Idamavoca bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsi.
paricārakasoḷasānaṁ → paricārikasoḷasannaṁ (sya-all, mr) | puṭṭho → (bj) | idamavoca bhagavā → (pts) | pañhaṁ → pañhe (pts) | paricārakasoḷasānaṁ → paricāritasoḷasannaṁ (cck: syā. ka.) | paricārikasoḷasannaṁ → parivārakasoḷasannaṁ. 2-3 ba. pāṭhadvayaṁ natthi (sya-all: yu.)

Idamavoca bhagavāti idaṁ pārāyanaṁ avoca.
idaṁ → imaṁ (bj, sya-all) | idaṁ pārāyanaṁ → imaṁ pārāyānaṁ (bj) | pārāyānaṁ → idaṁ pārāyanaṁ (bj: machasaṁ, sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti— idamavoca bhagavā. Magadhesu viharantoti magadhanāmake janapade viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpento.
viharantoti → viharanto pāsāṇake cetiyeti magadhesūti (bj) | janapade → janapade viharantoti caranto (bj); janapade viharantoti (sya-all) | iriyanto → irīyanto (bj) Pāsāṇake cetiyeti pāsāṇakacetiyaṁ vuccati buddhāsananti— magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye. Paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānanti piṅgiyo brāhmaṇo bāvarissa brāhmaṇassa paddho paddhacaro paricārako sisso.
piṅgiyo → siṅgiyo (mr) | paricārako → paricāriko (sya-all, mr) | soḷasānaṁ → soḷasannaṁ (bj, sya-all) | paricārakasoḷasānaṁ → paricārikasoḷasannaṁ (sya-all) | paddho paddhacaro paricārako sisso → seṭṭho seṭṭhavaro paricāriko (sya-all) | bāvarissa → bāvārissa (pts) | sisso → sisso tena (pts) | piṅgiyo → siṅgiyo (cck: ka.) | paricārako → paricāriko (cck: syā. ka.) Piṅgiyena te soḷasāti—
Piṅgiyena → tena (bj, mr) | piṅgiyena → tena (bj) | tena → piṅgiyena (bj: machasaṁ) | Piṅgiyena → tena (cck: ka.) evampi paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ.
paricārakasoḷasānaṁ → paricārikasoḷasannaṁ (sya-all) Atha vā te soḷasa brāhmaṇā buddhassa bhagavato paddhā paddhacarā paricārakā sissāti—
paricārakā → paricārikā (bj) | paddhā paddhacarā paricārakā sissāti → seṭṭhā seṭṭhavarā paricārikā siyunti (sya-all) evampi paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ.
paricārakasoḷasānaṁ → paricārikasoḷasannaṁ (sya-all)

Ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsīti. Ajjhiṭṭhoti ajjhiṭṭho ajjhesito.
ajjhiṭṭhoti → (sya-all) Puṭṭho puṭṭhoti puṭṭho puṭṭho pucchito pucchito yācito yācito ajjhesito ajjhesito pasādito pasādito.
puṭṭho pucchito → (sya-all) | yācito → (sya-all) | ajjhesito pasādito → (sya-all) Pañhaṁ byākāsīti pañhaṁ byākāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīākāsi pakāsesīti—
Pañhaṁ → pañhe (bj, pts-vp-pli1 snp5.18:719 [Pārāyanatthutigāthā]) | ācikkhi desesi → ācikkha desehi (bj) | uttānīākāsi → uttānīakāsi (bj); uttānīmakāsi (sya-all) ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsi. Tenetaṁ vuccati—

“Idamavoca bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsī”ti.
paricārakasoḷasānaṁ → paricārikasoḷasānaṁ (bj)

Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṁ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṁ.
jarāmaraṇassa → jarāmaraṇassa paraṁ (bj) Pāraṅgamanīyā ime dhammāti.
pāraṅgamanīyā → gamaniyā (bj); pāragamanīyā (sya-all) Tasmā imassa dhammapariyāyassa “pārāyanan”teva adhivacanaṁ.
pārāyananteva → pārāyanaṁtveva (bj, sya-all)

