1. Ratanacaṅkamanakaṇḍa
Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
Brahmā ca lokādhipatī sahampatī, katañjalī anadhivaraṁ ayācatha;
sahampatī → sahampati (sya1ed, sya2ed, km) | sahampatī → sahampati (bj); samahpati (sya-all) | sahampati → sahampatī, machasaṁ, sīmu, a.bud (bj note) | sahampatī → sahampati (cck: syā. kaṁ.) “Santīdha sattāpparajakkhajātikā, desehi dhammaṁ anukampimaṁ pajaṁ”.
sattāpparajakkhajātikā → sattā apparajakkhajātikā (bj, sya-all, pts) | apparajakkhajātikā → sattāpparajakkhajātikā (bj: machasaṁ, a.bud) pajaṁ → Interpolated stanzas in T:-- Bhagavā lokādhipatī nar'uttamo katañjalī brahmagaṇehi yācito: santīdha dhīrā'pparajakkhajātikā desetu dhammaṁ anukamp'imaṁ pajaṁ. Desetu sugato dhammaṁ desetu amataṁ padaṁ lokānam-anukampāya dhammaṁ desetu nāyaka. (pts note)Sampannavijjācaraṇassa tādino, jutindharassantimadehadhārino; Tathāgatassappaṭipuggalassa, uppajji kāruññatā sabbasatte.
sabbasatte → T interpolates: Taṁ sutvā bhagavā satthā idaṁ vacanamabravī and adds 17 stanzas not given in other editions. (pts note)“Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṁ kīdisako naruttamo;
sadevamānusā → sadeva manussā (sya-all) Iddhibalaṁ paññābalañca kīdisaṁ, buddhabalaṁ lokahitassa kīdisaṁ.
buddhabalaṁ → buddhibalaṁ (bj)Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṁ edisako naruttamo;
sadevamānusā → sadeva manussā (sya-all) | ete → R Na bho te (pts note) | sadevamānusā → T -manussā (pts note) edisako → īdisako (bj, sya-all) | edisako naruttamo → īdisako nar uttamo (pts) | īdisako → BN edisako (pts note) Iddhibalaṁ paññābalañca edisaṁ, buddhabalaṁ lokahitassa edisaṁ.
edisaṁ → īdisaṁ (bj, sya-all, pts) | īdisaṁ → edisaṁ (bj: machasaṁ, a.bud) edisaṁ → īdisaṁ (bj, sya-all, pts) | īdisaṁ → edisaṁ (bj: machasaṁ, a.bud) | īdisaṁ → BN edisaṁ (pts note)Handāhaṁ dassayissāmi, buddhabalamanuttaraṁ;
anuttaraṁ → buddhabalamanuttaraṁ (bj: machasaṁ, a.bud) Caṅkamaṁ māpayissāmi, nabhe ratanamaṇḍitaṁ”.
Caṅkamaṁ → caṅkamaṁ tattha (bj, pts-vp-pli1-2) ratanamaṇḍitaṁ → sabbaratanamaṇḍitaṁ (bj: a.bud)Bhummā mahārājikā tāvatiṁsā, yāmā ca devā tusitā ca nimmitā;
mahārājikā tāvatiṁsā → mahārājikatāvatiṁsā (pts) Paranimmitā yepi ca brahmakāyikā, ānanditā vipulamakaṁsu ghosaṁ.Obhāsitā ca pathavī sadevakā, puthū ca lokantarikā asaṁvutā;
pathavī → paṭhavī (bj, sya-all, pts) | paṭhavī → BN pathavī (pts note) Tamo ca tibbo vihato tadā ahu, disvāna accherakaṁ pāṭihīraṁ.
ahu → ahū (bj, pts)Sadevagandhabbamanussarakkhase, ābhā uḷārā vipulā ajāyatha;
ajāyatha → ajāyata (bj: bujamu) | uḷārā → R ulārā (pts note) Imasmiṁ loke parasmiñcobhayasmiṁ, adho ca uddhaṁ tiriyañca vitthataṁ.
