Gayāsīsasutta
Gayāsīsasutta → adhidevañāṇadassanasuttaṁ (bj)๖๔ คยาสีสสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā gayāyaṁ viharati gayāsīse.
gayāsīse → gāyāsīse (pts) | Gayāyaṁ → Ph. M8. S. Sāvatthiyaṁ. (pts note)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ตำบลคยาสีสะ เขตเมืองคยา
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi …pe…
bhikkhū → bhikkhu (bj) | āmantesi → āmantesi bhikkhavoti (sya-all) | āmantesi:-- → M. Ph. M8 continue: Pubbāhaṁ. (pts note) | ti → S. pe || Bhagavā. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | + → bhagavā etadavoca (th)ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ฯลฯ
“pubbāhaṁ, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddho bodhisattova samāno obhāsaññeva kho sañjānāmi, no ca rūpāni passāmi.
obhāsaññeva → obhāsaṁpi (sya-all); obhāsaṁ hi (pts) | kho → obhāsaṁ hi kho (bj: sīmu) | sambodhā → T. -dhāya. (pts note) | va → M8 ca. (pts note) | hi → S. pi; M. Ph. -sañ ñeva; M8 -saññi. (pts note) | bodhisattova → bodhisatto va (pts)๑. ก่อนจะตรัสรู้ เราเป็นโพธิสัตว์ยังไม่ได้ตรัสรู้ เรารู้โอภาส แต่ไม่ เห็นรูปทั้งหลาย
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)๒. เรานั้นได้มีความคิดดังนี้ว่า
‘sace kho ahaṁ obhāsañceva sañjāneyyaṁ rūpāni ca passeyyaṁ;
obhāsañceva → obhāsañ eva (pts)‘ถ้าเรารู้โอภาสและเห็นรูปทั้งหลาย
evaṁ me idaṁ ñāṇadassanaṁ parisuddhataraṁ assā’ti.
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts) | assāti → assā ti (pts)ด้วยอาการอย่างนี้ ญาณทัสสนะ นี้ของเราก็จะบริสุทธิ์ยิ่งขึ้น’
So kho ahaṁ, bhikkhave, aparena samayena appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañceva sañjānāmi, rūpāni ca passāmi;
ca → omitted by M8. T. (pts note) | obhāsañceva → obhāsañ eva (pts)สมัยต่อมา เรานั้นเป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียร อุทิศกาย และใจอยู่ รู้โอภาสและเห็นรูปทั้งหลาย
no ca kho tāhi devatāhi saddhiṁ santiṭṭhāmi sallapāmi sākacchaṁ samāpajjāmi.
devatāhi → T. M7 add ca. (pts note) | santiṭṭhāmi → M. sandi- throughout. (pts note)แต่เราไม่ได้ยืนเจรจาปราศรัย กับเทวดาเหล่านั้น
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)๓. เรานั้นได้มีความคิดดังนี้ว่า
‘sace kho ahaṁ obhāsañceva sañjāneyyaṁ, rūpāni ca passeyyaṁ, tāhi ca devatāhi saddhiṁ santiṭṭheyyaṁ sallapeyyaṁ sākacchaṁ samāpajjeyyaṁ;
obhāsañceva → obhāsañ eva (pts)‘ถ้าเรารู้โอภาส เห็นรูปทั้งหลาย และยืนเจรจาปราศรัยกับเทวดาเหล่านั้น
evaṁ me idaṁ ñāṇadassanaṁ parisuddhataraṁ assā’ti.
me → T. eva. (pts note) | evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts) | assāti → assā ti (pts)ด้วยอาการอย่างนี้ ญาณทัสสนะนี้ของเราก็จะบริสุทธิ์ยิ่งขึ้น’
So kho ahaṁ, bhikkhave, aparena samayena appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañceva sañjānāmi, rūpāni ca passāmi, tāhi ca devatāhi saddhiṁ santiṭṭhāmi sallapāmi sākacchaṁ samāpajjāmi;
ca → omitted by T. (pts note) | obhāsañceva → obhāsañ eva (pts)สมัยต่อมา เรานั้นเป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียร อุทิศกาย และใจอยู่ รู้โอภาส เห็นรูปทั้งหลาย และยืนเจรจาปราศรัยกับ เทวดาเหล่านั้น
no ca kho tā devatā jānāmi—แต่ไม่รู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า
imā devatā amukamhā vā amukamhā vā devanikāyāti.
