Yasmiṁ kāmā na vasanti, (iccāyasmā todeyyo) Taṇhā yassa na vijjati; Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo,
ca → so (bj, pts-vp-pli1) Vimokkho tassa kīdiso.
kīdiso → kiṁ diso (bj: sī.kayi) | vimokkho → sic MSS. (Bai) Pj.; kh Sn. (pts note) | kīdiso → kiṁdiso Br kiriso Sc kidiso T. ----------------------------------- (pts note)

Yasmiṁ kāmā na vasantīti yasmiṁ kāmā na vasanti na saṁvasanti na āvasanti na parivasantīti— yasmiṁ kāmā na vasanti. Iccāyasmā todeyyoti. Iccāti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ—
iccāti padasandhi → (bj) | padānupubbatāpetaṁ → padānupubbakametaṁ (sya-all) iccāti. Āyasmāti piyavacanaṁ …pe…. Todeyyoti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti— iccāyasmā todeyyo.

Taṇhā yassa na vijjatīti taṇhā yassa natthi na atthi na saṁvijjati nupalabbhati ñāṇagginā daḍḍhāti—
na atthi → na santi (bj); na sati (csp1ed) | nupalabbhati → nūpalabbhati (bj); nupalabbhati pahīnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā (sya-all) | atthi → sati (cck) | atthi na → (sya-all) | santi → na sati (bj: machasaṁ) taṇhā yassa na vijjati.

Kathaṅkathā ca yo tiṇṇoti kathaṅkathā ca yo tiṇṇo uttiṇṇo nitthiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivattoti—
nitthiṇṇo → nittiṇṇo (bj, sya-all) kathaṅkathā ca yo tiṇṇo.

Vimokkho tassa kīdisoti vimokkho tassa kīdiso kiṁsaṇṭhito kiṁpakāro kiṁpaṭibhāgo icchitabboti vimokkhaṁ pucchatīti—
tassa → na sati (bj: machasaṁ) vimokkho tassa kīdiso. Tenāha so brāhmaṇo—

“Yasmiṁ kāmā na vasanti, (iccāyasmā todeyyo) Taṇhā yassa na vijjati; kathaṅkathā ca yo tiṇṇo, Vimokkho tassa kīdiso”ti. Yasmiṁ kāmā na vasanti,
kīdisoti → kīdiso vimokkhaṁ pucchati (pts) (todeyyāti bhagavā) Taṇhā yassa na vijjati; Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo, Vimokkho tassa nāparo.

Yasmiṁ kāmā na vasantīti. Yasminti yasmiṁ puggale arahante khīṇāsave.
yasmiṁ puggale → (sya-all) Kāmāti uddānato dve kāmā— vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe… ime vuccanti vatthukāmā …pe… ime vuccanti kilesakāmā. Yasmiṁ kāmā na vasantīti yasmiṁ kāmā na vasanti na saṁvasanti na āvasanti na parivasantīti—
parivasantīti → parivasanti (bj) | yasmiṁ kāmā → (sya-all) | āvasanti na parivasantīti → āvasantīti (sya-all) yasmiṁ kāmā na vasanti.

Todeyyāti bhagavāti. Todeyyāti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati. Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti— todeyyāti bhagavā.

Taṇhā yassa na vijjatīti. Taṇhāti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā. Yassāti arahato khīṇāsavassa.
yassāti → yāssāti (bj) Taṇhā yassa na vijjatīti taṇhā yassa natthi na atthi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—
na atthi → na santi (bj); na sati (csp1ed) | nupalabbhati → nūpalabbhati (bj) | atthi → sati (cck) | atthi na → (sya-all) | samucchinnā → (sya-all) taṇhā yassa na vijjati.

Kathaṅkathā ca yo tiṇṇoti kathaṅkathā vuccati vicikicchā. Dukkhe kaṅkhā …pe… chambhitattaṁ cittassa manovilekho.
chambhitattaṁ → thambhitattaṁ (bj) | thambhitattaṁ → chambhitattaṁ (bj: machasaṁ) Yoti yo so arahaṁ khīṇāsavo.
arahaṁ → (sya-all) Kathaṅkathā ca yo tiṇṇoti kathaṅkathā ca yo tiṇṇo uttiṇṇo nitthiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivattoti—
nitthiṇṇo → nittiṇṇo (bj, sya-all) kathaṅkathā ca yo tiṇṇo.

