Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Aṅguttara Nikāya 4.198อังคุตตรนิกาย
  • 20. Mahāvagga

Attantapasutta
Attantapasutta → tapasuttaṁ (bj)
๑๙๘ อัตตันตปสูตร

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
cattārome → (pts)
ภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลก
Katame cattāro?บุคคล ๔ ประเภท ไหนบ้าง คือ

  1. Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto.
    ekacco → pu. pa. 174; ma. ni. 2.7; dī. ni. 3.314; a. ni. 3.157-163 (cck note) | attaparitāpanānuyogamanuyutto → attaparitāpanānuyogam anuyutto (pts)
    บุคคลบางคนในโลกนี้ ๑. เป็นผู้ทำตนให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน
  2. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto.
    paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogam anuyutto (pts)
    ๒. เป็นผู้ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้เดือดร้อน
  3. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto, parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto.
    ca → ca hoti (bj) | attaparitāpanānuyogamanuyutto → attaparitāpanānuyogam anuyutto (pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogam anuyutto (pts)
    ๓. เป็นผู้ทำตนให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน และเป็นผู้ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้ เดือดร้อน
  4. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo nevattantapo hoti nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto.
    nevattantapo → neva attantapo (bj, sya-all) | nāttaparitāpanānuyogamanuyutto → na attaparitāpanānuyogamanuyutto (bj, sya-all, pts) | attantapo → B. K. so n'; eva att- . . . naparit-. (pts note) | nevattantapo → n ev attantapo (pts) | nāttaparitāpanānuyogamanuyutto → na attaparitāpanānuyogam anuyutto (pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogam anuyutto (pts)
    ๔. เป็นผู้ไม่ทำตนให้เดือดร้อน ไม่หมั่นประกอบในการทำตนให้ เดือดร้อน และเป็นผู้ไม่ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน ไม่หมั่นประกอบใน การทำผู้อื่นให้เดือดร้อน
    So neva attantapo na parantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.
    neva attantapo na parantapo → anattantapo aparantapo (bj); ca anattantapo aparantapo (sya-all) | nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī → nibbūto sītibhuto sukhapaṭisaṁvedī (pts)
    บุคคลผู้ไม่ทำตนให้เดือดร้อน ไม่ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน เป็นผู้ไม่หิว ดับร้อน เย็นใจ มีตนอันประเสริฐ เสวยสุขอยู่ในปัจจุบันเทียว

Kathañca, bhikkhave, puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto?
kathañca → kathañ ca (pts) | attaparitāpanānuyogamanuyutto → attaparitāpanānuyogam anuyutto (pts)
บุคคลเป็นผู้ทำตนให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ekacco acelako hoti muttācāro hatthāpalekhano naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko nābhihaṭaṁ na uddissakataṁ na nimantanaṁ sādiyati.
ekacco → ekacco puggalo (bj, sya-all, pts) | uddissakataṁ → uddissakaṭaṁ (bj) | hatthāpalekhano naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko → hatthāvalekhano naehibhadantiko natiṭṭhabhadantiko (sya-all) | hatthāvalekhano → ba.hatthāpalekhano (sya-all: yu.) | naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko → na ehi bhaddantiko na tiṭṭhabhaddantiko (bjt) | hatthāpalekhano naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko → hatthāpalekhaṇo na ehi-bhadantiko na tiṭṭha-bhadantiko (pts)
คือ คนเปลือยบางคนในโลกนี้ไร้มารยาท เลียมือ เขาเชิญให้มารับภิกษาก็ไม่มา เขาเชิญให้หยุดก็ไม่หยุด ไม่รับภิกษาที่เขาแบ่งไว้ก่อน ไม่รับภิกษาที่เขาเจาะจงทำไว้ ไม่ยินดีกิจนิมนต์
So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṁ na daṇḍamantaraṁ na musalamantaraṁ na dvinnaṁ bhuñjamānānaṁ na gabbhiniyā na pāyamānāya na purisantaragatāya na saṅkittīsu na yattha sā upaṭṭhito hoti na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī na macchaṁ na maṁsaṁ na suraṁ na merayaṁ na thusodakaṁ pivati.
paṭiggaṇhāti → patigaṇhāti (bj) | thusodakaṁ → thūsodakaṁ (sya-all) | saṅkittīsu → saṅkittisu (pts) | saṅkittīsu → saṁkittīsu (th) | paṭiggaṇhāti → paṭigaṇhāti (pts)
ไม่รับภิกษาปากหม้อ ไม่รับภิกษาจากกระเช้า ไม่รับภิกษา คร่อมธรณีประตู ไม่รับภิกษาคร่อมท่อนไม้ ไม่รับภิกษาคร่อมสาก ไม่รับภิกษาที่ คนสองคนบริโภคอยู่ ไม่รับภิกษาของหญิงมีครรภ์ ไม่รับภิกษาของหญิงที่กำลังให้ ลูกดูดนม ไม่รับภิกษาของหญิงที่คลอเคลียคน ไม่รับภิกษาที่นัดแนะกันทำไว้ ไม่ รับภิกษาในที่ที่รับเลี้ยงดูลูกสุนัข ไม่รับภิกษาในที่ที่แมลงวันไต่ตอมเป็นกลุ่ม ไม่รับ ปลา ไม่รับเนื้อ ไม่ดื่มสุรา ไม่ดื่มเมรัย ไม่ดื่มน้ำหมักดอง
So ekāgāriko vā hoti ekālopiko dvāgāriko vā hoti dvālopiko …pe… sattāgāriko vā hoti sattālopiko;เขารับภิกษาเฉพาะที่ เรือนหลังเดียว เยียวยาอัตภาพด้วยข้าวคำเดียว รับภิกษาที่เรือน ๒ หลัง เยียวยา อัตภาพด้วยข้าว ๒ คำ ฯลฯ หรือรับภิกษาที่เรือน ๗ หลัง เยียวยาอัตภาพด้วยข้าว ๗ คำ ekissāpi dattiyā yāpeti dvīhipi dattīhi yāpeti …pe… sattahipi dattīhi yāpeti;
ekissāpi → ekissā pi (bjt, pts) | dvīhipi → dvīhi pi (pts) | sattahipi → sattahi pi (pts)
เยียวยาอัตภาพด้วยภิกษาในถาดน้อยใบเดียวบ้าง เยียวยาอัตภาพด้วยภิกษา ในถาดน้อย ๒ ใบบ้าง ฯลฯ เยียวยาอัตภาพด้วยภิกษาในถาดน้อย ๗ ใบบ้าง
ekāhikampi āhāraṁ āhāreti dvāhikampi āhāraṁ āhāreti …pe… sattāhikampi āhāraṁ āhāreti. Iti evarūpaṁ aḍḍhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.
aḍḍhamāsikampi → addhamāsikampi (bj) | dvāhikampi → dvīhikampi (sya-all) | ekāhikampi āhāraṁ āhāreti dvāhikampi → ekāhikam pi (pts) | aḍḍhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto → addhamāsikam pi pariyāyabhattabhojanānuyogam anuyutto (pts) | sattāhikampi → sattāhikam pi (pts)
กินอาหารที่เก็บค้างไว้วันเดียวบ้าง กินอาหารที่เก็บค้างไว้ ๒ วันบ้าง ฯลฯ กิน อาหารที่เก็บ ค้างไว้ ๗ วันบ้าง เขาหมั่นประกอบในการบริโภคที่เวียนมาตั้งกึ่งเดือน เช่นนี้อยู่

