23. Vessabhūbuddhavaṁsa
“Tattheva maṇḍakappamhi, asamo appaṭipuggalo;
tattheva → (pts) Vessabhū nāma nāmena, loke uppajji nāyako.
nāyako → so jino (sya1ed, sya2ed, km, pts-vp-pli1, mr) | nāyako → so jino (sya-all) | nāyako → so jino (cck: syā. kaṁ. ka.) | nāyako → RT so jino (pts note)Ādittaṁ vata rāgaggi, taṇhānaṁ vijitaṁ tadā;
ādittaṁ vata → ādittanti ca (bj) | vata → ida (sya-all) | ca → ādittaṁ vata (bj: machasaṁ); asittamva (bj: sīmu); ādittaṁ ida (bj: syā) | Ādittaṁ → S āsittaṁ (pts note) | vata → S iva, T ida, RBvA ti ca (pts note) tadā → jānaṁ (sya-all) | tadā → R sadā, T jānaṁ (pts note) Nāgova bandhanaṁ chetvā, patto sambodhimuttamaṁ.Dhammacakkaṁ pavattente, vessabhūlokanāyake;
dhammacakkaṁ pavattente → dhammacakkappavattente (pts) | pavattente → dhammacakkappavattane (bj: sīmu) | Dhammacakkappavattente → BNBvA -cakkaṁ pa-, T -pavattesi (pts note) vessabhū-lokanāyake → RT -nāyako (pts note) Asītikoṭisahassānaṁ, paṭhamābhisamayo ahu.Pakkante cārikaṁ raṭṭhe, lokajeṭṭhe narāsabhe;
lokajeṭṭhe → lokaseṭṭhe (bj: a.bud) | lokajeṭṭhe → BvA -seṭṭhe (pts note) Sattatikoṭisahassānaṁ, dutiyābhisamayo ahu.Mahādiṭṭhiṁ vinodento, pāṭiheraṁ karoti so;
pāṭiheraṁ → pāṭihīraṁ (bj, pts) | pāṭihīraṁ → BNT -heraṁ (pts note) Samāgatā naramarū, dasasahassī sadevake.
naramarū dasasahassī → nara marū dasasahassi (sya-all)Mahāacchariyaṁ disvā, abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) Devā ceva manussā ca, bujjhare saṭṭhikoṭiyo.Sannipātā tayo āsuṁ, vessabhussa mahesino; Khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ, santacittāna tādinaṁ.
santacittāna → R -cittānaṁ (pts note)Asītibhikkhusahassānaṁ, paṭhamo āsi samāgamo;
asītibhikkhusahassānaṁ → asīti koṭisahassānaṁ (sya-all) | Asītibhikkhusahassānaṁ → T asītikoṭi- (pts note) Sattatibhikkhusahassānaṁ, dutiyo āsi samāgamo.
sattatibhikkhusahassānaṁ → BvA sattatiṁsasahassānaṁ (pts note)Saṭṭhibhikkhusahassānaṁ, tatiyo āsi samāgamo; Jarādibhayabhītānaṁ, orasānaṁ mahesino.
jarādibhayabhītānaṁ → jarādi bhayātītānaṁ (bj) | bhayā’tītānaṁ → jarādibhayabhītānaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | jarādibhayabhītānaṁ → R -bhayacittānaṁ (pts note) mahesino → R mahesinaṁ (pts note)Ahaṁ tena samayena, sudassano nāma khattiyo;
Tassa → BN interchange positions of verses 10 and 11. (pts note) | pabbajjam-abhirocayiṁ → T -rocayi (pts note) khattiyo → BNBvA make this a six pāda verse with cd reading: nimantetvā mahāvīraṁ dānaṁ datvā mahārahaṁ. (pts note) Nimantetvā mahāvīraṁ, dānaṁ datvā mahārahaṁ; Annapānena vatthena, sasaṅghaṁ jinapūjayiṁ.
jinapūjayiṁ → jinamapūjayiṁ (bj)Tassa buddhassa asamassa, cakkaṁ vattitamuttamaṁ;
pūjayiṁ → TBvA jinam-apūjayiṁ, BN jina pūjayiṁ (pts note) Sutvāna paṇitaṁ dhammaṁ, pabbajjamabhirocayiṁ.
paṇitaṁ → paṇītaṁ (bj, sya-all)Mahādānaṁ pavattetvā, rattindivamatandito; Pabbajjaṁ guṇasampannaṁ, pabbajiṁ jinasantike.