parasmiñcobhayasmiṁ → parasmiṁ cūbhaye (sya1ed, sya2ed, km) | parasmiñcobhayasmiṁ adho ca → parasmiñcohayasmiṁ adhopi (bj); parasmiṁ cūbhaye adhopi (sya-all) | parasmiñcohayasmiṁ → parasmiñcobhaye (bj: a.bud); cūbhaye (bj: syā) | parasmiñcobhayasmiṁ → parasmiṁ cūbhaye (cck: syā. kaṁ.) | cobhayasmiṁ → T cūbhaye (pts note)Sattuttamo anadhivaro vināyako, satthā ahū devamanussapūjito;
ahū devamanussapūjito → ahu deva manussa pūjito (sya-all) Mahānubhāvo satapuññalakkhaṇo, dassesi accherakaṁ pāṭihīraṁ.
pāṭihīraṁ → T -hīriyaṁ; T interpolates two stanzas here. (pts note)So yācito devavarena cakkhumā, atthaṁ samekkhitvā tadā naruttamo;
samekkhitvā → samekkhitva (bj, pts) | samekkhitva → BNRT samekkhitvā (pts note) Caṅkamaṁ māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṁ sabbaratananimmitaṁ.
caṅkamaṁ → caṅkamaṁ tattha (pts) | tattha → tattha iti (bj: machasaṁ natthi.) | Caṅkamaṁ → caṅkamaṁ tattha (cck: sī.) | tattha → BNT omit (pts note)Iddhī ca ādesanānusāsanī, tipāṭihīre bhagavā vasī ahu;
iddhī → iddhi (sya-all) ahu → S ahū (pts note) Caṅkamaṁ māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṁ sabbaratananimmitaṁ.
caṅkamaṁ → R caṅkamanaṁ (pts note)Dasasahassīlokadhātuyā, sinerupabbatuttame;
dasasahassīlokadhātuyā sinerupabbatuttame → dasasahassi lokadhātuyā sineru pabbatuttame (sya-all) Thambheva dassesi paṭipāṭiyā, caṅkame ratanāmaye.Dasasahassī atikkamma, caṅkamaṁ māpayī jino;
dasasahassī → dasasahassaṁ (sya-all) Sabbasoṇṇamayā passe, caṅkame ratanāmaye.
sabbasoṇṇamayā → sabbasovaṇṇamayā (bj, sya-all, pts) | sabbasovaṇṇamayā → sabbasoṇṇamayā (bj: machasaṁ) | sabbasovaṇṇamayā → B sabbasoṇṇamayā (pts note)Tulāsaṅghāṭānuvaggā, sovaṇṇaphalakatthatā;
Tulāsaṅghāṭānuvaggā → T -ānuvattā (pts note) atthatā → T -atthakā (pts note) Vedikā sabbasovaṇṇā, dubhato passesu nimmitā.
sabbasovaṇṇā → sabbā sovaṇṇa (bj: sīmu) | sabbasovaṇṇā → S sabbā sovaṇṇā (pts note) nimmitā → R -passe sunim- (w.r.) (pts note)Maṇimuttāvālikākiṇṇā, nimmito ratanāmayo;
maṇimuttāvālikākiṇṇā nimmito ratanāmayo → maṇimuttā vālukākiṇṇānimmitā ratanāmayā (bj, pts) | maṇimuttāvālikākiṇṇā → maṇimuttāvālukākiṇṇā (cck); maṇi muttā vālukākiṇṇo (sya-all) | Maṇimuttāvālukākiṇṇā → B -vālikā-, T maṇimuttāvālukākiṇṇo, R -vālukā kiṇṇā (w.r.) (pts note) vālukākiṇṇānimmitā → vālikākiṇṇā (bj: machasaṁ, a.bud) | ratanāmayā → BNT nimmito ratanāmayo (pts note) Obhāseti disā sabbā, sataraṁsīva uggato.Tasmiṁ caṅkamane dhīro, dvattiṁsavaralakkhaṇo; Virocamāno sambuddho, caṅkame caṅkamī jino.
caṅkamī → R caṅkami (pts note)Dibbaṁ mandāravaṁ pupphaṁ, padumaṁ pārichattakaṁ;
pāricchattakaṁ → pārichatatakaṁ (bj: machasaṁ) Caṅkamane okiranti, sabbe devā samāgatā.