So sākabhakkhopi hoti sāmākabhakkhopi hoti nīvārabhakkhopi hoti daddulabhakkhopi hoti haṭabhakkhopi hoti kaṇabhakkhopi hoti ācāmabhakkhopi hoti piññākabhakkhopi hoti tiṇabhakkhopi hoti gomayabhakkhopi hoti; vanamūlaphalāhāropi yāpeti pavattaphalabhojī.
nīvārabhakkhopi → nivārabhakkhopi (sya-all) | vanamūlaphalāhāropi → vanamūlaphalāhāro (th, pts) | sākabhakkhopi → sākabhakkho pi (pts) | sāmākabhakkhopi → sāmākabhakkho pi (pts) | nīvārabhakkhopi → nīvārabhakkho pi (pts) | daddulabhakkhopi → daddulabhakkho pi (pts) | haṭabhakkhopi → haṭabhakkho pi (pts) | kaṇabhakkhopi → kaṇabhakkho pi (pts) | ācāmabhakkhopi → ācāmabhakkho pi (pts) | piññākabhakkhopi → piññākabhakkho pi (pts) | tiṇabhakkhopi → tiṇabhakkho pi (pts) | gomayabhakkhopi → gomayabhakkho pi (pts)
คนเปลือยนั้นกินผักดองเป็นอาหารบ้าง กินข้าวฟ่างเป็นอาหารบ้าง กินลูก เดือยเป็นอาหารบ้าง กินกากข้าวเป็นอาหารบ้าง กินยาง เป็นอาหารบ้าง กินรำ เป็นอาหารบ้าง กินข้าวตังเป็นอาหารบ้าง กินกำยานเป็นอาหารบ้าง กินหญ้าเป็น อาหารบ้าง กินมูลโคเป็นอาหารบ้าง กินเหง้าและผลไม้ในป่าเป็นอาหารบ้าง กิน ผลไม้ที่หล่นเยียวยาอัตภาพ

