Buddhaapadāna
Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
Tathāgataṁ jetavane vasantaṁ, apucchi vedehamunī nataṅgo; “Sabbaññubuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra”.
Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṁ madhurassarena; “Ye pubbabuddhesu katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu.
pubbabuddhesu → sabbabuddhesu (sya1ed, sya2ed)Teneva sambodhimukhena dhīrā, ajjhāsayenāpi mahābalena; Paññāya tejena sutikkhapaññā, sabbaññubhāvaṁ anupāpuṇanti.
Ahampi pubbabuddhesu, buddhattamabhipatthayiṁ; Manasāyeva hutvāna, dhammarājā asaṅkhiyā.
Atha buddhāpadānāni, suṇātha suddhamānasā; Tiṁsapāramisampuṇṇā, dhammarājā asaṅkhiyā.
Sambodhiṁ buddhaseṭṭhānaṁ, sasaṅghe lokanāyake;
naṁ → nānā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Dasaṅgulī namassitvā, sirasā abhivādayiṁ.
abhivādayiṁ → abhivādaye (sya1ed, sya2ed)Yāvatā buddhakhettesu, ratanā vijjantisaṅkhiyā; Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā, manasā sabbamāhariṁ.
bhūmaṭṭhā → bhummaṭṭhā (bj, sya1ed, sya2ed)Tattha rūpiyabhūmiyaṁ, pāsādaṁ māpayiṁ ahaṁ; Nekabhummaṁ ratanāmayaṁ, ubbiddhaṁ nabhamuggataṁ.
Vicittathambhaṁ sukataṁ, suvibhattaṁ mahārahaṁ; Kanakamayasaṅghāṭaṁ, kontacchattehi maṇḍitaṁ.
Paṭhamā veḷuriyā bhūmi, vimalabbhasamā subhā; Naḷinajalajākiṇṇā, varakañcanabhūmiyā.
Pavāḷaṁsā pavāḷavaṇṇā, kāci lohitakā subhā; Indagopakavaṇṇābhā, bhūmi obhāsatī disā.
Suvibhattā gharamukhā, niyyūhā sīhapañjarā; Caturo vedikā jālā, gandhāveḷā manoramā.
Nīlā pītā lohitakā, odātā suddhakāḷakā; Kūṭāgāravarūpetā, sattaratanabhūsitā.
Olokamayā padumā, vāḷavihaṅgasobhitā; Nakkhattatārakākiṇṇā, candasūrehi maṇḍitā.
candasūrehi → candasuriyehi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Hemajālena sañchannā, soṇṇakiṅkiṇikāyutā; Vātavegena kūjanti, soṇṇamālā manoramā.
Mañjeṭṭhakaṁ lohitakaṁ, pītakaṁ haripiñjaraṁ; Nānāraṅgehi sampītaṁ, ussitaddhajamālinī.
sampītaṁ → suppitaṁ (bj); saṁcittaṁ (sya1ed, sya2ed) ussitaddhajamālinī → … māliniṁ (bj)Na naṁ bahūnekasatā, phalikā rajatāmayā; Maṇimayā lohitaṅgā, masāragallamayā tathā; Nānāsayanavicittā, saṇhakāsikasanthatā.
Kampalā dukūlā cīnā, pattuṇṇā paṇḍupāvurā; Vividhattharaṇaṁ sabbaṁ, manasā paññapesahaṁ.
sabbaṁ → sabbe (sya1ed, sya2ed)Tāsu tāsveva bhūmīsu, ratanakūṭalaṅkataṁ; Maṇiverocanā ukkā, dhārayantā sutiṭṭhare.
Sobhanti esikā thambhā, subhā kañcanatoraṇā; Jambonadā sāramayā, atho rajatamayāpi ca.
Nekā sandhī suvibhattā, kavāṭaggaḷacittitā; Ubhato puṇṇaghaṭānekā, padumuppalasaṁyutā.
Atīte sabbabuddhe ca, sasaṅghe lokanāyake; Pakativaṇṇarūpena, nimminitvā sasāvake.
Tena dvārena pavisitvā, sabbe buddhā sasāvakā; Sabbasoṇṇamaye pīṭhe, nisinnā ariyamaṇḍalā.
Ye ca etarahi atthi, buddhā loke anuttarā; Atīte vattamānā ca, bhavanaṁ sabbe samāruhuṁ.
samāruhuṁ → samāhariṁ (csp1ed)Paccekabuddhenekasate, sayambhū aparājite; Atīte vattamāne ca, bhavanaṁ sabbe samāruhuṁ.
samāruhuṁ → samāhariṁ (pts-vp-pli1, csp1ed)Kapparukkhā bahū atthi, ye dibbā ye ca mānusā; Sabbaṁ dussaṁ samāhantvā, acchādemi ticīvaraṁ.
samāhantvā → samāhantā (csp1ed)Khajjaṁ bhojjaṁ sāyanīyaṁ, sampannaṁ pānabhojanaṁ; Maṇimaye subhe patte, sampūretvā adāsahaṁ.
