MahāsudassanasuttaМахасудассана Сутта
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)Вот, что я слышал.
ekaṁ samayaṁ bhagavā kusinārāyaṁ viharati upavattane mallānaṁ sālavane antarena yamakasālānaṁ parinibbānasamaye.
yamaka-sālānaṁ → Bm antare yamaka-sālānaṁ; Bp antare yatapakasāla. (pts note) | sālavane → sāla-vane (pts) | yamakasālānaṁ parinibbānasamaye → yamaka-sālānaṁ parinibbāna-samaye (pts)Однажды, во время достижения ниббаны, Благостный пребывал в Кусинаре, в Упаваттане, садовой роще маллов между парой деревьев сала.
Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И вот уважаемый Ананда приблизился к Благостному; приблизившись, он приветствовал Благостного и сел в стороне. И вот, сидя в стороне, уважаемый Ананда так сказал Благостному:
“mā, bhante, bhagavā imasmiṁ khuddakanagarake ujjaṅgalanagarake sākhānagarake parinibbāyi.
khuddakanagarake → kuḍḍanagarake (bj, pts) | sākhānagarake → sākhanagarake (pts) | sākha-nagarake → K usākhā. (pts note) | khuddakanagarake ujjaṅgalanagarake sākhānagarake → kuḍḍa-nagarake ujjaṅgala-nagarake sākha-nagarake (pts)“Почтенный! Пусть Благостный не достигает ниббаны в этом ничтожном городке, заброшенном городке, маленьком городке.
Santi, bhante, aññāni mahānagarāni.
mahānagarāni → mahā-nagarāni (pts)Есть ведь, господин, другие большие города,
Seyyathidaṁ—campā, rājagahaṁ, sāvatthi, sāketaṁ, kosambī, bārāṇasī;
sāvatthi → sāvatthī (sya-all) | kosambī bārāṇasī → kosambi bārāṇasi (pts) | Sāketaṁ → SS Saketaṁ. (pts note) | Kosambi → SS Kosambi; Bm K bī. (pts note) | Bārāṇasi → SS Bārāṇasi; Bm K sī. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)а именно: Чампа, Раджагаха, Саваттхи, Сакета, Косамби, Баранаси.
ettha bhagavā parinibbāyatu.Пусть Благостный [где-нибудь] там и достигнет ниббаны —
Ettha bahū khattiyamahāsālā brāhmaṇamahāsālā gahapatimahāsālā tathāgate abhippasannā, te tathāgatassa sarīrapūjaṁ karissantī”ti.
brāhmaṇamahāsālā gahapatimahāsālā → brāhmaṇa-mahāsālā gahapati-mahāsālā (pts) | sarīrapūjaṁ karissantīti → sarīra pūjaṁ karis santīti (pts)там много богатых кшатриев, богатых брахманов, богатых домоправителей, преданных Татхагате, и они окажут почёт останкам Татхагаты”.
“Mā hevaṁ, ānanda, avaca; mā hevaṁ, ānanda, avaca:
mā hevaṁ ānanda avaca → (sya-all) | hevaṁ → h evaṁ (pts) | mā hevaṁ ānanda avaca → kuḍḍa (pts)“Не говори, Ананда, так:
‘khuddakanagarakaṁ ujjaṅgalanagarakaṁ sākhānagarakan’ti.
khuddakanagarakaṁ → kuḍḍanagarakaṁ (bj) | sākhānagarakanti → sākhā nagarakanti kusāvati rājadhāni (bj); sākhanagarakan ti (pts) | sākha-nagarakan → Bm sākhā-, but sākha- above; K sākhā-. (pts note) | khuddakanagarakaṁ ujjaṅgalanagarakaṁ sākhānagarakanti → nagarakaṁ ujjaṅgala-nagarakaṁ sākha-nagarakan ti (pts)„ничтожный городок, заброшенный городок, маленький городок“.
1. Kusāvatīrājadhānī1. Кусавати - царская столица
Bhūtapubbaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano nāma ahosi khattiyo muddhāvasitto cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto.
janapadatthāvariyappatto → janapadaṭṭhāvariyappatto (sya-all) | muddhāvasitto → muddhābhisīnto (bj: kām) | muddhāvasitto → khattiyo muddhābhisitto (cck: ka.); cakkavattīdhammiko dhammarājā (cck: mahāparinibbānasutta) | muddhāvasitto → So SS K; Bm muddhābhis-; Bp muddhābhis-, but in 7 muddhāvas-. (pts note) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)Когда-то давно, Ананда, жил царь по имени Махасудассана — кшатрий, помазанный [на царство], правивший четырьмя сторонами света, победоносный, доставивший стране безопасность.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa ayaṁ kusinārā kusāvatī nāma rājadhānī ahosi.
ahosi → ahosi sā kho ānanda kusāvatī (bj) | rājadhānī → rājadhāni (pts) | rājadhāni → SS -dhāni, and so throughout; K -dhānī; Bm -ṭhānī; Bp ṭhāni, throughout. (pts note) | Kusāvatī → -2 Bmp K Ch omit. (pts note) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | + → sā kho ānanda kusāvatī pacchimena ca (pts)И эта Кусинара, Ананда, звалась тогда Кусавати и служила царской столицей царю Махасудассане.
Puratthimena ca pacchimena ca dvādasayojanāni āyāmena, uttarena ca dakkhiṇena ca sattayojanāni vitthārena.
dvādasayojanāni → dvādasayojanāni ahosi (bj, pts) | pacchimena ca → (pts) | puratthimena → Bm puratthimena ca pacchimena ca. (pts note) | ahosi → Sd Bmp Ch omit. (pts note) | sattayojanāni → satta-yojanāni (pts)И эта Кусавати, Ананда, простиралась на двенадцать йоджан в длину с востока на запад и на семь йоджан в ширину с севера на юг.
Kusāvatī, ānanda, rājadhānī iddhā ceva ahosi phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca.
phītā → vītā (bj) | rājadhānī → rājadhāni (pts) | ca → iddhā ceva ahosi phitā ca (bj: syā) | ceva → eva (pts) | bahujanā → bahu-janā (pts) | ākiṇṇamanussā → ākiṇṇa-manussā (pts)И царская столица Кусавати, Ананда, была процветающей, преуспевающей, многолюдной, полной жителей, богатой пропитанием.
Seyyathāpi, ānanda, devānaṁ āḷakamandā nāma rājadhānī iddhā ceva hoti phītā ca bahujanā ca ākiṇṇayakkhā ca subhikkhā ca;
iddhā ceva hoti phītā ca → iddhā ceva ahosi phītā ca (sya-all, km); iddhā ceva phītā ca (pts1ed) | hoti → (bj); ahosi (sya-all) | āḷakamandā → ālakamandā (sya-all) | rājadhānī → rājadhāni (pts) | ca → iddhā ceva ahosi phītā ca (cck: syā.) | Āḷakamandā → SS K Āla-. (pts note) | eva → K adds ahosi. (pts note) | ca → SS omit subhikkhā ca. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | bahujanā → bahu-janā (pts) | ākiṇṇayakkhā → ākiṇṇa-yakkhā (pts)Это, Ананда, как царская столица богов Алакаманда — процветающа, преуспевающа, многолюдна, полна жителей, богата пропитанием,
evameva kho, ānanda, kusāvatī rājadhānī iddhā ceva ahosi phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca.
rājadhānī → rājadhāni (pts) | evameva → evam eva (pts) | ceva → eva (pts) | bahujanā → bahu-janā (pts) | ākiṇṇamanussā → ākiṇṇa-manussā (pts)так же точно, Ананда, и царская столица Кусавати была процветающей, преуспевающей, многолюдной, полной жителей, богатой пропитанием.
Kusāvatī, ānanda, rājadhānī dasahi saddehi avivittā ahosi divā ceva rattiñca, seyyathidaṁ—
rājadhānī → rājadhāni (pts) | rattī → So SS and Ch Bm rattiñ; K rattiṁ. (pts note) | rattiñca → rattiṁ ca (bjt) | rattiñca seyyathidaṁ → rattiṁ ca seyyathīdaṁ (th) | ceva rattiñca seyyathidaṁ → eva rattī ca seyyathīdaṁ (pts)В царской столице Кусавати, Ананда, и днём и ночью не утихали звуки десяти [видов], а именно:
hatthisaddena assasaddena rathasaddena bherisaddena mudiṅgasaddena vīṇāsaddena gītasaddena saṅkhasaddena sammasaddena pāṇitāḷasaddena ‘asnātha pivatha khādathā’ti dasamena saddena.
gītasaddena → gītasaddena sammasaddena tālasaddena (bj) | sammasaddena pāṇitāḷasaddena asnātha → asanātha (bj) | saṅkhasaddena → (sya-all, pts) | pāṇitāḷasaddena asnātha → tālasaddena asatha (sya-all) | mudiṅgasaddena → mutiṅgasaddena (pts) | pāṇitāḷasaddena → tāḷasaddena (pts) | assa-saddena → Sd omits. (pts note) | mutiṅga-saddena → Bmp K mudiṅga; Scd and St (corrected for mutiṅgasaddena repeated) add panava-saddena. Comp. Dh. S. 621; Asl. 319; Jāt. i. 3. (pts note) | asnātha → K asatha. (pts note) | hatthisaddena assasaddena → hatthi-saddena assa-saddena (pts) | bherisaddena mudiṅgasaddena vīṇāsaddena gītasaddena saṅkhasaddena sammasaddena pāṇitāḷasaddena → bheri-saddena mutiṅga-saddena vīṇā-saddena gīta-saddena samma-saddena tāḷa-saddena (pts)звуки от слонов, звуки от коней, звуки от колесниц, звуки литавр, звуки барабана, звуки лютни, звуки пения, звуки цимбал, звуки гонга и в десятых — звуки [возгласов]: „Ешьте, пейте, насыщайтесь!“
Kusāvatī, ānanda, rājadhānī sattahi pākārehi parikkhittā ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (pts) | ahosi → ahosi tattha (pts) | Tattha → Sd ettha, Bm K omit. (pts note)Царская столица Кусавати, Ананда, была окружена семью стенами.
Eko pākāro sovaṇṇamayo, eko rūpiyamayo, eko veḷuriyamayo, eko phalikamayo, eko lohitaṅkamayo, eko masāragallamayo, eko sabbaratanamayo.
lohitaṅkamayo → lohitaṅgamayo (mr); lohitakamayo (byākaraṇesu) | phalikamayo → phaḷikamayo (bj) | rūpiyamayo → rūpimayo (pts) | lohitaṅkamayo → lohitaṅgamayo (bj: kām) | lohitaṅkamayo → lohitaṅgamayo (cck: ka.); lohitakamayo (cck: byākaraṇesu) | rūpimayo → Bmp K throughout rūpiyamayo. (pts note) | lohitaṅkamayo → Bm aṅga, and onwards. (pts note)Одна стена там [была] из золота, одна — из серебра, одна — из бериллов, одна — из хрусталя, одна — из рубинов, одна — из изумрудов, одна — из всех [видов] драгоценностей.
Kusāvatiyā, ānanda, rājadhāniyā catunnaṁ vaṇṇānaṁ dvārāni ahesuṁ.В царской столице Кусавати, Ананда, были врата четырёх родов:
Ekaṁ dvāraṁ sovaṇṇamayaṁ, ekaṁ rūpiyamayaṁ, ekaṁ veḷuriyamayaṁ, ekaṁ phalikamayaṁ.
phalikamayaṁ → phaḷikamayaṁ (bj) | rūpiyamayaṁ → rūpimayaṁ (pts) | veḷuriyamayaṁ → veḷuriya-mayam (pts)одни — из золота, одни — из серебра, одни — из бериллов, одни — из хрусталя.
Ekekasmiṁ dvāre satta satta esikā nikhātā ahesuṁ tiporisaṅgā tiporisanikhātā dvādasaporisā ubbedhena.
ekekasmiṁ → ekamekasmiṁ (sya-all, pts) | tiporisanikhātā → tiporisaṁ nikhātā (sya-all) | satta → (pts) | tiporisanikhātā dvādasaporisā → catuporisā (pts) | Ekam-ekasmiṁ → Bm ekekasmiṁ. (pts note) | satta → Sc sattā; Sd sattha; St satthahi; Bmp K satta satta. (pts note) | catu-porisā → Sct porisa; then Sct add nikhātā dasa porisā; Bmp K read for the whole, ti-porisaṅga-tiporisā. (pts note) | tiporisaṅgā tiporisanikhātā dvādasaporisā → ti-porisaṅgā catu-porisā (pts)У каждых врат было установлено по семи колонн, в три-четыре раза превосходящих рост человека.
Ekā esikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā.
phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | phalikamayā → SS omit. (pts note) | sabbaratana → SS sattaratana. (pts note) | sabbaratanamayā → sabbaratana mayā (pts)Одна колонна из золота, одна — из серебра, одна — из бериллов, одна — из хрусталя, одна — из рубинов, одна — из изумрудов, одна — из всех [видов] драгоценностей.
Kusāvatī, ānanda, rājadhānī sattahi tālapantīhi parikkhittā ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (pts) | tālapantīhi → tāla-pantīhi (pts)Царская столица Кусавати, Ананда, была окружена семью рядами пальм.
Ekā tālapanti sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā.
phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | tālapanti → tāla-panti (pts)Один ряд пальм из золота, один — из серебра, один — из бериллов, один — из хрусталя, один — из рубинов, один — из изумрудов, один — из всех [видов] драгоценностей.
Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi, rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca.
rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts)У пальм из золота были стволы из золота, а листья и плоды из серебра.
Rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi, sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca.
rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | rūpiyamayo → rūpimayo (pts)У пальм из серебра были стволы из серебра, а листья и плоды — из золота.
Veḷuriyamayassa tālassa veḷuriyamayo khandho ahosi, phalikamayāni pattāni ca phalāni ca.
phalikamayāni → phaḷikamayāni (bj) | veḷuriyamayassa → veḷuriyassa (sya-all)У пальм из бериллов были стволы из бериллов, а листья и плоды — из хрусталя.
Phalikamayassa tālassa phalikamayo khandho ahosi, veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca.
phalikamayassa → phaḷikamayassa (bj) | phalikamayo → phaḷikamayo (bj)У пальм из хрусталя были стволы из хрусталя, а листья и плоды — из бериллов.
Lohitaṅkamayassa tālassa lohitaṅkamayo khandho ahosi, masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca.У пальм из рубинов были стволы из рубинов, а листья и плоды — из изумрудов.
Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi, lohitaṅkamayāni pattāni ca phalāni ca.У пальм из изумрудов были стволы из изумрудов, а листья и плоды — из рубинов.
Sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi, sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca.
sabbaratanamayāni → sabbaratana-mayāni (pts)У пальм из всех [видов] драгоценностей были стволы из всех [видов] драгоценностей, и листья и плоды из всех [видов] драгоценностей.
Tāsaṁ kho panānanda, tālapantīnaṁ vāteritānaṁ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca.
khamanīyo → kamanīyo (bj, pts1ed); kammaniyo (sya-all, km) | vaggu → vaggū (sya-all) | khamanīyo → kamanīyo (pts) | ca → khamanīyo (bj: machasaṁ) | khamanīyo → kamanīyo (cck: sī. syā. pī.) | kamanīyo → K kammaniyo; BB and K spell these words with -niyo, Cp. 29, 32. (pts note) | rajanīyo → rajaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | panānanda tālapantīnaṁ → pan ānanda tāla-pantīnaṁ (pts)И вот, Ананда, когда ветер колебал эти ряды пальм, то возникал звук — приятный, восхитительный, сладкий, опьяняющий.
Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi samannāhatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca;
tūriyassa → turiyassa (bj, sya-all, pts) | sukusalehi → kusalehi (bj) | khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | sukusalehi samannāhatassa → kusalehi susamannāhatassa (sya-all) | vaggu → vaggū (sya-all) | suppaṭitāḷitassa sukusalehi → suppaṭipatālitassa kusalehi (pts) | susamannāhatassa → susamannāgatassa (sya-all: sī.) | suppaṭipatālitassa → So St Sc suppaṭikālitassa; Sd suppaṭipatulitassa; Bm suppaṭitāli-; Bp supatāḷi-; K suppaṭitāḷi-. But see 29, 32. (pts note) | kusalehi → Bm sukusalehi. (pts note) | samannāhatassa → K sus-; K Sī susamannāg-; SS samannāg-. (pts note) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это, Ананда, как от музыки пяти видов, хорошо исполняющейся, хорошо отбиваемой, сыгранной искусными [музыкантами], возникает звук — приятный, восхитительный, сладкий, опьяняющий,
evameva kho, ānanda, tāsaṁ tālapantīnaṁ vāteritānaṁ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca.
khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | vaggu → vaggū (sya-all) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | evameva → evam eva (pts) | tālapantīnaṁ → tāla-pantīnaṁ (pts)так же точно, Ананда, когда ветер колебал эти ряды пальм, то возникал звук — приятный, восхитительный, сладкий, опьяняющий.
Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṁ soṇḍā pipāsā, te tāsaṁ tālapantīnaṁ vāteritānaṁ saddena paricāresuṁ.
paricāresuṁ → paricāresuṁ cakkaratanaṁ (bj) | tena → SS add kho pana. (pts note) | paricāresuṁ → Sc here and at parivār-; So Sdt at (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts) | tālapantīnaṁ → tāla-pantīnaṁ (pts)И те, Ананда, бродяги, пьяницы, любители выпить, которые находились в то время в царской столице Кусавати, развлекались под эти звуки, когда ветер колебал ряды пальм.
2. Sattaratanasamannāgata2. Наделённый Семью Драгоценностями
2.1. Cakkaratana2.1. Колесо-сокровище
Rājā, ānanda, mahāsudassano sattahi ratanehi samannāgato ahosi catūhi ca iddhīhi.
Rājā → 7 foll. in M. iii., 172 foll. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)Царь Махасудассана, Ананда, был наделён семью сокровищами и четырьмя чудесными свойствами.
Katamehi sattahi?Каковы же эти семь?
Idhānanda, rañño mahāsudassanassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa
pannarase sīsaṁnhātassa → paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (bj); paṇṇarase sīsanhātassa (sya-all) | nahātassa → Bmp nātassa, and below. See above p. 163. (pts note) | idhānanda → idh ānanda (pts) | mahāsudassanassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa → mahā-sudassanassa tadahu posathe paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (pts) | uparipāsādavaragatassa → upari-pāsādavara-gatassa (pts)Вот, Ананда, когда царь Махасудассана в день упосатхи, в полнолуние, омыв голову, пребывал, соблюдая упосатху, на превосходной верхней террасе дворца, ему явилось божественное сокровище —
dibbaṁ cakkaratanaṁ pāturahosi sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ.
cakkaratanaṁ pāturahosi → cakka-ratanaṁ pātur ahosi (pts) | sabbākāraparipūraṁ → sabbākāra-paripūraṁ (pts)колесо с тысячью спиц, с ободом, со ступицей, исполненное всех достоинств.
Disvā rañño mahāsudassanassa etadahosi:
mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)И видя [его], царь Махасудассана подумал так:
‘sutaṁ kho pana metaṁ: “yassa rañño khattiyassa muddhāvasittassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṁ cakkaratanaṁ pātubhavati sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ, so hoti rājā cakkavattī”ti.
pana metaṁ → panetaṁ (bj, cck, sya-all) | muddhāvasittassa → muddhābhisittassa (bj) | pannarase sīsaṁnhātassa → paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (bj); paṇṇarase sīsanhātassa (sya-all) | panetaṁ → pana metaṁ (sya-all: sī.) | etaṁ → Bmp K pan'; etaṁ; K (Sī) pana metaṁ. (pts note) | muddhāvasittassa → So here Bm. (pts note) | sanemikaṁ → Bp sanemikkaṁ. (pts note) | pātubhavati → pātu bhavati (bjt) | cakkavattīti → cakkavattī ti (ms2005) | metaṁ → m etaṁ (pts) | tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa → tadahu posathe paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (pts) | uparipāsādavaragatassa → upari-pāsāda-vara-gatassa (pts) | cakkaratanaṁ pātubhavati → cakka-ratanaṁ pātu bhavati (pts) | sabbākāraparipūraṁ → sabbākāra-paripūraṁ (pts)„Ведь я слышал об этом: ‘Когда царю, кшатрию, помазанному [на царство], в день упосатхи, в полнолуние омывшему голову и пребывающему, соблюдая упосатху, на превосходной верхней террасе дворца, является божественное сокровище — колесо с тысячью спиц, с ободом, со ступицей, исполненное всех достоинств, то этот царь становится царём, повелителем мира’.
Assaṁ nu kho ahaṁ rājā cakkavattī’ti.Поэтому и я стану царём, повелителем мира!“
Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vāmena hatthena suvaṇṇabhiṅkāraṁ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṁ abbhukkiri:
suvaṇṇabhiṅkāraṁ → suvaṇṇabhiṅgāraṁ (sya-all); bhiṅkāraṁ (pts) | bhiṅkāraṁ → Bm K insert suvaṇṇa9 Bp adds dakkhiṇena hatthena siṅgāraṁ gahetvā. (pts note) | abbhukkiri → Bp abbhūkiri (Bm K agree with SS). (pts note) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano uṭṭhāyāsanā → mahā-sudassano uṭṭhāy āsanā (pts)1.8. И тогда, Ананда, царь Махасудассана, поднявшись с сиденья, перекинул верхнюю одежду через плечо, взял левой рукой чашу и окропил правой рукой колесо-сокровище [со словами]:
‘pavattatu bhavaṁ cakkaratanaṁ, abhivijinātu bhavaṁ cakkaratanan’ti.
cakkaratananti → cakka-ratanan ti (pts)„Пусть катится вперёд досточтимое колесо-сокровище, пусть несёт победу досточтимое колесо-сокровище!“
Atha kho taṁ, ānanda, cakkaratanaṁ puratthimaṁ disaṁ pavatti, anvadeva rājā mahāsudassano saddhiṁ caturaṅginiyā senāya, yasmiṁ kho panānanda, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi, tattha rājā mahāsudassano vāsaṁ upagacchi saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.
pavatti → pavattati (sya-all, km, mr) | anvadeva → anudeva (sya-all, km) | upagacchi → upagañchi (bj) | puratthimaṁ disaṁ pavatti anvadeva → puratthimadisaṁ pavattati anudeva (sya-all) | pavatti → pavattati (bj: syā, kām) | anvadeva → anudeva (bj: syā) | pavatti → pavattati (cck: syā. ka.) | anvadeva → anudeva (cck: syā.) | anudeva → anvadeva (sya-all: sī.) | pavatti → Bm pavattati. (pts note) | anvad → Sc anvād; Bp anud, but Bm anvad; K anu deva; K (Sī) anvadeva, and so Sum. (pts note) | upagacchi → Sdt upagañchi. (pts note) | atha kho → athakho (th) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts) | anvadeva → anvad eva (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | panānanda → pan ānanda (pts)И тогда, Ананда, это колесо-сокровище покатилось в восточную сторону, и за ним последовал царь Махасудассана вместе с четырёхчастным войском. И в том месте, Ананда, где останавливалось колесо-сокровище, царь Махасудассана делал стоянку, и вместе с ним четырёхчастное войско.