So sāṇānipi dhāreti masāṇānipi dhāreti chavadussānipi dhāreti paṁsukūlānipi dhāreti tirīṭānipi dhāreti ajinampi dhāreti ajinakkhipampi dhāreti kusacīrampi dhāreti vākacīrampi dhāreti phalakacīrampi dhāreti kesakambalampi dhāreti vāḷakambalampi dhāreti ulūkapakkhampi dhāreti;
masāṇānipi → masānānipi (sya-all) | tirīṭānipi → tirīṭakānipi (sya-all, pts) | vāḷakambalampi → vālakambalaṁpi (sya-all, pts) | ajinampi → ajināni pi (pts) | ajinampi → ajinaṁpi (th) | ajinakkhipampi → ajinakkhipaṁpi (th) | kusacīrampi → kusacīraṁpi (th) | vākacīrampi → vākacīraṁpi (th) | phalakacīrampi → phalakacīraṁpi (th) | kesakambalampi → kesakambalaṁpi (th) | ulūkapakkhampi → ulūkapakkhaṁpi (th) | sāṇānipi → sāṇāni pi (pts) | masāṇānipi → masāṇāni pi (pts) | chavadussānipi → chavadussāni pi (pts) | paṁsukūlānipi → paṁsukūlāni pi (pts) | tirīṭānipi → tirīṭakāni pi (pts) | ajinakkhipampi → ajinakkhipam pi (pts) | kusacīrampi → kusacīram pi (pts) | vākacīrampi → vākacīram pi (pts) | phalakacīrampi → phalakacīram pi (pts) | kesakambalampi → kesakambalam pi (pts) | vāḷakambalampi → vālakambalam pi (pts) | ulūkapakkhampi → ulūkapakkham pi (pts)
เขานุ่งห่มผ้าป่านบ้าง นุ่งห่มผ้าแกมกันบ้าง นุ่งห่ม ผ้าห่อศพบ้าง นุ่งห่มผ้าบังสุกุลบ้าง นุ่งห่มผ้าเปลือกไม้บ้าง นุ่งห่มหนังเสือบ้าง นุ่งห่มหนังเสือที่มีเล็บติดอยู่บ้าง นุ่งห่มคากรองบ้าง นุ่งห่มผ้าเปลือกปอกรองบ้าง นุ่งห่มผ้าผลไม้ กรองบ้าง นุ่งห่มผ้ากัมพลทำด้วยผมคนบ้าง นุ่งห่มผ้ากัมพลทำ ด้วยขนสัตว์ร้ายบ้าง นุ่งห่มผ้าทำด้วยขนปีกนกเค้าบ้าง
kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto;
kesamassulocakopi → kesamassulocano (pts) | kesamassulocakopi → kesamassulocako (bjt) | kesamassulocanānuyogamanuyutto → kesamassulocanānuyogaṁ anuyutto (pts)
ถอนผมและหนวด หมั่น ประกอบการถอนผมและหนวดบ้าง
ubbhaṭṭhakopi hoti āsanappaṭikkhitto;
ubbhaṭṭhakopi → ubbaṭṭakopi (bj) | āsanappaṭikkhitto → āsanapaṭikkhitto (bjt, th, pts) | ubbhaṭṭhakopi → ubbhaṭṭhako pi (pts)
ยืนอย่างเดียวปฏิเสธการนั่งบ้าง
ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto;
ukkuṭikopi → ukkuṭiko pi (pts) | ukkuṭikappadhānamanuyutto → ukkuṭikappadhānam anuyutto (pts)
นั่งกระโหย่ง ประกอบความเพียรด้วยการนั่งกระโหย่งบ้าง
kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṁ kappeti;
kaṇṭakāpassayikopi → kaṇṭakāpassayiko pi (pts)
นอนบนหนาม สำเร็จการนอนบน หนามบ้าง
sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati.
udakorohanānuyogamanuyutto → udakorohaṇānuyogamanuyutto (sya-all) | sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto → sāyatatiyakam pi udakorohaṇānuyogam anuyutto (pts) | sāyatatiyakam → S. D. sāyatatikaṁ. (pts note)
อาบน้ำวันละ ๓ ครั้ง หมั่นประกอบการลงน้ำบ้าง
Iti evarūpaṁ anekavihitaṁ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharati.
ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto → ātāpanaparitāpanānuyogam anuyutto (pts)
เขาหมั่นประกอบ การทำร่างกายให้เดือดร้อนหลายวิธีดังกล่าวมานี้อยู่
Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto.
attaparitāpanānuyogamanuyutto → attaparitāpanānuyogam anuyutto (pts)
ภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นผู้ ทำตนให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน เป็นอย่างนี้แล

Kathañca, bhikkhave, puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto?
kathañca → kathañ ca (pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogam anuyutto (pts)
บุคคลเป็นผู้ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้เดือดร้อน เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ekacco puggalo orabbhiko hoti sūkariko sākuṇiko māgaviko luddo macchaghātako coro coraghātako goghātako bandhanāgāriko, ye vā panaññepi keci kurūrakammantā.
sākuṇiko → sākuntiko (bj, pts) | goghātako → (bj, sya-all, pts) | sākuntiko → B. K. sākuṇiko. (pts note) | pi → Omitted by B. K. (pts note) | keci → ke ci (bjt) | panaññepi → pan aññe pi (pts)
คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้ฆ่าแพะ ฆ่าสุกร เป็นนายพรานนก เป็น นายพรานเนื้อ เป็นชาวประมง เป็นโจร เป็นเพชฌฆาต เป็นคนฆ่าโค เป็นผู้คุม หรือเป็นผู้ทำกรรมอันหยาบช้าชนิดใดชนิดหนึ่งก็ตาม
Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto.
paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogam anuyutto (pts)
ภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นผู้ทำ ผู้อื่นให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้เดือดร้อน เป็นอย่างนี้แล