devanikāyāti → devanikāyā ti (pts)‘เทวดานี้มาจากเทพ นิกายโน้น ๆ’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)๔-๗. เรานั้นได้มีความคิดดังนี้ว่า
‘sace kho ahaṁ obhāsañceva sañjāneyyaṁ, rūpāni ca passeyyaṁ, tāhi ca devatāhi saddhiṁ santiṭṭheyyaṁ sallapeyyaṁ sākacchaṁ samāpajjeyyaṁ, tā ca devatā jāneyyaṁ:
ca → omitted by T. (pts note) | obhāsañceva → obhāsañ eva (pts)‘ถ้าเรารู้โอภาส เห็นรูปทั้งหลาย ยืนเจรจา ปราศรัยกับเทวดาเหล่านั้น และรู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า
“imā devatā amukamhā vā amukamhā vā devanikāyā”ti;
devanikāyāti → devanikāyā ti (ms2005, pts)‘เทวดาเหล่านี้ มาจากเทพนิกายโน้น ๆ’
evaṁ me idaṁ ñāṇadassanaṁ parisuddhataraṁ assā’ti.
me → ce (bj) | evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts) | assāti → assā ti (pts)ด้วยอาการอย่างนี้ ญาณทัสสนะนี้ของเรา ก็จะบริสุทธิ์ยิ่งขึ้น’
So kho ahaṁ, bhikkhave, aparena samayena appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañceva sañjānāmi, rūpāni ca passāmi, tāhi ca devatāhi saddhiṁ santiṭṭhāmi sallapāmi sākacchaṁ samāpajjāmi, tā ca devatā jānāmi:
ātāpī → ātāpi (bj) | obhāsañceva → obhāsañ eva (pts)สมัยต่อมา เรานั้นเป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียร อุทิศกาย และใจอยู่ รู้โอภาส เห็นรูปทั้งหลาย ยืนเจรจาปราศรัยกับเทวดา เหล่านั้น และรู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า
‘imā devatā amukamhā vā amukamhā vā devanikāyā’ti;
devatā → M8 continues: imassa kammassa, as below at the second place where it occurs. (pts note) | devanikāyāti → devanikāyā ti (pts)‘เทวดาเหล่านี้มาจากเทพ นิกายโน้น ๆ’
no ca kho tā devatā jānāmi:แต่ไม่รู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า
‘imā devatā imassa kammassa vipākena ito cutā tattha upapannā’ti …pe…
upapannāti → uppannāti (bj) | upapannā → Ph. tatth'; throughout; T. M6. M7 uppa- always. (pts note) | upapannāti → upapannā ti (pts)‘ด้วยวิบากแห่งกรรมนี้ เทวดาเหล่านี้จุติจากภพนี้แล้ว จึงมาเกิดในภพนั้น’ ฯลฯ
tā ca devatā jānāmi:
ca → T. 'va; omitted by M6. M7. (pts note)รู้จัก เทวดาเหล่านั้นว่า
‘imā devatā imassa kammassa vipākena ito cutā tattha upapannā’ti;
upapannāti → uppannā ti (bj) | upapannāti → upapannā ti (pts)‘ด้วยวิบากแห่งกรรมนี้ เทวดาเหล่านี้จุติจาก ภพนี้แล้ว จึงมาเกิดในภพนั้น’
no ca kho tā devatā jānāmi:
no → M8 omits no ca . . .jā- (pts note)แต่ไม่รู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า
‘imā devatā imassa kammassa vipākena evamāhārā evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyo’ti …pe…
imassa kammassa vipākena → (sya-all, pts) | devatā → M. Ph. add imassa kammassa vipākena. (pts note) | evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvediniyo → M8 continues: no ca kho and so on. (pts note) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyoti → evaṁ sukhadukkhapaṭisaṁvediniyoti (bjt) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyoti → evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvediniyoti (th) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyoti → evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvediniyo ti (pts)‘ด้วย วิบากแห่งกรรมนี้ เทวดาเหล่านี้มีอาหารอย่างนี้ เสวยสุขและทุกข์ อย่างนี้’ ฯลฯ