Ye kho panānanda, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
panānanda → pan ānanda (pts) | mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)И вот, Ананда, те враждебные [ему] цари, которые были в восточной стороне, приблизились к царю Махасудассане и сказали так:
‘ehi kho, mahārāja, svāgataṁ te, mahārāja, sakaṁ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti.
te → (sya-all) | svāgataṁ te → sāgataṁ (pts) | svāgataṁ → sāgataṁ (bj: PTS) | sāgataṁ → St sāgata; Bm svāgatan te; Bp K svāgataṁ here and below. (pts note) | sakaṁ te → sakante (bjt) | sakaṁ → sakan (pts)„Приди, великий царь! Добро пожаловать, великий царь! Всё твоё, великий царь! Будь наставником, великий царь!“
Rājā mahāsudassano evamāha:
mahāsudassano evamāha → mahā-sudassano evam āha (pts)И царь Махасудассана сказал так:
‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ na ādātabbaṁ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhaṇitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti.
na ādātabbaṁ → nādātabbaṁ (bj, sya-all) | bhaṇitabbā → bhāsitabbā (bj, sya-all, pts) | bhāsitabbā → Bm bhaṇitabbā, and below. (pts note) | yathābhuttañca → yathā bhuttañca (bjt) | na → n (pts) | yathābhuttañca → yathabhuttañ ca (pts)„Не убивайте живого. Не берите того, что не дано [вам]. Не поступайте неправедно, [следуя] чувственным влечениям. Не произносите лжи. Не пейте хмельного. Поедайте [лишь] то, что может быть съедено“.
Ye kho panānanda, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rañño mahāsudassanassa anuyantā ahesuṁ.
anuyantā → anuyuttā (pts) | anuyantā → anuyuttā (sya-all: sī.) | te → SS tesaṁ. (pts note) | anuyuttā → Bm anuyantā; K anuyantā (Sī) anuyuttā. (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts) | mahāsudassanassa anuyantā → mahā-sudassanassa anuyuttā (pts)И вот, Ананда, те враждебные цари, которые были в восточной стороне, стали подданными царя Махасудассаны.
Atha kho taṁ, ānanda, cakkaratanaṁ puratthimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā dakkhiṇaṁ disaṁ pavatti …pe…
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (pts) | ajjhogāhetvā → ajjhogāhetvā (bj: PTS) | samuddaṁ → Sd sudassanaṁ, Bp samuddhaṁ. (pts note) | ajjhogahetvā → Bp K -gāhetvā, and below. (pts note) | pavatti → Bm K pavattati, and below. (pts note) | atha kho → athakho (th) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts)И тогда, Ананда, это колесо-сокровище, погрузившись в восточный океан, вновь поднялось и покатилось в южную сторону …
dakkhiṇaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṁ disaṁ pavatti …pe…
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (pts) | pe → Scd Bp omit pe. (pts note) | pavatti → pavattati (th)погрузившись в южный океан, вновь поднялось и покатилось в западную сторону …
pacchimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṁ disaṁ pavatti, anvadeva rājā mahāsudassano saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.
pavatti anvadeva → pavattati anudeva (sya-all) | ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (pts) | paccuttaritvā → SS omit. (pts note) | anvadeva → anvad eva (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)И тогда, Ананда, это колесо-сокровище, погрузившись в западный океан, вновь поднялось и покатилось в северную сторону, и за ним последовал царь Махасудассана вместе с четырёхчастным войском.
Yasmiṁ kho panānanda, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi, tattha rājā mahāsudassano vāsaṁ upagacchi saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.
upagacchi → upagañchi (bj) | patiṭṭhāsi → paṭiṭṭhāsi (pts) | panānanda → pan ānanda (pts) | cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi → cakka-ratanaṁ paṭiṭṭhāsi (pts)И в том месте, Ананда, где останавливалось колесо-сокровище, царь Махасудассана делал стоянку, и вместе с ним четырёхчастное войско.
Ye kho panānanda, uttarāya disāya paṭirājāno, te rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
panānanda → pan ānanda (pts) | mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)И вот, Ананда, те враждебные [ему] цари, которые были в северной стороне, приблизились к царю Махасудассане и сказали так:
‘ehi kho, mahārāja, svāgataṁ te, mahārāja, sakaṁ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti.
te → (sya-all) | svāgataṁ te → sāgataṁ (pts) | sakaṁ → sakan (pts)„Приди, великий царь! Добро пожаловать, великий царь! Всё твоё, великий царь! Будь наставником, великий царь!”
Rājā mahāsudassano evamāha:
evamāha → eva āha (pts) | mahāsudassano evamāha → mahā-sudassano eva āha (pts)И царь Махасудассана сказал так:
‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ na ādātabbaṁ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhaṇitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti.
na ādātabbaṁ → nādātabbaṁ (bj, sya-all) | bhaṇitabbā → bhāsitabbā (bj, sya-all, pts) | yathābhuttañca → yathā bhuttañca (bjt) | na → n (pts) | yathābhuttañca → yathābhuttañ ca (pts)„Не убивайте живого. Не берите того, что не дано [вам]. Не поступайте неправедно, [следуя] чувственным влечениям. Не произносите лжи. Не пейте хмельного. Поедайте [лишь] то, что может быть съедено“.
Ye kho panānanda, uttarāya disāya paṭirājāno, te rañño mahāsudassanassa anuyantā ahesuṁ.
anuyantā → anuyuttā (pts) | anuyantā → ākayanta (bj: machasaṁ) | panānanda → pan ānanda (pts) | mahāsudassanassa anuyantā → mahā-sudassanassa anuyuttā (pts)И вот, Ананда, те враждебные цари, которые были в северной стороне, стали подданными царя Махасудассаны.
Atha kho taṁ, ānanda, cakkaratanaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ abhivijinitvā kusāvatiṁ rājadhāniṁ paccāgantvā rañño mahāsudassanassa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe akkhāhataṁ maññe aṭṭhāsi rañño mahāsudassanassa antepuraṁ upasobhayamānaṁ.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, pts) | maññe → mañño (bj) | pathaviṁ abhivijinitvā → paṭhaviṁ abhivijitvā (sya-all) | Kusāvatiṁ → Sd -vati; St -vati. (pts note) | attha-karaṇa-pamukhe → Bp mukhe. (pts note) | akkhāhataṁ → Sd akkhātaṁ. (pts note) | atthakaraṇapamukhe → atthakaraṇappamukhe (bjt) | atha kho → athakho (th) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts) | mahāsudassanassa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe → mahā-sudassanassa antepura-dvāre attha-karaṇa-pamukhe (pts) | mahāsudassanassa antepuraṁ → mahā-sudassanassa ante-puraṁ (pts)И тогда, Ананда, это колесо-сокровище, пронеся победу по [всей] земле вплоть до границ океана, возвратилось в царскую столицу Кусавати и остановилось в целости у входа во внутренние покои царя Махасудассаны перед залом суда, я бы сказал, [словно] украшая внутренние покои царя Махасудассаны.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ cakkaratanaṁ pāturahosi.
pāturahosi → pāturahosi hatthiratanaṁ (bj) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)Вот, Ананда, какое колесо-сокровище явилось царю Махасудассане.
2.2. Hatthiratana2.2. Слон-сокровище
Puna caparaṁ, ānanda, rañño mahāsudassanassa hatthiratanaṁ pāturahosi
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassanassa hatthiratanaṁ pāturahosi → mahā-sudassanassa hatthi-ratanaṁ pātur ahosi (pts)И затем, Ананда, царю Махасудассане явился слон-сокровище —
sabbaseto sattappatiṭṭho iddhimā vehāsaṅgamo uposatho nāma nāgarājā.
sabbaseto → sabba-seto (pts) | vehāsaṅgamo → vehāsaṁ-gamo (pts) | nāgarājā → nāga-rājā (pts)весь белый, семижды устойчивый, наделённый сверхъестественными способностями, двигающийся по воздуху — царь слонов по имени Упосатха.
Taṁ disvā rañño mahāsudassanassa cittaṁ pasīdi:
taṁ → (sya-all, pts) | Disvā → Bmp taṁ disvā. (pts note) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts)И видя его, царь Махасудассана радостно подумал:
‘bhaddakaṁ vata bho hatthiyānaṁ, sace damathaṁ upeyyā’ti.
hatthiyānaṁ → hatthi-yānaṁ (pts)„Поистине, счастье ехать на этом слоне, если его можно укротить!“
Atha kho taṁ, ānanda, hatthiratanaṁ—seyyathāpi nāma gandhahatthājāniyo dīgharattaṁ suparidanto; evameva damathaṁ upagacchi.
gandhahatthājāniyo → bhaddo hatthājānīyo (bj, sya-all, pts) | upagacchi → upagañcha (bj) | evameva → evam evaṁ (pts) | tam → SS omit. (pts note) | hatthājānīyo → Bp gandhatthajāniyo. (pts note) | evaṁ → Bmp K eva. (pts note) | damathaṁ → Bp damataṁ, and below. (pts note) | atha kho → athakho (th) | hatthiratanaṁ seyyathāpi → hatthi-ratanaṁ seyyathā pi (pts) | gandhahatthājāniyo dīgharattaṁ → bhaddo hatthājānīyo dīgha-rattaṁ (pts)И тогда, Ананда, это как [делается укрощённым] хороший слон благородного происхождения, издавна приручённый, так же точно и этот слон-сокровище сделался укрощённым.
Bhūtapubbaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva hatthiratanaṁ vīmaṁsamāno pubbaṇhasamayaṁ abhiruhitvā samuddapariyantaṁ pathaviṁ anuyāyitvā kusāvatiṁ rājadhāniṁ paccāgantvā pātarāsamakāsi.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all) | pathaviṁ anuyāyitvā → paṭhaviṁ anusaṁsāyitvā (pts) | anusaṁsāyitvā → Sc asaṁsāyitvā; St Bmp K anusāyitvā; see below. (pts note) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (bjt) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | mahāsudassano tameva hatthiratanaṁ → mahā-sudassano tam eva hatthi-ratanaṁ (pts) | pubbaṇhasamayaṁ abhiruhitvā samuddapariyantaṁ pathaviṁ anuyāyitvā → pubbaṇha-samayaṁ abhirūhitvā samudda-pariyantaṁ paṭhaviṁ anusaṁsāyitvā (pts) | pātarāsamakāsi → pātarāsaṁ akāsi (pts)И в былые времена, Ананда, когда царь Махасудассана, испытывая этого слона-сокровище, взошёл на него утром, он объехал [всю] землю до границ океана и возвратился в царскую столицу Кусавати к утренней трапезе.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ hatthiratanaṁ pāturahosi.
pāturahosi → pāturahosi assaratanaṁ (bj) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | hatthiratanaṁ pāturahosi → hatthi-ratanaṁ pātur ahosi (pts)Вот, Ананда, какой слон-сокровище явился царю Махасудассане.
2.3. Assaratana2.3. Конь-сокровище
Puna caparaṁ, ānanda, rañño mahāsudassanassa assaratanaṁ pāturahosi
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassanassa assaratanaṁ pāturahosi → mahā-sudassanassa assa-ratanaṁ pātur ahosi (pts)И затем, Ананда, царю Махасудассане явился конь-сокровище —
sabbaseto kāḷasīso muñjakeso iddhimā vehāsaṅgamo valāhako nāma assarājā.
kāḷasīso → kākasīso (sya-all, pts) | kāka-sīso → Bm Kāla-siso [for kāḷa-]. Sum kāka-gīvā viya . . . kāḷa-vaṇṇena sīsena. (pts note) | sabbaseto kāḷasīso → sabba-seto kāka-sīso (pts) | vehāsaṅgamo → vehāsaṁ-gamo (pts) | assarājā → assa-rājā (pts)весь белый, с головой вороного цвета, тёмной гривой, наделённый сверхъестественными способностями, двигающийся по воздуху — царь коней по имени Валахака.
Taṁ disvā rañño mahāsudassanassa cittaṁ pasīdi:
taṁ → (sya-all, pts) | Disvā → Bmp insert taṁ before disvā. (pts note) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts)И видя его, царь Махасудассана радостно подумал:
‘bhaddakaṁ vata bho assayānaṁ sace damathaṁ upeyyā’ti.
assayānaṁ → assa-yānaṁ (pts)„Поистине, счастье ехать на этом коне, если его можно укротить!“
Atha kho taṁ, ānanda, assaratanaṁ seyyathāpi nāma bhaddo assājāniyo dīgharattaṁ suparidanto; evameva damathaṁ upagacchi.
upagacchi → upagañchi (bj) | evameva → evam evaṁ (pts) | taṁ → SS omit. (pts note) | assājānīyo → Bm assājāniyo; Bp assajāniyo. (pts note) | upagacchi → Sc upagañchi. (pts note) | atha kho → athakho (th) | assaratanaṁ seyyathāpi → assa-ratanaṁ seyyathā pi (pts) | assājāniyo dīgharattaṁ → assājānīyo dīgha-rattaṁ (pts)И тогда, Ананда, это как [делается укрощённым] хороший конь благородного происхождения, издавна приручённый, так же точно и этот конь-сокровище сделался укрощённым.
Bhūtapubbaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva assaratanaṁ vīmaṁsamāno pubbaṇhasamayaṁ abhiruhitvā samuddapariyantaṁ pathaviṁ anuyāyitvā kusāvatiṁ rājadhāniṁ paccāgantvā pātarāsamakāsi.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all) | pathaviṁ anuyāyitvā → paṭhaviṁ anusāyitvā (pts) | anusāyitvā → Sc anusāyāyitvā; Bp anusāritvā. (pts note) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | tameva assaratanaṁ → tam eva assa-ratanaṁ (pts) | abhiruhitvā samuddapariyantaṁ pathaviṁ anuyāyitvā → abhirūhitvā samudda-pariyantaṁ paṭhaviṁ anusāyitvā (pts) | pātarāsamakāsi → pātarāsam akāsi (pts)И в былые времена, Ананда, когда царь Махасудассана, испытывая этого коня-сокровище, взошёл на него утром, он объехал [всю] землю до границ океана и возвратился в царскую столицу Кусавати к утренней трапезе.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ assaratanaṁ pāturahosi.
pāturahosi → pāturahosi maṇiratanaṁ (bj) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | assaratanaṁ pāturahosi → assa-ratanaṁ pātur ahosi (pts)Вот, Ананда, какой конь-сокровище явился царю Махасудассане.
2.4. Maṇiratana2.4. Драгоценный камень - сокровище
Puna caparaṁ, ānanda, rañño mahāsudassanassa maṇiratanaṁ pāturahosi.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassanassa maṇiratanaṁ pāturahosi → mahā-sudassanassa maṇi-ratanaṁ pātur ahosi (pts)И затем, Ананда, царю Махасудассане явилась драгоценность-сокровище,
So ahosi maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno.
anāvilo → (bj, sya-all, pts) | so ahosi maṇi veḷuriyo → maṇiveḷuriyo (sya-all) | ahosi → -5 K om. (pts note) | maṇi veḷuriyo → maṇi-veḷuriyo (pts) | suparikammakato → suparikamma-kato (pts) | anāvilo sabbākārasampanno → sabbākāra-sampanno (pts)это был драгоценный берилл — прекрасный, благородный, восьмигранный, превосходно отшлифованный, прозрачный, сияющий, наделённый всеми достоинствами.
Tassa kho panānanda, maṇiratanassa ābhā samantā yojanaṁ phuṭā ahosi.
panānanda maṇiratanassa → pan ānanda maṇi-ratanassa (pts)И от этой драгоценности-сокровища, Ананда, распространялось сияние на йоджану вокруг.
Bhūtapubbaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva maṇiratanaṁ vīmaṁsamāno caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā maṇiṁ dhajaggaṁ āropetvā rattandhakāratimisāya pāyāsi.
rattandhakāratimisāya → rattandhakāratimisāyaṁ (bj, sya-all) | caturaṅginiṁ senaṁ → caturaṅginisenaṁ (pts) | maṇiṁ dhajaggaṁ → maṇidhajaggaṁ (pts) | rattandhakāratimisāya pāyāsi → rattandhakāratimisāyaṁ pāyāti (pts) | maṇi-dhajaggaṁ → Bm K maṇiṁ dhajjaggaṁ. (pts note) | pāyāti → Bmp K pāyāsi. (pts note) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | mahāsudassano tameva maṇiratanaṁ → mahā-sudassano tam eva maṇi-ratanaṁ (pts) | caturaṅginiṁ senaṁ → caturaṅgini-senaṁ (pts)И в былые времена, Ананда, царь Махасудассана, испытывая эту драгоценность-сокровище, снарядив в поход четырёхчастное войско, поднял эту драгоценность на верхушку знамени и смог двигаться в темноте и мраке ночи.
Ye kho panānanda, samantā gāmā ahesuṁ, te tenobhāsena kammante payojesuṁ divāti maññamānā.
tenobhāsena → obhāsena (sya-all) | divāti → divā te (pts) | panānanda → pan ānanda (pts) | tenobhāsena → ten obhāsena (pts)И те, Ананда, которые жили в окрестных селениях, при её сиянии принимались за работу, думая: „[Настал] день“.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ maṇiratanaṁ pāturahosi.
pāturahosi → pāturahosi itthiratanaṁ (bj) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | maṇiratanaṁ pāturahosi → maṇi-ratanaṁ pātur ahosi (pts)Вот, Ананда, какая драгоценность-сокровище явилась царю Махасудассане.
2.5. Itthiratana2.5. Женщина-сокровище
Puna caparaṁ, ānanda, rañño mahāsudassanassa itthiratanaṁ pāturahosi
itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassanassa itthiratanaṁ pāturahosi → mahā-sudassanassa itthi-ratanaṁ pātur ahosi (pts)И затем, Ананда, царю Махасудассане явилась женщина-сокровище —
abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā nātidīghā nātirassā nātikisā nātithūlā nātikāḷikā nāccodātā atikkantā mānusivaṇṇaṁ appattā dibbavaṇṇaṁ.
mānusivaṇṇaṁ → mānusaṁ vaṇṇaṁ (bj, pts1ed); mānussīvaṇṇaṁ (sya-all, km) | nātikāḷikā → nātikāḷī (bj, pts) | dibbavaṇṇaṁ → dibbaṁ vaṇṇaṁ (bj, pts) | mānusivaṇṇaṁ → manussīvaṇṇaṁ (sya-all); mānusaṁ vaṇṇaṁ (pts) | vaṇṇaṁ → mānussivaṇṇaṁ (bj: syā); mānusivaṇṇaṁ (bj: machasaṁ) | mānusivaṇṇaṁ → mānussivaṇṇaṁ (cck: syā.) | nātikāḷī → Sc kāli; Sdt kālī; Bmp K kāḷikā. (pts note) | mānusaṁ → Sc mānusa; Bm si; K manussī. (pts note) | dibbaṁ → Bm K dibba. (pts note) | vaṇṇapokkharatāya → vaṇṇa-pokkharatāya (pts)прекрасная, приятная для глаз, доставляющая отраду, наделённая высшей красотой телосложения, ни слишком высокая, ни слишком низкая, ни слишком худая, ни слишком полная, ни слишком тёмная, ни слишком светлая, превзошедшая человеческую красоту, достигшая божественной красоты.
Tassa kho panānanda, itthiratanassa evarūpo kāyasamphasso hoti, seyyathāpi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno vā.
itthiratanassa → itthīratanassa (sya-all) | panānanda itthiratanassa → pan ānanda itthi-ratanassa (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | tūlapicuno → tūla-picuno (pts)И прикосновение к телу этой женщины-сокровища, Ананда, было таково, каково [прикосновение] к вате или хлопку.
Tassa kho panānanda, itthiratanassa sīte uṇhāni gattāni honti, uṇhe sītāni.
itthiratanassa → itthīratanassa (sya-all) | panānanda itthiratanassa → pan ānanda itthi-ratanassa (pts)И члены этой женщины-сокровища, Ананда, были жарки в прохладу и прохладны в жару.
Tassa kho panānanda, itthiratanassa kāyato candanagandho vāyati, mukhato uppalagandho.
itthiratanassa → itthīratanassa (sya-all) | panānanda itthiratanassa → pan ānanda itthi-ratanassa (pts) | candanagandho → candana-gandho (pts) | uppalagandho → uppala-gandho (pts)И от тела этой женщины-сокровища, Ананда, веяло благоухание сандала, от [её] уст — благоухание лотоса.
Taṁ kho panānanda, itthiratanaṁ rañño mahāsudassanassa pubbuṭṭhāyinī ahosi pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī.
itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | kiṁkāra-paṭissāvinī → Sc paṭissavīni; Bp K paṭisāvinī. (pts note) | piyavādinī → Sc Bp omit. (pts note) | kiṅkārapaṭissāvinī → kiṁkārapaṭisāvinī (bjt, th) | kiṅkārapaṭissāvinī → kiṁkārapaṭissāvinī (ms2005) | panānanda → pan ānanda (pts) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī → pacchā-nipātinī kiṁkāra-paṭissāvinī manāpa-cārinī (pts)И эта женщина-сокровище, Ананда поднималась раньше царя Махасудассана и ложилась позже — она послушно выполняла все, приятно вела себя, была сладкоречива. …
Taṁ kho panānanda, itthiratanaṁ rājānaṁ mahāsudassanaṁ manasāpi no aticari, kuto pana kāyena.
aticari → aticārī (bj, sya-all, km, pts1ed); aticarī (mr) | itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | aticari → aticāri (pts) | aticārī → aticarī (bj: kām) | aticari → aticarī (cck: ka.); aticārī (cck: sī. syā. pī.) | itthi-ratanaṁ → SS omit. (pts note) | panānanda itthiratanaṁ → pan ānanda itthi-ratanaṁ (pts) | mahāsudassanaṁ manasāpi → mahā-sudassanaṁ manasā pi (pts)И эта женщина-сокровище, Ананда, не то что телом, но даже и в мыслях не изменяла царю Махасудассане.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ itthiratanaṁ pāturahosi.
pāturahosi → pāturahosi gahapatiratanaṁ (bj) | ānanda → panānanda (sya-all) | itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | Rañño → Bm K insert pan'. (pts note) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | itthiratanaṁ pāturahosi → itthi-ratanaṁ pātur ahosi (pts)Вот, Ананда, какая женщина-сокровище явилась царю Махасудассане.