Kathañca, bhikkhave, puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto?
+ → hoti (bjt) | kathañca → kathañ ca (pts) | attaparitāpanānuyogamanuyutto → attaparitāpanānuyogam anuyutto (pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogam anuyutto (pts)
บุคคลเป็นผู้ทำตนให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน และ เป็นผู้ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้เดือดร้อน เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ekacco puggalo rājā vā hoti khattiyo muddhāvasitto, brāhmaṇo vā hoti mahāsālo.
muddhāvasitto → muddhābhisitto (sya-all) | hoti → (sya-all, pts) | vā → B. K. hoti vā. (pts note)
คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นพระราชามหากษัตริย์ได้รับมูรธาภิเษก หรือว่า เป็นพราหมณมหาศาล
So puratthimena nagarassa navaṁ santhāgāraṁ kārāpetvā kesamassuṁ ohāretvā kharājinaṁ nivāsetvā sappitelena kāyaṁ abbhañjitvā magavisāṇena piṭṭhiṁ kaṇḍuvamāno navaṁ santhāgāraṁ pavisati, saddhiṁ mahesiyā brāhmaṇena ca purohitena.
magavisāṇena → migavisāṇena (bj, sya-all, pts) | kaṇḍuvamāno navaṁ → kaṇḍūvamāno (bj, pts) | navaṁ → (sya-all) | santhāgāraṁ → B. K. sandhāgāraṁ. (pts note)
เขาให้สร้างสัณฐาคารใหม่ทางทิศตะวันออกแห่งพระนคร แล้วโกนผมและหนวด นุ่งหนังสัตว์มีเล็บ ชโลมกายด้วยเนยและน้ำมัน เกาหลัง ด้วยเขามฤค เข้าไปสู่สัณฐาคารใหม่พร้อมด้วยมเหสีและพราหมณ์ผู้เป็นปุโรหิต
So tattha anantarahitāya bhūmiyā haritupalittāya seyyaṁ kappeti.
haritupalittāya → haritūpalittāya (pts) | tattha → anattharahitāya (bj: aṭṭhakathā) | haritūpalittāya → SS. haritupattāya. (pts note)
เขาสำเร็จการนอนบนพื้นอันปราศจากการปูลาดไว้ด้วยมูลโคสด
Ekissāya gāviyā sarūpavacchāya yaṁ ekasmiṁ thane khīraṁ hoti tena rājā yāpeti; yaṁ dutiyasmiṁ thane khīraṁ hoti tena mahesī yāpeti; yaṁ tatiyasmiṁ thane khīraṁ hoti tena brāhmaṇo purohito yāpeti; yaṁ catutthasmiṁ thane khīraṁ hoti tena aggiṁ juhati; avasesena vacchako yāpeti.
juhati → juhanti (bj, pts1ed) | avasesena → avaseseva (sya-all) | juhati → juhanti (pts) | juhati → juhanti (cck: sī. pī.) | juhanti → S. D. juṇhati. (pts note) | thane khīraṁ → thanekhīraṁ (bjt) | ekissāya → ekissā (th, pts)
พระราชาให้พระ ชนม์ชีพเป็นไปด้วยน้ำนมที่มีอยู่ในเต้าที่ ๑ ของแม่โคตัวหนึ่งที่มีลูกอ่อน พระมเหสี ให้พระชนม์ชีพเป็นไปด้วยนมที่มีอยู่ในเต้าที่ ๒ พราหมณ์ผู้เป็นปุโรหิตให้อัตภาพเป็น ไปด้วยน้ำนมที่มีอยู่ในเต้าที่ ๓ พระราชาทรงบูชาไฟด้วยน้ำนมที่มีอยู่ในเต้าที่ ๔ ลูกโคให้อัตภาพเป็นไปด้วยน้ำนมที่เหลือ
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
พระราชานั้นตรัสอย่างนี้ว่า
‘ettakā usabhā haññantu yaññatthāya, ettakā vacchatarā haññantu yaññatthāya, ettakā vacchatariyo haññantu yaññatthāya, ettakā ajā haññantu yaññatthāya, ettakā urabbhā haññantu yaññatthāya, ettakā assā haññantu yaññatthāya, ettakā rukkhā chijjantu yūpatthāya, ettakā dabbhā lūyantu barihisatthāyā’ti.
ettakā assā haññantu yaññatthāya → etthantare pāṭho si, sya-all, km, pts1ed potthakesu, barihisatthāyā’ti → parikammatthāyāti (mr) | haññantu yaññatthāya ettakā assā → (bj) | assā haññantu yaññatthāya ettakā → (sya-all) | dabbhā lūyantu → dabbā luyantu (sya-all) | ettakā → ettaka (pts) | dabbhā → dabbā (bj: bujamu) | yaññatthāya → ( ) natthi sī. syā. kaṁ. pī. potthakesu (cck note) | barihisatthāyā’ti → parikammatthāyāti (cck: ka.) | yaññatthāya → Inserted by B. K. (pts note) | barihisatthāyāti → B. B. parikammatthāya. (pts note)
‘ท่านทั้งหลาย จงฆ่าโคเท่านี้ จงฆ่าลูกโคผู้เท่านี้ จงฆ่าลูกโคเมียเท่านี้ จงฆ่าแพะเท่านี้ จงฆ่าแกะ เท่านี้เพื่อบูชายัญ (จงฆ่าม้าเท่านี้เพื่อบูชายัญ) จงตัดต้นไม้เท่านี้เพื่อทำเสา จงเกี่ยว หญ้าคาเท่านี้เพื่อบังและลาด’
Yepissa te honti dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā tepi daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā rudamānā parikammāni karonti.
yepissa → ye pissa (th) | yepissa → ye pi ssa (pts) | dāsāti → dāsā ti (pts) | pessāti → pesā ti (pts) | kammakarāti → kammakarā ti (pts) | tepi → te pi (pts)
แม้เหล่าชนทั้งที่เป็นทาส เป็นคนรับใช้ เป็นคนงาน ของพระราชานั้นก็ย่อมสะดุ้งต่ออาชญา สะดุ้งต่อภัย มีหน้านองด้วยน้ำตาร้องไห้ ทำการงานอยู่
Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto.
ca → ca hoti (bj) | attaparitāpanānuyogamanuyutto → attaparitāpanānuyogam anuyutto (pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogam anuyutto (pts)
ภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นผู้ทำตนให้เดือดร้อน หมั่นประกอบใน การทำตนให้เดือดร้อน และเป็นผู้ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำผู้อื่น ให้เดือดร้อน เป็นอย่างนี้แล

