Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Dīgha Nikāya 23Длинные Наставления 23

PāyāsisuttaПаяси Сутта

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ āyasmā kumārakassapo kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi yena setabyā nāma kosalānaṁ nagaraṁ tadavasari.
bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | kumārakassapo → kumāra-kassapo (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | pañcamattehi bhikkhusatehi → pañca-mattehi bhikkhu-satehi (pts) | setabyā → setavyā (pts) | tadavasari → tad avasari (pts)
Однажды уважаемый Кумаракассапа, двигаясь по Косале с большой толпой монахов, пятью сотнями монахов, прибыл в город в Косале под названием Сетавья.
Tatra sudaṁ āyasmā kumārakassapo setabyāyaṁ viharati uttarena setabyaṁ siṁsapāvane.
siṁsapāvane → sīsapāvane (sya-all, km) | setabyaṁ → setavyā (pts) | siṁsapāvane → sīsapāvane (cck: syā.) | kumārakassapo setabyāyaṁ → kumāra-kassapo setavyāyaṁ (pts) | setabyaṁ siṁsapāvane → setavyā siṁsapā-vane (pts)
И там в Сетавье уважаемый Кумаракассапа остановился в синсаповой роще к северу от Сетавьи.

Tena kho pana samayena pāyāsi rājañño setabyaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ raññā pasenadinā kosalena dinnaṁ rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ.
pasenadinā kosalena → pasenadikosalena (pts) | pāyāsi rājañño → pāyāsirājañño (bjt) | setabyaṁ → setavyaṁ (pts) | rājabhoggaṁ → rāja-bhoggaṁ (pts) | pasenadinā kosalena → pasenadi-kosalena (pts) | rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ → rāja-dāyaṁ brahma-deyyaṁ (pts)
И в это самое время принц Паяси обитал в Сетавье — [месте], полном жителей, богатом травой, лесом, водой, зерном, — царском наделе, отданном [ему] царём Косалы Пасенади в полное владение в качестве царского дара.

1. Pāyāsirājaññavatthu1. О принце Паяси

Tena kho pana samayena pāyāsissa rājaññassa evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti:
pāyāsissa rājaññassa → pāyāsirājaññassa (pts) | pāyāsissa rājaññassa → pāyāsi-rājaññassa (pts) | diṭṭhigataṁ → diṭṭhi-gataṁ (pts)
И в это самое время у принца Паяси возник такого рода порочный ложный взгляд:
“itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭakkaṭānaṁ (cck: sī. pī.) | itipi → iti pi (bjt) | itipi natthi paro loko natthi → iti pi n atthi paraloko n atthi (pts) | natthi → n atthi (pts) | vipākoti → vipāko ti (pts)
“Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий”.