Ekamekassa cepi pañhassāti ekamekassa cepi ajitapañhassa, ekamekassa cepi tissametteyyapañhassa, ekamekassa cepi puṇṇakapañhassa, ekamekassa cepi mettagūpañhassa, ekamekassa cepi dhotakapañhassa, ekamekassa cepi upasīvapañhassa, ekamekassa cepi nandakapañhassa, ekamekassa cepi hemakapañhassa, ekamekassa cepi todeyyapañhassa, ekamekassa cepi kappapañhassa, ekamekassa cepi jatukaṇṇipañhassa, ekamekassa cepi bhadrāvudhapañhassa, ekamekassa cepi udayapañhassa, ekamekassa cepi posālapañhassa, ekamekassa cepi mogharājapañhassa, ekamekassa cepi piṅgiyapañhassāti—
mettagūpañhassa → mettagupañhassa (bj) | upasīvapañhassa → upasivapañhassa (bj) | nandakapañhassa → nandapañhassa (sya-all) | cepi pañhassāti ekamekassa cepi → ce pi (pts) ekamekassa cepi pañhassa.

Atthamaññāya dhammamaññāyāti sveva pañho dhammo, visajjanaṁ atthoti atthaṁ aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
visajjanaṁ → vissajjanaṁ (bj, mr) | visajjanaṁ atthoti → vissajjanaṁ attho atthamaññāyāti (bj) | visajjanaṁ → vissajjanaṁ (cck: ka.) atthamaññāya. Dhammamaññāyāti dhammaṁ aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
tīrayitvā → tirayitvā (sya-all) dhammamaññāyāti—
dhammamaññāyāti atthamaññāya → (sya-all) atthamaññāya dhammamaññāya. Dhammānudhammaṁ paṭipajjeyyāti sammāpaṭipadaṁ anulomapaṭipadaṁ apaccanīkapaṭipadaṁ anvatthapaṭipadaṁ dhammānudhammapaṭipadaṁ paṭipajjeyyāti— dhammānudhammaṁ paṭipajjeyya. Gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāranti jarāmaraṇassa pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.
jarāmaraṇassa pāraṁ → jarāmaraṇapāraṁ (sya-all) Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
sabbūpadhipaṭinissaggo → sabbupadhipaṭinissaggo (sya-all) Gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāranti jarāmaraṇassa pāraṁ gaccheyya, pāraṁ adhigaccheyya, pāraṁ adhiphasseyya, pāraṁ sacchikareyyāti—
adhigaccheyya → adhigaccheyaṁ (bj) | jarāmaraṇassa → (sya-all) | gaccheyya → gaccheyyeva (sya-all) | adhiphasseyya → phuseyya (sya-all) gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṁ. Pāraṅgamanīyā ime dhammāti ime dhammā pāraṅgamanīyā.
pāraṅgamanīyā → pāragamanīyā (sya-all) Pāraṁ pāpenti pāraṁ sampāpenti pāraṁ samanupāpenti, jarāmaraṇassa taraṇāya saṁvattantīti—
taraṇāya → tāraṇāya (sya-all) | jarāmaraṇassa → jarāmaṇassa (cck) | taraṇāya → tāraṇāya (cck: syā.) pāraṅgamanīyā ime dhammāti.
pāraṅgamanīyā → pāragamanīyā (sya-all)

Tasmā imassa dhammapariyāyassāti. Tasmāti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānāti—
taṁnidānāti tasmā → taṁnidānā (bj) | tasmāti → (sya-all) tasmā. Imassa dhammapariyāyassāti imassa pārāyanassāti— tasmā imassa dhammapariyāyassa. Pārāyananteva adhivacananti pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ …pe… nirodho nibbānaṁ.
pārāyananteva → pārāyanaṁ tveva (bj, sya-all) | nibbānaṁ → (bj) Ayanaṁ vuccati maggo, seyyathidaṁ—
ayanaṁ → āyanaṁ (sya-all) sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi. Adhivacananti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpoti—
adhivacananti → adhivacananti nāmaṁ (sya-all) pārāyananteva adhivacanaṁ.
pārāyananteva → pārāyanaṁ tveva (bj, sya-all) Tenetaṁ vuccati—

“Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṁ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṁ. Pāraṅgamanīyā ime dhammāti. Tasmā imassa dhammapariyāyassa ‘pārāyanan’teva adhivacanan”ti.
pārāyananteva → pārāyanaṁ tveva (bj)

Ajito tissametteyyo, puṇṇako atha mettagū;
mettagū → mettagu (bj) | Mettagū → -u Brp Scp. ----------------------------------- (pts note) Dhotako upasīvo ca, nando ca atha hemako.
upasīvo → upasivo (pts)