caṅkamane → S caṅkamaṇe (pts note)Passanti taṁ devasaṅghā, dasasahassī pamoditā;
pamoditā → samāgatā (sya-all) | pamoditā → T samāgatā (pts note) Namassamānā nipatanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.Tāvatiṁsā ca yāmā ca, tusitā cāpi devatā; Nimmānaratino devā, ye devā vasavattino;
nimmānaratino → nimmāṇaratino (pts) Udaggacittā sumanā, passanti lokanāyakaṁ.Sadevagandhabbamanussarakkhasā, nāgā supaṇṇā atha vāpi kinnarā;
atha vāpi kinnarā → athavāpi rakkhasā (bj) | kinnarā → S rakkhasā (pts note) Passanti taṁ lokahitānukampakaṁ, nabheva accuggatacandamaṇḍalaṁ.Ābhassarā subhakiṇhā, vehapphalā akaniṭṭhā ca devatā;
subhakiṇhā → subhakiṇṇā (bj) | Subhakiṇhā → S -kiṇṇā (pts note) devatā susuddhasukkavatthavasanā → susuddha sukka vattha vasanā (sya-all) | devatā → T omits (pts note) Susuddhasukkavatthavasanā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.
sukkavatthavasanā → susuddhasukkavasanā (bj: a.pu)Muñcanti pupphaṁ pana pañcavaṇṇikaṁ, mandāravaṁ candanacuṇṇamissitaṁ;
pana → supaphāni vā (bj: a.pu) candanacuṇṇamissitaṁ bhamenti → candana cuṇṇa missakaṁ bhamanti (sya-all) | candanacuṇṇamissitaṁ → T -missakaṁ (pts note) Bhamenti celāni ca ambare tadā, “Aho jino lokahitānukampako.Tuvaṁ satthā ca ketū ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṁ;
ketū → ketu (sya-all) Parāyaṇo patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo”.
parāyaṇo → parāyano (bj, cck, sya-all, pts) | patiṭṭhā → patiṭṭho (bj: sīmu) | patiṭṭhā → RS patiṭṭho (pts note) dvipaduttamo → dipaduttamo (bj, sya1ed, sya2ed) | dvipaduttamo dasasahassīlokadhātuyā → dipaduttamo dasasahassi lokadhātuyā (sya-all) | dipaduttamo → dvīpaduttamo (bj: machasaṁ, sīmu) | dvipaduttamo → dipaduttamo (cck: sī. syā.) | dīpo → R dvipo (w.r.) (pts note) | uttamo → T dipad'- (also later) (pts note)Dasasahassīlokadhātuyā, devatāyo mahiddhikā;
Dasasahassī- → RT -sahassi- (pts note) Parivāretvā namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.Devatā devakaññā ca, pasannā tuṭṭhamānasā; Pañcavaṇṇikapupphehi, pūjayanti narāsabhaṁ.
Passanti taṁ devasaṅghā, pasannā tuṭṭhamānasā; Pañcavaṇṇikapupphehi, pūjayanti narāsabhaṁ.
“Aho acchariyaṁ loke, abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) Na medisaṁ bhūtapubbaṁ, accheraṁ lomahaṁsanaṁ”.Sakasakamhi bhavane, nisīditvāna devatā;
sakasakamhi → sakaṁ sakaṁ hi (bj, pts) | hi → sakasakamhi (bj: machasaṁ); sakaṁ sakamhi (bj: sīmu, a.bud) | Sakaṁsakamhi → BNT sakasakamhi (pts note) Hasanti tā mahāhasitaṁ, disvānaccherakaṁ nabhe.
tā → (pts) | tā → hasanti (bj: sīmu) | hasanti → BNT add tā (pts note) disvānaccherakaṁ → disvan accherakaṁ (pts)Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā, tiṇapanthanivāsino;
bhūmaṭṭhā → bhummaṭṭhā (bj, pts) | bhūmaṭṭhā tiṇapanthanivāsino → bhummaṭṭhā tiṇosadhinivāsino (sya-all) | ākāsaṭṭhā → ākasaṭṭhā (pts) tiṇapanthanivāsino → tiṇapiṭṭhanivāsano (bj: sīmu) | tiṇapanthanivāsino → S tiṇapiṭṭha-, T tiṇosadhi- (pts note) Katañjalī namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.Yepi dīghāyukā nāgā, puññavanto mahiddhikā; Pamoditā namassanti, pūjayanti naruttamaṁ.
