DutiyamaraṇassatisuttaСутта Памятование о Смерти Вторая
Ekaṁ samayaṁ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe.
nātike → nādike (bj, sya-all, pts) | Nādike → M. Ph. Nātike. (pts note)Одно время Благословенный располагается в Надике в кирпичной зале.
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
bhikkhū → bhikkhu (bj)Здесь Благословенный обратился к монахам:
“maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā.
amatapariyosānā → amatapariyosānāti (bj) | maraṇassati → maraṇasati (bjt, pts)“Монахи, памятование о смерти, будучи развитым и взращённым, приносит великий плод и пользу, завершается в бессмертном, оканчивается в бессмертном.
Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, maraṇassati kathaṁ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā?
maraṇassati → maraṇasati (bjt, pts)И каким образом?
Idha, bhikkhave, bhikkhu divase nikkhante rattiyā patihitāya iti paṭisañcikkhati:
patihitāya → paṭihitāya (sya-all, pts1ed); paṭigatāya (mr) | patihitāya → paṭihitāya (pts) | patihitāya → patigatāva (bj: machasaṁ) | patihitāya → paṭigatāya (ka.) a. ni. 8.74 (cck note) | paṭihitāya → M. Ph. paṭigatāya. (pts note)Вот, монахи, когда день подошёл к концу, и наступила ночь, монах рассуждает так:
‘bahukā kho me paccayā maraṇassa—“[Этой ночью] я могу умереть из-за различных причин:
ahi vā maṁ ḍaṁseyya, vicchiko vā maṁ ḍaṁseyya, satapadī vā maṁ ḍaṁseyya;
ḍaṁseyya → ḍaseyya (bj)Змея может укусить меня, или скорпион, или многоножка могут ужалить меня,
tena me assa kālakiriyā, so mamassa antarāyo.
kālakiriyā → kālaṁkiriyā (bj: machasaṁ)и из-за этого я могу умереть. Это будет помехой для меня.
Upakkhalitvā vā papateyyaṁ, bhattaṁ vā me bhuttaṁ byāpajjeyya, pittaṁ vā me kuppeyya, semhaṁ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṁ;
upakkhalitvā vā → upakkhalitvāvāhaṁ (bj) | vā → vāpi (bj) | me → bhattaṁ vā me (bj: machasaṁ) | papateyyaṁ → M7 pāpa- throughout. (pts note) | vā → T. M6. M7 add pi. (pts note) | me → omitted by T. (pts note) | kuppeyya → T. kujjeyya. (pts note) | satthakā → Ph. satta- throughout. (pts note) | kuppeyyuṁ → T. -yya. (pts note) | byāpajjeyya → vyāpajjeyya (pts)Я могу споткнуться и упасть, или моя еда не переварится во мне, или желчь станет спровоцированной, или слизь станет спровоцированной, или острые ветры во мне станут спровоцированными;
tena me assa kālakiriyā, so mamassa antarāyo’ti.
mam → T. M6. M7 mama. (pts note) | mamassa antarāyoti → mam assa antarāyo ti (pts)и я могу умереть. Это будет помехой для меня”.
Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṁ:Этому монаху нужно рассуждать так:
‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṁ kālaṁ karontassa antarāyāyā’ti.
kālaṁ → Ph. rattikālaṁ throughout. (pts note) | antarāyāyāti → antarāyāyā ti (pts)“Есть ли у меня какие-либо плохие, неблагие качества, которые не были отброшены, и которые могут стать помехой для меня, если я сегодня ночью умру?”
Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti:Если, рассмотрев [это], монах знает:
‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṁ kālaṁ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṁyeva pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṁ.
ussoḷhī → ussoḷhi (bj) | appaṭivānī → appaṭivāni (bj) | karaṇīyaṁ → karaṇiyyāva (bj) | assu → Ph. ye na me āyu. (pts note) | adhimatto → Ph. -mutto. (pts note) | kālaṁ karontassa → kālaṁkarontassa (bjt) | tesaṁyeva → tesaṁ yeva (th, pts) | antarāyāyāti → antarāyāyā ti (pts) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)“у меня есть плохие, неблагие качества, которые не были отброшены, и которые могут стать помехой для меня, если я сегодня ночью умру” – то тогда ему следует приложить дополнительное желание, усилие, старание, воодушевление, неутомимость, памятование, и сознательность ради отбрасывания этих плохих, неблагих качеств.
Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṁ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya;
tass'eva → Ph. so 'va. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca → chandañ ca vāyāmañ ca ussāhañ ca ussoḷhiñ ca appaṭivāniñ ca satiñ ca sampajaññañ ca (pts)Это как тот, у кого загорелась бы одежда или [волосы] на голове, приложил бы дополнительное желание, усилие, старание, воодушевление, неутомимость, памятование, и сознательность для того, чтобы потушить [пламя] на его одежде или голове –
evamevaṁ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṁyeva pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṁ.
appaṭivānī → appaṭivāni (bj) | karaṇīyaṁ → karaṇīyā (bj) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | tesaṁyeva → tesaṁ yeva (bjt, th, pts) | evamevaṁ → evam eva (pts) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)точно так же этот монах должен приложить дополнительное желание, усилие, старание, воодушевление, неутомимость, памятование, и сознательность ради отбрасывания этих плохих, неблагих качеств.
Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti:Но если, рассмотрев [это], монах знает:
‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṁ kālaṁ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṁ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu.
pītipāmojjena → pītipāmujjena (pts) | ye → omitted by T. (pts note) | assu → Ph. ye me 'va āyu. (pts note) | pītipāmujjena → M7. S. -mojjena. (pts note) | antarāyāyāti → antarāyāyā ti (pts)“у меня нет каких-либо плохих, неблагих качеств, которые не были бы отброшены, и которые могли бы стать помехой для меня, если я сегодня ночью умру” – то тогда ему следует пребывать в этом самом восторге и радости, тренируясь днём и ночью в [развитии] благих качеств.
Idha pana, bhikkhave, bhikkhu rattiyā nikkhantāya divase patihite iti paṭisañcikkhati:
patihite → paṭihite (sya-all, pts) | patihite → patigate (bj: machasaṁ) | paṭihite → M. -gate; Ph. is spoiled here. (pts note) | paṭisañcikkhati → paṭi sañcikkhati (bjt)Но, когда ночь подошла к концу, и наступил день, монах [тоже] рассуждает так:
‘bahukā kho me paccayā maraṇassa—
kho → (bj)“[Этим днём] я могу умереть из-за различных причин:
ahi vā maṁ ḍaṁseyya, vicchiko vā maṁ ḍaṁseyya, satapadī vā maṁ ḍaṁseyya;
ḍaṁseyya → ḍaseyya (bj)Змея может укусить меня, или скорпион, или многоножка могут ужалить меня,
tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo.и из-за этого я могу умереть. Это будет помехой для меня.
Upakkhalitvā vā papateyyaṁ, bhattaṁ vā me bhuttaṁ byāpajjeyya, pittaṁ vā me kuppeyya, semhaṁ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṁ;
upakkhalitvā vā → upakkhilitvā vāhaṁ (bj) | vā → (bj) | vātā → (sya-all, pts) | kuppeyya → omitted by Ph. (pts note) | byāpajjeyya → vyāpajjeyya (pts)Я могу споткнуться и упасть, или моя еда не переварится во мне, или желчь станет спровоцированной, или слизь станет спровоцированной, или острые ветры во мне станут спровоцированными;
tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo’ti.
antarāyoti → antarāyo (bjt) | antarāyoti → antarāyo ti (pts)и из-за этого я могу умереть. Это будет помехой для меня”.
Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṁ:
paṭisañcikkhitabbaṁ → M. Ph. -cikkhati. (pts note)Этому монаху нужно рассуждать так:
‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṁ karontassa antarāyāyā’ti.
assu → Ph. yo me āyu. (pts note) | kālaṁ karontassa → kālaṁkarontassa (bjt) | antarāyāyāti → antarāyāyā ti (pts)“Есть ли у меня какие-либо плохие, неблагие качества, которые не были отброшены, и которые могут стать помехой для меня, если я сегодня днём умру?”
Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti:
sace → sace pana (sya-all) | Sace → M. S. add pana. (pts note)Если, рассмотрев [это], монах знает:
‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṁ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṁyeva pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṁ.
ussoḷhī → ussoḷhi (bj) | appaṭivānī → appaṭivāni (bj) | karaṇīyaṁ → karaṇīyyā (bj) | tesu → ba. tesaṁ (sya-all: yu.) | me → omitted by Ph. (pts note) | divā → M. rattiṁ; Ph. ratti- (pts note) | tesaṁ → S. tesu. (pts note) | karaṇīyaṁ → Ph. has kareyya, as in the next phrase, and it continues: evam eva and so on. (pts note) | tesaṁyeva → tesaññeva (bjt) | assu → assaṁ (th) | tesaṁyeva → tesu yeva (th) | antarāyāyāti → antarāyāyā ti (pts) | tesaṁyeva → tesaṁ yeva (pts) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)“у меня есть плохие, неблагие качества, которые не были отброшены, и которые могут стать помехой для меня, если я сегодня днём умру” – то тогда ему следует приложить дополнительное желание, усилие, старание, воодушевление, неутомимость, памятование, и сознательность ради отбрасывания этих плохих, неблагих качеств.
Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṁ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya;
ādittacelo → adittacelo (bj) | kareyya → T. -yyuṁ. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca → chandañ ca vāyāmañ ca ussāhañ ca ussoḷhiñ ca appaṭivāniñ ca satiñ ca sampajaññañ ca (pts)Это как тот, у кого загорелась бы одежда или [волосы] на голове, приложил бы дополнительное желание, усилие, старание, воодушевление, неутомимость, памятование, и сознательность для того, чтобы потушить [пламя] на его одежде или голове –
evamevaṁ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṁyeva pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṁ.
ussoḷhī → ussoḷhi (bj) | appaṭivānī → appaṭivāni (bj) | karaṇīyaṁ → karaṇīyā (bj) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | tesaṁyeva → tesaṁ yeva (th, pts) | evamevaṁ → evam eva (pts) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)точно так же этот монах должен приложить дополнительное желание, усилие, старание, воодушевление, неутомимость, памятование, и сознательность ради отбрасывания этих плохих, неблагих качеств.
Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti:Но, если, рассмотрев [это], монах знает:
‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṁ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṁ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu.
pītipāmojjena → pītipāmujjena (pts) | assu → Ph. āyu. (pts note) | pītipāmujjena → M6. S. -mojjena. (pts note) | antarāyāyāti → antarāyāyā ti (pts)“у меня нет каких-либо плохих, неблагих качеств, которые не были бы отброшены, и которые могли бы стать помехой для меня, если я сегодня днём умру” – то тогда ему следует пребывать в этом самом восторге и радости, тренируясь днём и ночью в [развитии] благих качеств.
Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, maraṇassati evaṁ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā”ti.
bhāvitā → bhāvitā ca (sya-all) | ca → ba. natthi (sya-all: yu.) | bhāvitā → S. adds ca. (pts note) | maraṇassati → maraṇasati (bjt, pts) | amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts)Когда, монахи, памятование о смерти развито и взращено таким образом, оно приносит великий плод и пользу, завершается в бессмертном, оканчивается в бессмертном”.
Dasamaṁ.
dasamaṁ → sārāṇiyādivaggo (th)Десятая.
Sāraṇīyavaggo dutiyo.
sāraṇīyavaggo → sārāṇīya vaggo (bjt)Глава Сарания Вторая.
Dve sāraṇī nisāraṇīyaṁ, bhaddakaṁ anutappiyaṁ;
sāraṇī nisāraṇīyaṁ → sārāṇīya nissāraṇīyaṁ (bj); sārāṇīyā mettaṁ (sya-all); sārānīyā mettaṁ (pts) | nissāraṇīyaṁ → dve sārāṇīyo mettaṁ (bj: sīmu) | sārānīyā → Ph. T. M6. M7 -ya; M. adds nissāranīyam. (pts note) | mettaṁ → Ph. me taṁ; M. ekaṁ. (pts note) anutappiyaṁ nakulaṁ soppamacchā → ananutappiyaṁ nakula maccha dve (pts) | bhaddakaṁ → M6. M7 -ka; Ph. n'; ekaṁ. (pts note) | ananutappiyaṁ → M. Ph. S. anu- (pts note) | Nakula → M. adds suppa; S. kusalā. (pts note) Nakulaṁ soppamacchā ca, dve honti maraṇassatīti.
nakulaṁ soppamacchā → nakulakusalā macchaṁ dve (bj) | soppamacchā → kusalā macchaṁ dve (sya-all) | maccha → M6 kusamajjaṁ; M7 makulamaccha; S. macchaṁ. (pts note) | ca → M6 e'; eva for dve ca. (pts note) | nakulaṁ soppamacchā → maccha dve (pts) dve → (bj, sya-all, pts) | maraṇassatīti → maraṇasatinā dasāti (bj); maraṇasatinā cā ti (pts) | dasāti → nakulaṁ soppamacchā ca dve honti maraṇassatīti (bj: machasaṁ) | maraṇasatinā → M. -satī; Ph. -satinatī. (pts note) | cā → S. dasā; omitted by M. Ph. (pts note) | maraṇassatīti → maraṇassatinā dasāti anuttariyavaggo tatiyo (th)