2.6. Gahapatiratana2.6. Домохозяин-сокровище
Puna caparaṁ, ānanda, rañño mahāsudassanassa gahapatiratanaṁ pāturahosi.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassanassa gahapatiratanaṁ pāturahosi → mahā-sudassanassa gahapati-ratanaṁ pātur ahosi (pts)И затем, Ананда, царю Махасудассане явился домоправитель-сокровище.
Tassa kammavipākajaṁ dibbacakkhu pāturahosi yena nidhiṁ passati sassāmikampi assāmikampi.
dibbacakkhu → dibbacakkhuṁ (sya-all) | dibbacakkhu pāturahosi → dibbacakkhuṁ pātur ahosi (pts) | sassāmikam → Bmp sasāmikaṁ. (pts note) | assāmikam → Bm asām-. (pts note) | kammavipākajaṁ dibbacakkhu pāturahosi → kamma-vipākajaṁ dibba-cakkhuṁ pātur ahosi (pts) | sassāmikampi assāmikampi → sassāmikam pi assāmikam pi (pts)У него было божественное зрение, появившееся как созревший [плод совершенных в предыдущих рождениях] действий, которым он мог видеть богатства — и имевшие владельца, и не имевшие владельца.
So rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāha:
mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāha → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evam āha (pts)Приблизившись к царю Махасудассане, он сказал так:
‘appossukko tvaṁ, deva, hohi, ahaṁ te dhanena dhanakaraṇīyaṁ karissāmī’ti.
Appossukko → Bp sabbosukko; Bm apposukko. (pts note) | dhanakaraṇīyaṁ → dhana-karaṇīyaṁ (pts)„Не тревожься, Божественный, — я буду обращаться с твоим имуществом так, как надлежит обращаться с имуществом“.
Bhūtapubbaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva gahapatiratanaṁ vīmaṁsamāno nāvaṁ abhiruhitvā majjhe gaṅgāya nadiyā sotaṁ ogāhitvā gahapatiratanaṁ etadavoca:
ogāhitvā → ogāhetvā (pts) | ogāhetvā → Bm K ogāhitvā. (pts note) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | mahāsudassano tameva gahapatiratanaṁ → mahā-sudassano tam eva gahapati-ratanaṁ (pts) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И в былые времена, Ананда, царь Махасудассана, испытывая этого домоправителя-сокровище, взошёл на корабль, выплыл на середину течения реки Ганг и так сказал домоправителю-сокровищу:
‘attho me, gahapati, hiraññasuvaṇṇenā’ti.
hiraññasuvaṇṇenāti → hirañña-suvaṇṇenāti (pts)„Домоправитель, мне нужны золото и деньги“.
‘Tena hi, mahārāja, ekaṁ tīraṁ nāvā upetū’ti.
ekaṁ tīraṁ nāvā → ekatīraṁ nāvaṁ (sya-all) | ekaṁ → ekaṁ va (pts) | ekaṁ → K eka- (pts note) | va → Bm K omit. SS vā. (pts note) | tīraṁ → Sd tarīnaṁ; St tarītaṁ. (pts note) | nāvā → Sc K nāvaṁ. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | mahārāja → mahā-rāja (pts)„Тогда, великий царь, направь корабль к одному из берегов“.
‘Idheva me, gahapati, attho hiraññasuvaṇṇenā’ti.
attho → attho va (sya-all) | idheva → idh eva (pts) | hiraññasuvaṇṇenāti → hirañña-suvaṇṇenāti (pts)„Домоправитель мне именно здесь нужны золото и деньги“.
Atha kho taṁ, ānanda, gahapatiratanaṁ ubhohi hatthehi udakaṁ omasitvā pūraṁ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṁ uddharitvā rājānaṁ mahāsudassanaṁ etadavoca:
hiraññasuvaṇṇassa → hirañña vaṇṇassa (bj) | omasitvā → Bp omaṇsitvā. (pts note) | atha kho → athakho (th) | gahapatiratanaṁ → gahapati-ratanaṁ (pts) | hiraññasuvaṇṇassa → hirañña-suvaṇṇassa (pts) | mahāsudassanaṁ etadavoca → mahā-sudassanaṁ etad avoca (pts)И тогда, Ананда, этот домоправитель-сокровище, опустил обе руки в воду и, вытащив сосуд, полный золота и денег, сказал царю Махасудассане:
‘alamettāvatā, mahārāja, katamettāvatā, mahārāja, pūjitamettāvatā, mahārājā’ti?
mahārāja pūjitamettāvatā → (sya-all)„Достаточно ли этого, великий царь? Достаточно ли сделано [мной], великий царь?“
Rājā mahāsudassano evamāha:
ettāvatā → Bp adds mahā-rāja, pūjitam ettāvatā. (pts note) | + → rāja katam ettāvatā mahā-rājāti (pts) | mahāsudassano evamāha → mahā-sudassano evam āha (pts)И царь Махасудассана сказал так:
‘alamettāvatā, gahapati, katamettāvatā, gahapati, pūjitamettāvatā, gahapatī’ti.
alamettāvatā → alam ettāvatā (pts) | katamettāvatā → katam ettāvatā (pts) | pūjitamettāvatā → pūjitam ettāvatā (pts)„Достаточно этого, домоправитель, достаточно сделано, домоправитель, достаточно услужил [ты мне], домоправитель“.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ gahapatiratanaṁ pāturahosi.
pāturahosi → pāturahosi parināyakaratanaṁ (bj) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)Вот, Ананда, какой домоправитель-сокровище явился царю Махасудассане.
2.7. Pariṇāyakaratana2.7. Советник-сокровище
Puna caparaṁ, ānanda, rañño mahāsudassanassa pariṇāyakaratanaṁ pāturahosi
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassanassa pariṇāyakaratanaṁ pāturahosi → mahā-sudassanassa pariṇāyaka-ratanaṁ pātur ahosi (pts)И затем, Ананда, царю Махасудассане явился наставник-сокровище —
paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo rājānaṁ mahāsudassanaṁ upayāpetabbaṁ upayāpetuṁ, apayāpetabbaṁ apayāpetuṁ, ṭhapetabbaṁ ṭhapetuṁ.
ṭhapetabbaṁ ṭhapetuṁ → (bj) | upayāpetabbaṁ upayāpetuṁ apayāpetabbaṁ apayāpetuṁ → upeyyāpetabbaṁ upeyyāpetuṁ apeyyāpetabbaṁ apeyyāpetuṁ (sya-all) | viyatto → St vyatto. (pts note) | upayāpetuṁ → K upeyyāp-. (pts note) | apayāpetabbaṁ → K apeyyāp-. (pts note) | apayāpetuṁ → Bp aparāyāpetuṁ; K upeyyāp- (where up- must be a misprint for ap-). (pts note) | mahāsudassanaṁ → mahā-sudassanaṁ (pts)мудрый, ясный в суждениях, разумный, сведущий, способный приводить царя Махасудассану к тому, к чему следует приводить, уводить от того, от чего следует уводить, побуждать к тому, к чему следует побуждать.
So rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāha:
mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāha → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evam āha (pts)Приблизившись к царю Махасудассане, он сказал так:
‘appossukko tvaṁ, deva, hohi, ahamanusāsissāmī’ti.
anusāsissāmīti → Sc Bp anussā-; Sd anusissamīti; St anuham. (pts note) | ahamanusāsissāmīti → aham anusāsissāmīti (pts)„Не тревожься, Божественный, — я буду наставлять тебя“.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ pariṇāyakaratanaṁ pāturahosi.
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | pariṇāyakaratanaṁ pāturahosi → pariṇāyaka-ratanaṁ pātur ahosi (pts)Вот, Ананда, какой наставник-сокровище явился царю Махасудассане.
Rājā, ānanda, mahāsudassano imehi sattahi ratanehi samannāgato ahosi.
ahosi → ahosi iddhisamannāgamo puna caparaṁ ānanda (bj); ahosi puna ca paraṁ ānanda (pts) | sattahi → SS satta- (pts note) | paraṁ → -7 Bmp omit. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)Вот, Ананда, какими семью сокровищами был наделён царь Махасудассана.
3. Catuiddhisamannāgata3. Четыре качества
Rājā, ānanda, mahāsudassano catūhi iddhīhi samannāgato ahosi.
ānanda → (bj, pts) | ahosi → hoti (sya-all) | rājā → SS omit. (pts note) | ānanda mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)И затем, Ананда, царь Махасудассана был наделён четырьмя чудесными свойствами.
Katamāhi catūhi iddhīhi?
Katamāhi → SS katamehi. (In 21 SS have imāhi.) (pts note)Каковы же эти четыре чудесных свойства?
Idhānanda, rājā mahāsudassano abhirūpo ahosi dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato ativiya aññehi manussehi.
idhānanda → idha ānanda (bj) | idhānanda → idh ānanda (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | vaṇṇapokkharatāya → vaṇṇa-pokkharatāya (pts)Вот, Ананда, царь Махасудассана был прекрасен, приятен для глаз, доставлял отраду, наделён высшей красотой телосложения, превосходя прочих людей.
Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya paṭhamāya iddhiyā samannāgato ahosi.
paṭhamāya → SS omit. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)Вот, Ананда, каким первым чудесным свойством был наделён царь Махасудассана.
Puna caparaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano dīghāyuko ahosi ciraṭṭhitiko ativiya aññehi manussehi.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)И затем, Ананда, царь Махасудассана был долговечен, наделён продолжительной жизнью, превосходя прочих людей.
Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya dutiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)Вот, Ананда, каким вторым чудесным свойством был наделён царь Махасудассана.
Puna caparaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano appābādho ahosi appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya ativiya aññehi manussehi.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassano → mahā sudassano (pts) | samavepākiniyā → sama-vepākiniyā (pts)И затем, Ананда, царь Махасудассана был свободен от болезней, свободен от недугов, наделён внутренней силой, доставляющей хорошее пищеварение — ни слишком прохладной, ни слишком жаркой, — превосходя прочих людей.
Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya tatiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)Вот, Ананда, каким третьим чудесным свойством был наделён царь Махасудассана.
Puna caparaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṁ piyo ahosi manāpo.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṁ → mahā-sudassano brāhmaṇa-gahapatikānaṁ (pts)И затем, Ананда, царь Махасудассана был дорог и приятен брахманам и домоправителям.
Seyyathāpi, ānanda, pitā puttānaṁ piyo hoti manāpo;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это, Ананда, как отец бывает дорог и приятен сыновьям,
evameva kho, ānanda, rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṁ piyo ahosi manāpo.
evameva → evam eva (pts) | mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṁ → mahā-sudassano brāhmaṇa-gahapatikānaṁ (pts)так же точно, Ананда, и царь Махасудассана был дорог и приятен брахманам и домоправителям.
Raññopi, ānanda, mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṁ manāpā.
raññopi → rañño pana (sya-all) | raññopi → rañño pi (bjt, pts) | mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā → mahā-sudassanassa brāhmaṇa-gahapatikā (pts)И царю Махасудассане, Ананда, были тоже дороги брахманы и домоправители.
Seyyathāpi, ānanda, pitu puttā piyā honti manāpā;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это, Ананда, как отцу бывают дороги и приятны сыновья,
evameva kho, ānanda, raññopi mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṁ manāpā.
+ → seyyathāpi ānanda pitu putta piyā honti manāpā evameva kho ānanda rañño mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṁ manāpā (bjt) | evameva → evam eva (pts) | raññopi mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā → rañño mahā-sudassanassa brāhmaṇa-gahapatikā (pts)так же точно, Ананда, и царю Махасудассане были дороги и приятны брахманы и домоправители.
Bhūtapubbaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano caturaṅginiyā senāya uyyānabhūmiṁ niyyāsi.
bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhūmiṁ (pts)В былые времена, Ананда, царь Махасудассана вместе с четырёхчастным войском выехал в рощу для увеселений.
Atha kho, ānanda, brāhmaṇagahapatikā rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
atha kho → athakho (th) | brāhmaṇagahapatikā → brāhmaṇa-gahapatikā (pts) | mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)И тогда, Ананда, брахманы и домоправители, приблизившись к царю Махасудассане, сказали так:
‘ataramāno, deva, yāhi, yathā taṁ mayaṁ cirataraṁ passeyyāmā’ti.„Двигайся не спеша, Божественный, чтобы мы могли дольше видеть тебя!“
Rājāpi, ānanda, mahāsudassano sārathiṁ āmantesi:
rājāpi → rājā pi (bjt, pts) | sārathiṁ → sārathi (th) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)А царь Махасудассана, Ананда, обратился к возничему:
‘ataramāno, sārathi, rathaṁ pesehi, yathā ahaṁ brāhmaṇagahapatike cirataraṁ passeyyan’ti.
yathā ahaṁ brāhmaṇagahapatike → yathāhaṁ brāhmaṇagahapatikehi (bj) | passeyyanti → passīyeyyanti (bj) | ahaṁ → SS yathāhaṁ. (pts note) | brāhmaṇagahapatike → brāhmaṇa-gahapatike (pts) | passeyyanti → passeyyan ti (pts)„Возничий, веди колесницу не спеша, чтобы я мог дольше видеть брахманов и домоправителей!“.
Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya catutthiyā iddhiyā samannāgato ahosi.
catutthiyā → catutthāya (sya-all, km, pts1ed) | catutthiyā → catutthāya (pts) | catutthiyā → catutthāya (bj: syā) | catutthiyā → catutthāya (cck: syā.) | catutthāya → Bm -tthiyā. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)Вот, Ананда, каким четвёртым чудесным свойством был наделён царь Махасудассана.
Rājā, ānanda, mahāsudassano imāhi catūhi iddhīhi samannāgato ahosi.
ahosi → ahosi pokkharaṇīmāpanaṁ (bj) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)Вот, Ананда, какими четырьмя чудесными свойствами был наделён царь Махасудассана.
4. Dhammapāsādapokkharaṇī4. Лотосовые озёра и дворец Дхамма
Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)И тогда, Ананда, царь Махасудассана подумал так:
‘yannūnāhaṁ imāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo māpeyyan’ti.
pokkharaṇiyo māpeyyanti → pokkharaṇīyo māpeyyan ti (pts) | Yan → Bmp yaṁ. (pts note) | pokkharaṇīyo → Bm K -ṇiyo (and onwards). (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)„Что же — теперь я сооружу между этими пальмами лотосовые пруды через каждые сто дхану“.
Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo.
pokkharaṇiyo → pokkharaṇīyo (pts) | kho → Sdt insert pana. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo → dhanu-sate dhanu-sate pokkharaṇīyo (pts)И вот, Ананда, царь Махасудассана соорудил между этими пальмами лотосовые пруды через каждые сто дхану.
Tā kho panānanda, pokkharaṇiyo catunnaṁ vaṇṇānaṁ iṭṭhakāhi citā ahesuṁ—
panānanda pokkharaṇiyo → pan ānanda pokkharaṇīyo (pts)И эти лотосовые пруды, Ананда, были выложены плитками четырёх родов:
ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | rūpiyamayā → rūpi mayā (pts) | iṭṭhakā → Sc itthakāyā; Sd -kāyo. (pts note) | sovaṇṇamayā → Sct suv-. (pts note) | mayā → Bm K rūpiyamayā, and onwards. (pts note)одни плитки — из золота, одни — из серебра, одни — из бериллов, одни — из хрусталя.
Tāsu kho panānanda, pokkharaṇīsu cattāri cattāri sopānāni ahesuṁ catunnaṁ vaṇṇānaṁ,
sopānāni ahesuṁ → ca sopāṇāni ahesu (bj) | cattāri sopānāni → sopāṇāni (sya-all) | cattāri → K omits. (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts)И в каждом из прудов, Ананда, было по четыре лестницы четырёх родов:
ekaṁ sopānaṁ sovaṇṇamayaṁ ekaṁ rūpiyamayaṁ ekaṁ veḷuriyamayaṁ ekaṁ phalikamayaṁ.
sopānaṁ → sopāṇaṁ (bj, sya-all) | phalikamayaṁ → phaḷikamayaṁ (bj) | rūpiyamayaṁ → rūpimayaṁ (pts)одна лестница из золота, одна — из серебра, одна — из бериллов, одна — из хрусталя.
Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (bj, sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | sūciyo → SS Bmp suciyo here, but sūciyo below. (pts note) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У лестниц из золота были колонны из золота, а перила и верхние украшения — из серебра.
Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṁ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (bj, sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У лестниц из серебра были колонны из серебра, а перила и верхние украшения — из золота.
Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṁ, phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (bj, sya-all) | phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | sūciyo → suciyo (sya-all) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У лестниц из бериллов были колонны из бериллов, а перила и верхние украшения — из хрусталя.
Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṁ, veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
phalikamayassa sopānassa phalikamayā → phaḷikamayassa sopāṇassa phaḷikamayā (bj) | sopānassa → sopāṇassa (sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У лестниц из хрусталя были колонны из хрусталя, а перила и верхние украшения — из бериллов.
Tā kho panānanda, pokkharaṇiyo dvīhi vedikāhi parikkhittā ahesuṁ ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā.
panānanda pokkharaṇiyo → pan ānanda pokkharaṇīyo (pts) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts)И эти лотосовые пруды, Ананда, были окружены двумя решётками, одна решётка из золота, одна — из серебра.
Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У решётки из золота были колонны из золота, а перила и верхние украшения из серебра.
Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṁ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | rūpiyamayāya → rūpimayāya (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У решётки из серебра были колонны из серебра, а перила и верхние украшения — из золота.
Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)И тогда, Ананда, царь Махасудассана подумал так:
‘yannūnāhaṁ imāsu pokkharaṇīsu evarūpaṁ mālaṁ ropāpeyyaṁ uppalaṁ padumaṁ kumudaṁ puṇḍarīkaṁ sabbotukaṁ sabbajanassa anāvaṭan’ti.
anāvaṭanti → anācāran ti (pts) | ropāpeyyaṁ → SS ropāpeyya. (pts note) | padumaṁ → Sc uppala-paduma-. (pts note) | anācāran → SS anācavan; Bmp K anāvaṭṭan. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | anāvaṭanti → anāvaṭṭanti (th) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | sabbajanassa anāvaṭanti → sabba-janassa anācāran ti (pts)„Что же — теперь я посажу в этих лотосовых прудах такие цветы на все времена года — голубой лотос, красный лотос, белую лилию, белый лотос — доступные всем людям“.
Ropāpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsu pokkharaṇīsu evarūpaṁ mālaṁ uppalaṁ padumaṁ kumudaṁ puṇḍarīkaṁ sabbotukaṁ sabbajanassa anāvaṭaṁ.
anāvaṭaṁ → anācāraṁ (pts) | anācāraṁ → Sc anācariṁ; Bm K anāvaṭṭaṁ; Bp anāvaṭṭa. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | sabbajanassa anāvaṭaṁ → sabba-janassa anācāraṁ (pts)И вот, Ананда, царь Махасудассана посадил в этих лотосовых прудах такие цветы на все времена года — голубой лотос, красный лотос, белую лилию, белый лотос — доступные всем людям.
Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)И тогда, Ананда, царь Махасудассана подумал так:
‘yannūnāhaṁ imāsaṁ pokkharaṇīnaṁ tīre nhāpake purise ṭhapeyyaṁ, ye āgatāgataṁ janaṁ nhāpessantī’ti.
nhāpake → nahāpake (bj, pts) | nhāpessantīti → nahāpessantīti (bj, pts) | nahāpake → Bmp K nhā-, and below. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts)„Что же — теперь я помещу на берегах этих лотосовых прудов банщиков, которые будут омывать приходящих и уходящих людей“.
Ṭhapesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsaṁ pokkharaṇīnaṁ tīre nhāpake purise, ye āgatāgataṁ janaṁ nhāpesuṁ.
nhāpake → nahāpake (bj, pts) | nhāpesuṁ → nahāpesuṁ (bj); nahāpeyyuṁ (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)И вот, Ананда, царь Махасудассана поместил на берегах этих лотосовых прудов банщиков, которые омывали приходящих и уходящих людей.
Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)И тогда, Ананда, царь Махасудассана подумал так:
‘yannūnāhaṁ imāsaṁ pokkharaṇīnaṁ tīre evarūpaṁ dānaṁ paṭṭhapeyyaṁ—
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts)„Что же — теперь я учрежу на берегах этих лотосовых прудов такие подаяния:
annaṁ annaṭṭhikassa, pānaṁ pānaṭṭhikassa, vatthaṁ vatthaṭṭhikassa, yānaṁ yānaṭṭhikassa, sayanaṁ sayanaṭṭhikassa, itthiṁ itthiṭṭhikassa, hiraññaṁ hiraññaṭṭhikassa, suvaṇṇaṁ suvaṇṇaṭṭhikassā’ti.
annaṭṭhikassa → annatthikassa (bj, sya-all, km, pts1ed) | pānaṭṭhikassa → pānatthikassa (bj, sya-all, pts) | vatthaṭṭhikassa → vatthatthikassa (bj, sya-all, pts) | yānaṭṭhikassa → yānatthikassa (bj, sya-all, pts) | sayanaṭṭhikassa → sayanatthikassa (bj, sya-all, pts) | itthiṭṭhikassa → itthatthikassa (bj, pts); itthitthikassa (sya-all) | hiraññaṭṭhikassa → hiraññatthikassa (bj, sya-all, pts) | suvaṇṇaṭṭhikassāti → suvaṇṇatthikassāti (bj, sya-all, pts) | annaṭṭhikassa → annatthikassa (pts) | annatthikassa → annatthitassa (bj: syā, kām, PTS) | annaṭṭhikassa → annatthitassa (sī. syā. kaṁ. pī.), evaṁ sabbattha pakabhirūpeneva dissati (cck note) | itthatthikassa → Bm K itthitthik-, and below. (pts note)еду нуждающемуся в еде, питье нуждающемуся в питье, одежду нуждающемуся в одежде, повозку нуждающемуся в повозке, ложе нуждающемуся в ложе, жену нуждающемуся в жене, золото нуждающемуся в золоте, деньги нуждающемуся в деньгах“.
Paṭṭhapesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsaṁ pokkharaṇīnaṁ tīre evarūpaṁ dānaṁ—
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)И вот, Ананда, царь Махасудассана учредил на берегах этих лотосовых прудов такие подаяния:
annaṁ annaṭṭhikassa, pānaṁ pānaṭṭhikassa, vatthaṁ vatthaṭṭhikassa, yānaṁ yānaṭṭhikassa, sayanaṁ sayanaṭṭhikassa, itthiṁ itthiṭṭhikassa, hiraññaṁ hiraññaṭṭhikassa, suvaṇṇaṁ suvaṇṇaṭṭhikassa.
annaṭṭhikassa → annatthikassa (bj, sya-all, pts) | pānaṭṭhikassa → pānatthikassa (bj, sya-all, pts) | vatthaṭṭhikassa → vatthatthikassa (bj, sya-all, pts) | yānaṭṭhikassa → yānatthikassa (bj, sya-all, pts) | sayanaṭṭhikassa → sayanatthikassa (bj, sya-all, pts) | itthiṭṭhikassa → itthatthikassa (bj, pts); itthitthikassa (sya-all) | hiraññaṭṭhikassa → hiraññatthikassa (bj, sya-all, pts) | suvaṇṇaṭṭhikassa → suvaṇṇatthikassāti (bj); suvaṇṇatthikassa (pts) | suvaṇṇaṭṭhikassa atha kho → suvaṇṇatthikassāti athakho (sya-all) | suvaṇṇatthikassa → All MSS. and K -kassāti as above. (pts note)еду нуждающемуся в еде, питье нуждающемуся в питье, одежду нуждающемуся в одежде, повозку нуждающемуся в повозке, ложе нуждающемуся в ложе, жену нуждающемуся в жене, золото нуждающемуся в золоте, деньги нуждающемуся в деньгах.
Atha kho, ānanda, brāhmaṇagahapatikā pahūtaṁ sāpateyyaṁ ādāya rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
atha kho → athakho (th) | brāhmaṇagahapatikā → brāhmaṇa-gahapatikā (pts) | mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)И тогда, Ананда, брахманы и домоправители, взяв большое богатство, приблизились к царю Махасудассане и сказали так:
‘idaṁ, deva, pahūtaṁ sāpateyyaṁ devaññeva uddissa ābhataṁ, taṁ devo paṭiggaṇhatū’ti.
paṭiggaṇhatūti → paṭigaṇhātūti (bj, sya-all) | devaññeva → devasseva (sya-all); devaṁ yeva (pts) | ābhataṁ → āhataṁ (pts) | devasseva → devadevaṁyeva (sya-all: sī.) | yeva → -2 Bmp K -devass'; eva. (pts note) | āhataṁ → SS K āhataṁ; Bm ābhata; Bp ābhātaṁ. See p. 245. (pts note) | paṭiggaṇhatūti → paṭiggaṇhātūti (th) | paṭiggaṇhatūti → paṭigaṇhatūti (pts)„Это большое богатство, Божественный, мы принесли для Божественного — пусть Божественный примет его“.
‘Alaṁ, bho, mamapidaṁ pahūtaṁ sāpateyyaṁ dhammikena balinā abhisaṅkhataṁ, tañca vo hotu, ito ca bhiyyo harathā’ti.
bho mamapidaṁ → go mamapīdaṁ (bj) | tañca → taṁ (bj, sya-all, pts) | bhiyyo → bhīyo (bj, pts) | mamapidaṁ → mamamidaṁ (sya-all); mama pi (pts) | mama → Sc mam; K mamam. (pts note) | pi → Bmp p'; idaṁ; K idaṁ. (pts note) | abhisaṅkhataṁ tañca → abhisaṁkhataṁ taṁ (pts)„Ведь у меня, господа, уже собрано большое богатство благодаря справедливой подати. Пусть же это остаётся у вас, и возьмите отсюда ещё сверх [того из моего богатства]“.
Te raññā paṭikkhittā ekamantaṁ apakkamma evaṁ samacintesuṁ:И получив отказ царя, они отошли в сторону и стали вместе советоваться:
‘na kho etaṁ amhākaṁ patirūpaṁ, yaṁ mayaṁ imāni sāpateyyāni punadeva sakāni gharāni paṭihareyyāma.
paṭihareyyāma → paṭihareyyāmāti (bj); paṭihāreyyāma (sya-all) | etaṁ → evaṁ (sya-all) | patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all, pts) | mayaṁ → (sya-all) | paṭihareyyāma yannūna → paṭihārāma yan nūna (pts) | etaṁ → Bp K evaṁ. (pts note) | mayaṁ → K omits. (pts note) | paṭihārāma → Bmp paṭihareyyāmāti; K paṭihāreyyāma. (pts note) | punadeva → punad eva (pts)„Не подобает нам, чтобы мы снова отнесли эти богатства в свои дома.
Yannūna mayaṁ rañño mahāsudassanassa nivesanaṁ māpeyyāmā’ti.
yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts)Поэтому теперь мы соорудим покои для царя Махасудассаны“.
Te rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evaṁ āhaṁsu (pts)И, приблизившись к царю Махасудассане, они сказали так:
‘nivesanaṁ te, deva, māpessāmā’ti.
māpessāmāti → māpeyyāmāti (sya-all) | nivesanaṁ te → nivesanante (bjt)„Мы соорудим для тебя покои, Божественный“.
Adhivāsesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tuṇhībhāvena.
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)И вот, Ананда, царь Махасудассана безмолвно согласился.
Atha kho, ānanda, sakko devānamindo rañño mahāsudassanassa cetasā cetoparivitakkamaññāya vissakammaṁ devaputtaṁ āmantesi:
vissakammaṁ → visukammaṁ (mr) | vissakammaṁ → visukammaṁ (bj: kām) | vissakammaṁ → visukammaṁ (cck: ka.) | Vissakammaṁ → Bmp Visukamma, and below. (pts note) | cetoparivitakkamaññāya → ceto parivitakkamaññāya (bjt) | atha kho → athakho (th) | devānamindo → devānaṁ indo (pts) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | cetoparivitakkamaññāya → ceto-parivitakkam aññāya (pts) | devaputtaṁ → deva-puttaṁ (pts)И тогда, Ананда, повелитель богов Сакка, постигнув сердцем помыслы царя Махасудассаны, обратился к сыну бога Виссакамме:
‘ehi tvaṁ, samma vissakamma, rañño mahāsudassanassa nivesanaṁ māpehi dhammaṁ nāma pāsādan’ti.
samma → Bp omits; SS mama. (pts note) | Dhammaṁ → Sdt dhammikaṁ. (pts note) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | pāsādanti → pāsādan ti (pts)„Иди, дорогой Виссакамма, и сооруди покои для царя Махасудассаны — дворец под названием Дхамма“.
‘Evaṁ, bhaddantavā’ti kho, ānanda, vissakammo devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—devesu tāvatiṁsesu antarahito rañño mahāsudassanassa purato pāturahosi.
bhaddantavāti → bhadanteti (bj) | vissakammo → vissakammā (bj) | paṭissutvā → paṭissuṇitvā (sya-all) | tavāti → Sd bhadantevāti; Sc bhaddante vā ti; Bmp bhaddantavāti; K bhaddaṁ tavāti. (pts note) | sammiñjitaṁ → Bp sammiñcitaṁ. (pts note) | eva → SS evaṁ. (pts note) | evameva → evamevaṁ (bjt) | samiñjeyya → sammiñjeyya (th) | bhaddantavāti → bhaddan tavāti (pts) | devaputto → deva-putto (pts) | devānamindassa → devānam indassa (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evam eva (pts) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)„Хорошо, Слава тебе!“ — согласился с повелителем богов Саккой сын бога Виссакамма, и вот, Ананда, это как сильный человек вытягивает согнутую руку или сгибает вытянутую руку, так же точно он исчез из [мира] тридцати трёх богов и появился перед царём Махасудассаной.
Atha kho, ānanda, vissakammo devaputto rājānaṁ mahāsudassanaṁ etadavoca:
vissakammo → vissakammā (bj) | atha kho → athakho (th) | devaputto → deva-putto (pts) | mahāsudassanaṁ etadavoca → mahā-sudassanaṁ etad avoca (pts)И тогда, Ананда, сын бога Виссакамма так сказал царю Махасудассане:
‘nivesanaṁ te, deva, māpessāmi dhammaṁ nāma pāsādan’ti.
māpessāmi → SS Bmp māpessāmīti. (pts note) | nivesanaṁ te → nivesanante (bjt) | nivesanaṁ → nivesanan (pts) | pāsādanti → pāsādan ti (pts)„Я сооружу для тебя покои, Божественный, — дворец под названием Дхамма“.
Adhivāsesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tuṇhībhāvena.
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)И вот, Ананда, царь Махасудассана безмолвно согласился.
Māpesi kho, ānanda, vissakammo devaputto rañño mahāsudassanassa nivesanaṁ dhammaṁ nāma pāsādaṁ.
vissakammo → vissakammā (bj) | devaputto → deva-putto (pts) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts)И вот, Ананда, сын бога Виссакамма соорудил для царя Махасудассаны покои — дворец под названием Дхамма.
Dhammo, ānanda, pāsādo puratthimena pacchimena ca yojanaṁ āyāmena ahosi. Uttarena dakkhiṇena ca aḍḍhayojanaṁ vitthārena.
puratthimena → puratthimena ca (bj, sya-all, pts) | uttarena → uttarena ca (bj, sya-all, pts) | aḍḍhayojanaṁ → addhayojanaṁ (bj, pts) | aḍḍhayojanaṁ → addha-yojanaṁ (pts)Дворец Дхамма, Ананда, простирался на одну йоджану в длину с востока на запад и на половину йоджаны в ширину с севера на юг.
Dhammassa, ānanda, pāsādassa tiporisaṁ uccatarena vatthu citaṁ ahosi catunnaṁ vaṇṇānaṁ iṭṭhakāhi—
uccatarena → uccattena (bj) | vatthu → vatthuṁ (sya-all) | uccatarena vatthu → uccattanena vatthuṁ (pts) | uccattanena → Sc uccasatanena; Bmp K uccatarena. (pts note) | vatthuṁ → Bm vatthu. (pts note) | tiporisaṁ uccatarena vatthu → ti-porisaṁ uccattanena vatthuṁ (pts)Во дворце Дхамма, Ананда, пол в три раза превосходил высотой [уровня] рост человека и был выложен плитками четырёх родов:
ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | rūpimayā → Bm K rūpiyamayā, and below. So also in 85. (pts note)одни плитки из золота, одни — из серебра, одни — из бериллов, одни — из хрусталя.
Dhammassa, ānanda, pāsādassa caturāsītithambhasahassāni ahesuṁ catunnaṁ vaṇṇānaṁ—
caturāsītithambhasahassāni → caturāsīti thambhasahassāni (my, bjt) | caturāsītithambhasahassāni → caturāsīti-thambhasahassāni (pts)Во дворце Дхамма, Ананда, было восемьдесят четыре тысячи колонн четырёх родов:
eko thambho sovaṇṇamayo, eko rūpiyamayo, eko veḷuriyamayo, eko phalikamayo.
phalikamayo → phaḷikamayo (bj) | rūpiyamayo → rūpimayo (pts)одни колонны из золота, одни — из серебра, одни — из бериллов, одни — из хрусталя.
Dhammo, ānanda, pāsādo catunnaṁ vaṇṇānaṁ phalakehi santhato ahosi—Дворец Дхамма, Ананда, был покрыт подстилками четырёх родов:
ekaṁ phalakaṁ sovaṇṇamayaṁ, ekaṁ rūpiyamayaṁ, ekaṁ veḷuriyamayaṁ, ekaṁ phalikamayaṁ.
phalikamayaṁ → phaḷikamayaṁ (bj) | rūpiyamayaṁ → rūpimayaṁ (pts)одни подстилки из золота, одни — из серебра, одни — из бериллов, одни — из хрусталя.
Dhammassa, ānanda, pāsādassa catuvīsati sopānāni ahesuṁ catunnaṁ vaṇṇānaṁ—
sopānāni → sopāṇāni (bj) | catuvīsati sopānāni → catuvīsatisopāṇāni (sya-all) | catuvīsati → catu-vīsati (pts)Во дворце Дхамма, Ананда, было двадцать четыре лестницы четырёх родов:
ekaṁ sopānaṁ sovaṇṇamayaṁ, ekaṁ rūpiyamayaṁ, ekaṁ veḷuriyamayaṁ, ekaṁ phalikamayaṁ.
sopānaṁ → sopāṇaṁ (bj, sya-all) | rūpiyamayaṁ → rūpimayaṁ (pts) | phalikamayaṁ → phaḷikamayaṁ (bjt)одни лестницы из золота, одни — из серебра, одни — из бериллов, одни — из хрусталя.
Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | sūciyo → Sc suciyo, and below. (pts note) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У лестниц из золота были колонны из золота, а перила и верхние украшения — из серебра.
Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṁ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У лестниц из серебра были колонны из серебра, а перила и верхние украшения — из золота.
Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṁ phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У лестниц из бериллов были колонны из бериллов, а перила и верхние украшения — из хрусталя.
Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṁ veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | phalikamayassa sopānassa phalikamayā → phaḷikamayassa sopāṇassa phaḷikamayā (bjt) | uṇhīsañca → unhīsañ ca (pts)У лестниц из хрусталя были колонны из хрусталя, а перила и верхние украшения — из бериллов.
Dhamme, ānanda, pāsāde caturāsītikūṭāgārasahassāni ahesuṁ catunnaṁ vaṇṇānaṁ—
pāsāde → Sc adds va. (pts note) | caturāsītikūṭāgārasahassāni → caturāsīti kūṭāgārasahassāni (my) | caturāsītikūṭāgārasahassāni → caturāsītikūṭā gārasahassāni (th) | caturāsītikūṭāgārasahassāni → caturāsīti-kūṭāgāra-sahassāni (pts)Во дворце Дхамма, Ананда, было восемьдесят четыре тысячи покоев четырёх родов:
ekaṁ kūṭāgāraṁ sovaṇṇamayaṁ, ekaṁ rūpiyamayaṁ, ekaṁ veḷuriyamayaṁ, ekaṁ phalikamayaṁ.
phalikamayaṁ → phaḷikamayaṁ (bj) | rūpiyamayaṁ → rūpimayaṁ (pts)одни покои из золота, одни — из серебра, одни — из бериллов, одни — из хрусталя.
Sovaṇṇamaye kūṭāgāre rūpiyamayo pallaṅko paññatto ahosi, rūpiyamaye kūṭāgāre sovaṇṇamayo pallaṅko paññatto ahosi, veḷuriyamaye kūṭāgāre dantamayo pallaṅko paññatto ahosi, phalikamaye kūṭāgāre sāramayo pallaṅko paññatto ahosi.
phalikamaye → phaḷikamaye (bj) | sāramayo → masāragallamayo (bj, sya-all) | rūpiyamayo → rūpimayo (pts) | rūpiyamaye → rūpimaye (pts) | masāragallamayo → a. sāramayo (sya-all: sī.) | sāramayo → Bm Sum K (Sī) sāramayo; SS Bp K masāragallamayo. Comp. ii. 12. (pts note) | rūpiyamayo pallaṅko → rūpimayo pallaṁko (pts) | pallaṅko → pallaṁko (pts)В покоях из золота стояли ложа из серебра, в покоях из серебра стояли ложа из золота, в покоях из бериллов стояли ложа из слоновой кости, в покоях из хрусталя стояло ложе из превосходного дерева.
Sovaṇṇamayassa kūṭāgārassa dvāre rūpiyamayo tālo ṭhito ahosi, tassa rūpiyamayo khandho sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca.
rūpiyamayo → rūpimayo (pts)У входа в покои из золота стояла пальма из серебра; у неё был ствол из серебра, а листья и плоды из золота.
Rūpiyamayassa kūṭāgārassa dvāre sovaṇṇamayo tālo ṭhito ahosi, tassa sovaṇṇamayo khandho, rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca.
rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts)У входа в покои из серебра стояла пальма из золота; у неё был ствол из золота, а листья и плоды из серебра.
Veḷuriyamayassa kūṭāgārassa dvāre phalikamayo tālo ṭhito ahosi, tassa phalikamayo khandho, veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca.
phalikamayo → phaḷikamayo (bj)У входа в покои из бериллов стояла пальма из хрусталя; у неё был ствол из хрусталя, а листья и плоды из бериллов.
Phalikamayassa kūṭāgārassa dvāre veḷuriyamayo tālo ṭhito ahosi, tassa veḷuriyamayo khandho, phalikamayāni pattāni ca phalāni ca.
phalikamayassa → phaḷikamayassa (bj) | phalikamayāni → phaḷikamayāni (bj)У входа в покои из хрусталя стояла пальма из бериллов; у неё был ствол из бериллов, а листья и плоды из хрусталя.
Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)И тогда, Ананда, царь Махасудассана подумал так:
‘yannūnāhaṁ mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaṁ tālavanaṁ māpeyyaṁ, yattha divāvihāraṁ nisīdissāmī’ti.
Mahā-vyūhassa → Sc mahābyuhassa; Sdt Mahāsuhassa, afterwards -vyūhassa or -vūhassa; Bm K viyūhassa; Bp -viyuhassa, afterwards mahāvyuhassa (never Ū). (pts note) | kūṭāgārassa → SS usually spell kut-; BB and K kūt-. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ mahāviyūhassa → yan nūnāhaṁ mahā-vyūhassa (pts) | sabbasovaṇṇamayaṁ tālavanaṁ → sabba-sovaṇṇamayaṁ tāla-vanaṁ (pts) | divāvihāraṁ → divā vihāraṁ (pts)„Что же — теперь я сооружу у входа в покои Махавьюха рощу пальм — целиком из золота, чтобы проводить там, сидя [в их тени], дневное время“.
Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaṁ tālavanaṁ, yattha divāvihāraṁ nisīdi.
mahāviyūhassa → mahāvyūhassa (pts) | nisīdi → Sc nisīdīti; Sdt nisīdati. (pts note) | mahāsudassano mahāviyūhassa → mahā-sudassano mahā-vyūhassa (pts) | sabbasovaṇṇamayaṁ tālavanaṁ → sabba-sovaṇṇamayaṁ tāla-vanaṁ (pts) | divāvihāraṁ → divā vihāraṁ (pts)И вот, Ананда, царь Махасудассана соорудил у входа в покои Махавьюха рощу пальм — целиком из золота, чтобы проводить там, сидя [в их тени], дневное время.
Dhammo, ānanda, pāsādo dvīhi vedikāhi parikkhitto ahosi, ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā.
rūpiyamayā → rūpimayā (pts)Дворец Дхамма, Ананда, был окружён двумя решётками, одна решётка из золота, одна — из серебра.
Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | sūciyo → Sc suciyo, and below. (pts note) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У решётки из золота были колонны из золота, а перила и верхние украшения — из серебра.
Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṁ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | rūpiyamayāya → rūpimayāya (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У решётки из серебра были колонны из серебра, а перила и верхние украшения — из золота.
Dhammo, ānanda, pāsādo dvīhi kiṅkiṇikajālehi parikkhitto ahosi—
kiṅkiṇikajālehi → kiṅkaṇikajālehi (sya-all); kiṅkiṇikajālāhi (pts) | kiṁkiṇikajālehi → kiṁkaṇikajālehi (bj: syā, kām) | kiṅkiṇikajālehi → kiṅkaṇikajālehi (cck: syā. ka.) | kiṅkiṇika-jālāhi → SS kiṅkinika; Bmp K kiṅkanika throughout; Bm K jālehi. (pts note)Дворец Дхамма, Ананда, был окружён двумя сетями с колокольчиками:
ekaṁ jālaṁ sovaṇṇamayaṁ ekaṁ rūpiyamayaṁ.
rūpiyamayaṁ → jālaṁ rūpimayaṁ (pts) | jālaṁ → Sc Bm K omit, cp. vedikā above. (pts note)одна сеть из золота, одна — из серебра.
Sovaṇṇamayassa jālassa rūpiyamayā kiṅkiṇikā ahesuṁ, rūpiyamayassa jālassa sovaṇṇamayā kiṅkiṇikā ahesuṁ.
kiṅkiṇikā → kiṁkiṇiyo (bj, pts); kiṅkaṇikā (sya-all) | rūpiyamayā kiṅkiṇikā → rūpimayā kiṅkiṇiyo (pts) | rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | kiṅkiṇiyo → Bm K kiṅkaṇiyo. (pts note)У сети из золота были колокольчики из серебра, у сети из серебра были колокольчики из золота.
Tesaṁ kho panānanda, kiṅkiṇikajālānaṁ vāteritānaṁ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca.
khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | panānanda kiṅkiṇikajālānaṁ → ānanda kiṅkaṇikajālānaṁ (sya-all) | vaggu → vaggū (sya-all) | rajanīyo → Bm K rajaniyo. (pts note) | kamanīyo → Bm khamaniyo; K khammaniyo, and below, cp. 6. (pts note) | madanīyo → K -niyo. (pts note) | kiṅkiṇikajālānaṁ → kiṁkiṇikajālānaṁ (bjt) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | panānanda kiṅkiṇikajālānaṁ → pan ānanda kiṅkiṇika-jālānaṁ (pts)И вот, Ананда, когда ветер колебал эти сети с колокольчиками, то возникал звук — приятный, восхитительный, сладкий, опьяняющий.
Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi samannāhatassa saddo hoti, vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca;
sukusalehi → kusalehi (si, sya-all, km, pts1ed) | tūriyassa → turiyassa (bj, sya-all, pts) | khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | sukusalehi samannāhatassa → kusalehi susamannāhatassa (sya-all) | vaggu → vaggū (sya-all) | suppaṭitāḷitassa sukusalehi → suppaṭipatālitassa kusalehi (pts) | sukusalehi → kusalehi (bj: sīmu, syā, kām, PTS) | sukusalehi → kusalehi (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это, Ананда, как от музыки пяти видов, хорошо исполняющейся, хорошо отбиваемой, сыгранной искусными [музыкантами], возникает звук — приятный, восхитительный, сладкий, опьяняющий,
evameva kho, ānanda, tesaṁ kiṅkiṇikajālānaṁ vāteritānaṁ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca.
khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | kiṅkiṇikajālānaṁ → kiṅkaṇikajālānaṁ (sya-all) | vaggu → vaggū (sya-all) | kiṅkiṇikajālānaṁ → kiṁkiṇikajālānaṁ (bjt) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | evameva → evam eva (pts)так же точно, Ананда, когда ветер колебал эти сети с колокольчиками, то возникал звук — приятный, восхитительный, сладкий, опьяняющий.
Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṁ soṇḍā pipāsā, te tesaṁ kiṅkiṇikajālānaṁ vāteritānaṁ saddena paricāresuṁ.
kiṅkiṇikajālānaṁ → kiṅkaṇikajālānaṁ (sya-all) | paricāresuṁ → Sct parivārayiṁsu; Sd parivāresuṁ; Bmp K paricāresuṁ. (pts note) | kiṅkiṇikajālānaṁ → kiṁkiṇikajālānaṁ (bjt) | panānanda → pan ānanda (pts) | kiṅkiṇikajālānaṁ → kiṅkiṇika-jālānaṁ (pts)И те, Ананда, бродяги, пьяницы, любители выпить, которые находились в то время в царской столице Кусавати, развлекались под эти звуки, когда ветер колебал сети с колокольчиками.