tā ca devatā jānāmi:
ca → omitted by T. M6. M7. (pts note)รู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า
‘imā devatā imassa kammassa vipākena evamāhārā evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyo’ti;
imassa kammassa vipākena → (sya-all, pts) | devatā → M. adds imassa kammassa vipākena; M6 continues: jānāmi imā devatā evaṁdīghā- and so on. (pts note) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyoti → evaṁ sukhadukkhapaṭisaṁvediniyoti (bjt)‘ด้วยวิบากแห่งกรรมนี้ เทวดาเหล่านี้มีอาหารอย่างนี้ เสวยสุขและทุกข์อย่างนี้’
no ca kho tā devatā jānāmi:แต่ไม่รู้จัก เทวดาเหล่านั้นว่า
‘imā devatā evaṁdīghāyukā evaṁciraṭṭhitikā’ti …pe…
evaṁdīghāyukā evaṁciraṭṭhitikāti → evaṁ dīghāyukā evaṁ ciraṭṭhitikāti (bjt) | evaṁciraṭṭhitikāti → evaṁciraṭṭhitikā ti (pts)‘เทวดาเหล่านี้มีอายุยืนอย่างนี้ ดำรงอยู่ได้นาน อย่างนี้’ ฯลฯ
tā ca devatā jānāmi:
ca → omitted by M8 T. M6. (pts note)รู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า
‘imā devatā evaṁdīghāyukā evaṁciraṭṭhitikā’ti;
evaṁdīghāyukā evaṁciraṭṭhitikāti → evaṁ dīghāyukā evaṁ ciraṭṭhitikāti (bjt) | evaṁciraṭṭhitikāti → evaṁciraṭṭhitikā ti (pts)‘เทวดาเหล่านี้มีอายุยืนอย่างนี้ ดำรงอยู่ได้นานอย่างนี้’
no ca kho tā devatā jānāmi yadi vā me imāhi devatāhi saddhiṁ sannivutthapubbaṁ yadi vā na sannivutthapubbanti.
vā → M8 ca. (pts note) | sannivutthapubbaṁ → M. Ph. -vuṭṭha- throughout; M8 adds vā. (pts note) | sannivutthapubbanti → sannivutthapubban ti (pts)แต่ไม่รู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า ‘เราเคยอยู่ร่วม หรือไม่เคยอยู่ร่วมกับเทวดาเหล่านี้’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)๘. เรานั้นได้มีความคิดดังนี้ว่า
‘sace kho ahaṁ obhāsañceva sañjāneyyaṁ, rūpāni ca passeyyaṁ, tāhi ca devatāhi saddhiṁ santiṭṭheyyaṁ sallapeyyaṁ sākacchaṁ samāpajjeyyaṁ, tā ca devatā jāneyyaṁ:
ca → omitted by Ph. M8. T. M6. M7. (pts note) | ca → omitted by Ph. M8. M7; T. M6 'va. (pts note) | obhāsañceva → obhāsañ eva (pts)‘ถ้าเรารู้โอภาส เห็นรูปทั้งหลาย ยืนเจรจา ปราศรัยกับเทวดาเหล่านั้น และรู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า
“imā devatā amukamhā vā amukamhā vā devanikāyā”ti, tā ca devatā jāneyyaṁ:
devanikāyāti → devanikāyā ti (ms2005, pts)‘เทวดาเหล่านี้ มาจากเทพนิกายโน้น ๆ’ รู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า
“imā devatā imassa kammassa vipākena ito cutā tattha upapannā”ti, tā ca devatā jāneyyaṁ:
upapannāti → uppannāti (bj) | ca → omitted by Ph. M8. M6; M7 (only the first time). (pts note) | upapannāti → upapannā ti (ms2005, pts)‘ด้วยวิบากแห่ง กรรมนี้ เทวดาเหล่านี้จุติจากภพนี้แล้ว จึงมาเกิดในภพนั้น’ รู้จัก เทวดาเหล่านั้นว่า
“imā devatā evamāhārā evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyo”ti, tā ca devatā jāneyyaṁ:
