2 Upavānattheraapadāna
“Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū; Jalitvā aggikkhandhova, sambuddho parinibbuto.
Mahājanā samāgamma, pūjayitvā tathāgataṁ; Citaṁ katvāna sukataṁ, sarīraṁ abhiropayuṁ.
Sarīrakiccaṁ katvāna, dhātuṁ tattha samānayuṁ; Sadevamānusā sabbe, buddhathūpaṁ akaṁsu te.
Paṭhamā kañcanamayā, dutiyāsi maṇīmayā; Tatiyā rūpiyamayā, catutthī phalikāmayā.
Tathā pañcamiyā bhūmi, lohitaṅgamayā ahu;
Tathā → tattha (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, mr) | bhūmi → nemi (bj); kācehi (pts-vp-pli1) Chaṭṭhā masāragallassa, sabbaratanamayūpari.Jaṅghā maṇimayā āsi, vedikā ratanamayā; Sabbasoṇṇamayo thūpo, uddhaṁ yojanamuggato.
Devā tattha samāgantvā, ekato mantayuṁ tadā; Mayampi thūpaṁ kassāma, lokanāthassa tādino.
Dhātu āveṇikā natthi, sarīraṁ ekapiṇḍitaṁ; Imamhi buddhathūpamhi, kassāma kañcukaṁ mayaṁ.
Devā sattahi ratnehi, aññaṁ vaḍḍhesu yojanaṁ;
sattahi ratnehi → sattaratanehi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Thūpo dviyojanubbedho, timiraṁ byapahanti so.Nāgā tattha samāgantvā, ekato mantayuṁ tadā; Manussā ceva devā ca, buddhathūpaṁ akaṁsu te.
Mā no pamattā assumha, appamattā sadevakā;
assumha → assumhā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); āsimhā (?) Mayampi thūpaṁ kassāma, lokanāthassa tādino.Indanīlaṁ mahānīlaṁ, atho jotirasaṁ maṇiṁ; Ekato sannipātetvā, buddhathūpaṁ achādayuṁ.
Sabbaṁ maṇimayaṁ āsi, tāvatā buddhacetiyaṁ; Tiyojanasamubbiddhaṁ, ālokakaraṇaṁ tadā.
Tiyojanasamubbiddhaṁ → tiṁsayojanamubbeddhaṁ (bj); tīṇi yojanamubbiddhaṁ (pts-vp-pli1, mr)Garuḷā ca samāgantvā, ekato mantayuṁ tadā; Manussā devā nāgā ca, buddhathūpaṁ akaṁsu te.
‘Mā no pamattā assumha, appamattā sadevakā; Mayampi thūpaṁ kassāma, lokanāthassa tādino’.
Sabbaṁ maṇimayaṁ thūpaṁ, akaruṁ te ca kañcukaṁ;
akaruṁ te ca kañcukaṁ → akaruttarakañcukaṁ (bj); … akaruṁ tāva kañcukaṁ (sya1ed, sya2ed); … akaruttarakañcukaṁ (pts-vp-pli1) Yojanaṁ tepi vaḍḍhesuṁ, āyataṁ buddhacetiyaṁ.Catuyojanamubbiddho, buddhathūpo virocati; Obhāseti disā sabbā, sataraṁsīva uggato.
Kumbhaṇḍā ca samāgantvā, ekato mantayuṁ tadā; Manussā ceva devā ca, nāgā ca garuḷā tathā; Paccekaṁ buddhaseṭṭhassa, akaṁsu thūpamuttamaṁ.
‘Mā no pamattā assumha, appamattā sadevakā; Mayampi thūpaṁ kassāma, lokanāthassa tādino; Ratanehi chādessāma, āyataṁ buddhacetiyaṁ’.
Yojanaṁ tepi vaḍḍhesuṁ, āyataṁ buddhacetiyaṁ; Pañcayojanamubbiddho, thūpo obhāsate tadā.
Pañcayojanamubbiddho → pañcayojanamubbedho (sya1ed, sya2ed tha-ap562:21 [Upavānattheraapadāna])Yakkhā tattha samāgantvā, ekato mantayuṁ tadā; Manussā devā nāgā ca, garuḷā kumbhaaṇḍakā.
Paccekaṁ buddhaseṭṭhassa, akaṁsu thūpamuttamaṁ; ‘Mā no pamattā assumha, appamattā sadevakā.
Mayampi thūpaṁ kassāma, lokanāthassa tādino; Phalikāhi chādessāma, āyataṁ buddhacetiyaṁ’.
Yojanaṁ tepi vaḍḍhesuṁ, āyataṁ buddhacetiyaṁ; Cha yojanāni ubbiddho, thūpo obhāsate tadā.
