1. Ratanacaṅkamanakaṇḍa
Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
Brahmā ca lokādhipatī sahampatī, katañjalī anadhivaraṁ ayācatha;
sahampatī → sahampati (sya1ed, sya2ed, km) “Santīdha sattāpparajakkhajātikā, desehi dhammaṁ anukampimaṁ pajaṁ”.Sampannavijjācaraṇassa tādino, jutindharassantimadehadhārino; Tathāgatassappaṭipuggalassa, uppajji kāruññatā sabbasatte.
“Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṁ kīdisako naruttamo; Iddhibalaṁ paññābalañca kīdisaṁ, buddhabalaṁ lokahitassa kīdisaṁ.
Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṁ edisako naruttamo; Iddhibalaṁ paññābalañca edisaṁ, buddhabalaṁ lokahitassa edisaṁ.
Handāhaṁ dassayissāmi, buddhabalamanuttaraṁ; Caṅkamaṁ māpayissāmi, nabhe ratanamaṇḍitaṁ”.
Caṅkamaṁ → caṅkamaṁ tattha (bj, pts-vp-pli1-2)Bhummā mahārājikā tāvatiṁsā, yāmā ca devā tusitā ca nimmitā; Paranimmitā yepi ca brahmakāyikā, ānanditā vipulamakaṁsu ghosaṁ.
Obhāsitā ca pathavī sadevakā, puthū ca lokantarikā asaṁvutā; Tamo ca tibbo vihato tadā ahu, disvāna accherakaṁ pāṭihīraṁ.
Sadevagandhabbamanussarakkhase, ābhā uḷārā vipulā ajāyatha; Imasmiṁ loke parasmiñcobhayasmiṁ, adho ca uddhaṁ tiriyañca vitthataṁ.
parasmiñcobhayasmiṁ → parasmiṁ cūbhaye (sya1ed, sya2ed, km)Sattuttamo anadhivaro vināyako, satthā ahū devamanussapūjito; Mahānubhāvo satapuññalakkhaṇo, dassesi accherakaṁ pāṭihīraṁ.
So yācito devavarena cakkhumā, atthaṁ samekkhitvā tadā naruttamo; Caṅkamaṁ māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṁ sabbaratananimmitaṁ.
Iddhī ca ādesanānusāsanī, tipāṭihīre bhagavā vasī ahu; Caṅkamaṁ māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṁ sabbaratananimmitaṁ.
Dasasahassīlokadhātuyā, sinerupabbatuttame; Thambheva dassesi paṭipāṭiyā, caṅkame ratanāmaye.
Dasasahassī atikkamma, caṅkamaṁ māpayī jino; Sabbasoṇṇamayā passe, caṅkame ratanāmaye.
Tulāsaṅghāṭānuvaggā, sovaṇṇaphalakatthatā; Vedikā sabbasovaṇṇā, dubhato passesu nimmitā.
Maṇimuttāvālikākiṇṇā, nimmito ratanāmayo; Obhāseti disā sabbā, sataraṁsīva uggato.
Tasmiṁ caṅkamane dhīro, dvattiṁsavaralakkhaṇo; Virocamāno sambuddho, caṅkame caṅkamī jino.
Dibbaṁ mandāravaṁ pupphaṁ, padumaṁ pārichattakaṁ; Caṅkamane okiranti, sabbe devā samāgatā.
Passanti taṁ devasaṅghā, dasasahassī pamoditā; Namassamānā nipatanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
Tāvatiṁsā ca yāmā ca, tusitā cāpi devatā; Nimmānaratino devā, ye devā vasavattino; Udaggacittā sumanā, passanti lokanāyakaṁ.
Sadevagandhabbamanussarakkhasā, nāgā supaṇṇā atha vāpi kinnarā; Passanti taṁ lokahitānukampakaṁ, nabheva accuggatacandamaṇḍalaṁ.
Ābhassarā subhakiṇhā, vehapphalā akaniṭṭhā ca devatā; Susuddhasukkavatthavasanā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.
Muñcanti pupphaṁ pana pañcavaṇṇikaṁ, mandāravaṁ candanacuṇṇamissitaṁ; Bhamenti celāni ca ambare tadā, “Aho jino lokahitānukampako.
Tuvaṁ satthā ca ketū ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṁ; Parāyaṇo patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo”.
dvipaduttamo → dipaduttamo (bj, sya1ed, sya2ed)Dasasahassīlokadhātuyā, devatāyo mahiddhikā; Parivāretvā namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
Devatā devakaññā ca, pasannā tuṭṭhamānasā; Pañcavaṇṇikapupphehi, pūjayanti narāsabhaṁ.
Passanti taṁ devasaṅghā, pasannā tuṭṭhamānasā; Pañcavaṇṇikapupphehi, pūjayanti narāsabhaṁ.