Saṅgītiyo pavattenti, ambare anilañjase;
pavattenti → pavattanti (sya-all) | pavattenti → NRT pavattanti (pts note) Cammanaddhāni vādenti, disvānaccherakaṁ nabhe.
disvānaccherakaṁ → disvan accherakaṁ (pts)Saṅkhā ca paṇavā ceva, athopi ḍiṇḍimā bahū;
ḍiṇḍimā → ḍeṇḍimā (bj, sya1ed, sya2ed) | athopi ḍiṇḍimā → atho deṇḍimā (bj) | ḍiṇḍimā → deṇḍimā (sya-all) | deṇḍimā → ḍiṇaḍimā (bj: machasaṁ) | ḍiṇḍimā → ḍeṇḍimā (cck: sī.) | ḍiṇḍimā → ST deṇḍimā (pts note) Antalikkhasmiṁ vajjanti, disvānaccherakaṁ nabhe.
vajjanti → vajjenti (bj); vajjayanti (sya-all) | antalikkhasmiṁ vajjanti disvānaccherakaṁ → antalikkhasmi vajjenti disvān accherakaṁ (pts) | vajjenti → vajjanti (bj: machasaṁ) | antalikkhasmi → B -smiṁ (pts note) | vajjenti → NR vajjanti, T vajjayanti (pts note)“Abbhuto vata no ajja, uppajji lomahaṁsano;
abbhuto → abbhūto (sya-all) Dhuvamatthasiddhiṁ labhāma, khaṇo no paṭipādito”.
atthasiddhiṁ → dhuvamatthasiddhiṁ (bj: machasaṁ) paṭipādito → paṭipāṭito (sya-all) | paṭipādito → T paṭipāṭito (pts note)Buddhoti tesaṁ sutvāna, pīti uppajji tāvade; Buddho buddhoti kathayantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.
Hiṅkārā sādhukārā ca, ukkuṭṭhi sampahaṁsanaṁ;
sādhukārā ca → hiṅkāraṁ sādhukārañca (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1-2) | hiṅkārā sādhukārā ca → hiṅkāraṁ sādhukārañca (sya-all) | sādhukārañca → hiṅkārā, sādhūkārā ca (bj: machasaṁ) | ca → hiṅkāraṁ sādhukārañca (cck: sī. syā.) | Hiṁkāraṁ → BN hiṁkārā, R bhiṁkāraṁ (pts note) | sādhukārañca → B sadhukārā ca (pts note) ukkuṭṭhi sampahaṁsanaṁ → ukkuṭṭhi sampasādanaṁ (bj); ukkuṭṭhisampanādanaṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); ukkuṭṭhiṁ sampasādanaṁ (pts-vp-pli2) | sampahaṁsanaṁ → sampanādanaṁ (sya-all) | sampasādanaṁ → ukkuṭṭhisampahaṁsanaṁ (bj: machasaṁ) | sampahaṁsanaṁ → sampasādanaṁ (cck: sī.); sampanādanaṁ (cck: syā.) | sampasādanaṁ → RT ukkuṭṭhisampa-, BN ukkuṭṭhisampahaṁsanaṁ (pts note) Pajā ca vividhā gagane, vattenti pañjalīkatā.
ca → (pts) vattenti → vattanti (sya-all) | vattenti → paṭākā vividhā gagane vattanti (bj: a.pu)Gāyanti seḷenti ca vādayanti ca, bhujāni pothenti ca naccayanti ca;
seḷenti → selenti (bj, pts) bhujāni pothenti → bhujānipphoṭenti (sya-all) | poṭhenti → pothenti (bj: machasaṁ) | poṭhenti → T bhujānipphoṭenti, BN -pothenti (pts note) Muñcanti pupphaṁ pana pañcavaṇṇikaṁ, mandāravaṁ candanacuṇṇamissitaṁ.