Kathañca, bhikkhave, puggalo nevattantapo hoti nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto?
nāttaparitāpanānuyogamanuyutto → na attaparitāpanānuyogamanuyutto (bj, sya-all, pts) | parantapo → parantapo hoti (bj) | nevattantapo → neva attantapo (sya-all) | kathañca → kathañ ca (pts) | nevattantapo → n eva attantapo (pts) | nāttaparitāpanānuyogamanuyutto → na attaparitāpanānuyogam anuyutto (pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogam anuyutto (pts)
บุคคลเป็นผู้ไม่ทำตนให้เดือดร้อน ไม่หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน และเป็นผู้ไม่ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน ไม่หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้เดือดร้อน เป็นอย่างไร
So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.
so → so ca (sya-all) | sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī → sītibhuto sukhapaṭisaṁvedī (pts) | diṭṭheva → diṭṭh eva (pts)
คือ บุคคลนั้นผู้ไม่ทำตนให้เดือดร้อน ไม่ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน เป็นผู้ไม่หิว ดับร้อน เย็นใจ เสวยสุข มีตนอันประเสริฐอยู่ในปัจจุบันเทียว
Idha, bhikkhave, tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตเสด็จอุบัติขึ้นมาในโลกนี้เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ด้วย ตนเองโดยชอบ เพียบพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ ไปดี รู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึก ผู้ที่ควรฝึกได้อย่างยอดเยี่ยม เป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็น พระพุทธเจ้า เป็นพระผู้มีพระภาค So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.
sassamaṇabrāhmaṇiṁ → sassamaṇabrāhmaṇim (pts)
ตถาคตรู้แจ้งโลกนี้พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก และหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดา และมนุษย์ด้วยตนเองแล้ว ประกาศให้ผู้อื่นรู้ตาม
So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.
sabyañjanaṁ → savyañjanaṁ (pts)
แสดงธรรมมีความงามในเบื้องต้น มีความงามในท่ามกลาง และมีความงามในที่สุด ประกาศพรหมจรรย์ พร้อมทั้งอรรถและพยัญชนะบริสุทธิ์ บริบูรณ์ครบถ้วน
Taṁ dhammaṁ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṁ vā kule paccājāto.คหบดีหรือบุตรคหบดีผู้เกิดภายหลังในตระกูลใดตระกูลหนึ่งฟังธรรมนั้น So taṁ dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhati.แล้ว ได้ศรัทธาในตถาคต So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati:ได้ศรัทธาแล้วพิจารณาเห็นว่า ‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā;‘ฆราวาส(การอยู่ครองเรือน) คับแคบ เป็นทางมาแห่งธุลี บรรพชาปลอดโปร่ง nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ;
yidaṁ → S. D. na idaṁ. (pts note) | nayidaṁ → na yidaṁ (pts)
การที่บุคคลผู้ครองเรือนจะ ประพฤติพรหมจรรย์ให้บริสุทธิ์บริบูรณ์ครบถ้วนดุจสังข์ที่ขัดแล้วนี้มิใช่ทำได้ง่าย
yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
ohāretvā → oharetvā (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | pabbajeyyanti → pabbajeyyan ti (pts)
ทางที่ดี เราควรจะปลงผมและหนวด ครองผ้ากาสายะออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต’
So aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya, mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya, appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya, mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya, kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.
samayena → samaye (th)
สมัยต่อมา เขาได้ละกองโภคทรัพย์น้อยใหญ่และเครือญาติน้อยใหญ่แล้ว ปลงผมและหนวด ครองผ้ากาสายะออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต

So evaṁ pabbajito samāno bhikkhūnaṁ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.เมื่อบวชแล้วอย่างนี้ เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยสิกขาและสาชีพ เสมอกับภิกษุทั้งหลาย ละเว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ คือ วางทัณฑาวุธและศัสตราวุธ มีความละอาย มีความ เอ็นดู มุ่งหวังประโยชน์เกื้อกูลต่อสรรพสัตว์อยู่ Adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharati.เป็นผู้ละเว้นขาดจากการลักทรัพย์ คือ รับเอาแต่ของที่เขาให้ มุ่งหวังแต่ของ ที่เขาให้ ไม่เป็นขโมย เป็นคนสะอาดอยู่ Abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato asaddhammā gāmadhammā.
asaddhammā → methunā (bj, sya-all, pts)
เป็นผู้ละพฤติกรรมอันเป็นข้าศึกต่อพรหมจรรย์ คือ ประพฤติพรหมจรรย์ เว้นห่างไกลอสัทธรรมอันเป็นกิจของชาวบ้าน
Musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.เป็นผู้ละเว้นขาดจากการพูดเท็จ คือ พูดแต่คำสัตย์ ดำรงความสัตย์ มีถ้อยคำ เป็นหลัก เชื่อถือได้ ไม่หลอกลวงชาวโลก Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, na ito sutvā amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, na amutra vā sutvā imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya; iti bhinnānaṁ vā sandhātā, sahitānaṁ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
pisuṇāya vācāya → pisuṇāvācā (bj) | sutvā → sutvā na (bj) | samaggarato → samagga rato (th)
เป็นผู้ละเว้นขาดจากการพูดส่อเสียด คือ ฟังความจากฝ่ายนี้แล้ว ไม่ไปบอก ฝ่ายโน้นเพื่อทำลายฝ่ายนี้ หรือฟังความฝ่ายโน้นแล้วไม่มาบอกฝ่ายนี้เพื่อทำลาย ฝ่ายโน้น สมานคนที่แตกกัน ส่งเสริมคนที่ปรองดองกัน ชื่นชมยินดีเพลิดเพลิน ต่อผู้ที่สามัคคีกัน พูดแต่ถ้อยคำที่สร้างสรรค์ความสามัคคี
Pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti; yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
pharusāya vācāya → pharusāvācā (bj) | nelā → neḷā (pts) | pemanīyā → pemaniyā (th)
เป็นผู้ละเว้นขาดจากคำหยาบ คือ พูดแต่คำไม่มีโทษ ไพเราะ น่ารัก จับใจ เป็นคำของชาวเมือง คนส่วนมากรักใคร่พอใจ
Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī; nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.
atthavādī → attavādī (cck) | hoti → (sya-all, pts) | atthasaṁhitaṁ → atthasañhitaṁ (th)
เป็นผู้ละเว้นขาดจากการพูดเพ้อเจ้อ คือ พูดถูกเวลา พูดคำจริง พูดอิง ประโยชน์ พูดอิงธรรม พูดอิงวินัย พูดคำที่มีหลักฐาน มีที่อ้างอิง มีที่กำหนด ประกอบด้วยประโยชน์เหมาะแก่เวลา