“Aho acchariyaṁ loke, abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ; Na medisaṁ bhūtapubbaṁ, accheraṁ lomahaṁsanaṁ”.
Sakasakamhi bhavane, nisīditvāna devatā; Hasanti tā mahāhasitaṁ, disvānaccherakaṁ nabhe.
Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā, tiṇapanthanivāsino; Katañjalī namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
Yepi dīghāyukā nāgā, puññavanto mahiddhikā; Pamoditā namassanti, pūjayanti naruttamaṁ.
Saṅgītiyo pavattenti, ambare anilañjase; Cammanaddhāni vādenti, disvānaccherakaṁ nabhe.
Saṅkhā ca paṇavā ceva, athopi ḍiṇḍimā bahū;
ḍiṇḍimā → ḍeṇḍimā (bj, sya1ed, sya2ed) Antalikkhasmiṁ vajjanti, disvānaccherakaṁ nabhe.“Abbhuto vata no ajja, uppajji lomahaṁsano; Dhuvamatthasiddhiṁ labhāma, khaṇo no paṭipādito”.
Buddhoti tesaṁ sutvāna, pīti uppajji tāvade; Buddho buddhoti kathayantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.
Hiṅkārā sādhukārā ca, ukkuṭṭhi sampahaṁsanaṁ;
sādhukārā ca → hiṅkāraṁ sādhukārañca (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1-2) ukkuṭṭhi sampahaṁsanaṁ → ukkuṭṭhi sampasādanaṁ (bj); ukkuṭṭhisampanādanaṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); ukkuṭṭhiṁ sampasādanaṁ (pts-vp-pli2) Pajā ca vividhā gagane, vattenti pañjalīkatā.Gāyanti seḷenti ca vādayanti ca, bhujāni pothenti ca naccayanti ca; Muñcanti pupphaṁ pana pañcavaṇṇikaṁ, mandāravaṁ candanacuṇṇamissitaṁ.
“Yathā tuyhaṁ mahāvīra, pādesu cakkalakkhaṇaṁ; Dhajavajirapaṭākā, vaḍḍhamānaṅkusācitaṁ.
Rūpe sīle samādhimhi, paññāya ca asādiso; Vimuttiyā asamasamo, dhammacakkappavattane.
Dasanāgabalaṁ kāye, tuyhaṁ pākatikaṁ balaṁ; Iddhibalena asamo, dhammacakkappavattane.
Evaṁ sabbaguṇūpetaṁ, sabbaṅgasamupāgataṁ; Mahāmuniṁ kāruṇikaṁ, lokanāthaṁ namassatha.
Abhivādanaṁ thomanañca, vandanañca pasaṁsanaṁ; Namassanañca pūjañca, sabbaṁ arahasī tuvaṁ.
Ye keci loke vandaneyyā, vandanaṁ arahanti ye; Sabbaseṭṭho mahāvīra, sadiso te na vijjati.
Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido; Gijjhakūṭe ṭhitoyeva, passati lokanāyakaṁ.
Suphullaṁ sālarājaṁva, candaṁva gagane yathā; Majjhanhikeva sūriyaṁ, olokesi narāsabhaṁ.
Majjhanhikeva → majjhantikeva (sabbattha)Jalantaṁ dīparukkhaṁva, taruṇasūriyaṁva uggataṁ; Byāmappabhānurañjitaṁ, dhīraṁ passati lokanāyakaṁ.
Pañcannaṁ bhikkhusatānaṁ, katakiccāna tādinaṁ; Khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ, khaṇena sannipātayi.
Lokappasādanaṁ nāma, pāṭihīraṁ nidassayi; Amhepi tattha gantvāna, vandissāma mayaṁ jinaṁ.
Etha sabbe gamissāma, pucchissāma mayaṁ jinaṁ; Kaṅkhaṁ vinodayissāma, passitvā lokanāyakaṁ”.
Sādhūti te paṭissutvā, nipakā saṁvutindriyā; Pattacīvaramādāya, taramānā upāgamuṁ.
Khīṇāsavehi vimalehi, dantehi uttame dame; Sāriputto mahāpañño, iddhiyā upasaṅkami.
Tehi bhikkhūhi parivuto, sāriputto mahāgaṇī; Laḷanto devova gagane, iddhiyā upasaṅkami.
Ukkāsitañca khipitaṁ, ajjhupekkhiya subbatā;
Ukkāsitañca khipitaṁ → ukkāsitañca khipitañca (sya1ed, sya2ed) Sagāravā sappatissā, sambuddhaṁ upasaṅkamuṁ.Upasaṅkamitvā passanti, sayambhuṁ lokanāyakaṁ; Nabhe accuggataṁ dhīraṁ, candaṁva gagane yathā.
