด้วยน้ำ ปรารถนาความบริสุทธิ์ด้วยน้ำ ถือการลงอาบน้ำชำระร่างกายทั้งเวลาเย็น และเวลาเช้าเป็นประจำ
Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (sya-all) | pattacīvaramādāya sāvatthiṁ → pattacīvaram ādāya sāvatthim (pts)ครั้นเวลาเช้า ท่านพระอานนท์ครองอันตรวาสก ถือบาตร และจีวร เข้าไปบิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
pacchābhattaṁ → pacchābhattam (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)กลับมาจากบิณฑบาต ภายหลังจากฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“idha, bhante, saṅgāravo nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṁ paṭivasati udakasuddhiko, udakena suddhiṁ pacceti, sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto viharati.
suddhiṁ → parisuddhiṁ (bj) | sāyaṁ pātaṁ → sāyapātaṁ (bj) | saṅgāravo → saṅgaravo (sya-all) | sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto → sāyapātaṁ udakorohaṇānuyogamanuyutto (sya-all, pts) | saṅgāravo → saṅgaravo (bj: syā) | parisuddhiṁ → suddhiṁ (bj: sīmu3, sīmu7, PTS, sī.pævi, sī.pavi) | sāyapātaṁ → sāyaṁpātaṁ (bj: sīmu3) | udakasuddhiko → udaka-suddhiko (pts) | sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto → sāyapātaṁ udakorohaṇānuyogam anuyutto (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สังครวพราหมณ์อาศัยอยู่ในกรุงสาวัตถี เขามีลัทธิถือความบริสุทธิ์ด้วยน้ำ ปรารถนาความ บริสุทธิ์ด้วยน้ำ ถือการลงอาบน้ำชำระร่างกายทั้งเวลาเย็นและเวลาเช้าเป็นประจำ
Sādhu, bhante, bhagavā yena saṅgāravassa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā”ti.
saṅgāravassa → saṅgaravassa (sya-all) | tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyāti → ten-upasaṅkamatu anukampam upādāyā ti (pts)ข้าพระองค์ขอประทานวโรกาส ขอพระผู้มีพระภาคโปรดอนุเคราะห์เสด็จเข้าไปหา สังครวพราหมณ์ถึงที่อยู่ด้วยเถิด พระพุทธเจ้าข้า”
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.พระผู้มีพระภาคทรงรับนิมนต์ โดยดุษณีภาพ
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena saṅgāravassa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | saṅgāravassa → saṅgaravassa (sya-all) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇha-samayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts)ครั้นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคทรงครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร เสด็จเข้า ไปหาสังครวพราหมณ์ถึงที่อยู่แล้วประทับนั่งบนพุทธอาสน์ที่ปูลาดไว้แล้ว
Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
saṅgāravo → saṅgaravo (th)ลำดับนั้น สังครวพราหมณ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ได้สนทนา ปราศรัย
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho saṅgāravaṁ brāhmaṇaṁ bhagavā etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj); (pts) | saṅgāravaṁ → saṅgaravaṁ (th) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | brāhmaṇaṁ → brāhmaṇam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)พอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร พระผู้มี พระภาคตรัสถามสังครวพราหมณ์ว่า
“saccaṁ kira tvaṁ, brāhmaṇa, udakasuddhiko, udakena suddhiṁ paccesi, sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto viharasī”ti?
suddhiṁ → parisuddhiṁ (bj) | sāyaṁ pātaṁ → sāyapātaṁ (bj) | sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto → sāyapātaṁ udakorohaṇānuyogamanuyutto (sya-all) | sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto viharasīti → sāyapātam udakorohaṇānuyogam anuyutto viharasī ti (pts)“พราหมณ์ เขาพูดกันว่า ท่านได้ชื่อว่าถือ ความบริสุทธิ์ด้วยน้ำ ปรารถนาความบริสุทธิ์ด้วยน้ำ ท่านถือการลงอาบน้ำชำระ ร่างกายทั้งเวลาเย็นและเวลาเช้าเป็นประจำ จริงหรือ”
“Evaṁ, bho gotama”.
gotama kiṁ pana → gotamāti kimpana (bj) | gotama → gotamāti (sya-all) | gotamāti → gotama (bj: machasaṁ, PTS) | Gotama → S1-3 -viharatīti evaṁ bhoti (pts note) | evaṁ → evam (pts)สังครวพราหมณ์กราบทูลว่า “จริงอย่างนั้น พระโคดมผู้เจริญ”
“Kiṁ pana tvaṁ, brāhmaṇa, atthavasaṁ sampassamāno udakasuddhiko, udakasuddhiṁ paccesi, sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto viharasī”ti?