Todeyyakappā dubhayo, jatukaṇṇī ca paṇḍito;
jatukaṇṇī → -i Brp T (Bai). (pts note) Bhadrāvudho udayo ca, posālo cāpi brāhmaṇo;
Bhadrāvudho → ins. ca Brp Scp. (pts note) posālo → Pohālo Scp. (pts note) Mogharājā ca medhāvī, piṅgiyo ca mahāisi.
medhāvī → -vi Brp ncp T. (pts note)

Ete buddhaṁ upāgacchuṁ, Sampannacaraṇaṁ isiṁ;
upāgacchuṁ → upāgañchuṁ (bj, sya-all, pts) | upāgañchuṁ → upāgacchiṁsu (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) isiṁ → -i Brp Sc (Bai). ----------------------------------- (pts note) Pucchantā nipuṇe pañhe, Buddhaseṭṭhaṁ upāgamuṁ.

Ete buddhaṁ upāgacchunti.
upāgacchunti → upāgañchunti (bj, sya-all) Eteti soḷasa pārāyaniyā brāhmaṇā.
soḷasa pārāyaniyā → (sya-all) Buddhoti yo so bhagavā sayambhū anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṁ patto balesu ca vasībhāvaṁ.
buddhoti → buddhanti (sya-all) Buddhoti kenaṭṭhena buddho?
kenaṭṭhena → kenatthena (sya-all) Bujjhitā saccānīti buddho, bodhetā pajāyāti buddho, sabbaññutāya buddho, sabbadassāvitāya buddho, abhiññeyyatāya buddho, visavitāya buddho, khīṇāsavasaṅkhātena buddho, nirupalepasaṅkhātena buddho, ekantavītarāgoti buddho, ekantavītadosoti buddho, ekantavītamohoti buddho, ekantanikkilesoti buddho, ekāyanamaggaṁ gatoti buddho, eko anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti buddho, abuddhivihatattā buddhipaṭilābhāti buddho.
abhiññeyyatāya → anaññaneyyatāya (bj) | visavitāya → vikasitāya (bj, sya-all, csp1ed) | nirupalepasaṅkhātena → nirupakkilesasaṅkhātena (bj, sya-all) Buddhoti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi kataṁ. Vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti.
buddhoti → buddhoti buddhaṁ (sya-all) Ete buddhaṁ upāgacchunti ete buddhaṁ upāgamiṁsu upasaṅkamiṁsu payirupāsiṁsu paripucchiṁsu paripañhiṁsūti—
upāgacchunti → upāgañchunti (bj, sya-all) ete buddhaṁ upāgacchuṁ.
upāgacchuṁ → upāgañchuṁ (bj, sya-all)

Sampannacaraṇaṁ isinti caraṇaṁ vuccati sīlācāranibbatti.
sīlācāranibbatti → silāpāramippanti (bj); sīlācāranipphatti (sya-all) | sīlācāranibbatti → sīlapāramippatti (bj) | sīlapāramippatti → sīlācāranibbatti (bj: machasaṁ) Sīlasaṁvaropi caraṇaṁ, indriyasaṁvaropi caraṇaṁ, bhojane mattaññutāpi caraṇaṁ, jāgariyānuyogopi caraṇaṁ, sattapi saddhammā caraṇaṁ, cattāripi jhānāni caraṇaṁ. Sampannacaraṇanti sampannacaraṇaṁ seṭṭhacaraṇaṁ viseṭṭhacaraṇaṁ pāmokkhacaraṇaṁ uttamacaraṇaṁ pavaracaraṇaṁ.
viseṭṭhacaraṇaṁ → visiṭṭhacaraṇaṁ (mr) | viseṭṭhacaraṇaṁ → (sya-all) | pavaracaraṇaṁ isīti → pavaracaraṇanti sampannacaraṇaṁ isinti (sya-all) | viseṭṭhacaraṇaṁ → visiṭṭhacaraṇaṁ (cck: ka.) Isīti isi bhagavā mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti isi …pe… mahesakkhehi vā sattehi esito gavesito pariyesito—
esī gavesī → esi gavesi (bj, sya-all) “kahaṁ buddho, kahaṁ bhagavā, kahaṁ devadevo kahaṁ narāsabho”ti— isīti— sampannacaraṇaṁ isiṁ.
sampannacaraṇaṁ → sampattacaraṇaṁ (bj)

Pucchantā nipuṇe pañheti. Pucchantāti pucchantā yācantā ajjhesantā pasādentā.
yācantā → yāvantā (bj) Nipuṇe pañheti gambhīre duddase duranubodhe sante paṇīte atakkāvacare nipuṇe paṇḍitavedanīye pañheti— pucchantā nipuṇe pañhe.