Dibbavatthasamā hutvā, maṭṭhā cīvarasaṁyutā;
maṭṭhā → maṭṭha (bj, pts-vp-pli1) Madhurā sakkharā ceva, telā ca madhuphāṇitā.Tappitā paramannena, sabbe te ariyamaṇḍalā; Ratanagabbhaṁ pavisitvā, kesarīva guhāsayā.
Mahārahamhi sayane, sīhaseyyamakappayuṁ;
sayane → seyye (sya1ed, sya2ed) Sampajānā samuṭṭhāya, sayane pallaṅkamābhujuṁ.Gocaraṁ sabbabuddhānaṁ, jhānaratisamappitā; Aññe dhammāni desenti, aññe kīḷanti iddhiyā.
Aññe abhiññā appenti, abhiññā vasibhāvitā; Vikubbanā vikubbanti, aññenekasahassiyo.
Buddhāpi buddhe pucchanti, visayaṁ sabbaññumālayaṁ; Gambhīraṁ nipuṇaṁ ṭhānaṁ, paññāya vinibujjhare.
Sāvakā buddhe pucchanti, buddhā pucchanti sāvake; Aññamaññañca pucchitvā, aññoññaṁ byākaronti te.
pucchitvā → pucchanti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Buddhā paccekabuddhā ca, sāvakā paricārakā; Evaṁ sakāya ratiyā, pāsādebhiramanti te.
Chattā tiṭṭhantu ratanā, kañcanāveḷapantikā; Muttājālaparikkhittā, sabbe dhārentu matthake.
dhārentu → dhārenti (si, mr)Bhavantu ceḷavitānā, soṇṇatārakacittitā; Vicittamalyavitatā, sabbe dhārentu matthake.
Vitatā malyadāmehi, gandhadāmehi sobhitā; Dussadāmaparikiṇṇā, ratanadāmabhūsitā.
Pupphābhikiṇṇā sucittā, surabhigandhabhūsitā; Gandhapañcaṅgulakatā, hemacchadanachāditā.
Gandhapañcaṅgulakatā → gandhapañcāṅgulaṅkatā (sya1ed, sya2ed); gandhapañcaṅgulaṅkitā (pts-vp-pli1); gandhapañcaṅgulikatā (csp1ed)Catuddisā pokkharañño, padumuppalasanthatā; Sovaṇṇarūpā khāyantu, padmareṇurajuggatā.
padmareṇurajuggatā → padumareṇurajuggatā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); padmaṁreṇurajuggatā (csp1ed)Pupphantu pādapā sabbe, pāsādassa samantato; Sayañca pupphā muñcitvā, gantvā bhavanamokiruṁ.
Sikhino tattha naccantu, dibbahaṁsā pakūjare;
tattha → tasmiṁ (bj, mr) Karavīkā ca gāyantu, dijasaṅghā samantato.Bheriyo sabbā vajjantu, vīṇā sabbā rasantu tā;
rasantu → ravantu (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Sabbā saṅgīti vattantu, pāsādassa samantato.Yāvatā buddhakhettamhi, cakkavāḷe tato pare; Mahantā jotisampannā, acchinnā ratanāmayā.
Tiṭṭhantu soṇṇapallaṅkā, dīparukkhā jalantu te; Bhavantu ekapajjotā, dasasahassiparamparā.
Gaṇikā lāsikā ceva, naccantu accharāgaṇā; Nānāraṅgā padissantu, pāsādassa samantato.
Dumagge pabbatagge vā, sinerugirimuddhani; Ussāpemi dhajaṁ sabbaṁ, vicittaṁ pañcavaṇṇikaṁ.
Narā nāgā ca gandhabbā, sabbe devā upentu te; Namassantā pañjalikā, pāsādaṁ parivārayuṁ.
Yaṁ kiñci kusalaṁ kammaṁ, kattabbaṁ kiriyaṁ mama; Kāyena vācā manasā, tidase sukataṁ kataṁ.
Ye sattā saññino atthi, ye ca sattā asaññino; Kataṁ puññaphalaṁ mayhaṁ, sabbe bhāgī bhavantu te.
Yesaṁ kataṁ suviditaṁ, dinnaṁ puññaphalaṁ mayā; Ye ca tattha na jānanti, devā gantvā nivedayuṁ.
Sabbalokamhi ye sattā, jīvantāhārahetukā;
Sabbalokamhi → sabbe lokamhi (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, mr) Manuññaṁ bhojanaṁ sabbaṁ, labhantu mama cetasā.Manasā dānaṁ mayā dinnaṁ, manasā pasādamāvahiṁ; Pūjitā sabbasambuddhā, paccekā jinasāvakā.
Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṁ dehaṁ, tāvatiṁsamagacchahaṁ.