Vimokkho tassa nāparoti natthi tassa aparo vimokkho. Yena vimokkhena vimucceyya vimutto so.
vimutto so kataṁ → kathaṁ (sya-all) Kataṁ tassa vimokkhena karaṇīyanti—
kataṁ → kathaṁ (pts) vimokkho tassa nāparo. Tenāha bhagavā—

“Yasmiṁ kāmā na vasanti, (todeyyāti bhagavā) Taṇhā yassa na vijjati; kathaṅkathā ca yo tiṇṇo, Vimokkho tassa nāparo”ti. Nirāsaso so uda āsasāno,
so → nīrāsaso yo (bj: sī.pana); nīrāsayo so (bj: sī.vipi) | Nirāsaṁso → sic Br Sc (and ad. 1091); nirāsaso T (Ckb Bim; Pj.) nirāsayo Sn. (pts note) Paññāṇavā so uda paññakappī; Muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññaṁ,
muniṁ → muni Sc. ------------------------------- (pts note) Taṁ me viyācikkha samantacakkhu.

Nirāsaso so uda āsasānoti nittaṇho so, udāhu sataṇho rūpe āsīsati, sadde …pe…
āsīsati → āsiṁsati (bj, sya-all) | rūpe āsīsati → rūpaṁ āsiṁsati (sya-all) | nittaṇho → nī taṇho (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) | āsiṁsati → āsīsati (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi, machasaṁ) | āsīsati → āsiṁsati (cck: syā.) gandhe … rase … phoṭṭhabbe … kulaṁ … gaṇaṁ … āvāsaṁ …
āvāsaṁ lābhaṁ → āvāsalābhaṁ (bj) lābhaṁ … yasaṁ … pasaṁsaṁ … sukhaṁ … cīvaraṁ … piṇḍapātaṁ … senāsanaṁ … gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ … kāmadhātuṁ … rūpadhātuṁ … arūpadhātuṁ … kāmabhavaṁ … rūpabhavaṁ … arūpabhavaṁ … saññābhavaṁ … asaññābhavaṁ … nevasaññānāsaññābhavaṁ … ekavokārabhavaṁ … catuvokārabhavaṁ … pañcavokārabhavaṁ … atītaṁ … anāgataṁ … paccuppannaṁ … diṭṭhasutamutaviññātabbe dhamme āsīsati sādiyati pattheti piheti abhijappatīti—
āsīsati → āsiṁsati icchati (bj, sya-all) | āsiṁsati → āsīsati (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi, machasaṁ) nirāsaso so uda āsasāno.

Paññāṇavā so uda paññakappīti.
udapaññakappīti → uda sañña kappī (bj: sī.pana) Paññāṇavā soti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī. Uda paññakappīti udāhu aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā micchāñāṇena vā taṇhākappaṁ vā diṭṭhikappaṁ vā kappeti janeti sañjaneti nibbatteti abhinibbattetīti— paññāṇavā so uda paññakappī.

Muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññanti. Sakkāti sakko bhagavā.
bhagavā → athavā (sya-all) Sakyakulā pabbajitotipi sakko. Atha vā aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.
atha vā aḍḍho → athavā addho (sya-all) Tassimāni dhanāni, seyyathidaṁ— saddhādhanaṁ sīladhanaṁ hiridhanaṁ ottappadhanaṁ sutadhanaṁ cāgadhanaṁ paññādhanaṁ satipaṭṭhānadhanaṁ sammappadhānadhanaṁ iddhipādadhanaṁ indriyadhanaṁ baladhanaṁ bojjhaṅgadhanaṁ maggadhanaṁ phaladhanaṁ nibbānadhananti.
nibbānadhananti → nibbānadhanaṁ (sya-all) Tehi anekavidhehi dhanaratanehi aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.
aḍḍho → addho (sya-all) Atha vā sakko pahu visavī alamatto sūro vīro vikkanto abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁsotipi sakko.
Atha vā sakko pahu → atha vā pahu (bj, sya-all, csp1ed) | atha vā sakko → athavā (bj, sya-all) | abhīrū → abhīru (bj); abhiru (sya-all) | sakko → (cck) Muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññanti sakka yathāhaṁ muniṁ jāneyyaṁ ājāneyyaṁ vijāneyyaṁ paṭivijāneyyaṁ paṭivijjheyyanti—
yathāhaṁ → yathā ahaṁ (bj); (sya-all) | ājāneyyaṁ → (sya-all) muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññaṁ.