So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti.ภิกษุนั้นเป็นผู้เว้นขาดจากการพรากพืชคามและภูตคาม Ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā.
virato → S. D. rattūparato virālato. (pts note)
ฉันมื้อเดียว ไม่ฉัน ตอนกลางคืน เว้นขาดจากการฉันในเวลาวิกาล
Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti.เว้นขาดจากการฟ้อนรำ ขับร้อง ประโคมดนดรี และดูการละเล่นที่เป็นข้าศึกแก่กุศล Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti.เว้นขาดจากการทัดทรง ประดับ ตกแต่งร่างกายด้วยพวงดอกไม้ ของหอม และเครื่องประทินผิวอันเป็นลักษณะแห่ง การแต่งตัว Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti.เว้นขาดจากที่นอนสูงใหญ่ Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.เว้นขาดจากการรับทองและเงิน Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.เว้นขาดจาก การรับธัญญาหารดิบ Āmakamaṁsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.เว้นขาดจากการรับเนื้อดิบ Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
itthikumārikapaṭiggahaṇā → itthikumārikāpaṭiggahaṇā (bj); itthīkumārikāpaṭiggahaṇā (sya-all)
เว้นขาดจากการรับสตรีและกุมารี
Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
dāsidāsapaṭiggahaṇā → dāsīdāsapaṭiggahaṇā (sya-all)
เว้นขาดจากการรับทาสหญิงและทาสชาย
Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.เว้นขาดจากการรับแพะและแกะ Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.เว้นขาด จากการรับไก่และสุกร Hatthigavāssavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
hatthigavāssavaḷavapaṭiggahaṇā → hatthigavāssavaḷavāpaṭiggahaṇā (bj, pts)
เว้นขาดจากการรับช้าง โค ม้า และลา
Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.เว้นขาดจากการ รับเรือกสวนไร่นาและที่ดิน Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti.
dūteyyapahiṇagamanānuyogā → dūteyyapahinagamanānuyogā (bj); dūteyyapahīnagamanānuyogā (sya-all)
เว้นขาดจากการรับทำหน้าที่เป็นตัวแทนและผู้สื่อสาร
Kayavikkayā paṭivirato hoti.เว้นขาดจากการซื้อขาย Tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti.เว้นขาดจากการโกงด้วยตาชั่ง ด้วยของปลอม และด้วย เครื่องตวงวัด Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti.
ukkoṭanavañcananikatisāciyogā → ukkoṭanavañcananikatisāviyogā (sya-all)
เว้นขาดจากการรับสินบน การล่อลวง และการตลบตะแลง
Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti.
chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā → chedanavadhabandhaparāmosaālopasahasākārā (sya-all); chedanavadhabandhanaviparāmosāalopasahasākārā (pts)
เว้น ขาดจากการตัด(อวัยวะ) การฆ่า การจองจำ การตีชิงวิ่งราว การปล้น และการขู่ กรรโชก

So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.
kāyaparihārikena → kāyaparihārakena (sya-all) | kucchiparihārikena → kucchiparihārakena (sya-all) | so → (sya-all, pts) | yeneva → yen eva (pts) | samādāyeva → samādāy eva (pts)
ภิกษุนั้นเป็นผู้สันโดษด้วยจีวรพอคุ้มร่างกาย และบิณฑบาตพออิ่มท้อง จะไป ณ ที่ใด ๆ ก็ไปได้ทันที
Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti, sapattabhārova ḍeti;
pakkhī → pakkhi (bj) | yeneva → yen eva (pts) | sapattabhārova → sapattabhāro va (pts)
เหมือนนกบินไป ณ ที่ใดๆ ก็มีแต่ปีกเป็นภาระ
evamevaṁ bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati, samādāyeva pakkamati.
kāyaparihārikena → kāyaparihārakena (sya-all) | kucchiparihārikena → kucchiparihārakena (sya-all) | so → (sya-all, pts) | cīvarena kucchiparihārikena → (pts) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam evaṁ (pts) | yeneva → yen eva (pts) | samādāyeva → samādāy eva (pts)
So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṁ anavajjasukhaṁ paṭisaṁvedeti.เธอ ประกอบด้วยอริยสีลขันธ์อย่างนี้แล้ว ย่อมเสวยสุขอันไม่มีโทษในภายใน

So cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
nānubyañjanaggāhī → nānuvyañjanaggāhī (pts)
ภิกษุนั้นเห็นรูปทางตาแล้ว ไม่รวบถือ ไม่แยกถือ
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṁ; cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
yatvādhikaraṇamenaṁ → yatvādhikaraṇametaṁ (bj) | abhijjhādomanassā → abhijjhā domanassā (bjt) | yatvādhikaraṇamenaṁ → yatvādhikaraṇam enaṁ (pts)
ย่อมปฏิบัติเพื่อสำรวมใน จักขุนทรีย์ซึ่งเมื่อไม่สำรวมแล้วก็จะเป็นเหตุให้ถูกบาปอกุศลธรรมคืออภิชฌาและ โทมนัสครอบงำได้ จึงรักษาจักขุนทรีย์ ถึงความสำรวมในจักขุนทรีย์
Sotena saddaṁ sutvā …ฟังเสียงทางหู ... ghānena gandhaṁ ghāyitvā …
ghānena → ghāṇena (pts)
ดมกลิ่นทางจมูก ...
jivhāya rasaṁ sāyitvā …ลิ้มรสทางลิ้น ... kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …ถูกต้องโผฏฐัพพะทางกาย ... manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
nānubyañjanaggāhī → nānuvyañjanaggāhī (pts)
รู้แจ้ง ธรรมารมณ์ทางใจแล้ว ไม่รวบถือ ไม่แยกถือ
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṁ; manindriye saṁvaraṁ āpajjati.
yatvādhikaraṇamenaṁ → yatvādhikaraṇametaṁ (bj) | abhijjhādomanassā → abhijjhā domanassā (bjt) | yatvādhikaraṇamenaṁ → yatvādhikaraṇam enaṁ (pts)
ย่อมปฏิบัติเพื่อสำรวมในมนินทรีย์ ซึ่งเมื่อไม่สำรวมแล้วก็จะเป็นเหตุให้ถูกบาปอกุศลธรรมคืออภิชฌาและโทมนัสครอบงำได้ จึงรักษามนินทรีย์ ถึงความสำรวมในมนินทรีย์
So iminā ariyena indriyasaṁvarena samannāgato ajjhattaṁ abyāsekasukhaṁ paṭisaṁvedeti.
abyāsekasukhaṁ → avyāsekasukhaṁ (pts)
เธอผู้ประกอบด้วยอริยอินทรียสังวรอย่างนี้ จึงชื่อว่าเสวยสุขอันไม่ระคนด้วยกิเลสในภายใน