ca → omitted by Ph. (pts note) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyoti → evaṁ sukhadukkhapaṭisaṁvediniyoti (bjt) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyoti → evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvediniyoti (th) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyoti → evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyo ti (ms2005) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyoti → evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvediniyo ti (pts)‘เทวดาเหล่านี้มีอาหารอย่างนี้ เสวยสุขและทุกข์ อย่างนี้’ รู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า
“imā devatā evaṁdīghāyukā evaṁciraṭṭhitikā”ti, tā ca devatā jāneyyaṁ yadi vā me imāhi devatāhi saddhiṁ sannivutthapubbaṁ yadi vā na sannivutthapubbanti;
ca → omitted by Ph. M6. M7; T. 'va. (pts note) | evaṁdīghāyukā evaṁciraṭṭhitikāti → evaṁ dīghāyukā evaṁ ciraṭṭhitikāti (bjt) | evaṁciraṭṭhitikāti → evaṁciraṭṭhitikā ti (ms2005, pts) | sannivutthapubbanti → sannivutthapubban ti (pts)‘เทวดาเหล่านี้มีอายุยืนอย่างนี้ ดำรงอยู่ได้นานอย่างนี้’ และรู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า ‘เราเคยอยู่ร่วม หรือไม่เคยอยู่ร่วมกับเทวดาเหล่านี้’
evaṁ me idaṁ ñāṇadassanaṁ parisuddhataraṁ assā’ti.
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts) | assāti → assā ti (pts)ญาณทัสสนะนี้ของเราก็จะ บริสุทธิ์ยิ่งขึ้น’
So kho ahaṁ, bhikkhave, aparena samayena appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañceva sañjānāmi, rūpāni ca passāmi, tāhi ca devatāhi saddhiṁ santiṭṭhāmi sallapāmi sākacchaṁ samāpajjāmi, tā ca devatā jānāmi:
ca → omitted by T. (pts note) | ca → T. 'va; omitted by M6. (pts note) | tāhi ca → tāhica (bjt) | obhāsañceva → obhāsañ eva (pts)สมัยต่อมา เรานั้นเป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียร อุทิศกาย และใจอยู่ รู้โอภาส เห็นรูปทั้งหลาย ยืนเจรจาปราศรัยกับเทวดา เหล่านั้น และรู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า
‘imā devatā amukamhā vā amukamhā vā devanikāyā’ti, tā ca devatā jānāmi:
devanikāyāti → devanikāyā ti (pts)‘เทวดาเหล่านี้ มาจากเทพ นิกายโน้น ๆ’ รู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า
‘imā devatā imassa kammassa vipākena ito cutā tattha upapannā’ti, tā ca devatā jānāmi:
upapannāti → uppannāti (bj) | ca → omitted by M8. M7. (pts note) | upapannāti → upapannā ti (pts)‘ด้วยวิบากแห่งกรรมนี้ เทวดาเหล่านี้จุติจากภพนี้แล้ว จึงมาเกิดในภพนั้น’ รู้จักเทวดา เหล่านั้นว่า
‘imā devatā evamāhārā evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyo’ti, tā ca devatā jānāmi:
tā → M8 omits this sentence. (pts note) | ca → T. 'va; omitted by M6. M7. (pts note) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyoti → evaṁ sukhadukkhapaṭisaṁvediniyoti (bjt) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyoti → evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvediniyoti (th) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvediniyoti → evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvediniyo ti (pts)‘เทวดาเหล่านี้มีอาหารอย่างนี้ เสวยสุขและทุกข์อย่างนี้’ รู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า
‘imā devatā evaṁdīghāyukā evaṁciraṭṭhitikā’ti, tā ca devatā jānāmi yadi vā me devatāhi saddhiṁ sannivutthapubbaṁ yadi vā na sannivutthapubbanti.