Gandhabbā ca samāgantvā, ekato mantayuṁ tadā; ‘Manujā devatā nāgā, garuḷā kumbhayakkhakā.
Sabbekaṁsu buddhathūpaṁ, mayamettha akārakā; Mayampi thūpaṁ kassāma, lokanāthassa tādino’.
Vediyo satta katvāna, chattamāropayiṁsu te; Sabbasoṇṇamayaṁ thūpaṁ, gandhabbā kārayuṁ tadā.
Sattayojanamubbiddho, thūpo obhāsate tadā; Rattindivā na ñāyanti, āloko hoti sabbadā.
āloko hoti → ālokā honti (sya1ed, sya2ed, mr)Abhibhonti na tassābhā, candasūrā satārakā; Samantā yojanasate, padīpopi na pajjali.
Tena kālena ye keci, thūpaṁ pūjenti mānusā; Na te thūpamāruhanti, ambare ukkhipanti te.
Devehi ṭhapito yakkho, abhisammatanāmako; Dhajaṁ vā pupphadāmaṁ vā, abhiropeti uttari.
Na te passanti taṁ yakkhaṁ, dāmaṁ passanti gacchato; Evaṁ passitvā gacchantā, sabbe gacchanti suggatiṁ.
Viruddhā ye pāvacane, pasannā ye ca sāsane;
Viruddhā → visaddhā (bj, pts-vp-pli1) Pāṭiheraṁ daṭṭhukāmā, thūpaṁ pūjenti mānusā.Nagare haṁsavatiyā, ahosiṁ bhatako tadā;
bhatako → varako (sya1ed, sya2ed, mr); vadako (pts-vp-pli1) Āmoditaṁ janaṁ disvā, evaṁ cintesahaṁ tadā.‘Uḷāro bhagavā heso, yassa dhātudharedisaṁ; Imā ca janatā tuṭṭhā, kāraṁ kubbaṁ na tappare.
kubbaṁ na tappare → kubbantanappakaṁ (bj); kubbanti tappare (pts-vp-pli1)Ahampi kāraṁ kassāmi, lokanāthassa tādino; Tassa dhammesu dāyādo, bhavissāmi anāgate’.
Sudhotaṁ rajakenāhaṁ, uttareyyapaṭaṁ mama; Veḷagge ālaggetvāna, dhajaṁ ukkhipimambare.
Abhisammatako gayha, ambarehāsi me dhajaṁ; Vāteritaṁ dhajaṁ disvā, bhiyyo hāsaṁ janesahaṁ.
Tattha cittaṁ pasādetvā, samaṇaṁ upasaṅkamiṁ; Taṁ bhikkhuṁ abhivādetvā, vipākaṁ pucchahaṁ dhaje.
So me kathesi ānanda, pītisañjananaṁ mama; ‘Tassa dhajassa vipākaṁ, anubhossasi sabbadā.
Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī; Parivāressanti taṁ niccaṁ, dhajadānassidaṁ phalaṁ.
Saṭṭhitūriyasahassāni, bheriyo samalaṅkatā; Parivāressanti taṁ niccaṁ, dhajadānassidaṁ phalaṁ.
Chaḷāsītisahassāni, nāriyo samalaṅkatā; Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā.
Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā; Parivāressanti taṁ niccaṁ, dhajadānassidaṁ phalaṁ.
Tiṁsakappasahassāni, devaloke ramissasi; Asītikkhattuṁ devindo, devarajjaṁ karissasi.
Sahassakkhattuṁ rājā ca, cakkavattī bhavissasi; Padesarajjaṁ vipulaṁ, gaṇanāto asaṅkhiyaṁ.
Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
Devalokā cavitvāna, sukkamūlena codito; Puññakammena saṁyutto, brahmabandhu bhavissasi.
Asītikoṭiṁ chaḍḍetvā, dāse kammakare bahū; Gotamassa bhagavato, sāsane pabbajissasi.
Ārādhayitvā sambuddhaṁ, gotamaṁ sakyapuṅgavaṁ; Upavānoti nāmena, hessasi satthu sāvako’.
Satasahasse kataṁ kammaṁ, phalaṁ dassesi me idha; Sumutto saravegova, kilese jhāpayī mama.
Cakkavattissa santassa, catudīpissarassa me; Tiyojanāni samantā, ussīsanti dhajā sadā.
Satasahassito kappe, yaṁ kammamakariṁ tadā; Duggatiṁ nābhijānāmi, dhajadānassidaṁ phalaṁ.
Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
Itthaṁ sudaṁ āyasmā upavāno thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
upavāno → upavāṇo (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)