Duve bhave pajānāmi, devatte atha mānuse; Aññaṁ gatiṁ na jānāmi, manasā patthanāphalaṁ.
Devānaṁ adhiko homi, bhavāmi manujādhipo; Rūpalakkhaṇasampanno, paññāya asamo bhave.
Bhojanaṁ vividhaṁ seṭṭhaṁ, ratanañca anappakaṁ; Vividhāni ca vatthāni, nabhā khippaṁ upenti maṁ.
nabhā → nabhasā (sya1ed, sya2ed)Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṁ yaṁ hatthaṁ pasāremi, dibbā bhakkhā upenti maṁ.
Yaṁ yaṁ → yattha (sya1ed, sya2ed); yaññaṁ (mr)Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṁ yaṁ hatthaṁ pasāremi, ratanā sabbe upenti maṁ.
Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṁ yaṁ hatthaṁ pasāremi, sabbe gandhā upenti maṁ.
Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṁ yaṁ hatthaṁ pasāremi, sabbe yānā upenti maṁ.
Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṁ yaṁ hatthaṁ pasāremi, sabbe mālā upenti maṁ.
Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṁ yaṁ hatthaṁ pasāremi, alaṅkārā upenti maṁ.
Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṁ yaṁ hatthaṁ pasāremi, sabbā kaññā upenti maṁ.
Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṁ yaṁ hatthaṁ pasāremi, madhusakkharā upenti maṁ.
Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṁ yaṁ hatthaṁ pasāremi, sabbe khajjā upenti maṁ.
Adhane addhikajane, yācake ca pathāvino;
addhikajane → addhike jane (sya1ed, sya2ed) Dadāmihaṁ dānavaraṁ, sambodhivarapattiyā.
Dadāmihaṁ → dadāmahaṁ (bj); dadāmi taṁ (sya1ed, sya2ed); yam me kataṁ (pts-vp-pli1)Nādento pabbataṁ selaṁ, gajjento bahalaṁ giriṁ; Sadevakaṁ hāsayanto, buddho loke bhavāmahaṁ.
Disā dasavidhā loke, yāyato natthi antakaṁ; Tasmiñca disābhāgamhi, buddhakhettā asaṅkhiyā.
Pabhā pakittitā mayhaṁ, yamakā raṁsivāhanā; Etthantare raṁsijālaṁ, āloko vipulo bhave.
Ettake lokadhātumhi, sabbe passantu maṁ janā; Sabbe maṁ anuvattantu, yāva brahmanivesanaṁ.
Sabbe maṁ anuvattantu → sabbeva sumanā hontu, sabbe maṁ anuvattare (si, sya1ed, sya2ed), sabbe ca sumanā hontu sabbe mam anuvattare (pts1ed), ka-si, csp1ed, csp2edVisiṭṭhamadhunādena, amatabherimāhaniṁ; Etthantare janā sabbe, suṇantu madhuraṁ giraṁ.
Dhammameghena vassante, sabbe hontu anāsavā; Yettha pacchimakā sattā, sotāpannā bhavantu te.
Datvā dātabbakaṁ dānaṁ, sīlaṁ pūretvā asesato; Nekkhammapāramiṁ gantvā, patto sambodhimuttamaṁ.
Paṇḍite paripucchitvā, katvā vīriyamuttamaṁ; Khantiyā pāramiṁ gantvā, patto sambodhimuttamaṁ.
Katvā daḷhamadhiṭṭhānaṁ, saccapārami pūriya; Mettāya pāramiṁ gantvā, patto sambodhimuttamaṁ.
Lābhālābhe sukhe dukkhe, sammāne cāvamānane;
sammāne cāvamānane → sammānane vimānane (sya1ed, sya2ed); sammāne ca vimānane (pts-vp-pli1, mr) Sabbattha samako hutvā, patto sambodhimuttamaṁ.Kosajjaṁ bhayato disvā, vīriyañcāpi khemato; Āraddhavīriyā hotha, esā buddhānusāsanī.
Vivādaṁ bhayato disvā, avivādañca khemato; Samaggā sakhilā hotha, esā buddhānusāsanī.
Pamādaṁ bhayato disvā, appamādañca khemato; Bhāvethaṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ, esā buddhānusāsanī.
Samāgatā bahū buddhā, arahantā ca sabbaso;
arahantā → arahanto (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Sambuddhe arahante ca, vandamānā namassatha.Evaṁ acintiyā buddhā, buddhadhammā acintiyā; Acintiye pasannānaṁ, vipāko hoti acintiyo”.
Itthaṁ sudaṁ bhagavā attano buddhacariyaṁ sambhāvayamāno buddhāpadāniyaṁ nāma dhammapariyāyaṁ abhāsitthāti.
buddhacariyaṁ → buddhacaritaṁ (sya1ed, sya2ed); buddhānaṁ' padāniyaṁ (pts-vp-pli1)