Niṭṭhito kho panānanda, dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhūni.
duddikkho → dudikkho (pts1ed) | panānanda → ānanda (sya-all) | dudikkho → Bmp K duddikkho, and below. (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts)И вот, Ананда, когда дворец Дхамма был завершён, то трудно, невыносимо для глаз, было смотреть [на него].
Seyyathāpi, ānanda, vassānaṁ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṁ abbhussakkamāno duddikkho hoti musati cakkhūni;
nabhaṁ abbhussakkamāno → nāhaṁ abbhuggamamāno (bj) | viddhe → visuddhe upaviddhe (sya-all) | hoti → ahosi (sya-all) | abbhussakkamāno duddikkho → abbhussukkamāno dudikkho (pts) | abbhuggamamāno → abbhussattamāno (bj: machasaṁ) | duddikkho → dudikkho (bj: PTS) | abbhussakkamāno → abbhuggamamāno (cck: sī. pī. ka.) | duddikkho → dudikkho (cck: pī.) | viddhe → Bmp viddhe; K visuddhe upaviddhe. SS here viṭṭhe; at A. i. 242, S. i. 65, It. 2O viddhe. See J. P. T. S. 1891, 73. (pts note) | abbhussukkamāno → Bmp abbhuggamamāno; K abbhassak-. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | saradasamaye → sarada-samaye (pts) | vigatavalāhake → vigata-valāhake (pts)Это, Ананда, как осенью, в последний месяц дождей, когда прояснилось небо и исчезли облака, бывает трудно, невыносимо для глаз смотреть на солнце, поднимающееся по небосводу,
evameva kho, ānanda, dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhūni.
evameva → evam eva (pts) | duddikkho → dudikkho (pts)так же точно, Ананда, было трудно, невыносимо для глаз смотреть на дворец Дхамма.
Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)И тогда, Ананда, царь Махасудассана подумал так:
‘yannūnāhaṁ dhammassa pāsādassa purato dhammaṁ nāma pokkharaṇiṁ māpeyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | māpeyyanti → māpeyyan ti (pts)„Что же — теперь я сооружу перед дворцом Дхамма лотосовый пруд под названием Дхамма“.
Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano dhammassa pāsādassa purato dhammaṁ nāma pokkharaṇiṁ.
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)И вот, Ананда, царь Махасудассана соорудил перед дворцом Дхамма лотосовый пруд под названием Дхамма.
Dhammā, ānanda, pokkharaṇī puratthimena pacchimena ca yojanaṁ āyāmena ahosi, uttarena dakkhiṇena ca aḍḍhayojanaṁ vitthārena.
puratthimena → puratthimena ca (bj, sya-all, pts) | aḍḍhayojanaṁ → addhayojanaṁ (bj, pts); adḍhayojanaṁ (sya-all) | uttarena → uttarena ca (sya-all, pts) | dhammā → dhammo (pts) | āyāmena → āyāmena ca (pts) | Dhammo → Bm K dhamamā. (pts note) | ca → Bm omits. (pts note) | ca → Bm omits. (pts note) | ca → K omits. (pts note) | aḍḍhayojanaṁ → addha-yojanaṁ (pts)Лотосовый пруд Дхамма, Ананда, простирался на одну йоджану в длину с востока на запад и на половину йоджаны в ширину с севера на юг.
Dhammā, ānanda, pokkharaṇī catunnaṁ vaṇṇānaṁ iṭṭhakāhi citā ahosi—
dhammā → dhammo (pts) | Dhammo → Bm K dhammā, and twice below. (pts note)Лотосовый пруд Дхамма, Ананда, был выложен плитками четырёх родов:
ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts)одни плитки из золота, одни — из серебра, одни — из бериллов, одни — из хрусталя.
Dhammāya, ānanda, pokkharaṇiyā catuvīsati sopānāni ahesuṁ catunnaṁ vaṇṇānaṁ—
catuvīsati sopānāni → catuvīsatisopāṇāni (bj, sya-all) | dhammāya → dhammāya ca (pts) | ca → Bm K omits. (pts note) | catuvīsati sopānāni → catu-vīsatisopānāni (pts)В лотосовом пруду, Ананда, было двадцать четыре лестницы четырёх родов:
ekaṁ sopānaṁ sovaṇṇamayaṁ, ekaṁ rūpiyamayaṁ, ekaṁ veḷuriyamayaṁ, ekaṁ phalikamayaṁ.
sopānaṁ → sopāṇaṁ (bj, sya-all) | phalikamayaṁ → phaḷikamayaṁ (bj) | rūpiyamayaṁ → rūpimayaṁ (pts)одни лестницы из золота, одни — из серебра, одни — из бериллов, одни — из хрусталя.
Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (bj, sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У лестниц из золота были колонны из золота, а перила и верхние украшения — из серебра.
Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṁ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (bj, sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У лестниц из серебра были колонны из серебра, а перила и верхние украшения — из золота.
Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṁ phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (bj, sya-all) | phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | sūciyo → suciyo (sya-all) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У лестниц из бериллов были колонны из бериллов, а перила и верхние украшения — из хрусталя.
Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṁ veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
phalikamayassa sopānassa phalikamayā → phaḷikamayassa sopāṇassa phaḷikamayā (bj) | sopānassa → sopāṇassa (sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У лестниц из хрусталя были колонны из хрусталя, а перила и верхние украшения — из бериллов.
Dhammā, ānanda, pokkharaṇī dvīhi vedikāhi parikkhittā ahosi—ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā.
rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | dhammā → dhammo (pts)Лотосовый пруд Дхамма, Ананда, был окружён двумя решётками: одна решётка из золота, одна — из серебра.
Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У решётки из золота были колонны из золота, а перила и верхние украшения — из серебра.
Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṁ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | sūciyo → suciyo (th) | rūpiyamayāya → rūpimayāya (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)У решётки из серебра были колонны из серебра, а перила и верхние украшения — из золота.
Dhammā, ānanda, pokkharaṇī sattahi tālapantīhi parikkhittā ahosi—
parikkhittā → pārikkhittā (bj) | dhammā → dhammo (pts) | tālapantīhi → tāla-pantīhi (pts)Лотосовый пруд Дхамма, Ананда, был окружён семью рядами пальм.
ekā tālapanti sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā.
tālapanti → tālapantī (bj) | phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | tālapanti → tāla-panti (pts)Один ряд пальм из золота, один — из серебра, один — из бериллов, один — из хрусталя, один — из рубинов, один — из изумрудов, один — из всех [видов] драгоценностей.
Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca.
rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts)У пальм из золота были стволы из золота, а листья и плоды — из серебра.
Rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca.
rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | rūpiyamayo → rūpimayo (pts)У пальм из серебра были стволы из серебра, а листья и плоды — из золота.
Veḷuriyamayassa tālassa veḷuriyamayo khandho ahosi phalikamayāni pattāni ca phalāni ca.
phalikamayāni → phaḷikamayāni (bj)У пальм из бериллов были стволы из бериллов, а листья и плоды — из хрусталя.
Phalikamayassa tālassa phalikamayo khandho ahosi veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca.
phalikamayassa → phaḷikamayassa (bj) | phalikamayo → phaḷikamayo (bj)У пальм из хрусталя были стволы из хрусталя, а листья и плоды — из бериллов.
Lohitaṅkamayassa tālassa lohitaṅkamayo khandho ahosi masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca.У пальм из рубинов были стволы из рубинов, а листья и плоды — из изумрудов.
Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi lohitaṅkamayāni pattāni ca phalāni ca.У пальм из изумрудов были стволы из изумрудов, а листья и плоды — из рубинов.
Sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi, sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca.У пальм из всех [видов] драгоценностей были стволы из всех [видов] драгоценностей, и листья и плоды — из всех [видов] драгоценностей.
Tāsaṁ kho panānanda, tālapantīnaṁ vāteritānaṁ saddo ahosi, vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca.
panānanda → pana ānanda (bj) | khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | kamanīyo → Bm khamaniyo; K khammaniyo, and below. (pts note) | vaggu → vaggū (th) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | panānanda tālapantīnaṁ → pan ānanda tāla-pantīnaṁ (pts)И вот, Ананда, когда ветер колебал эти ряды пальм, то возникал звук — приятный, восхитительный, сладкий, опьяняющий.
Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi samannāhatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca;
tūriyassa → turiyassa (bj, sya-all, pts) | sukusalehi → kusalehi (bj) | khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | sukusalehi samannāhatassa → kusalehi susamannāhatassa (sya-all) | hoti vaggu → ahosi vaggū (sya-all) | suppaṭitāḷitassa sukusalehi → suppaṭipatālitassa kusalehi (pts) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это, Ананда, как от музыки пяти видов, хорошо исполняющейся, хорошо отбиваемой, сыгранной искусными [музыкантами], возникает звук — приятный, восхитительный, сладкий, опьяняющий,
evameva kho, ānanda, tāsaṁ tālapantīnaṁ vāteritānaṁ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca.
khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | vaggu → vaggū (sya-all) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | evameva → evam eva (pts) | tālapantīnaṁ → tāla-pantīnaṁ (pts)так же точно, Ананда, когда ветер колебал эти ряды пальм, то возникал звук — приятный, восхитительный, сладкий, опьяняющий.
Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṁ soṇḍā pipāsā, te tāsaṁ tālapantīnaṁ vāteritānaṁ saddena paricāresuṁ.
saddena → saddesu (bj) | rājadhāniyā → rajadhāniyā (pts) | paricāresuṁ → SS parivāresum. (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts) | tālapantīnaṁ → tāla-pantīnaṁ (pts)И те, Ананда, бродяги, пьяницы, любители выпить, которые находились в то время в царской столице Кусавати, развлекались под эти звуки, когда ветер колебал ряды пальм.
Niṭṭhite kho panānanda, dhamme pāsāde niṭṭhitāya dhammāya ca pokkharaṇiyā rājā mahāsudassano ‘ye tena samayena samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā’, te sabbakāmehi santappetvā dhammaṁ pāsādaṁ abhiruhi.
pokkharaṇiyā rājā mahāsudassano ‘ye → ye kho panānanda (sya-all, km, pts1ed, mr) | dhamme → dhamme ca (bj, pts) | ye → ye kho panānanda (bj: syā, kām) | ye → ye ko panānanda (cck: syā. ka.) | ca → Sd va; Bm K omits. (pts note) | pāsāde → Bm inserts niṭhitāya; K niṭṭhitāya ca. (pts note) | ca → K omits. (pts note) | ye → Bmp K add kho pan'; Ānanda. (pts note) | abhirūhi → K -hīti. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | samaṇasammatā → samaṇa-sammatā (pts) | brāhmaṇasammatā → brāhmaṇa-sammatā (pts) | sabbakāmehi → sabba-kāmehi (pts)И вот, Ананда, когда и дворец Дхамма, и лотосовый пруд Дхамма были завершены, царь Махасудассана удовлетворил все желания отшельников из отшельников, бывших в почёте, и брахманов из брахманов, бывших в почёте в то время, и взошёл во дворец Дхамма”.
Paṭhamabhāṇavāro.
+ → jhānasamāpattipaṭilābho (bjt) | paṭhamabhāṇavāro → abhiruhīti paṭhamabhāṇavāraṁ (th)[Окончен] первый раздел поучения.
5. Jhānasampatti5. Мастерство в медитации
Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)“И тогда, Ананда, царь Махасудассана подумал так:
‘kissa nu kho me idaṁ kammassa phalaṁ kissa kammassa vipāko, yenāhaṁ etarahi evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo’ti?
idaṁ → Scd imaṁ. (pts note) | evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvoti → evaṁ mahiddhiko evaṁ mahānubhāvo ti (bjt, pts)„Какого же моего действия, совершенного в [предыдущих рождениях], этот плод, какого же действия созревший [плод], что и ныне столь великой силы, столь великого могущества?“
Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)И тогда, Ананда, царь Махасудассана подумал так:
‘tiṇṇaṁ kho me idaṁ kammānaṁ phalaṁ tiṇṇaṁ kammānaṁ vipāko, yenāhaṁ etarahi evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo, seyyathidaṁ—
evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo → evaṁ mahiddhiko evaṁ mahānubhāvo (bjt) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo seyyathidaṁ → evaṁ mahiddhiko evaṁ mahānubhāvo seyyathīdaṁ (pts)„Ведь то, что я ныне столь великой силы, столь великого могущества — это плод трёх моих действий, [совершенных в предыдущих рождениях], созревший [плод] трёх действий, а именно:
dānassa damassa saṁyamassā’ti.
saṁyamassāti → K saññamassāti. (pts note)даяния, самообуздания, сдерживания“.
Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano yena mahāviyūhaṁ kūṭāgāraṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre ṭhito udānaṁ udānesi:
mahāviyūhaṁ → mahāvyūhaṁ (pts) | mahāviyūhassa → mahāvyūhassa (pts) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā mahāviyūhassa → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā mahā-vyūhassa (pts)И тогда, Ананда, царь Махасудассана приблизился к покоям Махавьюха и, приблизившись, стал у входа в покои Махавьюха и взволнованно воскликнул:
‘tiṭṭha, kāmavitakka, tiṭṭha, byāpādavitakka, tiṭṭha, vihiṁsāvitakka.
kāmavitakka → kāma-vitakka (pts) | byāpādavitakka → vyāpāda-vitakka (pts) | vihiṁsāvitakka → vihiṁsā-vitakka (pts)„Остановитесь [здесь], помыслы чувственности! Остановитесь, помыслы злонамеренности! Остановитесь, помыслы насилия!
Ettāvatā, kāmavitakka, ettāvatā, byāpādavitakka, ettāvatā, vihiṁsāvitakkā’ti.
kāmavitakka → kāma-vitakka (pts) | byāpādavitakka → vyāpāda-vitakka (pts) | vihiṁsāvitakkāti → vihiṁsā-vitakkāti (pts)Не идите дальше, помыслы чувственности! Не идите дальше, помыслы злонамеренности! Не идите дальше, помыслы насилия!“
Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhaṁ kūṭāgāraṁ pavisitvā sovaṇṇamaye pallaṅke nisinno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsi.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all, pts) | mahāviyūhaṁ → mahāvyūhaṁ (pts) | paṭhamajjhānaṁ → BB always paṭhamaṁ jhānaṁ, &c. (pts note) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano mahāviyūhaṁ → mahā-sudassano mahāvyūhaṁ (pts) | vivicceva → eva (pts) | pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → pīti-sukhaṁ paṭhamajjhānaṁ (pts)И тогда, Ананда, царь Махасудассана вступил в покои Махавьюха, уселся на ложе из золота и, освободившись от желаний, освободившись от нехороших свойств, достиг первой ступени созерцания — связанной с устремлённым рассудком и углублённым рассуждением, рождённой уединённостью, дарующей упоение и приятное, — и стал пребывать [в ней].
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsi.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (sya-all) | pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ → pīti sukhaṁ dutiyajjhānaṁ (pts) | vitakkavicārānaṁ → vitakka vicārānaṁ (pts)Подавив устремлённый рассудок и углублённое рассуждение, он достиг второй ступени созерцания — несущей внутреннее успокоение и собранность в сердце, лишённой устремлённого рассудка, лишённой углублённого рассуждения, рождённой сосредоточенностью, дарующей упоение и приятное, — и стал пребывать [в ней].
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsi, sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedesi, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsi.
satimā → satīmā (bj) | ca → (sya-all) | tatiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (sya-all) | sampajāno sukhañca → (pts) | paṭisaṁvedesi yaṁ → paṭisaṁvedeti yan (pts) | sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukhavihārī ti tatiyajjhānaṁ (pts) | sato → Bmp add ca. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | upekkhako → upekhako (pts) | + → sampajāno sukhañ (pts) | sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukha-vihārī ti tatiyajjhānaṁ (pts)Отказавшись от радости и пребывая в уравновешенности, наделённый памятованием и сознательностью, испытывая телом то приятное, которое достойные описывают: „Уравновешенный, памятующий, пребывающий в приятном“, — он достиг третьей ступени созерцания и стал пребывать [в ней].
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsi.
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (sya-all) | atthagamā → Bmp K atthaṅgamā. (pts note) | pubbeva → pubbe va (th) | pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → pubb eva somanassa-domanassānaṁ atthagamā adukkha-ṁ-asukhaṁ upekhā-sati-pārisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts)Покинув приятное, покинув от боль, избавившись от прежней удовлетворённости и неудовлетворённости, он достиг четвёртой ступени созерцания — ни-болезненной-ни-приятной, очищенной уравновешенностью и памятованием, — и стал пребывать [в ней].
Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhā kūṭāgārā nikkhamitvā sovaṇṇamayaṁ kūṭāgāraṁ pavisitvā rūpiyamaye pallaṅke nisinno
mahāviyūhā → mahāvyūhā (pts) | rūpiyamaye → rūpimaye (pts) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano mahāviyūhā → mahā-sudassano mahāvyūhā (pts)И затем, Ананда, царь Махасудассана, вышел из покоев Махавьюха, вступил в покои из золота, уселся на ложе из серебра и так пребывал, пронизывая
mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā vihāsi. Tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi.
abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | mettāsahagatena → mettā-sahagatena (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | abyāpajjena → avyāpajjhena (pts)разумом, исполненным дружелюбия, одну сторону света, затем — вторую, затем — третью, затем — четвёртую. Он пребывал, пронизывая великим, всеобъемлющим, безграничным, невраждебным, незлонамеренным разумом, исполненный дружелюбия, весь мир вверх, вниз, поперёк, во все стороны.
Karuṇāsahagatena cetasā …pe…
karuṇāsahagatena → karuṇā-sahagatena (pts)разумом, исполненным сострадания …
muditāsahagatena cetasā …pe…
muditāsahagatena → muditā-sahagatena (pts) | + → upekhāsahagatena (pts)разумом, исполненным удовлетворённости …
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā vihāsi. Tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi.
uddhamadho → uddhadhoma (bj) | vihāsi → vihāsi nagarādīni (bj) | abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | upekkhāsahagatena → upekhā-sahagatena (pts) | abyāpajjena → avyāpajjhena (pts)Он пребывал, пронизывая разумом, исполненным уравновешенности, одну сторону света, затем — вторую, затем — третью, затем — четвёртую. Он пребывал, пронизывая великим, всеобъемлющим, безграничным, невраждебным, незлонамеренным разумом, исполненным уравновешенности, весь мир вверх, вниз, поперёк и во все стороны.