me → me imāhi (bj); me tāhi (sya-all, pts) | evaṁdīghāyukā evaṁciraṭṭhitikāti → evaṁ dīghāyukā evaṁ ciraṭṭhitikāti (bjt) | evaṁciraṭṭhitikāti → evaṁciraṭṭhitikā ti (pts) | sannivutthapubbanti → sannivutthapubban ti (pts)‘เทวดาเหล่านี้มีอายุยืนอย่างนี้ ดำรงอยู่ได้ นานอย่างนี้’ และรู้จักเทวดาเหล่านั้นว่า ‘เราเคยอยู่ร่วมหรือไม่เคย อยู่ร่วมกับเทวดาเหล่านี้’
Yāvakīvañca me, bhikkhave, evaṁ aṭṭhaparivaṭṭaṁ adhidevañāṇadassanaṁ na suvisuddhaṁ ahosi, neva tāvāhaṁ, bhikkhave, ‘sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.
abhisambuddho’ti → abhisambuddho (sya-all, pts1ed) | aṭṭhaparivaṭṭaṁ → aṭṭhaparivaṭṭhaṁ (pts) | abhisambuddho’ti → abhisambuddho (cck: sī. syā. pī.) | kīvañ → M8 yāvañ. (pts note) | me → M. M8 c'ime; M6 omits me. (pts note) | abhisambuddho → M. Ph. M8 add ti. (pts note) | paccaññāsiṁ → Ph. M8 -si. (pts note) | yāvakīvañca → yāva kīvañ ca (pts)อธิเทวญาณทัสสนะ(ความรู้ความเห็นเกี่ยวกับเทวดาผู้ยิ่ง)ของเรา ๘ ขั้นอย่างนี้ ยังไม่หมดจดดีตราบใด เราก็ยังไม่ยืนยันว่า เป็นผู้ตรัสรู้สัมมาสัมโพธิญาณอันยอด เยี่ยมในโลกพร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดา และมนุษย์ตราบนั้น
Yato ca kho me, bhikkhave, evaṁ aṭṭhaparivaṭṭaṁ adhidevañāṇadassanaṁ suvisuddhaṁ ahosi, athāhaṁ, bhikkhave, ‘sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ;
aṭṭhaparivaṭṭaṁ → aṭṭhaparivattaṁ (bj) | aṭṭhaparivaṭṭaṁ → M. M8 -vattaṁ; Ph. -vuttaṁ, then -vattaṁ; T. M7 -vaddhaṁ; M6 -vaṭṭaṁ, then -vaddhaṁ. (pts note) | abhisambuddho → M. Ph. M8 add ti. (pts note) | paccaññāsiṁ → Ph. M8 -si. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย เมื่อใด อธิเทวญาณทัสสนะของเรา ๘ ขั้นอย่างนี้หมดจดดีแล้ว เมื่อนั้น เราจึงยืนยันได้ว่า เป็นผู้ตรัสรู้สัมมาสัมโพธิญาณอันยอดเยี่ยมในโลกพร้อมทั้ง เทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดา และมนุษย์
ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi;
ñāṇañca → ñāṇañ ca (pts)ญาณทัสสนะเกิดขึ้นแก่เราว่า
akuppā me cetovimutti; ayamantimā jāti natthi dāni punabbhavo”ti.
cetovimutti → vimutti (si, mr) | natthi dāni punabbhavoti catutthaṁ → natthidāni punabbhavo ti (bj) | punabbhavoti catutthaṁ → punabbhavo ti aṭṭh imāni (pts) | cetovimutti → vimutti (cck: ka. sī. ka.) | cetovimutti → Ph. T. M7 vimutti. (pts note) | ayamantimā → ayam antimā (pts)‘เจโตวิมุตติของเราไม่กำเริบ ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย บัดนี้ ภพใหม่ไม่มีอีก’