candanacuṇṇamissitaṁ → candana cuṇṇa missakaṁ (sya-all)“Yathā tuyhaṁ mahāvīra, pādesu cakkalakkhaṇaṁ; Dhajavajirapaṭākā, vaḍḍhamānaṅkusācitaṁ.
dhajavajirapaṭākā vaḍḍhamānaṅkusācitaṁ → dhajaṁ vajirapaṭākaṁ vaḍḍhamānaṅkusāpitaṁ (sya-all) | dhajavajirapatākā → paṭākā (bj: machasaṁ) | dhajavajirapatākā → BN -paṭākā, RT -paṭākaṁ (pts note) aṅkusācitaṁ → T -āpitaṁ (pts note)Rūpe sīle samādhimhi, paññāya ca asādiso;
sīle samādhimhi → sīlasamādhimhi (bj) Vimuttiyā asamasamo, dhammacakkappavattane.Dasanāgabalaṁ kāye, tuyhaṁ pākatikaṁ balaṁ; Iddhibalena asamo, dhammacakkappavattane.
Evaṁ sabbaguṇūpetaṁ, sabbaṅgasamupāgataṁ;
sabbaguṇūpetaṁ → sabbaguṇopetaṁ (bj, pts) Mahāmuniṁ kāruṇikaṁ, lokanāthaṁ namassatha.Abhivādanaṁ thomanañca, vandanañca pasaṁsanaṁ; Namassanañca pūjañca, sabbaṁ arahasī tuvaṁ.
arahasī → R arahasi (pts note)Ye keci loke vandaneyyā, vandanaṁ arahanti ye; Sabbaseṭṭho mahāvīra, sadiso te na vijjati.
Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido;
sāriputto → sārīputto (sya-all) Gijjhakūṭe ṭhitoyeva, passati lokanāyakaṁ.Suphullaṁ sālarājaṁva, candaṁva gagane yathā;
va → suphullasālarājaṁva (bj: a.bud) Majjhanhikeva sūriyaṁ, olokesi narāsabhaṁ.
Majjhanhikeva → majjhantikeva (sabbattha) | majjhanhikeva sūriyaṁ olokesi → majjhantikeva suriyaṁ oloketi (bj, sya-all, pts) | majjhantike’va → majjhanahikeva (bj: machasaṁ) | Majjhanhikeva → majjhantikeva (cck: sabbattha) | majjhantike → B majjh'anhike, N majjh'; aṇhike (pts note) oloketi → B olokesi (pts note)Jalantaṁ dīparukkhaṁva, taruṇasūriyaṁva uggataṁ;
dīparukkhaṁva taruṇasūriyaṁva → dīparukkhaṁ va taruṇasuriyaṁ va (pts) taruṇasūriyaṁva → taruṇasuriyaṁva (bj, sya-all) | va → sūriyaṁ’va (bj: machasaṁ) Byāmappabhānurañjitaṁ, dhīraṁ passati lokanāyakaṁ.
lokanāyakaṁ → nāyakaṁ (bj, pts) | nāyakaṁ → BNT lokanāyakaṁ; T omits dhīraṁ (pts note)Pañcannaṁ bhikkhusatānaṁ, katakiccāna tādinaṁ;
katakiccāna → RS -kiccānaṁ (pts note) Khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ, khaṇena sannipātayi.
khīṇāsavānaṁ → khīṇasavānaṁ (pts) sannipātayi → sannipātayī (pts)Lokappasādanaṁ nāma, pāṭihīraṁ nidassayi;
lokappasādanaṁ → lokappasādakaṁ (bj: a.pu) nidassayi amhepi → nidassayī amhe pi (pts) Amhepi tattha gantvāna, vandissāma mayaṁ jinaṁ.
gantvāna → gamissāma (bj, pts) | gamissāma → gantvāna (bj: machasaṁ) | gamissāma → BNRT gantvāna (pts note)Etha sabbe gamissāma, pucchissāma mayaṁ jinaṁ;
gamissāma → samāgantvā (bj, pts) | samāgantvā → BNRT gamissāma (pts note) Kaṅkhaṁ vinodayissāma, passitvā lokanāyakaṁ”.Sādhūti te paṭissutvā, nipakā saṁvutindriyā;
paṭissutvā → R paṭisutvā (pts note) Pattacīvaramādāya, taramānā upāgamuṁ.