Jalantaṁ dīparukkhaṁva, vijjuṁva gagane yathā; Majjhanhikeva sūriyaṁ, passanti lokanāyakaṁ.
Pañcabhikkhusatā sabbe, passanti lokanāyakaṁ; Rahadamiva vippasannaṁ, suphullaṁ padumaṁ yathā.
Añjaliṁ paggahetvāna, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā; Namassamānā nipatanti, satthuno cakkalakkhaṇe.
Sāriputto mahāpañño, koraṇḍasamasādiso; Samādhijjhānakusalo, vandate lokanāyakaṁ.
Gajjitā kālameghova, nīluppalasamasādiso; Iddhibalena asamo, moggallāno mahiddhiko.
Mahākassapopi ca thero, uttattakanakasannibho; Dhutaguṇe agganikkhitto, thomito satthuvaṇṇito.
Dibbacakkhūnaṁ yo aggo, anuruddho mahāgaṇī; Ñātiseṭṭho bhagavato, avidūreva tiṭṭhati.
Āpattianāpattiyā, satekicchāya kovido; Vinaye agganikkhitto, upāli satthuvaṇṇito.
Sukhumanipuṇatthapaṭividdho, kathikānaṁ pavaro gaṇī; Isi mantāniyā putto, puṇṇo nāmāti vissuto.
Etesaṁ cittamaññāya, opammakusalo muni; Kaṅkhacchedo mahāvīro, kathesi attano guṇaṁ.
“Cattāro te asaṅkheyyā, koṭi yesaṁ na nāyati; Sattakāyo ca ākāso, cakkavāḷā canantakā; Buddhañāṇaṁ appameyyaṁ, na sakkā ete vijānituṁ.
Kimetaṁ acchariyaṁ loke, yaṁ me iddhivikubbanaṁ; Aññe bahū acchariyā, abbhutā lomahaṁsanā.
Yadāhaṁ tusite kāye, santusito nāmahaṁ tadā; Dasasahassī samāgamma, yācanti pañjalī mamaṁ.
‘Kālo kho te mahāvīra, uppajja mātukucchiyaṁ;
Kālo kho te → kālo deva (bj, pts-vp-pli1-2); kāloyaṁ te (sya1ed, sya2ed, mr) Sadevakaṁ tārayanto, bujjhassu amataṁ padaṁ’.Tusitā kāyā cavitvāna, yadā okkami kucchiyaṁ; Dasasahassīlokadhātu, kampittha dharaṇī tadā.
Yadāhaṁ mātukucchito, sampajānova nikkhamiṁ; Sādhukāraṁ pavattenti, dasasahassī pakampatha.
Okkantiṁ me samo natthi, jātito abhinikkhame; Sambodhiyaṁ ahaṁ seṭṭho, dhammacakkappavattane.
Aho acchariyaṁ loke, buddhānaṁ guṇamahantatā; Dasasahassīlokadhātu, chappakāraṁ pakampatha; Obhāso ca mahā āsi, accheraṁ lomahaṁsanaṁ”.
Bhagavā tamhi samaye, lokajeṭṭho narāsabho;
Bhagavā tamhi → bhagavā ca tamhi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1-2, mr) Sadevakaṁ dassayanto, iddhiyā caṅkamī jino.Caṅkame caṅkamantova, kathesi lokanāyako; Antarā na nivatteti, catuhatthe caṅkame yathā.
Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido; Paññāya pāramippatto, pucchati lokanāyakaṁ.
“Kīdiso te mahāvīra, abhinīhāro naruttama; Kamhi kāle tayā dhīra, patthitā bodhimuttamā.
Dānaṁ sīlañca nekkhammaṁ, paññāvīriyañca kīdisaṁ; Khantisaccamadhiṭṭhānaṁ, mettupekkhā ca kīdisā.
Dasa pāramī tayā dhīra, kīdisī lokanāyaka; Kathaṁ upapāramī puṇṇā, paramatthapāramī kathaṁ”.
Tassa puṭṭho viyākāsi, karavīkamadhuragiro; Nibbāpayanto hadayaṁ, hāsayanto sadevakaṁ.
Atītabuddhānaṁ jinānaṁ desitaṁ, nikīlitaṁ buddhaparamparāgataṁ;
nikīlitaṁ → nikīḷitaṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1-2, mr) Pubbenivāsānugatāya buddhiyā, pakāsayī lokahitaṁ sadevake.“Pītipāmojjajananaṁ, sokasallavinodanaṁ; Sabbasampattipaṭilābhaṁ, cittīkatvā suṇātha me.
Madanimmadanaṁ sokanudaṁ, saṁsāraparimocanaṁ; Sabbadukkhakkhayaṁ maggaṁ, sakkaccaṁ paṭipajjathā”ti.