udakasuddhiṁ → udakena parisuddhiṁ (bj); udakena suddhiṁ (sya-all) | sāyaṁ pātaṁ → sāyapātaṁ (bj) | sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto → sāyapātaṁ udakorohaṇānuyogamanuyutto (sya-all) | kiṁ → kam (pts) | parisuddhiṁ → udakasuddhiṁ (bj: machasaṁ, PTS) | Kam → S1-3 kim. (pts note) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | tvaṁ → tvam (pts) | udakasuddhiṁ → udakasuddhim (pts) | sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto viharasīti → sāyapātam udakorohaṇānuyogam anuyutto viharasī ti (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า “พราหมณ์ ท่านเห็นอำนาจประโยชน์อะไร จึงได้ ชื่อว่ามีลัทธิถือความบริสุทธิ์ด้วยน้ำ ปรารถนาความบริสุทธิ์ด้วยน้ำ ถือการลง อาบน้ำชำระร่างกายทั้งเวลาเย็นและเวลาเช้าเป็นประจำเล่า”
“Idha me, bho gotama, yaṁ divā pāpakammaṁ kataṁ hoti, taṁ sāyaṁ nhānena pavāhemi, yaṁ rattiṁ pāpakammaṁ kataṁ hoti taṁ pātaṁ nhānena pavāhemi.
Idha me, bho gotama → idha me bho gotama ahaṁ (pts1ed, mr) | nhānena → nahānena (bj, pts1ed); sayaṁ nhānena (sya2ed, km) | sāyaṁ nhānena → sāya nahānena (bj); sāyam nahānena (pts) | pātaṁ nhānena → pāta nahānena (bj) | sāyaṁ → sayaṁ (sya-all) | gotama → gotama ahaṁ (pts) | nhānena → nahānena (pts) | nahānena → sāyaṁnhānena (bj: machasaṁ, syā) | pāta → pātaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | gotama → idha me bho gotama ahaṁ (cck: pī. ka.) | nhānena → nahānena (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | hoti → S1-3 hessati. (pts note) | pāpakammaṁ → pāpakammam (pts)สังครวพราหมณ์ทูลตอบว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ บาปกรรมใดที่ ข้าพระองค์ทำเวลากลางวัน ข้าพระองค์ก็ลอยบาปกรรมนั้นด้วยการอาบน้ำเวลาเย็น บาปกรรมใดที่ข้าพระองค์ทำเวลากลางคืน ข้าพระองค์ก็ลอยบาปกรรมนั้นด้วยการ อาบน้ำเวลาเช้า
Imaṁ khvāhaṁ, bho gotama, atthavasaṁ sampassamāno udakasuddhiko, udakena suddhiṁ paccemi, sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto viharāmī”ti.
suddhiṁ → parisuddhiṁ (bj) | sāyaṁ pātaṁ → sāyapātaṁ (bj) | viharāmīti → viharāmīti bhagavā (bj) | imaṁ → imaṁ ca (sya-all) | sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto → sāyapātaṁ udakorohaṇānuyogamanuyutto (sya-all) | Imaṁ → S1-3 add ca. (pts note) | sāyaṁ pātaṁ udakorohanānuyogamanuyutto viharāmīti → sāyapātam udakorohaṇānuyogam anuyutto viharāmī ti (pts)ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ข้าพระองค์เห็นอำนาจประโยชน์นี้ จึงได้ ชื่อว่ามีลัทธิถือความบริสุทธ์ด้วยน้ำ ปรารถนาความบริสุทธิ์ด้วยน้ำ ถือการลง อาบน้ำชำระร่างกายทั้งเวลาเย็นและเวลาเช้าเป็นประจำ”
“Dhammo rahado brāhmaṇa sīlatittho, anāvilo sabbhi sataṁ pasattho;
+ → bhagavā (bjt)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า พราหมณ์ บุคคลผู้ถึงเวททั้งหลายนั่นแล อาบในห้วงน้ำคือธรรมของสัตบุรุษทั้งหลาย มีท่าคือศีล ไม่ขุ่นมัว อันสัตบุรุษทั้งหลายสรรเสริญแล้ว Yattha have vedaguno sinātā, anallagattāva taranti pāran”ti.
anallagattāva → anallīnagattāva (mr) | Anallagattāva → anallīnagattāva (cck: ka.) | ti → See above I.9, text and notes. (pts note) | anallagattāva → anallagattā va (pts) | pāranti → pāran ti (pts)มีตัวไม่เปียก ย่อมข้ามถึงฝั่ง
Evaṁ vutte, saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
saṅgāravo → saṅgaravo (sya-all) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว สังครวพราหมณ์ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาค ดังนี้ว่า
“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
abhikkantaṁ bho gotama → (bj)“ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ข้าแต่ พระโคดมผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ฯลฯ
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatanti → pāṇupetam saraṇam gatan ti (pts)ขอพระโคดม ผู้เจริญโปรดทรงจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะ ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปจน ตลอดชีวิต” สังครวสูตรที่ ๑๑ จบ