6. Caturāsītinagarasahassādi6. 84000 городов и прочее
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa caturāsīti nagarasahassāni ahesuṁ kusāvatīrājadhānippamukhāni;
kusāvatīrājadhānippamukhāni caturāsīti pāsādasahassāni → kusāvatīrājadhānīpamukhāni caturāsītipāsādasahassāni (sya-all) | nagarasahassāni → kūṭāgāra sahassāni (pts) | caturāsītinagara-sahassāni → Sc often, and Sdt occasionally asītiṁ. See p. 3. (pts note) | caturāsīti nagarasahassāni → caturāsītinagarasahassāni (bjt, th) | kusāvatīrājadhānippamukhāni → kusāvatīrājadhānipamukhāni (bjt) | mahāsudassanassa caturāsīti nagarasahassāni → mahā-sudassanassa caturāsītinagara-sahassāni (pts) | kusāvatīrājadhānippamukhāni → kusāvatī-rājadhāni-pamukhāni (pts)У царя Махасудассаны, Ананда, было восемьдесят четыре тысячи городов во главе с царской столицей Кусавати;
caturāsīti pāsādasahassāni ahesuṁ dhammapāsādappamukhāni;
caturāsīti pāsādasahassāni → caturāsītipāsādasahassāni (bjt, th) | dhammapāsādappamukhāni → dhammapāsādapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti pāsādasahassāni → caturāsīti-pāsāda-sahassāni (pts) | dhammapāsādappamukhāni → dhamma-pāsādapamukhāni (pts)было восемьдесят четыре тысячи дворцов во главе с дворцом Дхамма;
caturāsīti kūṭāgārasahassāni ahesuṁ mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni;
caturāsīti kūṭāgārasahassāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni (bjt, th) | mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → mahāviyūhakūṭāgārapamukhāni (bjt, th) | kūṭāgārasahassāni → kūṭāgāra sahassāni (pts) | mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → mahā-vyūha kūṭāgāra pamukhāni (pts)было восемьдесят четыре тысячи покоев во главе с покоями Махавьюха;
caturāsīti pallaṅkasahassāni ahesuṁ sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni;
gonakatthatāni → goṇakatthitāni (bj) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni → kādalimigapavarapaccattharaṇāni (bj); kadadalimigapavarapaccattharaṇāni (sya-all) | sāramayāni gonakatthatāni → masāragallamayāni goṇakatthatāni (sya-all) | ubhatolohitakūpadhānāni caturāsīti nāgasahassāni → ubhatolohitakupadhānāni caturāsītināgasahassāni (sya-all) | rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts) | gonakatthatāni paṭikatthatāni → goṇakatthatāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadalimigapaccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts) | sāramayāni → K masāragallamayāni. (pts note) | goṇakatthatāni → K inserts paṭikatthatāni; so Bm which, however omits paṭalik-. (pts note) | paṭalikatthatāni → Bp paṭilakkhatāni. (pts note) | sa-uttaracchadanāni → Bmp K cchadāni. (pts note) | lohitakūpadhānāni → Sdt Bm lohitakupa-. (pts note) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsītipallaṅkasahassāni (bjt, th) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsīti-pallaṅka-sahassāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadali-miga-paccattharaṇāni sa-uttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts)было восемьдесят четыре тысячи лож — из золота, из серебра, из слоновой кости, из превосходного дерева, устланных пышным руном, устланных шерстяными покрывалами, украшенными цветами, с подстилками из кожи антилопы кадали, покрывалами с балдахином, с красными подушками у изголовья и в ногах;
caturāsīti nāgasahassāni ahesuṁ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni;
caturāsīti nāgasahassāni → caturāsītināgasahassāni (bjt, th) | uposathanāgarājappamukhāni → uposathanāgarājapamukhāni (bjt, th) | nāgasahassāni → nāga-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni uposathanāgarāja-pamukhāni (pts)было восемьдесят четыре тысячи слонов с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с царём слонов Упосатхой;
caturāsīti assasahassāni ahesuṁ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni;
caturāsīti assasahassāni → caturāsītiassasahassāni (bjt, th) | valāhakaassarājappamukhāni → valāhakaassarājapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti assasahassāni → caturāsīti-assa-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni valāhakaassarāja-pamukhāni (pts)было восемьдесят четыре тысячи коней с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с царём коней Валахакой;
caturāsīti rathasahassāni ahesuṁ sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni;
vyaggha-camma-parivārāni → Bmp K throughout byaggha. (pts note) | caturāsīti rathasahassāni → caturāsītirathasahassāni (bjt, th) | vejayantarathappamukhāni → vejayantarathapamukhāni (bjt, th)было восемьдесят четыре тысячи колесниц, устланных львиными шкурами, устланных тигровыми шкурами, устланных леопардовыми шкурами, устланных жёлтыми покрывалами, с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с колесницей Веджаянта;
caturāsīti maṇisahassāni ahesuṁ maṇiratanappamukhāni;
maṇiratanappamukhāni caturāsīti itthisahassāni → maṇiratanapamukhāni caturāsītiitthīsahassāni (sya-all) | caturāsīti maṇisahassāni → caturāsītimaṇisahassāni (bjt, th) | caturāsīti maṇisahassāni → caturāsīti-maṇi-sahassāni (pts) | maṇiratanappamukhāni → maṇi-ratana-pamukhāni (pts)было восемьдесят четыре тысячи драгоценностей во главе с драгоценностью-сокровищем;
caturāsīti itthisahassāni ahesuṁ subhaddādevippamukhāni;
subhaddādevippamukhāni caturāsīti gahapatisahassāni → subhaddādevīpamukhāni caturāsītigahapatisahassāni (sya-all); subhaddadevīpamukhāni caturāsītigahapatisahassāni (pts) | caturāsīti itthisahassāni → caturāsītiitthisahassāni (bjt) | subhaddādevippamukhāni → subhaddādevipamukhāni (bjt) | caturāsīti itthisahassāni → caturāsīti-itthi-sahassāni (pts) | subhaddādevippamukhāni → subhadda-devīpamukhāni (pts)было восемьдесят четыре тысячи женщин во главе с царицей Субхаддой;
caturāsīti gahapatisahassāni ahesuṁ gahapatiratanappamukhāni;
caturāsīti gahapatisahassāni → caturāsītigahapatisahassāni (bjt, th) | gahapatiratanappamukhāni → gahapatiratanapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti gahapatisahassāni → caturāsīti-gahapati-sahassāni (pts) | gahapatiratanappamukhāni → gahapati-ratanapamukhāni (pts)было восемьдесят четыре тысячи домоправителей во главе с домоправителем-сокровищем;
caturāsīti khattiyasahassāni ahesuṁ anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni;
pariṇāyakaratanappamukhāni caturāsīti dhenusahassāni → parināyakaratanapamukhāni caturāsītidhenusahassāni (bj) | anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni caturāsīti dhenusahassāni → anuyuttāni pariṇāyakaratanapamukhāni caturāsītidhenusahassāni (pts) | anuyantāni → anuyuttāni (sya-all: sī.) | anuyuttāni → Bmp K anuyantāni throughout; K (Sī) anuyuttāni. (pts note) | caturāsīti khattiyasahassāni → caturāsītikhattiyasahassāni (bjt, th) | caturāsīti khattiyasahassāni → caturāsīti-khattiya-sahassāni (pts) | anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni → anuyuttāni pariṇāyaka-ratana-pamukhāni (pts)было восемьдесят четыре тысячи подчинённых [ему] кшатриев во главе с наставником-сокровищем;
caturāsīti dhenusahassāni ahesuṁ duhasandanāni kaṁsūpadhāraṇāni;
duhasandanāni → dhuvasandanāni (bj); duhasandanāni dukūlasandānāni (cck); dukūlasandanāni (pts) | kaṁsūpadhāraṇāni caturāsīti vatthakoṭisahassāni → kaṁsupadhāraṇāni caturāsītivatthakoṭisahassāni (sya-all) | dhuvasandanāni → duhasandanāni (bj: machasaṁ); dukulasandanāni (bj: PTS) | duhasandanāni → dukūlasandanāni (cck: pī.) | dukūlasandānāni → dukūlasandanāni (cck: pī.); dukūlasandānāni (cck: saṁ. ni. 3.96) | kaṁsupadhāraṇāni → dukulasandanāni kaṁsupasandanāni (sya-all: sī.) | kaṁsūpadhāraṇāni → Sc kiṅsupadhāranāni; K (Sī) kaṅsūpasandanāni. (pts note) | caturāsīti dhenusahassāni → caturāsītidhenusahassāni (bjt, th) | caturāsīti dhenusahassāni → caturāsīti-dhenu-sahassāni (pts) | duhasandanāni → dukūla-sandanāni (pts)было восемьдесят четыре тысячи коров в убранстве из дукулы, с бронзовыми подойниками;
caturāsīti vatthakoṭisahassāni ahesuṁ khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ;
kappāsika-sukhumānaṁ → St omits. (pts note) | koseyya-sukhumānaṁ → Sd omits. (pts note) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsītivatthakoṭisahassāni (bjt, th) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsīti-vattha-koṭi-sahassāni (pts) | kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ → kappāsika-sukhumānaṁ koseyya-sukhumānaṁ kambala-sukhumānaṁ (pts)было восемьдесят четыре тысячи мириад одежд из тонкого льна, из тонкого хлопка, из тонкого шелка, из тонкой шерсти;
rañño, ānanda, mahāsudassanassa caturāsīti thālipākasahassāni ahesuṁ sāyaṁ pātaṁ bhattābhihāro abhihariyittha.
rañño, ānanda, mahāsudassanassa → idaṁ pāṭho pts1ed potthake natthi | caturāsīti thālipākasahassāni ahesuṁ → caturāsītithālipākasahassāni (bj) | abhihariyittha → abhiharīyittha (bj); abhiharayittha (sya-all) | sāyaṁ pātaṁ → sāyapātaṁ (pts) | mahāsudassanassa → ( ) sī. ipotthakesu natthi (cck note) | sāyapātaṁ → Bmp K always and St occasionally sāyaṁ pātaṁ. (pts note) | abhihariyittha → Scd abhihāriy-; St abhihārīy-; Bp abhihariy-; K abhiharay-. (pts note)было восемьдесят четыре тысячи блюд, в которых утром и вечером подавался в пищу рис с молоком.
Tena kho panānanda, samayena rañño mahāsudassanassa caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ upaṭṭhānaṁ āgacchanti.
āgacchanti → gacchanti (bj) | caturāsīti nāgasahassāni → caturāsītināgasahasasāni (sya-all) | caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītināgasahassāni sāyapātaṁ (pts) | āgacchanti → SS gacchanti. (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts) | caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsīti-nāga-sahassāni sāyapātaṁ (pts)И в это время, Ананда, к царю Махасудассане утром и вечером приближались для службы восемьдесят четыре тысячи слонов.
Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)И тогда, Ананда, царь Махасудассана подумал так:
‘imāni kho me caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ upaṭṭhānaṁ āgacchanti, yannūna vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ nāgasahassāni sakiṁ sakiṁ upaṭṭhānaṁ āgaccheyyun’ti.
dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ → dvecattārīsaṁ nāgasahassāni dvecattārīsaṁ (bj); dvecattāḷīsaṁ dvecattāḷīsaṁ (sya-all) | caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītināgasahassāni sāyapātaṁ (pts) | nūna → SS nūnāhaṁ. (pts note) | cattārīsaṁ → Bm K cattāḷīsaṁ. (pts note) | nāga-sahassāni → -13 Sc omits, but not in the repetitions; Bm omits; K omits the first nāgasahassāni. (pts note) | yannūna → yaṁnūna (my) | caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītināga-sahassāni sāyapātaṁ (pts) | yannūna vassasatassa vassasatassa → yan nūna vassa-satassa vassa-satassa (pts) | dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ nāgasahassāni → dve cattārīsaṁ nāga-sahassāni dve cattārīsaṁ nāga-sahassāni (pts) | āgaccheyyunti → āgaccheyyun ti (pts)„Эти восемьдесят четыре тысячи слонов утром и вечером приближаются ко мне для службы. Пусть же теперь через каждые сто лет [ко мне] по очереди приближаются для службы по сорок две тысячи слонов“.
Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano pariṇāyakaratanaṁ āmantesi:
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)И тогда, Ананда, царь Махасудассана обратился к наставнику-сокровищу:
‘imāni kho me, samma pariṇāyakaratana, caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ upaṭṭhānaṁ āgacchanti, tena hi, samma pariṇāyakaratana, vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ nāgasahassāni sakiṁ sakiṁ upaṭṭhānaṁ āgacchantū’ti.
dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ → dvecattārīsaṁ nāgasahassāni dvecattārīsaṁ (bj); dvecattāḷīsaṁ dvecattāḷīsaṁ (sya-all) | caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītināgasahassāni sāyapātaṁ (pts) | nāga-sahassāni → -14 Bm K omit, and below. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsīti-nāga-sahassāni sāyapātaṁ (pts) | pariṇāyakaratana vassasatassa vassasatassa → pariṇāyaka-ratana vassa-satassa vassa-satassa (pts) | dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ nāgasahassāni → dve cattārīsaṁ nāga-sahassāni dve cattārīsaṁ nāga-sahassāni (pts)„Дорогой наставник-сокровище, эти восемьдесят четыре тысячи слонов утром и вечером приближаются ко мне для службы. Пусть же, дорогой наставник-сокровище, через каждые сто лет ко мне по очереди приближаются для службы по сорок две тысячи слонов“.
‘Evaṁ, devā’ti kho, ānanda, pariṇāyakaratanaṁ rañño mahāsudassanassa paccassosi.
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj) | kho → (sya-all) | pariṇāyakaratanaṁ → pariṇāyaka-ratanaṁ (pts) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts)„Хорошо, Божественный“, — так, Ананда, согласился с царём Махасудассаной наставник-сокровище.
Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa aparena samayena vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ nāgasahassāni sakiṁ sakiṁ upaṭṭhānaṁ āgamaṁsu.
dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ → dvecattārīsaṁ nāgasahassāni dvecattārīsaṁ (bj); dvecattāḷīsaṁ dvecattāḷīsaṁ (sya-all) | āgamaṁsu → āgamaṁsu subhaddā yūpasaṅkamanaṁ (bj) | āgamaṁsu atha kho → āgamiṁsu athakho (sya-all) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | vassasatassa vassasatassa → vassa-satassa vassa-satassa (pts) | dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ nāgasahassāni → dve cattārīsaṁ nāga-sahassāni dve cattārīsaṁ nāga-sahassāni (pts)И вот, Ананда, с того времени к царю Махасудассане через каждые сто лет по очереди стали приближаться для службы по сорок две тысячи слонов.
7. Subhaddādeviupasaṅkamana7. Визит царицы Субхадды
Atha kho, ānanda, subhaddāya deviyā bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena etadahosi:
vassasatānaṁ bahunnaṁ → (bj) | bahunnaṁ vassasahassānaṁ → bahunnuṁ vasasatasahassānaṁ (pts) | etadahosi ciraṁ diṭṭho → etad ahosi ciradiṭṭho (pts) | vasa-satasahassānaṁ → Bm K omit sata. (pts note) | atha kho → athakho (th) | vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ → vassa-satānaṁ bahunnuṁ vasa-satasahassānaṁ (pts)И вот, Ананда, по прошествии многих лет, многих сотен лет, многих сотен тысяч лет царица Субхадда подумала так:
‘ciraṁ diṭṭho kho me rājā mahāsudassano. Yannūnāhaṁ rājānaṁ mahāsudassanaṁ dassanāya upasaṅkameyyan’ti.
ciraṁ diṭṭho → ciradiṭṭho (bj) | kho → Bmp K ciraṁ; Sc -diṭṭhi kho; Sdt -diṭṭhiko; Bm K diṭṭho kho; Bp ṭhito kho. In the repetition all MSS. diṭṭho. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | ciraṁ diṭṭho → cira-diṭṭho (pts) | mahāsudassano yannūnāhaṁ → mahā-sudassano yan nūnāhaṁ (pts) | upasaṅkameyyanti → upasaṁkameyyan ti (pts)„Давно не видела я царя Махасудассану. Поэтому теперь я приближусь, чтобы лицезреть царя Махасудассану“.
Atha kho, ānanda, subhaddā devī itthāgāraṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)И тогда, Ананда, царица Субхадда обратилась к прислужницам покоев:
‘etha tumhe sīsāni nhāyatha pītāni vatthāni pārupatha.
nhāyatha → nahāyatha (bj, pts) | sīsāni nhāyatha → sīsanhāyatha (sya-all) | pārupatha ciraṁ diṭṭho → pārūpatha ciradiṭṭho (pts) | nahāyatha → Sc nahāyata; Bp nāyataṁ; Bm nhāyatha; K sīsanhāyatha (and below). (pts note) | pārūpatha → K pārup- (and below). (pts note)„Идите, омойте голову и оденьте жёлтые одежды.
Ciraṁ diṭṭho no rājā mahāsudassano, rājānaṁ mahāsudassanaṁ dassanāya upasaṅkamissāmā’ti.
ciraṁ diṭṭho → ciradiṭṭho (bj) | upasaṅkamissāmāti → upasaṅkameyyāmāti (sya-all) | cira-diṭṭho → Bm K ciraṁ. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | mahāsudassanaṁ → mahā-sudassanaṁ (pts) | upasaṅkamissāmāti → upasaṁkamissāmāti (pts)Давно не видели мы царя Махасудассану, и мы приблизимся, чтобы лицезреть царя Махасудассану“.
‘Evaṁ, ayye’ti kho, ānanda, itthāgāraṁ subhaddāya deviyā paṭissutvā sīsāni nhāyitvā pītāni vatthāni pārupitvā yena subhaddā devī tenupasaṅkami.
nhāyitvā → nahāyitvā (bj) | paṭissutvā sīsāni nhāyitvā → paṭissuṇitvā sīsanhāyitvā (sya-all) | sīsāni nhāyitvā → sīsaṁ nahāyitvā (pts) | pārupitvā → pārūpitvā (pts) | ayye → Sdt ayyā. (pts note) | paṭissutvā → Bp paṭisutvā; K paṭissuṇitvā. (pts note) | sīsaṁ → Bmp sīsani. (pts note) | nahāyitvā → Bm nhāy-; Bp nāyitvā. (pts note) | ayyeti → ayye ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)„Хорошо, госпожа“, — так, Ананда, согласились с царицей Субхаддой прислужницы покоев, омыли головы, одели жёлтые одежды и приблизились к царице Субхадде.
Atha kho, ānanda, subhaddā devī pariṇāyakaratanaṁ āmantesi:
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj) | atha kho → athakho (th) | pariṇāyakaratanaṁ → pariṇāyaka-ratanaṁ (pts)И тогда, Ананда, царица Субхадда обратилась к наставнику-сокровищу:
‘kappehi, samma pariṇāyakaratana, caturaṅginiṁ senaṁ, ciraṁ diṭṭho no rājā mahāsudassano, rājānaṁ mahāsudassanaṁ dassanāya upasaṅkamissāmā’ti.
ciraṁ diṭṭho → ciradiṭṭho (bj, pts) | upasaṅkamissāmāti → upasaṅkameyyāmāti (sya-all) | pariṇāyakaratana → pariṇāyaka-ratana (pts) | ciraṁ diṭṭho → cira-diṭṭho (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | mahāsudassanaṁ → mahā-sudassanaṁ (pts) | upasaṅkamissāmāti → upasaṁkamissāmāti (pts)„Дорогой наставник-сокровище, снаряди четырёхчастное войско. Давно не видели мы царя Махасудассану и приблизимся, чтобы лицезреть царя Махасудассану“.
‘Evaṁ, devī’ti kho, ānanda, pariṇāyakaratanaṁ subhaddāya deviyā paṭissutvā caturaṅginiṁ senaṁ kappāpetvā subhaddāya deviyā paṭivedesi:
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj) | paṭissutvā → paṭissuṇitvā (sya-all) | devīti → devī ti (pts) | pariṇāyakaratanaṁ → pariṇāyaka-ratanaṁ (pts)„Хорошо, царица“, — так, Ананда, согласился с царицей Субхаддой наставник-сокровище и, снарядив четырёхчастное войско, сообщил царице Субхадде:
‘kappitā kho, devi, caturaṅginī senā,
kho → kho te (sya-all, pts) | caturaṅginī senā yassadāni → caturaṅginisenā yassa dāni (pts) | caturaṅginī senā → caturaṅgini-senā (pts)„Царица, для тебя снаряжено четырёхчастное войско —
yassadāni kālaṁ maññasī’ti.
yassadāni → yassa dāni (pts)[делай] теперь, как считаешь нужным“.
Atha kho, ānanda, subhaddā devī caturaṅginiyā senāya saddhiṁ itthāgārena yena dhammo pāsādo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā dhammaṁ pāsādaṁ abhiruhitvā yena mahāviyūhaṁ kūṭāgāraṁ tenupasaṅkami.
mahāviyūhaṁ → mahāvyūhaṁ (pts) | atha kho → athakho (th) | upasaṅkamitvā → upa saṅkamitvā (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (pts) | mahāviyūhaṁ → mahā-vyūhaṁ (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)И тогда, Ананда, царица Субхадда вместе с четырёхчастным войском приблизилась с прислужницами покоев ко дворцу Дхамма; приблизившись, она вошла во дворец Дхамма и приблизилась к покоям Махавьюха.
Upasaṅkamitvā mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvārabāhaṁ ālambitvā aṭṭhāsi.
mahāviyūhassa kūṭāgārassa → mahāvyūhassa kūtāgārassa (pts)Приблизившись, она остановилась, прислонясь к дверному косяку у покоев Махавьюха.
Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano saddaṁ sutvā:
saddaṁ sutvā kiṁ → kin (pts) | Mahā-sudassano → BB and K add saddaṁ sutvā. (pts note) | atha kho → athakho (th)И тогда, Ананда, царь Махасудассана [подумал]:
‘kiṁ nu kho mahato viya janakāyassa saddo’ti mahāviyūhā kūṭāgārā nikkhamanto addasa subhaddaṁ deviṁ dvārabāhaṁ ālambitvā ṭhitaṁ, disvāna subhaddaṁ deviṁ etadavoca:
mahāviyūhā kūṭāgārā → mahāviyūhakūṭāgārā (bj) | kho → kho so (sya-all) | deviṁ → dviṁ (sya-all) | saddoti mahāviyūhā → saddo ti mahāvyūhā (pts) | kho → K adds so. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt, th) | disvāna → disvā (th, pts) | kiṁ → kin (pts) | janakāyassa saddoti mahāviyūhā → jana-kāyassa saddo ti mahāvyūhā (pts) | dvārabāhaṁ → dvāra-bāhaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)„Что это за шум, словно от большой группы людей?“ И выйдя из покоев Махавьюха, он увидел царицу Субхадду, которая стояла прислонясь к дверному косяку. Увидя царицу Субхадду, он сказал так:
‘ettheva, devi, tiṭṭha mā pāvisī’ti.
devi → devī (bj) | devi → Bm devī. (pts note) | pāvisīti → Bm pāvīsīti. (pts note) | ettheva → etth eva (pts)„Стой здесь, царица, не входи!“.
Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano aññataraṁ purisaṁ āmantesi:
Ānanda → SS omit. (pts note) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)И тогда, Ананда, царь Махасудассана обратился к одному слуге:
‘ehi tvaṁ, ambho purisa, mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaṁ pallaṅkaṁ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapehī’ti.
mahāviyūhā → mahāvyūhā (pts) | paññapehīti → paññāpehīti (pts) | nīharitvā → Bm niharitvā, and below. (pts note) | paññāpehīti → Bm K paññap-. (pts note) | mahāviyūhā → mahā-vyūhā (pts) | tālavane paññapehīti → tāla-vane paññāpehīti (pts)„Эй, слуга, иди, принеси из покоев Махавьюха ложе из золота и приготовь его в пальмовой роще, что вся из золота“.
‘Evaṁ, devā’ti kho, ānanda, so puriso rañño mahāsudassanassa paṭissutvā mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaṁ pallaṅkaṁ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapesi.
mahāviyūhā → mahāvyūhā (pts) | paññapesi → paññāpesi (pts) | mahāviyūhā → mahā-vyūhā (pts) | sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapesi → sabba-sovaṇṇamaye tāla-vane paññāpesi (pts)„Хорошо, Божественный“, — так, Ананда, согласился с царём Махасудассаной этот слуга, принёс из покоев Махавьюха ложе из золота и приготовил его в пальмовой роще, что была вся из золота.
Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappesi pāde pādaṁ accādhāya sato sampajāno.
pāde → pādena (sya-all) | pāde → Bmp K pādena. (pts note) | accādhāya → Sd accādāya; Bp acchādhāya. (pts note) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | sīhaseyyaṁ → sīha-seyyaṁ (pts)И тогда, Ананда, царь Махасудассана лёг, словно лев, на правый бок, положив ногу на ногу, наделённый памятованием и сознательностью.
Atha kho, ānanda, subhaddāya deviyā etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)2.10. И тогда, Ананда, царица Субхадда подумала так:
‘vippasannāni kho rañño mahāsudassanassa indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto, mā heva kho rājā mahāsudassano kālamakāsī’ti rājānaṁ mahāsudassanaṁ etadavoca:
parisuddho → parisuddhāni (sya-all) | parisuddho → K parisuddhāni. (pts note) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | chavivaṇṇo → chavi-vaṇṇo (pts) | heva → h eva (pts) | mahāsudassano kālamakāsīti → mahā-sudassano kālam akāsīti (pts) | mahāsudassanaṁ etadavoca → mahā-sudassanaṁ etad avoca (pts)„Как спокойны жизненные силы царя Махасудассаны, как чист и светел цвет кожи. Да не окончит свои дни царь Махасудассана!“ И она так сказала царю Махасудассане:
‘Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni.
caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsītinagarasahassāni kusāvatīrājadhānīpamukhāni (sya-all) | kho → Bm K omit. (pts note) | te → Sd Bp omit. (pts note) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsītinagarasahassāni kusāvatīrājadhānipamukhāni (bjt) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsīti-nagara-sahassāni kusāvatī-rājadhānipamukhāni (pts)„Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи городов во главе с царской столицей Кусавати.
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekhaṁ → Sd occasionally apekhakaṁ; St āpekhaṁ, and so afterwards; Bmp K throughout apekkhaṁ. (pts note)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni.
caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsītipāsādasahassāni dhammapāsādapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsīti-pāsāda-sahassāni dhammapāsāda-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи дворцов во главе с дворцом Дхамма.
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni.
caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāvyūhakūṭāgārapamukhāni (pts) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārapamukhāni (th) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsīti-kūṭāgāra-sahassāni mahāvyūha-kūṭāgāra-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи покоев во главе с покоями Махавьюха.