Buddhaseṭṭhaṁ upāgamunti.
buddhaseṭṭhaṁ → buddhaṁ seṭṭhaṁ (bj) Buddhoti yo so bhagavā …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti.
buddhoti → buddhāti (sya-all) Seṭṭhanti aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ buddhaṁ upāgamuṁ upāgamiṁsu upasaṅkamiṁsu payirupāsiṁsu paripucchiṁsu paripañhiṁsūti—
buddhaṁ upāgamuṁ → buddhaseṭṭhaṁ upāgamunti (bj) | pavaraṁ buddhaṁ upāgamuṁ → pavaranti buddhaseṭṭhaṁ upāgamunti (sya-all) buddhaseṭṭhaṁ upāgamuṁ. Tenetaṁ vuccati—

“Ete buddhaṁ upāgacchuṁ, sampannacaraṇaṁ isiṁ;
upāgacchuṁ → upāgañchuṁ (bj, sya-all) Pucchantā nipuṇe pañhe, buddhaseṭṭhaṁ upāgamun”ti.

Tesaṁ buddho pabyākāsi, Pañhaṁ puṭṭho yathātathaṁ;
pabyākāsi → byākāsi (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | pabyākāsi pañhaṁ → byākāsi pañhe (bj, pts) | byākāsi → pabyākāsi (bj: machasaṁ) pañhe → pañhaṁ (bj: machasaṁ) | yathā-tathaṁ → sic MSS.; -tathāṁ Sn. ----------------------------------- (pts note) Pañhānaṁ veyyākaraṇena, Tosesi brāhmaṇe muni.

Tesaṁ buddho pabyākāsīti.
pabyākāsīti → byākāsīti (bj, sya-all) Tesanti soḷasānaṁ pārāyaniyānaṁ brāhmaṇānaṁ.
soḷasānaṁ → soḷasannaṁ (bj, sya-all) | soḷasannaṁ → soḷasānaṁ (bj: machasaṁ) Buddhoti yo so bhagavā …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti. Pabyākāsīti tesaṁ buddho pabyākāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesīti—
pabyākāsīti → byākāsīti (bj, sya-all) | pabyākāsi → byākāsi (bj, sya-all) | uttānīakāsi → uttānīmakāsi (sya-all) tesaṁ buddho pabyākāsi.
pabyākāsi pañhaṁ → byākāsi pañhe (bj) | pabyākāsi → byākāsi (sya-all)

Pañhaṁ puṭṭho yathātathanti. Pañhaṁ puṭṭhoti pañhaṁ puṭṭho pucchito yācito ajjhesito pasādito.
pañhaṁ → pañhe (bj) | puṭṭho → (sya-all) | puṭṭho → pañhaṁ (bj: machasaṁ) Yathātathanti yathā ācikkhitabbaṁ tathā ācikkhi, yathā desitabbaṁ tathā desesi, yathā paññapetabbaṁ tathā paññapesi, yathā paṭṭhapetabbaṁ tathā paṭṭhapesi, yathā vivaritabbaṁ tathā vivari, yathā vibhajitabbaṁ tathā vibhaji, yathā uttānīkātabbaṁ tathā uttānīakāsi, yathā pakāsitabbaṁ tathā pakāsesīti—
paññapetabbaṁ → paññāpetabbaṁ (bj) | paññapesi → paññāpesi (bj) | uttānīakāsi → uttānīmakāsi (sya-all) | pakāsitabbaṁ → pakāsetabbaṁ (sya-all) pañhaṁ puṭṭho yathātathaṁ.
pañhaṁ → pañhe (bj) | puṭṭho → pañhaṁ (bj: machasaṁ)

Pañhānaṁ veyyākaraṇenāti pañhānaṁ veyyākaraṇena ācikkhanena desanena paññapanena paṭṭhapanena vivaraṇena vibhajanena uttānīkammena pakāsanenāti—
paññapanena → paññāpanena (bj) | ācikkhanena → ācikkhaṇena (sya-all) | vivaraṇena → vivarena (sya-all) | desanena → dassanena (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) pañhānaṁ veyyākaraṇena.