So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
samiñjite → sammiñjite (bjt, th, pts) | saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe → saṁghāṭipattacīvaradhāraṇe (th)
ภิกษุนั้นเป็นผู้ทำความรู้สึกตัวในการก้าวไป การถอยกลับ การแลดู การ เหลียวดู การคู้เข้า การเหยียดออก การครองสังฆาฏิ บาตร และจีวร การฉัน การดื่ม การเคี้ยว การลิ้ม การถ่ายอุจจาระปัสสาวะ การเดิน การยืน การนั่ง การนอน การตื่น การพูด การนิ่ง

So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato, iminā ca ariyena indriyasaṁvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato
imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato → etthantare pāṭho si, sya-all, pts1ed potthakesu | samannāgato → samannāgato. so (mr) | samannāgato → ( ) natthi sī. syā. potthakesu. ma. ni. 1.296; ma. ni. 2.13 passitabbaṁ (cck note) | samannāgato → samannāgato. so (cck: ka.)
ภิกษุนั้นประกอบด้วยอริยสีลขันธ์ อริยอินทรียสังวร และอริยสติสัมปชัญญะ
vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanappatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.
giriguhaṁ → giriṁ guhaṁ (pts) | vanappatthaṁ → vanapatthaṁ (bjt, th, pts)
พักอยู่ ณ เสนาสนะเงียบสงัด คือ ป่า โคนไม้ ภูเขา ซอกเขา ถ้ำ ป่าช้า ที่แจ้ง ลอมฟาง
So pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.เธอกลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันอาหารเสร็จแล้วก็นั่งคู้บัลลังก์ ตั้งกาย ตรง ดำรงสติไว้เฉพาะหน้า So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti.
abhijjhāya → abhijjhā (pts)
เธอละอภิชฌา (ความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา) ในโลก แล้ว มีใจปราศจากอภิชฌาอยู่ ชำระจิตให้บริสุทธิ์จากอภิชฌา
Byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṁ parisodheti.
byāpādapadosaṁ → vyāpādapadosaṁ (pts) | abyāpannacitto → avyāpannacitto (pts) | byāpādapadosā → vyāpādapadosā (pts)
ละความมุ่งร้ายคือ พยาบาท (ความคิดร้าย) มีจิตไม่พยาบาท มุ่งประโยชน์เกื้อกูลต่อสรรพสัตว์อยู่ ชำระ จิตให้บริสุทธิ์จากความมุ่งร้ายคือพยาบาท
Thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti.
thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (sya-all, pts) | vigatathinamiddho → vigatathīnamiddho (sya-all, pts) | thinamiddhā → thīnamiddhā (sya-all, pts)
ละถีนมิทธะ(ความหดหู่และเซื่องซึม) ปราศจากถีนมิทธะ กำหนดแสงสว่าง มีสติสัมปชัญญะอยู่ ชำระจิตให้บริสุทธิ์จาก ถีนมิทธะ
Uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti.
vūpasantacitto uddhaccakukkuccā → suvupasantacitto uddhaccakukkuccaṁ (bj)
ละอุทธัจจกุกกุจจะ (ความฟุ้งซ่านและร้อนใจ) เป็นผู้ไม่ฟุ้งซ่าน มีจิตสงบ อยู่ภายใน ชำระจิตให้บริสุทธิ์จากอุทธัจจกุกกุจจะ
Vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti.
akathaṅkathī → akathaṁkathī (my, bjt, th, ms2005) | vicikicchāya → vicikicchā (pts)
ละวิจิกิจฉา (ความลังเลสงสัย) ข้ามวิจิกิจฉาได้แล้ว ไม่มีความสงสัยในกุศลธรรมทั้งหลายอยู่ ชำระจิตให้บริสุทธิ์จาก วิจิกิจฉา
So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe
pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt)
เธอครั้นละนิวรณ์เหล่านี้ที่เป็นเครื่องเศร้าหมองใจ เป็นเครื่องทอนกำลัง ปัญญาแล้ว
vivicceva kāmehi …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
+ → paṭhamaṁ jhānaṁ dutiyaṁ jhānaṁ tatiyaṁ jhānaṁ (bjt) | vivicceva → eva (pts)
สงัดจากกาม ฯลฯ บรรลุจตุตถฌานอยู่