upāgamuṁ → mūpāgamuṁ (bj: a.bud)Khīṇāsavehi vimalehi, dantehi uttame dame; Sāriputto mahāpañño, iddhiyā upasaṅkami.
sāriputto → sārīputto (sya-all) upasaṅkami → upasaṅkamī (pts)Tehi bhikkhūhi parivuto, sāriputto mahāgaṇī;
sāriputto → sārīputto (sya-all) Laḷanto devova gagane, iddhiyā upasaṅkami.
laḷanto devova gagane → jalanto devo gaganeva (bj) | laḷanto → liḷanto (sya-all) | laḷanto devova → jalanto devo va (pts) | gagane’va → laḷanetā, devo’va gagane (bj: machasaṁ) | jalanto → NR laḷanto, T liḷanto (pts note) | va → RST omit (pts note) upasaṅkami → upasaṅkamī (pts)Ukkāsitañca khipitaṁ, ajjhupekkhiya subbatā;
Ukkāsitañca khipitaṁ → ukkāsitañca khipitañca (sya1ed, sya2ed) | khipitaṁ ajjhupekkhiya → khipitañca ajjhupekkhitvāna (sya-all) | khipitaṁ → khipitañca (bj: syā) | khipitaṁ → ukkāsitañca khipitañca (cck: syā. aṭṭha.) | khipitaṁ → T khipitañca (pts note) ajjhupekkhiya → ajjhupekkhitva (bj) | ajjhupekkhitva → ajjhupekkhiya (bj: machasaṁ) | ajjhupekkhiya → RS ajjhupekkhitvā, T -tvāna (pts note) Sagāravā sappatissā, sambuddhaṁ upasaṅkamuṁ.
sappatissā → R sappaṭissā (pts note)Upasaṅkamitvā passanti, sayambhuṁ lokanāyakaṁ; Nabhe accuggataṁ dhīraṁ, candaṁva gagane yathā.
dhīraṁ → vīraṁ (sya-all) | dhīraṁ → BT vīraṁ (pts note)Jalantaṁ dīparukkhaṁva, vijjuṁva gagane yathā;
dīparukkhaṁva vijjuṁva → dīparukkhaṁ va vijjū va (pts) | vijjū → BN vijjuṁ (pts note) vijjuṁva → vijjuva (sya-all) | va → vijjūva (bj: sīmu) Majjhanhikeva sūriyaṁ, passanti lokanāyakaṁ.
majjhanhikeva sūriyaṁ → majjhantikeva suriyaṁ (bj, sya-all, pts) | majjhantike → BN majjhanhike (pts note)Pañcabhikkhusatā sabbe, passanti lokanāyakaṁ; Rahadamiva vippasannaṁ, suphullaṁ padumaṁ yathā.
suphullaṁ → salilaṁ suphulla (bj) | yathā → suphullaṁ padumaṁ yathā (bj: machasaṁ, sīmu, a.pu)Añjaliṁ paggahetvāna, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā;
tuṭṭhahaṭṭhā → haṭṭhatuṭṭhā (bj: a.bud) Namassamānā nipatanti, satthuno cakkalakkhaṇe.Sāriputto mahāpañño, koraṇḍasamasādiso;
sāriputto → sārīputto (sya-all) Samādhijjhānakusalo, vandate lokanāyakaṁ.
vandate → vandati (bj); vandatī (pts) | vandati → vandate (bj: machasaṁ) | vandatī → RST vandati, BN vandate (pts note)Gajjitā kālameghova, nīluppalasamasādiso;
kālameghova → kāḷameghova (bj) | gajjitā → gajjito (sya-all) | gajjitā → gajjito (bj: sīmu) | Gajjitā → As with BvA and N, RST gajjito (pts note) Iddhibalena asamo, moggallāno mahiddhiko.