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni.
gonakatthatāni → goṇakatthatāni (bj) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni → kādalimigapavarapaccattharaṇāni (bj) | sāramayāni gonakatthatāni → masāragallamayāni goṇakatthatāni (sya-all) | ubhatolohitakūpadhānāni → ubhatolohitakupadhānāni (sya-all) | rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts) | gonakatthatāni paṭikatthatāni → goṇakatthatāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadalimigapaccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsītipallaṅkasahassāni (bjt, th) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsīti-pallaṅka-sahassāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadali-miga-paccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи лож — из золота, из серебра, из слоновой кости, из превосходного дерева, — устланных пышным руном, устланных шерстяными покрывалами, украшенными цветами, с подстилками из кожи антилопы кадали, покрывалами с балдахином, с красными подушками у изголовья и в ногах.
Ettha, deva, chandaṁ janehi, jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni.
caturāsīti nāgasahassāni → caturāsītināgasahassāni (bjt, th) | uposathanāgarājappamukhāni → uposathanāgarājapamukhāni (th) | caturāsīti nāgasahassāni → caturāsīti-nāga-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni uposathanāgarāja-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи слонов с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с царём слонов Упосатхой.
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni.
caturāsīti assasahassāni → caturāsītiassasahassāni (bjt, th) | valāhakaassarājappamukhāni → valāhakaassarājapamukhāni (bjt, th)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи коней, с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с царём коней Валахакой.
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni.
vejayantarathappamukhāni → vejayantarathapamukhāni (bahūsu) aññesu īdiyesu ṭhānesu pakārassa damittaṁ dissate (bj note) | caturāsīti rathasahassāni → caturāsītirathasahassāni (bjt, th)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи колесниц, устланных львиными шкурами, устланных тигровыми шкурами, устланных леопардовыми шкурами, устланных жёлтыми покрывалами, с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с колесницей Веджаянта.
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni.
caturāsīti maṇisahassāni → caturāsītimaṇisahassāni (bjt) | caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → caturāsītimaṇisahassāni maṇiratanapamukhāni (th) | caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → caturāsīti-maṇi-sahassāni maṇi-ratanapamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи драгоценностей во главе с драгоценностью-сокровищем.
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni.
caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni → caturāsītiitthīsahassāni itthīratanapamukhāni (sya-all) | caturāsīti itthisahassāni → caturāsītiitthisahassāni (bjt) | caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni → caturāsīti-itthi-sahassāni itthi-ratanapamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи женщин во главе с царицей Субхаддой.
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni.
caturāsīti gahapatisahassāni → caturāsītigahapatisahassāni (bjt) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsītigahapatisahassāni gahapatiratanapamukhāni (th) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsīti-gahapati-sahassāni gahapatiratana-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи домоправителей во главе с домоправителем-сокровищем.
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni.
pariṇāyakaratanappamukhāni → parināyakaratanappamukhāni (bj) | caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni → caturāsītikhattiyasahassāni anuyuttāni pariṇāyakaratanapamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи подчинённых [тебе] кшатриев во главе с наставником-сокровищем.
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṁsūpadhāraṇāni.
caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsītidhenusahassāni dhuvasandanāni (bj) | kaṁsūpadhāraṇāni → kaṁsupadhāraṇāni (sya-all) | caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṁsūpadhāraṇāni → caturāsītidhenusahassāni dukūlasandanāni kaṁsūpadhārāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи коров в убранстве из дукулы, с бронзовыми подойниками.
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ.
caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsītivatthakoṭisahassāni (bjt, th) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsīti-vattha-koṭi-sahassāni (pts) | kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ → kappāsika-sukhumānaṁ koseyya-sukhumānaṁ kambala-sukhumānaṁ (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи мириад одежд из тонкого льна, из тонкого хлопка, из тонкого шелка, из тонкой шерсти —
Ettha, deva, chandaṁ janehi, jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ bhattābhihāro abhihariyati.
abhihariyati → abhiharayittha (sya-all); abhihariyittha (pts) | caturāsīti → (pts) | sāyaṁ pātaṁ → sāyapātaṁ (pts) | abhihariyittha → Sd abhihāriyittha; St abhihārīyittha; Bp atihariyati; Bm abhihariyati; K abhiharayittha. (pts note) | caturāsīti thālipākasahassāni → caturāsītithālipākasahassāni (bjt, th)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи блюд, в которых утром и вечером подаётся в пищу рис с молоком, —
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohī’ti.
apekkhaṁ karohīti → apekhaṁ kārohīti (pts)Восстань же, Божественный, пробуди [в себе] желание, исполнись жаждой жизни.
Evaṁ vutte, ānanda, rājā mahāsudassano subhaddaṁ deviṁ etadavoca:
Ānanda → SS omit. (pts note) | Subhaddaṁ → Sc Subhadda. (pts note) | deviṁ → Sc deviṁ. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Когда, Ананда, так было сказано, царь Махасудассана так сказал царице Субхадде:
‘Dīgharattaṁ kho maṁ tvaṁ, devi, iṭṭhehi kantehi piyehi manāpehi samudācarittha;
piyehi → (sya-all, pts) | samudācarittha → samudācaritvā (sya-all, pts) | maṁ → Sc man; St pana. (pts note) | tvaṁ → Sc taṁ. (pts note) | iṭṭhehi → Sc iddhehi; Sdt idhehi; Bmp iṭhehi. (pts note) | manāpehi → Sdt omit; Bm pīyehi man-. (pts note) | samudācaritvā → Bmp samudācarittha. (pts note) | dīgharattaṁ → dīgha-rattaṁ (pts)„Долгое время ты обращалась ко мне, царица, с желанными, милыми, приятными [словами] — теперь же, в последний раз ты обращаешься ко мне с нежеланными, немилыми, неприятными“.
atha ca pana maṁ tvaṁ pacchime kāle aniṭṭhehi akantehi appiyehi amanāpehi samudācarasī’ti.
appiyehi → (sya-all, pts) | akantehi → Bm inserts apīyehi. (pts note)теперь же, в последний раз ты обращаешься ко мне с нежеланными, немилыми, неприятными“.
‘Kathaṁ carahi taṁ, deva, samudācarāmī’ti?
kathaṁ carahi → kathañca hi (sya-all) | kathaṁ carahi → kathañcarahi (bjt) | kathaṁ → kathañ (pts)„Как же тогда, Божественный, мне обращаться к тебе?“
‘Evaṁ kho maṁ tvaṁ, devi, samudācara:„Вот как, царица, тебе надо обращаться ко мне:
“sabbeheva, deva, piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo, mā kho tvaṁ, deva, sāpekkho kālamakāsi, dukkhā sāpekkhassa kālaṅkiriyā, garahitā ca sāpekkhassa kālaṅkiriyā.
kālaṅkiriyā → kālakiriyā (bj, sya-all) | deva → (sya-all) | sāpekkhassa kālaṅkiriyā → sāpekhassa kālakiriyā (pts) | deva → K omits (here only). (pts note) | deva → Sc āve; Sdt Ānanda deva. (pts note) | kāla-kiriyā → Bmp kālaṁ, and below (pts note) | kālaṅkiriyā → kālaṁkiriyā (ms2005) | sabbeheva → sabbeh eva (pts) | nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo → nānā-bhāvo vinā-bhāvo aññathā-bhāvo (pts) | sāpekkho kālamakāsi → sāpekho kālam akāsi (pts) | sāpekkhassa kālaṅkiriyā → sāpekhassa kāla-kiriyā (pts)‘Всё дорогое и приятное [нам], Божественный, многообразно, подлежит отделению [от нас], ненадёжно по природе. Не оканчивай же свои дни, Божественный, в жажде. Объят болью окончивший свои дни в жажде, достоин осуждения окончивший свои дни в жажде!
Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni.
caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsītinagarasahassāni kusāvatīrājadhānīpamukhāni (sya-all) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsīti-nagara-sahassāni kusāvatīrājadhāni-pamukhāni (pts)„Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи городов во главе с царской столицей Кусавати.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts) | apekhaṁ → K apekkhaṁ (and onwards). (pts note) | akāsi → -15 Scd Bm mākāsi throughout; St in the first two clauses mā karohi, afterwards mākāsi. (pts note)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni.
caturāsīti-pāsāda-sahassāni → K pa down to mā akāsi. (pts note) | caturāsīti pāsādasahassāni → caturāsītipāsādasahassāni (bjt) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsītipāsādasahassāni (th) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsīti-pāsāda-sahassāni dhammapāsāda-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи дворцов во главе с дворцом Дхамма.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni.
caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāvyūhakūṭāgārapamukhāni (pts) | caturāsīti-kūṭāgāra-sahassāni → K pa down to the first mā akāsi. (pts note) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsīti-kūṭāgāra-sahassāni mahāvyūha-kūṭāgāra-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи покоев во главе с покоями Махавьюха.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni.
gonakatthatāni → goṇakatthatāni (bj) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni → kādalimigapavarapaccattharaṇāni (bj) | rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts) | gonakatthatāni paṭikatthatāni → goṇakatthatāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadalimigapaccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsītipallaṅkasahassāni (bjt, th) | sāramayāni gonakatthatāni → masāragallamayāni goṇakatthatāni (th) | ubhatolohitakūpadhānāni → ubhatolohitakupadhānāni (th) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsīti-pallaṅka-sahassāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadali-miga-paccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи лож — из золота, из серебра, из слоновой кости, из превосходного дерева, — устланных пышным руном, устланных шерстяными покрывалами, украшенными цветами, с подстилками из кожи антилопы кадали, покрывалами с балдахином, с красными подушками у изголовья и в ногах.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni.
caturāsīti nāgasahassāni → caturāsītināgasahassāni (bjt, th) | uposathanāgarājappamukhāni → uposathanāgarājapamukhāni (th) | nāgasahassāni → nāga-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni uposatha-nāgarāja-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи слонов с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с царём слонов Упосатхой.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni.
caturāsīti assasahassāni → caturāsītiassasahassāni (bjt, th) | valāhakaassarājappamukhāni → valāhakaassarājapamukhāni (th) | assasahassāni → assa-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni valāhaka-assarāja-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи коней, с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с царём коней Валахакой.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni.
byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni → vyagghacammaparivārāni (pts) | caturāsīti rathasahassāni → caturāsītirathasahassāni (bjt, th) | vejayantarathappamukhāni → vejayantarathapamukhāni (th)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи колесниц, устланных львиными шкурами, устланных тигровыми шкурами, устланных леопардовыми шкурами, устланных жёлтыми покрывалами, с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с колесницей Веджаянта.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni.
caturāsīti maṇisahassāni → caturāsītimaṇisahassāni (bjt) | caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → caturāsītimaṇisahassāni maṇiratanapamukhāni (th) | maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → maṇi-sahassāni maṇiratana-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи драгоценностей во главе с драгоценностью-сокровищем.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni.
caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni → caturāsītiitthīsahassāni subhaddādevipamukhāni (sya-all) | caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni → caturāsītiitthisahassāni subhaddādevipamukhāni (bjt) | itthisahassāni subhaddādevippamukhāni → itthi-sahassāni subhaddādevi-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи женщин во главе с царицей Субхаддой.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni.
caturāsīti gahapatisahassāni → caturāsītigahapatisahassāni (bjt) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsītigahapatisahassāni gahapatiratanapamukhāni (th) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsīti-gahapati-sahassāni gahapati ratana pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи домоправителей во главе с домоправителем-сокровищем.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni.
pariṇāyakaratanappamukhāni → parināyakaratanappamukhāni (bj) | caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni → caturāsītikhattiyasahassāni anuyuttāni pariṇāyakaratanapamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи подчинённых [тебе] кшатриев во главе с наставником-сокровищем.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṁsūpadhāraṇāni.
caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsītidhenusahassāni dhuvasandanāni (bj); caturāsītidhenusahassāni dukūlasandanāni (pts) | kaṁsūpadhāraṇāni → kaṁsupadhāraṇāni (sya-all) | caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsīti-dhenu-sahassāni dukūlasandanāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи коров в убранстве из дукулы, с бронзовыми подойниками.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ.
caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsītivatthakoṭisahassāni (bjt, th) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsīti-vattha-koṭi-sahassāni (pts) | kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ → kappāsika-sukhumānaṁ koseyya-sukhumānaṁ kambala-sukhumānaṁ (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи мириад одежд из тонкого льна, из тонкого хлопка, из тонкого шелка, из тонкой шерсти.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ bhattābhihāro abhihariyati.
abhihariyati → abhiharayittha (sya-all); abhihariyittha (pts) | caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītithālipākasahassāni sāyapātaṁ (pts) | abhihariyittha → Sc abhiharīyittha; Bm abhihariyati; K abhiharayittha. See p. 197. (pts note)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи блюд, в которых утром и вечером подаётся в пищу рис с молоком.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsī”’ti.
mākāsīti → mā akāsīti (sya-all) | apekkhaṁ mākāsīti → apekhaṁ mā akāsīti (pts) | mākāsīti → mākāsī ti (ms2005)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Evaṁ vutte, ānanda, subhaddā devī parodi assūni pavattesi.
assūni → Sdt Bp both times assuni. (pts note)Когда, Ананда, так было сказано, царица Субхадда заплакала и залилась слезами.
Atha kho, ānanda, subhaddā devī assūni puñchitvā rājānaṁ mahāsudassanaṁ etadavoca:
puñchitvā → pamajjitvā (bj, sya-all, km, pts1ed); puñjitvā (mr) | puñchitvā → pamajjitvā (pts) | pamajjitvā → puñjitvā (bj: machasaṁ) | puñchitvā → pamajjitvā (cck: sī. syā. pī.); puñjitvā (cck: ka.) | pamajjitvā → Sum pamacchitvā; Bm puñjitvā. (pts note) | subhaddā devī → subhaddādevī (bjt) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassanaṁ etadavoca → mahā sudassanaṁ etad avoca (pts)И тогда, Ананда, сын бога Виссакамма так сказал царю Махасудассане:
‘Sabbeheva, deva, piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo, mā kho tvaṁ, deva, sāpekkho kālamakāsi, dukkhā sāpekkhassa kālaṅkiriyā, garahitā ca sāpekkhassa kālaṅkiriyā.
kālaṅkiriyā → kālakiriyā (bj, sya-all) | ca → (sya-all) | sāpekkhassa kālaṅkiriyā → sāpekhassa kālakiriyā (pts) | kālaṅkiriyā → kālaṁkiriyā (ms2005) | sabbeheva → sabbeh eva (pts) | nānābhāvo → nānā-bhāvo (pts) | aññathābhāvo → aññathā-bhāvo (pts) | sāpekkho kālamakāsi → sāpekho kālam akāsi (pts) | sāpekkhassa kālaṅkiriyā → sāpekhassa kāla-kiriyā (pts)„Всё дорогое и приятное [нам], Божественный, многообразно, подлежит отделению [от нас], ненадёжно по природе. Не оканчивай же свои дни, Божественный, в жажде. Объят болью окончивший свои дни в жажде, достоин осуждения окончивший свои дни в жажде.
Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni.
caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsītinagarasahassāni kusāvatīrājadhānīpamukhāni (sya-all) | + → kho (th) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsīti-nagara-sahassāni kusāvatīrājadhāni-pamukhāni (pts)„Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи городов во главе с царской столицей Кусавати.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni.
caturāsīti pāsādasahassāni → caturāsītipāsādasahassāni (bjt) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsītipāsādasahassāni dhammapāsādapamukhāni (th) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsīti-pāsāda-sahassāni dhammapāsāda-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи дворцов во главе с дворцом Дхамма.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni.
caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni mahā vyūhakūṭāgārapamukhāni (pts) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārapamukhāni (th) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsīti-kūṭāgāra-sahassāni mahā vyūha-kūṭāgāra-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи покоев во главе с покоями Махавьюха.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni.
gonakatthatāni → goṇakatthatāni (bj) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni → kādalimigapavarapaccattharaṇāni (bj) | sāramayāni gonakatthatāni → masāragallamayāni goṇakatthatāni (sya-all) | ubhatolohitakūpadhānāni → ubhatolohitakupadhānāni (sya-all) | rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts) | gonakatthatāni paṭikatthatāni → goṇakatthatāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadalimigapaccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsītipallaṅkasahassāni (bjt, th) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsīti-pallaṅka-sahassāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadali-miga-paccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи лож — из золота, из серебра, из слоновой кости, из превосходного дерева, — устланных пышным руном, устланных шерстяными покрывалами, украшенными цветами, с подстилками из кожи антилопы кадали, покрывалами с балдахином, с красными подушками у изголовья и в ногах.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni.
caturāsīti nāgasahassāni → caturāsītināgasahassāni (bjt, th) | uposathanāgarājappamukhāni → uposathanāgarājapamukhāni (th) | nāgasahassāni → nāga-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni uposatha-nāgarāja-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи слонов с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с царём слонов Упосатхой.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni.
caturāsīti assasahassāni → caturāsītiassasahassāni (bjt, th) | valāhakaassarājappamukhāni → valāhakaassarājapamukhāni (th) | assasahassāni → assa-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni valāhaka-assarāja-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи коней, с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с царём коней Валахакой.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha, jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)Восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни.
Imāni te, deva, caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni.
byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni → vyagghacammaparivārāni (pts) | caturāsīti rathasahassāni → caturāsītirathasahassāni (bjt, th) | vejayantarathappamukhāni → vejayantarathapamukhāni (bjt, th)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи колесниц, устланных львиными шкурами, устланных тигровыми шкурами, устланных леопардовыми шкурами, устланных жёлтыми покрывалами, с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с колесницей Веджаянта —
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни!
Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni.
caturāsīti maṇisahassāni → caturāsītimaṇisahassāni (bjt) | caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → caturāsītimaṇisahassāni maṇiratanapamukhāni (th) | maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → maṇi-sahassāni maṇiratana-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи драгоценностей во главе с драгоценностью-сокровищем —
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни!
Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni.
caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni → caturāsītiitthīsahassāni itthīratanapamukhāni (sya-all) | itthiratanappamukhāni → subhaddādevipamukhāni (pts) | caturāsīti itthisahassāni → caturāsītiitthisahassāni (bjt) | itthisahassāni itthiratanappamukhāni → itthi-sahassāni subhaddādevi-pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи женщин во главе с царицей Субхаддой.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha, jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни!
Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni.
caturāsīti gahapatisahassāni → caturāsītigahapatisahassāni (bjt) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsītigahapatisahassāni gahapatiratanapamukhāni (th) | gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → gahapati sahassāni gahapati ratana pamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи домоправителей во главе с домоправителем-сокровищем —
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни!
Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni.
pariṇāyakaratanappamukhāni → parināyakaratanappamukhāni (bj) | caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni → caturāsītikhattiyasahassāni anuyuttāni pariṇāyakaratanapamukhāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи подчинённых [тебе] кшатриев во главе с наставником-сокровищем —
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни!
Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṁsūpadhāraṇāni.
caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsītidhenusahassāni dhuvasandanāni (bj); caturāsītidhenusahassāni dukūlasandanāni (pts) | kaṁsūpadhāraṇāni → kaṁsupadhāraṇāni (sya-all) | caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsīti-dhenu-sahassāni dukūlasandanāni (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи коров в убранстве из дукулы, с бронзовыми подойниками —
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни!
Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ.
caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsītivatthakoṭisahassāni (bjt, th) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsīti-vattha-koṭi-sahassāni (pts) | kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ → kappāsika-sukhumānaṁ koseyya-sukhumānaṁ kambala-sukhumānaṁ (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи мириад одежд из тонкого льна, из тонкого хлопка, из тонкого шелка, из тонкой шерсти —
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни!
Imāni te, deva, caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ bhattābhihāro abhihariyati.
abhihariyati → abhiharīyati (bj); abhiharayittha (sya-all); abhihariyittha (pts) | caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītithālipākasahassāni sāyapātaṁ (pts)Твои, Божественный, эти восемьдесят четыре тысячи блюд, в которых утром и вечером подаётся в пищу рис с молоком, —
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsī’ti.
mākāsīti → mākāsīti brahmalokūpagamanaṁ (bj) | mākāsīti atha kho → mā akāsīti athakho (sya-all) | apekkhaṁ mākāsīti → apekhaṁ mā akāsīti (pts) | akāsīti → MSS. akāsi. (pts note)восстань же, Божественный, откажись от желаний, не исполняйся жаждой жизни!“
8. Brahmalokūpagama8. Перерождение в мире Брахмы
Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano na cirasseva kālamakāsi.
na cirasseva → naciraṁyeva (sya-all) | naciraṁyeva → na cirasseva (sya-all: sī.) | cirass → So Sct Bp; Sd cirassen'; K ciraṁ yeva; K (Sī) cirass'; eva. (pts note) | na cirasseva → nacirasseva (my) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | cirasseva kālamakāsi → cirass eva kālam akāsi (pts)И вскоре вслед за тем, Ананда, царь Махасудассана окончил свои дни.
Seyyathāpi, ānanda, gahapatissa vā gahapatiputtassa vā manuññaṁ bhojanaṁ bhuttāvissa bhattasammado hoti; evameva kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa māraṇantikā vedanā ahosi.
māraṇantikā → maraṇantikā (sya-all) | ānanda → (pts) | kho → Bm K insert Ānanda. (pts note) | māraṇantikā → Scd māran-; K mar-. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | gahapatiputtassa → gahapati-puttassa (pts) | bhattasammado → bhatta-sammado (pts) | evameva → evam eva (pts)Это, Ананда, как у домоправителя или сына домоправителя, отведавшего приятной пищи, наступает дремота от пищи, так же точно, Ананда, у царя Махасудассаны с приближением смерти произошло с ощущениями.
Kālaṅkato ca, ānanda, rājā mahāsudassano sugatiṁ brahmalokaṁ upapajji.
kālaṅkato ca ānanda → kālakato cānanda (bj) | kālaṅkato → kālakato (sya-all) | kālaṅkato ca → kālakato (pts) | upapajji → uppajji (pts) | Kāla-kato → Sct add vā; K ca. (pts note) | uppajji → Bmp K upapajji. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | brahmalokaṁ upapajji → brahma-lokaṁ uppajji (pts)Окончив свои дни, Ананда, царь Махасудассана вновь родился в приятном мире Брахмы.