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya …pe…
vigatūpakkilese → vigatupakkilese (sya-all) | anaṅgaṇe → anaṅgane (pts) | pe → spelled out in full (th) | kammaniye → kammanīye (pts) | āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya → ānejjappatte (pts)
เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ ผ่องแผ้ว ไม่มีกิเลสเพียงดังเนิน ปราศจากความ เศร้าหมอง อ่อน เหมาะแก่การใช้งาน ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวอย่างนี้ ภิกษุนั้นน้อม จิตไปเพื่อปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ระลึกชาติก่อนได้หลายชาติ คือ ๑ ชาติบ้าง ๒ ชาติบ้าง ๓ ชาติบ้าง ๔ ชาติบ้าง ๕ ชาติบ้าง ๑๐ ชาติบ้าง ๒๐ ชาติบ้าง ๓๐ ชาติบ้าง ๔๐ ชาติบ้าง ๕๐ ชาติบ้าง ๑๐๐ ชาติบ้าง ๑,๐๐๐ ชาติบ้าง ๑๐๐,๐๐๐ ชาติบ้าง ตลอดสังวัฏฏกัปเป็นอันมากบ้าง ตลอดวิวัฏฏกัปเป็นอันมากบ้าง ตลอด สังวัฏฏกัปและวิวัฏฏกัปเป็นอันมากบ้างว่า ‘ในภพโน้น เรามีชื่ออย่างนั้น มีตระกูล มีวรรณะ มีอาหาร เสวยสุขทุกข์และมีอายุอย่างนั้น ๆ จุติจากภพนั้นก็ไปเกิดในภพ โน้น แม้ในภพนั้นเราก็มีชื่ออย่างนั้น มีตระกูล มีวรรณะ มีอาหาร เสวยสุขทุกข์ และมีอายุอย่างนั้น ๆ จุติจากภพนั้นจึงมาเกิดในภพนี้’ เธอระลึกชาติก่อนได้หลาย ชาติพร้อมทั้งลักษณะทั่วไปและชีวประวัติอย่างนี้
sattānaṁ cutūpapātañāṇāya …pe…
pe → spelled out in full (my)
เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ ผ่องแผ้ว ไม่มีกิเลสเพียงดังเนิน ปราศจากความ เศร้าหมอง อ่อน เหมาะแก่การใช้งาน ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวอย่างนี้ ภิกษุนั้นน้อม จิตไปเพื่อจุตูปปาตญาณ เห็นหมู่สัตว์ผู้กำลังจุติ กำลังเกิด ทั้งชั้นต่ำ และชั้นสูง งามและไม่งาม เกิดดีและเกิดไม่ดี ด้วยตาทิพย์อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์ รู้ชัดถึงหมู่ สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรมว่า ‘หมู่สัตว์ที่ประกอบกายทุจริต วจีทุจริต และมโนทุจริต กล่าวร้ายพระอริยะ มีความเห็นผิด และชักชวนผู้อื่นให้ทำกรรมตามความเห็นผิด พวกเขาหลังจากตายแล้วจะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก แต่หมู่สัตว์ที่ ประกอบกายสุจริต วจีสุจริต และมโนสุจริต ไม่กล่าวร้ายพระอริยะ มีความเห็น ชอบและชักชวนผู้อื่นให้ทำกรรมตามความเห็นชอบ พวกเขาหลังจากตายแล้ว จะ ไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์’ เธอเห็นหมู่สัตว์ผู้กำลังจุติ กำลังเกิด ทั้งชั้นต่ำและชั้นสูง งามและไม่งาม เกิดดีและ เกิดไม่ดี ด้วยตาทิพย์อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์ รู้ชัดถึง หมู่สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรม อย่างนี้แล
āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ ผ่องแผ้ว ไม่มีกิเลสเพียงดังเนิน ปราศจากความ เศร้าหมอง อ่อน เหมาะแก่การใช้งาน ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวอย่างนี้ ภิกษุนั้น น้อมจิตไปเพื่ออาสวักขยญาณ So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
dukkhasamudayoti → āsavasamudayo ti (pts) | dukkhanti → dukkhan ti (pts) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts)
รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา
‘Ime āsavā’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
āsavāti → āsavā ti (pts) | āsavasamudayoti → āsavasamudayo ti (pts) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts)
นี้อาสวะ นี้อาสวสมุทัย นี้อาสวนิโรธ นี้ อาสวนิโรธคามินีปฏิปทา’

Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati;
kāmāsavāpi → kāmāsavā pi (pts) | bhavāsavāpi → bhavāsavā pi (pts) | avijjāsavāpi → avijjāsavā pi (pts)
เมื่อเธอรู้เห็นอยู่อย่างนี้ จิตย่อมหลุดพ้นจากกามาสวะ ภวาสวะ และอวิชชาสวะ
vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
vimuttamiti → vimuttaṁ iti (pts)
เมื่อจิตหลุดพ้นแล้วก็รู้ว่า ‘หลุดพ้นแล้ว’

‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์ แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป’ Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo nevattantapo hoti nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto.
nevattantapo → neva attantapo (bj, sya-all) | nāttaparitāpanānuyogamanuyutto → na attaparitāpanānuyogamanuyutto (bj, sya-all, pts) | parantapo → parantapo hoti (bj) | nevattantapo → n eva attantapo (pts) | nāttaparitāpanānuyogamanuyutto → na attaparitāpanānuyogam anuyutto (pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogaṁ anuyutto (pts)
ภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นผู้ไม่ทำตนให้เดือดร้อน ไม่หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน และเป็น ผู้ไม่ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน ไม่หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้เดือดร้อน เป็นอย่างนี้แล
So na attantapo na parantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.
na → (bj) | na parantapo → aparantapo (bj) | na attantapo na parantapo → ca anattantapo aparantapo (sya-all) | sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī → sītibhūto sukhapaṭisaṁvedī (sya-all); sītibhuto sukhapaṭisaṁvedī (pts) | na attantapo na parantapo diṭṭheva → anattantapo aparantapo diṭṭh eva (pts)
และบุคคลนั้นผู้ไม่ทำตนให้เดือดร้อน ไม่ทำผู้อื่น ให้เดือดร้อน เป็นผู้ไม่หิว ดับร้อน เย็นใจ เสวยสุข มีตนอันประเสริฐอยู่ในปัจจุบันเทียว

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.
lokasminti aṭṭhamaṁ → lokasmin ti (pts)
ภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ จำพวกนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก”

Aṭṭhamaṁ.
aṭṭhamaṁ → ti (pts)
อัตตันตปสูตรที่ ๘ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · ไทย