iddhibalena → iddhivisaye (bj: a.bud)Mahākassapopi ca thero, uttattakanakasannibho;
mahākassapopi ca thero uttattakanakasannibho → mahākassapatheropi uggata kanaka sannibho (sya-all) | thero → T Mahākassapathero pi. (pts note) uttattakanakasannibho → R utatta-, T uggata- (pts note) Dhutaguṇe agganikkhitto, thomito satthuvaṇṇito.
satthuvaṇṇito dibbacakkhūnaṁ → satthu vaṇṇito dibbakkhūnaṁ (bj)Dibbacakkhūnaṁ yo aggo, anuruddho mahāgaṇī;
Dibbacakkhūnaṁ → T -cakkhūna (pts note) Ñātiseṭṭho bhagavato, avidūreva tiṭṭhati.Āpattianāpattiyā, satekicchāya kovido;
satekicchāya → satikicchāya (bj: a.pu) Vinaye agganikkhitto, upāli satthuvaṇṇito.Sukhumanipuṇatthapaṭividdho, kathikānaṁ pavaro gaṇī;
kathikānaṁ → kathīkānaṁ (bj) Isi mantāniyā putto, puṇṇo nāmāti vissuto.Etesaṁ cittamaññāya, opammakusalo muni;
muni → T munī (pts note) Kaṅkhacchedo mahāvīro, kathesi attano guṇaṁ.“Cattāro te asaṅkheyyā, koṭi yesaṁ na nāyati;
nāyati → ñāyati (bj, pts) | ñāyati → BNT nāyati (pts note) Sattakāyo ca ākāso, cakkavāḷā canantakā;
canantakā → anantakā (sya-all) Buddhañāṇaṁ appameyyaṁ, na sakkā ete vijānituṁ.Kimetaṁ acchariyaṁ loke, yaṁ me iddhivikubbanaṁ; Aññe bahū acchariyā, abbhutā lomahaṁsanā.
abbhutā → abbhūtā (sya-all) | abbhutā → T abbhūtā (pts note)Yadāhaṁ tusite kāye, santusito nāmahaṁ tadā; Dasasahassī samāgamma, yācanti pañjalī mamaṁ.
pañjalī → añjalī (sya-all) | pañjalī → R p'añjalī, T añjalī (pts note)‘Kālo kho te mahāvīra, uppajja mātukucchiyaṁ;
Kālo kho te → kālo deva (bj, pts-vp-pli1-2); kāloyaṁ te (sya1ed, sya2ed, mr) | kālo kho → kāloyaṁ (bj, sya-all) | te → kālo kho te (bj: machasaṁ); kālo deva (bj: sīmu); kālo te (bj: a.pu) | te → kālo deva (cck: sī.); kāloyaṁ te (cck: syā. ka.) | deva → BN kālo kho te, T kālo 'yaṁ te cf. BvA (pts note) Sadevakaṁ tārayanto, bujjhassu amataṁ padaṁ’.Tusitā kāyā cavitvāna, yadā okkami kucchiyaṁ;
okkami → okkamī (bj) | okkamī → okkami (bj: sīmu) | okkami → S okkamiṁ (pts note) Dasasahassīlokadhātu, kampittha dharaṇī tadā.
dasasahassīlokadhātu kampittha → dasasahassī lokadhātu kampati (sya-all) kampittha → T kampati (pts note)Yadāhaṁ mātukucchito, sampajānova nikkhamiṁ; Sādhukāraṁ pavattenti, dasasahassī pakampatha.
pavattenti → pavattentī (bj, pts); pavattanti (sya-all) | pavattentī → pavattenati (bj: machasaṁ) | pavattentī → BNR pavattenti, T pavattanti (pts note) pakampatha → pakamapittha (bj: a.bud) | pakampatha → BvA pakampittha (pts note)Okkantiṁ me samo natthi, jātito abhinikkhame;
okkanti → okkantiṁ (bj: machasaṁ) | Okkanti → BN okkantiṁ (pts note) Sambodhiyaṁ ahaṁ seṭṭho, dhammacakkappavattane.Aho acchariyaṁ loke, buddhānaṁ guṇamahantatā; Dasasahassīlokadhātu, chappakāraṁ pakampatha; Obhāso ca mahā āsi, accheraṁ lomahaṁsanaṁ”.