Tosesi brāhmaṇe munīti. Tosesīti tosesi vitosesi pasādesi ārādhesi attamane akāsi. Brāhmaṇeti soḷasa pārāyaniye brāhmaṇe. Munīti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so munīti—
ñāṇaṁ → ñāṇaṁ yā paññā pajānanā (sya-all) tosesi brāhmaṇe muni. Tenetaṁ vuccati—

“Tesaṁ buddho pabyākāsi, pañhaṁ puṭṭho yathātathaṁ;
pabyākāsi pañhaṁ → byākāsi pañhe (bj) | pabyākāsi → byākāsi (sya-all) puṭṭho → pañhaṁ (bj: machasaṁ) Pañhānaṁ veyyākaraṇena, tosesi brāhmaṇe munī”ti.

Te tositā cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā;
tositā → tussi-katā Scp ----------------------------------- (pts note) Brahmacariyamacariṁsu, varapaññassa santike.
cariṁsu → acariṁsu (bj, sya-all)

Te tositā cakkhumatāti. Teti soḷasa pārāyaniyā brāhmaṇā. Tositāti tositā vitositā pasāditā ārādhitā attamanā katāti— te tositā. Cakkhumatāti bhagavā pañcahi cakkhūhi cakkhumā— maṁsacakkhunāpi cakkhumā, dibbacakkhunāpi cakkhumā, paññācakkhunāpi cakkhumā, buddhacakkhunāpi cakkhumā, samantacakkhunāpi cakkhumā. Kathaṁ bhagavā maṁsacakkhunāpi cakkhumā …pe… evaṁ bhagavā samantacakkhunāpi cakkhumāti—
evaṁ bhagavā → (bj) te tositā cakkhumatā.
te → to (bj)

Buddhenādiccabandhunāti. Buddhoti yo so bhagavā …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti.
buddhoti → buddhenāti (sya-all) Ādiccabandhunāti ādicco vuccati sūriyo.
sūriyo → suriyo (bj, sya-all) So gotamo gottena, bhagavāpi gotamo gottena, bhagavā sūriyassa gottañātako gottabandhu.
sūriyassa → suriyassa (bj, sya-all) | gottañātako → gottaṁ ñānato (bj: sī.pana) Tasmā buddho ādiccabandhūti—
ādiccabandhūti → ādiccabandhuti (bj) buddhenādiccabandhunā.

Brahmacariyamacariṁsūti brahmacariyaṁ vuccati asaddhammasamāpattiyā ārati virati paṭivirati veramaṇī viramaṇaṁ akiriyā akaraṇaṁ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto.
viramaṇaṁ → viramaṇā (bj) | viramaṇā → viramaṇaṁ (bj: machasaṁ) Api ca nippariyāyavasena brahmacariyaṁ vuccati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
api ca nippariyāyavasena brahmacariyaṁ → apica nippariyāya vasena brahmacariyā (bj) sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Brahmacariyamacariṁsūti brahmacariyaṁ cariṁsu acariṁsu samādāya vattiṁsūti—
cariṁsu → (sya-all) | ācariṁsu → avariṁsu (bj: machasaṁ) brahmacariyamacariṁsu.

Varapaññassa santiketi varapaññassa aggapaññassa seṭṭhapaññassa viseṭṭhapaññassa pāmokkhapaññassa uttamapaññassa pavarapaññassa.
viseṭṭhapaññassa → (sya-all) Santiketi santike sāmantā āsanne avidūre upakaṭṭheti— varapaññassa santike. Tenetaṁ vuccati—

“Te tositā cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā; Brahmacariyamacariṁsu, varapaññassa santike”ti.

Ekamekassa pañhassa, yathā buddhena desitaṁ;
ekamekassa → ekamekassassa (bj) Tathā yo paṭipajjeyya, gacche pāraṁ apārato.
apārato → apārago (bj: sī.pana)

Ekamekassa pañhassāti ekamekassa ajitapañhassa, ekamekassa tissametteyyapañhassa …pe…
tissametteyyapañhassa → tissametteyya pañhassa ekamekassa (bj) ekamekassa piṅgiyapañhassāti— ekamekassa pañhassa.