Ācāraguṇasampanno, vattasīlasamāhito; Sabbaññutaṁ gavesanto, ramāmi jinasāsane.
ramāmi → ramāmī (bj)Saddhāpītiṁ upagantvā, buddhaṁ vandāmi sattharaṁ;
saddhāpītiṁ upagantvā buddhaṁ → saddhāpītimupāgantvā pāde (bj) | saddhāpītiṁ upagantvā → saddhā pītiṁ uppādetvā (sya-all); saddhāpītimupāgantvā (pts) sattharaṁ → satthari (bj) | satthari → saddhāpītiṁ upagantvā buddhaṁ vandāmi sattharaṁ – machasaṁ sddhāpītiṁ upāgantvā buddhaṁ vandāmi satthāraṁ – sīmu saddhāpītiṁ uppādetvā buddhaṁ vandāmi sattharaṁ – syā (bj note) | sattharaṁ → S satthāraṁ, BvA satthari (pts note) Pīti uppajjati mayhaṁ, bodhiyāyeva kāraṇā.
uppajjati → uppajjatī (bj, pts)Anivattamānasaṁ ñatvā, sambuddho etadabravi;
anivattamānasaṁ → anivattimānasaṁ (bj) | anivattimānasaṁ → anivattamānasaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | Anivattamānasaṁ → BvA anivatti- (pts note) etadabravi → etadabravī (pts) ‘Ekatiṁse ito kappe, ayaṁ buddho bhavissati.Ahu kapilavhayā rammā, …pe…
ahu → ahū (bj) hessāma sammukhā imaṁ’.
dukkarakārikaṁ → See Bv XXI, 13 (pts note)Tassāhaṁ vacanaṁ sutvā, bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ; Uttariṁ vatamadhiṭṭhāsiṁ, dasapāramipūriyā.
Anomaṁ nāma nagaraṁ, suppatīto nāma khattiyo;
anomaṁ → anupamaṁ (bj) | anupamaṁ → anomaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | Anomaṁ → BvA Anupamaṁ (cf. J Anopamaṁ) (pts note) suppatīto → suppatito (sya-all) | Supatīto → BNBvA Suppatīto, R Supatito, T Suppatito (pts note) Mātā yasavatī nāma, vessabhussa mahesino.Cha ca vassasahassāni, agāraṁ ajjha so vasi;
cha ca vassasahassāni → chabbassa sahassāni (sya-all, pts) | Chabbassasahassāni → BN Cha ca vassa-, R -sahassānaṁ (pts note) vasi ruci suruci rativaḍḍhano → vasī rucisurucirativaḍḍhano (bj) | ajjha → ajjhāvasi (sya-all) | vasi → (sya-all) | vasi → T ajjhāvasi so (pts note) Ruci suruci rativaḍḍhano, tayo pāsādamuttamā.
suruci rativaḍḍhano → surati vaḍḍhakā (sya-all); surucivaḍḍhamānā (pts) | rucisurucirativaḍḍhano → rucisurucivaḍḍhamānā (bj: sīmu); rucisurucivaḍḍhakā (bj: syā) | Suruci-Vaḍḍhamānā → BN -Rativaḍḍhano, T Rati-Surati-Vaḍḍhanā (pts note)Anūnatiṁsasahassāni, nāriyo samalaṅkatā; Sucittā nāma sā nārī, suppabuddho nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā, sivikāyābhinikkhami;
sivikāyābhinikkhami → R sivikāyānābhi- (pts note) Chamāsaṁ padhānacāraṁ, acarī purisuttamo.
acarī → acari (sya-all)Brahmunā yācito santo, vessabhūlokanāyako;
vessabhūlokanāyako → vessabhulokanāyako (bj) | vessabhūlokanāyako vatti cakkaṁ → vessabhū lokanāyako vattacakko (sya-all) Vatti cakkaṁ mahāvīro, aruṇārāme naruttamo.
cakkaṁ → T vattacakko (pts note) aruṇārāme → aruṇepi (sya-all) | Aruṇārāme → T Aruṇe pi (pts note) | uttamo → R nar'uttame (pts note)Soṇo ca uttaro ceva, ahesuṁ aggasāvakā; Upasanto nāmupaṭṭhāko, vessabhussa mahesino.