Rājā, ānanda, mahāsudassano caturāsīti vassasahassāni kumārakīḷaṁ kīḷi.
kumārakīḷaṁ → … kīḷitaṁ (bj, mr); … kīḷikaṁ (pts1ed) | caturāsīti vassasahassāni kumārakīḷaṁ → caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṁ (bj); caturāsītivassasahassāni kumārakīḷikaṁ (pts) | kumārakīḷitaṁ → kumārakīḷaṁ (bj: machasaṁ) | kumārakīḷaṁ → kīḷitaṁ (cck: ka.); kīḷikaṁ (cck: sī. pī.) | kumāra-kīḷikaṁ → SS kīlikaṁ; K kīḷim. (pts note) | kīḷi → SS kīli; Bm kili. (pts note)Восемьдесят четыре тысячи лет царь Махасудассана, Ананда, жил царевичем среди радостей,
Caturāsīti vassasahassāni oparajjaṁ kāresi.
caturāsīti vassasahassāni → caturāsītivassasahassāni (bjt, th) | caturāsīti vassasahassāni → caturāsīti-vassa-sahassāni (pts)восемьдесят четыре тысячи лет был наместником царя,
Caturāsīti vassasahassāni rajjaṁ kāresi.
caturāsīti vassasahassāni → caturāsītivassasahassāni (bjt) | caturāsīti vassasahassāni → caturāsīti-vassa-sahassāni (pts)восемьдесят четыре тысячи лет был царём,
Caturāsīti vassasahassāni gihibhūto dhamme pāsāde brahmacariyaṁ cari.
brahmacariyaṁ cari → brahmacariyaṁ ācari (sya-all, km); brahmacariyamacari (mr) | gihibhūto → gihībhūto (bj, pts1ed); gīhibhūto (km) | caturāsīti vassasahassāni gihibhūto → caturāsītivassasahassāni gihībhūto (bj, pts) | gihībhūto → gihibhūto (bj: machasaṁ) | cari → brahmacariyamacarī (bj: kām) | gihibhūto → gihībhūto (cck: sī. pī.) | cari → brahmacariyamacari (cck: ka.) | Dhamme → Sd dhammo. (pts note) | pāsāde → Sd pāsāda. (pts note) | cari → Bp acari; K ācari. (pts note) | caturāsīti vassasahassāni gihibhūto → caturāsīti-vassa-sahassāni gihī-bhūto (pts)восемьдесят четыре тысячи лет жил домохозяином, ведя целомудренную жизнь во дворце Дхамма.
So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā brahmalokūpago ahosi.
brahmalokūpago → brahmalokupago (sya-all) | maraṇā → -10 Bp rammaṇā. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | brahmavihāre → brahma-vihāre (pts) | paraṁ → param (pts)Наделённый четырьмя высшими состояниями он с распадом тела после смерти вступил в мир Брахмы.
Siyā kho panānanda, evamassa:
Siyā → K adds nu. (pts note) | Ānanda → -12 sdt panete Ānanda; Bp panatenananda; K pan Ananda. (pts note) | assa → Sd eva tassa corrected to etassa. (pts note) | panānanda evamassa → pana te ānanda evam assa (pts)Может быть, Ананда, ты подумаешь так:
‘añño nūna tena samayena rājā mahāsudassano ahosī’ti,
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)„Ведь в то время царём Махасудассаной был некто иной“. —
na kho panetaṁ, ānanda, evaṁ daṭṭhabbaṁ. Ahaṁ tena samayena rājā mahāsudassano ahosiṁ.
panetaṁ → pana taṁ (pts) | taṁ → -14 Bmp K pan'; etaṁ. (pts note) | ahosiṁ → SS Bmp ahosin ti. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)Не надо, Ананда, так полагать об этом. Я в то время был царём Махасудассаной.
Mama tāni caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni, mama tāni caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni, mama tāni caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni, mama tāni caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni, mama tāni caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni, mama tāni caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni, mama tāni caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni, mama tāni caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni, mama tāni caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṁsūpadhāraṇāni, mama tāni caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ, mama tāni caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ bhattābhihāro abhihariyittha.
gonakatthatāni → goṇakatthatāni (bj) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni → kādalimigapavarapaccattharaṇāni (bj) | pariṇāyakaratanappamukhāni → parināyakaratanapamukhāni (bj) | caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsītidhenusahassāni dhuvasandanāni (bj); caturāsītidhenusahassāni dukūlasandanāni (pts) | abhihariyittha → abhiharīyittha (bj); abhiharayittha (sya-all) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsītinagarasahassāni kusāvatīrājadhānīpamukhāni (sya-all) | sāramayāni gonakatthatāni → masāragallamayāni goṇakatthatāni (sya-all) | sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → suuttaracchadāni ubhatolohitakupadhānāni (sya-all) | caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni → caturāsītiitthīsahassāni subhaddādevīpamukhāni (sya-all); caturāsītiitthisahassāni subhaddadevīpamukhāni (pts) | kaṁsūpadhāraṇāni → kaṁsupadhāraṇāni (sya-all) | caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni → caturāsītikhattiyasahassāni anuyuttāni pariṇāyakaratanapamukhāni (pts) | caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītithālipākasahassāni sāyapātaṁ (pts) | abhihariyittha → So Scd Bp -hāray-; St -hāriyittha; Bm K -harayittha. (pts note) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsītinagarasahassāni kusāvatīrājadhānipamukhāni (bjt) | caturāsīti pāsādasahassāni → caturāsītipāsādasahassāni (bjt) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni (bjt) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsītipallaṅkasahassāni (bjt, th) | caturāsīti nāgasahassāni → caturāsītināgasahassāni (bjt, th) | uposathanāgarājappamukhāni → uposathanāgarājapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti assasahassāni → caturāsītiassasahassāni (bjt, th) | valāhakaassarājappamukhāni → valāhakaassarājapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti rathasahassāni → caturāsītirathasahassāni (bjt, th) | vejayantarathappamukhāni → vejayantarathapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti maṇisahassāni → caturāsītimaṇisahassāni (bjt) | caturāsīti gahapatisahassāni → caturāsītigahapatisahassāni (bjt) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsītivatthakoṭisahassāni (bjt, th) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsītipāsādasahassāni dhammapāsādapamukhāni (th) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārapamukhāni (th) | caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → caturāsītimaṇisahassāni maṇiratanapamukhāni (th) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsītigahapatisahassāni gahapatiratanapamukhāni (th) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsīti-nagara-sahassāni kusāvatīrājadhāni-pamukhāni (pts) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsīti-pāsāda-sahassāni dhammapāsāda-pamukhāni (pts) | kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → kūṭāgāra sahassāni mahāvyūha kūṭāgāra pamukhāni (pts) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsīti-pallaṅka-sahassāni (pts) | rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadali-miga-paccattharaṇāni sa-uttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts) | caturāsīti nāgasahassāni → caturāsīti-nāga-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni uposatha-nāgarāja-pamukhāni (pts) | caturāsīti assasahassāni → caturāsīti-assa-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni valāhaka-assarāja-pamukhāni (pts) | caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni → caturāsīti-ratha-sahassāni sīha-cammaparivārāni vyaggha-camma-parivārāni dīpi-cammaparivārāni paṇḍu-kambala-parivārāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni vejayanta-rathapamukhāni (pts) | caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → caturāsīti-maṇi-sahassāni maṇi-ratanapamukhāni (pts) | caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni → caturāsīti-itthi-sahassāni subhadda-devīpamukhāni (pts) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsīti-gahapati-sahassāni gahapatiratana-pamukhāni (pts) | caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni → caturāsīti-khattiya-sahassāni anuyuttāni pariṇāyaka-ratana-pamukhāni (pts) | caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsīti-dhenu-sahassāni dukūla-sandanāni (pts) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsīti-vattha-koṭi-sahassāni (pts) | kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ → kappāsika-sukhumānaṁ koseyya-sukhumānam kambala-sukhumānaṁ (pts) | caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsīti-thālipāka-sahassāni sāyapātaṁ (pts)Моими были те восемьдесят четыре тысячи городов во главе с царской столицей Кусавати. Моими были те восемьдесят четыре тысячи дворцов во главе с дворцом Дхамма. Моими были те восемьдесят четыре тысячи покоев во главе с покоями Махавьюха. Моими были те восемьдесят четыре тысячи лож — из золота, из серебра, из слоновой кости, из превосходного дерева, устланных пышных руном, устланных шерстяными покрывалами, украшенными цветами, с подстилками из кожи антилопы кадали, покрывалами с балдахином, с красными подушками у изголовья и в ногах. Моими были те восемьдесят четыре тысячи слонов с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с царём слонов Упосатхой. Моими были те восемьдесят четыре тысячи коней с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с царём коней Валахакой. Моими были те восемьдесят четыре тысячи колесниц, устланных львиными шкурами, устланных тигровыми шкурами, устланных леопардовыми шкурами, устланных жёлтыми покрывалами, с украшениями из золота, со стягами из золота, покрытых позолоченными сетками, во главе с колесницей Веджаянта. Моими были те восемьдесят четыре тысячи драгоценностей во главе с драгоценностью-сокровищем. Моими были те восемьдесят четыре тысячи женщин во главе с царицей Субхаддой. Моими были те восемьдесят четыре тысячи домоправителей во главе с домоправителем-сокровищем. Моими были те восемьдесят четыре тысячи подчинённых [мне] кшатриев во главе с наставником-сокровищем. Моими были те восемьдесят четыре тысячи коров в убранстве из дукулы, с бронзовыми подойниками. Моими были те восемьдесят четыре тысячи мириад одежд из тонкого льна, из тонкого хлопка, из тонкого шелка, из тонкой шерсти. Моими были те восемьдесят четыре тысячи блюд, в которых утром и вечером подавался в пищу рис с молоком.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsītinagarasahassānaṁ ekaññeva taṁ nagaraṁ hoti, yaṁ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṁ kusāvatī rājadhānī.
yeva → K ekaññeva. (pts note) | panānanda caturāsītinagarasahassānaṁ ekaññeva → pan ānanda caturāsīti-nagara-sahas sānaṁ ekaṁ yeva (pts) | yaṁ → yan (pts) | rājadhānī → rāja-dhānī (pts)Из тех восьмидесяти четырёх тысяч городов, Ананда, был один город, в котором я в то время пребывал, — это царская столица Кусавати.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti pāsādasahassānaṁ ekoyeva so pāsādo hoti, yaṁ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṁ dhammo pāsādo.
caturāsīti pāsādasahassānaṁ → caturāsītipāsādasahassānaṁ (my, bjt, th) | yaṁ tena → yantena (bjt) | panānanda caturāsīti pāsādasahassānaṁ ekoyeva → pan ānanda caturāsīti-pāsāda-sahassānaṁ eko yeva (pts) | yaṁ → yan (pts)Из тех восьмидесяти четырёх тысяч дворцов, Ананда, был один дворец, в котором я в то время пребывал, — это дворец Дхамма.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti kūṭāgārasahassānaṁ ekaññeva taṁ kūṭāgāraṁ hoti, yaṁ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṁ mahāviyūhaṁ kūṭāgāraṁ.
mahāviyūhaṁ → mahāvyūhaṁ (pts) | caturāsīti kūṭāgārasahassānaṁ → caturāsītikūṭāgārasahassānaṁ (my, bjt, th) | yaṁ tena → yantena (bjt) | panānanda → pan ānanda (pts) | kūṭāgārasahassānaṁ ekaññeva → kūṭāgāra sahassānaṁ ekaṁ yeva (pts) | yaṁ → yan (pts) | mahāviyūhaṁ → mahā-vyūhaṁ (pts)Из тех восьмидесяти четырёх тысяч покоев, Ананда, были одни покои, в которых я в то время пребывал, — это покои Махавьюха.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti pallaṅkasahassānaṁ ekoyeva so pallaṅko hoti, yaṁ tena samayena paribhuñjāmi yadidaṁ sovaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā dantamayo vā sāramayo vā.
yadidaṁ → (sya-all) | sāramayo → masāragallamayo (sya-all) | rūpiyamayo → rūpimayo (pts) | caturāsīti pallaṅkasahassānaṁ → caturāsītipallaṅkasahassānaṁ (my, th) | caturāsīti pallaṅkasahassānaṁ ekoyeva → caturāsītipallaṅkasahassānaṁ eko yeva (bjt) | yaṁ tena → yantena (bjt) | panānanda caturāsīti pallaṅkasahassānaṁ ekoyeva → pan ānanda caturāsīti-pallaṅka-sahassānaṁ eko yeva (pts) | yaṁ → yan (pts)Из тех восьмидесяти четырёх тысяч лож, Ананда, было [всякий раз какое-нибудь] одно ложе, которым я в то время наслаждался, — это [было ложе] из золота, или из серебра, или из слоновой кости, или из превосходного дерева.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti nāgasahassānaṁ ekoyeva so nāgo hoti, yaṁ tena samayena abhiruhāmi yadidaṁ uposatho nāgarājā.
abhiruhāmi → abhirūhāmi (pts) | abhirūhāmi → Sc K abhiruhāmi, and below. (pts note) | caturāsīti nāgasahassānaṁ → caturāsītināgasahassānaṁ (my, th) | caturāsīti nāgasahassānaṁ ekoyeva → caturāsītināgasahassānaṁ eko yeva (bjt) | yaṁ tena → yantena (bjt) | panānanda caturāsīti nāgasahassānaṁ ekoyeva → pan ānanda caturāsīti-nāga-sahassānaṁ eko yeva (pts) | yaṁ → yan (pts) | nāgarājā → nāga-rājā (pts)Из тех восьмидесяти четырёх тысяч слонов, Ананда, был один слон, на которого я в то время поднимался, — это царь слонов Упосатха.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti assasahassānaṁ ekoyeva so asso hoti, yaṁ tena samayena abhiruhāmi yadidaṁ valāhako assarājā.
abhiruhāmi → abhirūhāmi (pts) | Valāhako → Sc Valāho. (pts note) | caturāsīti assasahassānaṁ → caturāsītiassasahassānaṁ (my, th) | caturāsīti assasahassānaṁ ekoyeva → caturāsītiassasahassānaṁ eko yeva (bjt) | yaṁ tena → yantena (bjt) | panānanda caturāsīti assasahassānaṁ ekoyeva so → pan ānanda caturāsīti-assa sahassānaṁ eko yeva (pts) | yaṁ → yan (pts) | assarājā → assa-rājā (pts)Из тех восьмидесяти четырёх тысяч коней, Ананда, был один конь, на которого я в то время поднимался, — это царь коней Валахака.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti rathasahassānaṁ ekoyeva so ratho hoti, yaṁ tena samayena abhiruhāmi yadidaṁ vejayantaratho.
abhiruhāmi → abhirūhāmi (pts) | caturāsīti rathasahassānaṁ → caturāsītirathasahassānaṁ (my, th) | caturāsīti rathasahassānaṁ ekoyeva → caturāsītirathasahassānaṁ eko yeva (bjt) | yaṁ tena → yantena (bjt) | panānanda caturāsīti rathasahassānaṁ ekoyeva → pan ānanda caturāsīti-ratha-sahassānaṁ eko yeva (pts) | yaṁ → yan (pts) | vejayantaratho → vejayanta ratho (pts)Из тех восьмидесяти четырёх тысяч колесниц, Ананда, была одна колесница, на которую я в то время поднимался, — это колесница Веджаянта.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti itthisahassānaṁ ekāyeva sā itthī hoti, yā tena samayena paccupaṭṭhāti khattiyānī vā vessinī vā.
khattiyānī → khattiyinī (bj); khattiyāyinī (sya-all) | caturāsīti itthisahassānaṁ → caturāsītiitthīsahassānaṁ (sya-all) | vessinī → vessāyinī (sya-all); velāmikānī (pts) | itthī → itthi (pts) | khattiyinī → khattiyānī (bj: machasaṁ); khattiyāyinī (bj: syā) | vessinī → vessayinī (bj: syā) | vessinī → vessāyinī (cck: syā.); velāmikānī (cck: ka. sī. pī.); velāmikā (cck: saṁ. ni. 3.96) | vā → khattiyāyinī vā velānimikāni vā (sya-all: sī.) | maṁ → Sd ma; Bmp K omit. (pts note) | khattiyānī → Sc khattiyāni, Bp khattiyāyini; Bm khattiyinī; K -yāyinī. (pts note) | vā → Sc Velamikāneva; Bp soyini vā; Bm Vessinī vā; K Vessāyinī vā; K (Sī) Khattiyāyinī vā Velānimikānī vā. (pts note) | caturāsīti itthisahassānaṁ → caturāsītiitthisahassānaṁ (my) | caturāsīti itthisahassānaṁ ekāyeva → caturāsītiitthisahassānaṁ ekā yeva (bjt) | panānanda caturāsīti itthisahassānaṁ ekāyeva → pan ānanda caturāsīti-itthi-sahassānaṁ ekā yeva (pts)Из тех восьмидесяти четырёх тысяч женщин, Ананда, была [всякий раз какая-нибудь] одна женщина, которая в то время была к моим услугам, — кшатрийка или вайшийка.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti vatthakoṭisahassānaṁ ekaṁyeva taṁ dussayugaṁ hoti, yaṁ tena samayena paridahāmi khomasukhumaṁ vā kappāsikasukhumaṁ vā koseyyasukhumaṁ vā kambalasukhumaṁ vā.
caturāsīti vatthakoṭisahassānaṁ → vā tesaṁ kho panānanda caturāsītivatthakoṭisahassānaṁ (my) | caturāsīti vatthakoṭisahassānaṁ ekaṁyeva → caturāsītivatthakoṭisahassānaṁ ekaṁ yeva (bjt) | yaṁ tena → yantena (bjt) | caturāsīti vatthakoṭisahassānaṁ → caturāsītivatthakoṭisahassānaṁ (th) | panānanda caturāsīti vatthakoṭisahassānaṁ ekaṁyeva → pan ānanda caturāsīti-vattha-koṭi-sahassānaṁ ekaṁ yeva (pts) | dussayugaṁ → dussa-yugaṁ (pts) | yaṁ → yan (pts) | khomasukhumaṁ → khoma-sukhumaṁ (pts) | koseyyasukhumaṁ → koseyya-sukhumaṁ (pts) | kambalasukhumaṁ → kambala-sukhumaṁ (pts)Из тех восьмидесяти четырёх тысяч мириад одежд, Ананда, была [всякий раз какая-нибудь] одна пара одежд, которую я в то время надевал, — из тонкого льна, или из тонкого хлопка, или из тонкого шелка, или из тонкой шерсти.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti thālipākasahassānaṁ ekoyeva so thālipāko hoti, yato nāḷikodanaparamaṁ bhuñjāmi tadupiyañca sūpeyyaṁ.
nāḷikodanaparamaṁ → nālikodanaparamaṁ (bj); nāḷikodanaṁ paramaṁ (sya-all) | tadūpiyañ → Sc Bm K tadupiyañ. (pts note) | caturāsīti thālipākasahassānaṁ → caturāsītithālipākasahassānaṁ (my, th) | caturāsīti thālipākasahassānaṁ ekoyeva → caturāsītithālipākasahassānaṁ eko yeva (bjt) | panānanda → pan ānanda (pts) | thālipākasahassānaṁ ekoyeva → thālipāka-sahassānaṁ eko yeva (pts) | tadupiyañca → tadūpiyañ ca (pts)Из тех восьмидесяти четырёх тысяч блюд, Ананда, было одно блюдо, из которого я вкушал горсть превосходного вареного риса и принадлежащий к нему навар.
Passānanda, sabbete saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā.
sabbete → sabbe te (th) | passānanda sabbete saṅkhārā → pass ānanda sabbe te saṁkhārā (pts)Смотри же, Ананда — всё это, [будучи] составленным, прошло, уничтожилось, изменилось.
Evaṁ aniccā kho, ānanda, saṅkhārā;
saṅkhārā → saṁkhārā (pts)Столь ненадёжно, Ананда, составленное,
evaṁ addhuvā kho, ānanda, saṅkhārā;
addhuvā → adhuvā (th) | saṅkhārā → saṁkhārā (pts)столь нестойко, Ананда, составленное,
evaṁ anassāsikā kho, ānanda, saṅkhārā.
saṅkhārā → saṁkhārā (pts)столь неверно, Ананда, составленное,
Yāvañcidaṁ, ānanda, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṁ, alaṁ virajjituṁ, alaṁ vimuccituṁ.
yāvañcidaṁ → yāvañ idaṁ (pts) | alameva sabbasaṅkhāresu → alam eva sabbasaṁkhāresu (pts)что право же, Ананда, следует отказаться, право же, следует отвратиться, право же, следует освободиться от всего составленного.
Chakkhattuṁ kho panāhaṁ, ānanda, abhijānāmi imasmiṁ padese sarīraṁ nikkhipitaṁ, tañca kho rājāva samāno cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato, ayaṁ sattamo sarīranikkhepo.
nikkhipitaṁ → nikkhipitā (bj) | chakkhattuṁ → pakkhittaṁ (sya-all) | tañca → yañca (sya-all) | rājāva samāno cakkavattī → rājā vasamāno cakkavatti (sya-all) | janapadatthāvariyappatto → janapadaṭṭhāvariyappatto (sya-all) | Chakkhattuṁ → Sc chakkhattu; Sd chakkattuṁ; Bp chakkattu; K chakkhittum. (pts note) | janapadatthāvariyappatto → janapadatthāvariyapatto (my) | tañca → tañ ca (pts) | dhammarājā → dhamma-rājā (pts) | sattaratanasamannāgato → satta-ratana-samannāgato (pts) | sarīranikkhepo → sarīra-nikkhepo (pts)Вот я вспоминаю, Ананда, как на этом месте шесть раз было погребено [моё] тело. И когда я жил царём, владыкой мира, добродетельным царём добродетели, правившим четырьмя сторонами света, победоносным, доставившим стране безопасность, наделённым семью сокровищами, то тело [моё] было погребено в седьмой раз.
Na kho panāhaṁ, ānanda, taṁ padesaṁ samanupassāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yattha tathāgato aṭṭhamaṁ sarīraṁ nikkhipeyyā”ti.
sassamaṇabrāhmaṇiyā → sassamaṇa-brāhmaṇiyā (pts) | sadevamanussāya → sadeva-manussāya (pts)И вот, Ананда, я не вижу в мирах богов, Мары, Брахмы, в мире отшельников и брахманов, среди богов и людей места, где бы тело Татхагаты могло быть погребено в восьмой раз”.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Так сказал Благостный и,
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvā → K vatvāna. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)сказав так, Счастливый, учитель сказал ещё:
“Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino;
saṅkhārā → saṁkhārā (pts) uppādavayadhammino → uppādavaya-dhammino (pts)“Ненадёжно [все] составленное, рождённые подвержены старению; Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṁ vūpasamo sukho”ti.
sukhoti → sukho ti (pts)Родившись, они уничтожаются, приятное их умиротворение”.
Mahāsudassanasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.
catutthaṁ → (pts)“Махасудассана-сутта” Окончена. Четвёртая.