Bhagavā tamhi samaye, lokajeṭṭho narāsabho;
Bhagavā tamhi → bhagavā ca tamhi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1-2, mr) | bhagavā → bhagavā ca (bj, sya-all, pts) | tamhi → bhagavā ca tamhi (cck: sī. syā. ka.) | ca → BN omit (pts note) lokajeṭṭho → lonajeṭṭho (bj) Sadevakaṁ dassayanto, iddhiyā caṅkamī jino.
caṅkamī → R caṅkami (pts note)Caṅkame caṅkamantova, kathesi lokanāyako; Antarā na nivatteti, catuhatthe caṅkame yathā.
yathā → tadā (bj: sīmu) | yathā → BNT: The arrangement of verses 71-73 differs. (pts note)Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido;
sāriputto → sārīputto (sya-all) Paññāya pāramippatto, pucchati lokanāyakaṁ.
pāramippatto → pārappatto’pi (bj: sīmu) | pāramippatto → S pārappatto pi (pts note)“Kīdiso te mahāvīra, abhinīhāro naruttama;
naruttama → narāsabha (bj) | uttama → S narāsabha (pts note) Kamhi kāle tayā dhīra, patthitā bodhimuttamā.
kamhi → kimhi (sya-all) | dhīra → vīra (sya-all) | kamhi → T kimhi (pts note) patthitā → pattitā (pts)Dānaṁ sīlañca nekkhammaṁ, paññāvīriyañca kīdisaṁ; Khantisaccamadhiṭṭhānaṁ, mettupekkhā ca kīdisā.
khantisaccamadhiṭṭhānaṁ mettupekkhā → khanti sacca madhiṭṭhānaṁ mettūpekkhā (sya-all)Dasa pāramī tayā dhīra, kīdisī lokanāyaka;
dhīra → T mahāvīra, B tayā vīra (pts note) kīdisī → kīdisā (bj, pts) | kīdisā → kīdisi (bj: machasaṁ) | kīdisā → BN kīdisī, R kīdisa (pts note) Kathaṁ upapāramī puṇṇā, paramatthapāramī kathaṁ”.
kathaṁ → T interpolates two stanzas here. (pts note)Tassa puṭṭho viyākāsi, karavīkamadhuragiro;
viyākāsi → vyākāyi (bj: sīmu) | viyākāsi → RS vyākāsi (pts note) karavīkamadhuragiro → karavīkamadhuraṁ giro (bj, pts) | giro → karavīkamadhuragiro (bj: machasaṁ) | karavīkamadhuraṅgiro → S karavīra-, B -madhuragiro (pts note) Nibbāpayanto hadayaṁ, hāsayanto sadevakaṁ.Atītabuddhānaṁ jinānaṁ desitaṁ, nikīlitaṁ buddhaparamparāgataṁ;
nikīlitaṁ → nikīḷitaṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1-2, mr) | nikīlitaṁ → nikīḷitaṁ (bj, pts) | nikīḷitaṁ → nikīlitaṁ (bj: machasaṁ) | nikīlitaṁ → nikīḷitaṁ (cck: ka.) Pubbenivāsānugatāya buddhiyā, pakāsayī lokahitaṁ sadevake.
buddhiyā → BvA bodhiyā, but comments on buddhiyā. (pts note)“Pītipāmojjajananaṁ, sokasallavinodanaṁ; Sabbasampattipaṭilābhaṁ, cittīkatvā suṇātha me.
suṇātha → suṇotha (bj) | cittīkatvā → cittaṁ katvā (sya-all) | suṇotha → punātha (bj: machasaṁ) | cittīkatvā → T cittaṁ katvā (pts note) | suṇātha → S suṇotha (pts note)Madanimmadanaṁ sokanudaṁ, saṁsāraparimocanaṁ;
saṁsāraparimocanaṁ → saṁsāramochanaṁ (bj: sīmu, saṁsārasamatikkamaṁ – a.pu) | saṁsāraparimocanaṁ → S saṁsāramocanaṁ (pts note) Sabbadukkhakkhayaṁ maggaṁ, sakkaccaṁ paṭipajjathā”ti.
paṭipajjathāti → paṭipajjatha (sya-all)