Rāmā ceva samālā ca, ahesuṁ aggasāvikā;
Rāmā → dāmā (bj, pts-vp-pli1-2) | rāmā → dāmā (bj) | ca → nāma (sya-all) | rāmā ceva → dāmā ca (pts) | dāmā → rāmā (bj: machasaṁ) | Rāmā → dāmā (cck: sī.) Bodhi tassa bhagavato, mahāsāloti vuccati.
mahāsāloti vuccati → sālo iti pavuccati (bj) | pavuccati → mahā sāloti vuccati (bj: sīmu, machasaṁ) | vuccati → BvA sālo iti pavuccati (pts note)Sotthiko ceva rambho ca, ahesuṁ aggupaṭṭhakā;
rambho → rammo (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1-2) | rambho → rammo (sya-all) | Sotthiko → R Soṭṭhiko (pts note) | Rammo → BN Rambho (pts note) Gotamī sirimā ceva, ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
gotamī → gotamī ca (bj, sya-all) | ceva → ca (bj, sya-all) | sirimā ceva → ca sirīmā ca (pts) | ca → kāligotami (bj: a.bud); gotami sirimāceva (bj: machasaṁ) | ca → BN Gotamī Sirimā c'eva, T Gotamī ca Sirimā ca (pts note) aggupaṭṭhikā → agg upaṭṭhakā (pts)Saṭṭhiratanamubbedho, hemayūpasamūpamo; Kāyā niccharati rasmi, rattiṁva pabbate sikhī.
rasmi → raṁsi (sya-all) | niccharati rasmi rattiṁva → niccharatī raṁsī rattī va (pts) | raṁsi → rasmi (bj: machasaṁ) | raṁsī → BN niccharati rasmi, RT niccharati raṁsi (pts note) | rattī → BNBvA rattiṁ, R ratti (pts note) sikhī → (bj)Saṭṭhivassasahassāni, āyu tassa mahesino;
tassa mahesino → vijjati tāvade (bj, pts) | tāvade → āyu tassa, mahesino (bj: a.bud) Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṁ bahuṁ.Dhammaṁ vitthārikaṁ katvā, vibhajitvā mahājanaṁ;
vibhajitvā → T vibhajjitvā (pts note) Dhammanāvaṁ ṭhapetvāna, nibbuto so sasāvako.Dassaneyyaṁ sabbajanaṁ, vihāraṁ iriyāpathaṁ;
dassaneyyaṁ → dassanīyaṁ (bj) | sabbajanaṁ → R mahājanaṁ (pts note) vihāraṁ iriyāpathaṁ → vihārañciriyāpathaṁ (bj) Sabbaṁ tamantarahitaṁ, nanu rittā sabbasaṅkhārā.
tamantarahitaṁ → samantarahitaṁ (bj, sya-all, pts) | samantarahitaṁ → BN tamantara- (pts note) sabbasaṅkhārā → sabbasaṅkhārāti (sya-all); sabbasaṅkhāra (pts)Vessabhū jinavaro satthā, khemārāmamhi nibbuto;
khemārāmamhi → kheme migadāye (bj: a.bud) Dhātuvitthārikaṁ āsi, tesu tesu padesato”ti.
dhātuvitthārikaṁ āsi → dhātu vitthārikaṁ āsī (bj) | dhātuvitthārikaṁ → dhātuvitthārakaṁ (sya-all)
Vessabhussa bhagavato vaṁso ekavīsatimo.
vessabhussa bhagavato vaṁso → vessabhū buddhavaṁso (bj, sya-all)