Taṁ me viyācikkha samantacakkhūti. Tanti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi yaṁ ajjhesāmi yaṁ pasādemi. Viyācikkhāti ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi.
ācikkhāhi → ācikkha (sya-all) Samantacakkhūti samantacakkhu vuccati sabbaññutañāṇaṁ …pe… tathāgato tena samantacakkhūti— taṁ me viyācikkha samantacakkhu. Tenāha so brāhmaṇo—

“Nirāsaso so uda āsasāno, paññāṇavā so uda paññakappī;
paññakappī → uda sañña kappī (bj: sī.pana) Muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññaṁ, taṁ me viyācikkha samantacakkhū”ti.

Nirāsaso so na ca āsasāno, Paññāṇavā so na ca paññakappī;
ca → so (bj, pts) | so → na ca (bj: machasaṁ) | so → om. Brp Scp; ca T. (pts note) paññāṇavā → paññānavā (pts) | ca → so (pts) | so → ca T. Sn. ----------------------------------- (pts note) Evampi todeyya muniṁ vijāna, Akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ.

Nirāsaso so na ca āsasānoti nittaṇho so.
ca → (bj) Na so sataṇho rūpe nāsīsati.
nāsīsati → nāsiṁsati (bj, sya-all) | sataṇho → sataṇho so (bj) | nāsīsati sadde → nāsiṁsati saddegandhe (bj) | so → (sya-all) | rūpe nāsīsati → rūpaṁ nāsiṁsati (sya-all) | nāsiṁsati → nā sīsati (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi, machasaṁ) Sadde …pe… gandhe … diṭṭhasutamutaviññātabbe dhamme nāsīsati na icchati na sādiyati na pattheti na piheti nābhijappatīti—
nāsīsati → nāsiṁsati (bj, sya-all) | nāsiṁsati → na ca (bj: machasaṁ) | na → nā sīsati (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi, machasaṁ) nirāsaso so na ca āsasāno.
ca → so (bj) | āsasāno → nā sīsati (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi, machasaṁ)

Paññāṇavā so na ca paññakappīti.
paññakappīti → saññakappīti (bj: sī.pana) Paññāṇavāti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.
paññāṇavāti → paññāṇavā soti (sya-all) Na ca paññakappīti aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā micchāñāṇena vā taṇhākappaṁ vā na kappeti diṭṭhikappaṁ vā na kappeti na janeti na sañjaneti na nibbatteti nābhinibbattetīti—
na kappeti → (sya-all) paññāṇavā so na ca paññakappī.

Evampi todeyya muniṁ vijānāti. Munīti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.
muni → munī (bj) | munīti → muninti (sya-all) Evampi todeyya muniṁ vijānāti todeyya, evaṁ muniṁ jāna paṭijāna paṭivijāna paṭivijjhāti—
paṭijāna paṭivijāna paṭivijjhāti → vijāna paṭivijānāti (sya-all) evampi todeyya muniṁ vijāna.

Akiñcanaṁ kāmabhave asattanti. Akiñcananti rāgakiñcanaṁ dosakiñcanaṁ mohakiñcanaṁ mānakiñcanaṁ diṭṭhikiñcanaṁ kilesakiñcanaṁ duccaritakiñcanaṁ. Yassetāni kiñcanāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭippassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni, so vuccati akiñcano.
Yassetāni → yassete (sya-all) | kiñcanāni → kiñcanā (sya-all) | akiñcano → akiñcano kāmabhaveti (sya-all) | kiñcanāni → ete kiñcanā (bj: syā) | Yassetāni → yassete (cck: syā.) | kiñcanāni → kiñcanā (cck: syā.) Kāmāti uddānato dve kāmā— vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe… ime vuccanti vatthukāmā …pe… ime vuccanti kilesakāmā. Bhavāti dve bhavā— kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo …pe… ayaṁ paṭisandhiko punabbhavo.

Akiñcanaṁ kāmabhave asattanti akiñcanaṁ puggalaṁ kāme ca bhave ca asattaṁ alaggaṁ alaggitaṁ apalibuddhaṁ nikkhantaṁ nissaṭaṁ vippamuttaṁ visaññuttaṁ vimariyādikatena cetasā viharantanti—
visaññuttaṁ vimariyādikatena → visaṁyuttaṁ vimariyādīkatena (bj) | puggalaṁ → (sya-all) | nissaṭaṁ → nissaṭṭhaṁ (sya-all) | alaggaṁ → alagitaṁ (bj: sī.pana) akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ. Tenāha bhagavā—

“Nirāsaso so na ca āsasāno, paññāṇavā so na ca paññakappī;
ca → so (bj) Evampi todeyya muniṁ vijāna, akiñcanaṁ kāmabhave asattan”ti.
asattanti → asantanti (bj)

Saha gāthāpariyosānā …pe… satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.

Todeyyamāṇavapucchāniddeso navamo.