Yathā buddhena desitanti. Buddhoti yo so bhagavā sayambhū …pe…
buddhoti → buddhenāti (sya-all) | sayambhū → (sya-all) sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti. Yathā buddhena desitanti yathā buddhena ācikkhitaṁ desitaṁ paññapitaṁ paṭṭhapitaṁ vivaritaṁ vibhajitaṁ uttānīkataṁ pakāsitanti—
vibhajitaṁ → vibhattaṁ (sya-all) | vibhajitaṁ → vibhattaṁ (bj: syā) | vibhajitaṁ → vibhattaṁ (cck: syā.) yathā buddhena desitaṁ.

Tathā yo paṭipajjeyyāti sammāpaṭipadaṁ anulomapaṭipadaṁ apaccanīkapaṭipadaṁ anvatthapaṭipadaṁ dhammānudhammapaṭipadaṁ paṭipajjeyyāti— tathā yo paṭipajjeyya.

Gacche pāraṁ apāratoti pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ …pe… nirodho nibbānaṁ;
nibbānaṁ → (bj) apāraṁ vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.
vuccanti → vuccati (bj) Gacche pāraṁ apāratoti apārato pāraṁ gaccheyya, pāraṁ adhigaccheyya, pāraṁ phasseyya, pāraṁ sacchikareyyāti—
phasseyya → phuseyya (sya-all) gacche pāraṁ apārato. Tenetaṁ vuccati—

“Ekamekassa pañhassa, yathā buddhena desitaṁ; Tathā yo paṭipajjeyya, gacche pāraṁ apārato”ti.
tathā → yathā (bj)

Apārā pāraṁ gaccheyya, bhāvento maggamuttamaṁ;
pāraṁ → paraṁ (bj) Maggo so pāraṁ gamanāya, tasmā pārāyanaṁ iti.
pāraṁ gamanāya → pāragamanāya (sya-all)

Apārā pāraṁ gaccheyyāti apāraṁ vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca;
vuccanti → vuccati (bj) | apārā → apāraṁ (pts) pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ …pe… taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ. Apārā pāraṁ gaccheyyāti apārā pāraṁ gaccheyya, pāraṁ adhigaccheyya, pāraṁ phasseyya, pāraṁ sacchikareyyāti—
phasseyya → phuseyya (sya-all) apārā pāraṁ gaccheyya.

Bhāvento maggamuttamanti maggamuttamaṁ vuccati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
maggamuttamaṁ → magganti maggo (sya-all) sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi. Maggamuttamanti maggaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ.
maggamuttamanti maggaṁ → uttamanti (sya-all) | pavaraṁ → pavaranti maggamuttamaṁ (sya-all) Bhāventoti bhāvento āsevanto bahulīkarontoti— bhāvento maggamuttamaṁ.

Maggo so pāraṁ gamanāyāti—
pāraṁ gamanāyāti → pāragamanāyāti (sya-all)

Maggo pantho patho pajjo, añjasaṁ vaṭumāyanaṁ;
pajjo → addho (mr) | pantho → pattho (bj) | pajjo → patho addho (bj: sī.vaṭ, sī.vipi) | pajjo → addho (cck: ka.) Nāvā uttarasetu ca, kullo ca bhisi saṅkamo.
ca kullo ca bhisi → pakullo (sya-all) saṅkamo → saṅgamo (mr) | saṅkamo → uttarasetu pakullo saṅkamo (bj: syā) | saṅkamo → saṅgamo (syā. ka.) passa-dhātumālāyaṁ maggadhātuvaṇṇanāyaṁ (cck note)

Pāraṁ gamanāyāti pāraṁ gamanāya pāraṁ sampāpanāya pāraṁ samanupāpanāya jarāmaraṇassa taraṇāyāti— maggo so pāraṁ gamanāya.
pāraṁ gamanāya → pāragamanāya (sya-all)

Tasmā pārāyanaṁ itīti. Tasmāti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā.
tasmāti → (sya-all) Pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ …pe… nirodho nibbānaṁ. Ayanaṁ vuccati maggo.
ayanaṁ → āyanaṁ (sya-all) Itīti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ itīti—
padānupubbatāpetaṁ → padānupubbakametaṁ (sya-all) tasmā pārāyanaṁ iti. Tenetaṁ vuccati—

“Apārā pāraṁ gaccheyya, bhāvento maggamuttamaṁ; Maggo so pāraṁ gamanāya, tasmā pārāyanaṁ itī”ti.
pāraṁ gamanāya → pāragamanāya (sya-all) pārāyanaṁ → parāyanaṁ (bj)

Pārāyanatthutigāthāniddeso sattarasamo.