Assosuṁ kho setabyakā brāhmaṇagahapatikā:
setabyakā brāhmaṇagahapatikā → setavyakā brāhmaṇa-gahapatikā (pts)
И вот брахманы-домоправители из Сетавьи услышали:
“samaṇo khalu bho kumārakassapo samaṇassa gotamassa sāvako kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi setabyaṁ anuppatto setabyāyaṁ viharati uttarena setabyaṁ siṁsapāvane.
siṁsapāvane → sīsapāvane (sya-all) | setabyaṁ → setavyā (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | kumārakassapo → kumāra-kassapo (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | pañcamattehi bhikkhusatehi setabyaṁ → pañca-mattehi bhikkhu-satehi setavyaṁ (pts) | setabyāyaṁ → setavyāyaṁ (pts) | setabyaṁ siṁsapāvane → setavyā siṁsapā-vane (pts)
“Поистине, господа, отшельник Кумаракассапа, ученик отшельника Готамы, двигаясь по Косале с большой толпой монахов, пятью сотнями монахов, достиг Сетавьи и остановился в синсаповой роще к северу от Сетавьи.
Taṁ kho pana bhavantaṁ kumārakassapaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th) | kumārakassapaṁ → kumāra-kassapaṁ (pts)
И вот о нем, досточтимом Кумаракассапе, идёт такая добрая слава:
‘paṇḍito byatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva arahā ca.
vuddho → vudho (bj); buddho (sya-all, km, mr); vuḍḍho (pts1ed) | kalyāṇapaṭibhāno vuddho → kalyāṇapaṭibhāṇo buddho (sya-all) | vuddho → buddho (cck: syā. ka.)
„Мудрый, опытный, разумный, весьма учёный, прекрасно говорящий, превосходно отвечающий, преклонных лет и архат.
Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī’”ti.Поистине, хорошо лицезреть архатов, подобных ему“”. Atha kho setabyakā brāhmaṇagahapatikā setabyāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā uttarenamukhā gacchanti yena siṁsapāvanaṁ.
yena siṁsapāvanaṁ → yena sīsapāvanaṁ (sya-all, km); tenupasaṅkamanti (pts1ed) | saṅghasaṅghī → saṁghā saṁghī (pts) | siṁsapāvanaṁ → siṁsapāvanaṁ ten upasaṁkamanti (pts) | siṁsapāvanaṁ → yena siṁsapāvanaṁ, tenupasaṅkamanti (cck: sī. pī.) | saṅghasaṅghīgaṇībhūtā → saṅghāsaṅghīgaṇībhūtā (sya-all: sī.) | sīsapāvanaṁ → ito paraṁ sīhalapotthake tenupasaṅkamantīti dissati (sya-all note) | uttarenamukhā → uttarena mukhā (bjt) | atha kho → athakho (th) | setabyakā brāhmaṇagahapatikā setabyāya → setavyakā brāhmaṇa gahapatikā setavyāya (pts) | uttarenamukhā → uttarena-mukhā (pts) | siṁsapāvanaṁ → siṁsapā-vanaṁ ten upasaṁkamanti (pts)
И вот брахманы-домоправители из Сетавьи, собравшись толпами и оставив Сетавью, направились к северу и приблизились к синсаповой роще.

Tena kho pana samayena pāyāsi rājañño uparipāsāde divāseyyaṁ upagato hoti.
divāseyyaṁ → divā-seyyaṁ (pts)
И в это самое время принц Паяси отправился для дневного отдыха на верхнюю террасу [своего дома].
Addasā kho pāyāsi rājañño setabyake brāhmaṇagahapatike setabyāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūte uttarenamukhe gacchante yena siṁsapāvanaṁ,
yena siṁsapāvanaṁ → tenupasaṅkamante (pts1ed) | yena siṁsapāvanaṁ → (sya-all) | saṅghasaṅghī → saṁghā saṁghī (pts) | siṁsapāvanaṁ → siṁsapāvanaṁ ten upasaṁkamante (pts) | siṁsapāvanaṁ → yena siṁsapāvanaṁ, tenupasaṅkamante (cck: sī. pī.) | gacchante → ito paraṁ sīhalapotthake tenupasaṅkamanteti dissati (sya-all note) | uttarenamukhe → uttarena mukhe (bjt) | saṅghasaṅghī gaṇībhūte → saṅghasaṅghīgaṇībhūte (th) | setabyake brāhmaṇagahapatike setabyāya → setavyake brāhmaṇa-gahapatike setavyāya (pts) | saṅghasaṅghī gaṇībhūte uttarenamukhe → saṁghā saṁghī gaṇī-bhūte uttarena-mukhe (pts) | siṁsapāvanaṁ → siṁsapā-vanaṁ ten upasaṁkamante (pts)
И принц Паяси увидел, как брахманы-домоправители из Сетавьи, собравшись толпами и оставив Сетавью, направились к северу и приблизились к синсаповой роще.
disvā khattaṁ āmantesi:Видя [это], он обратился к стражнику: “kiṁ nu kho, bho khatte, setabyakā brāhmaṇagahapatikā setabyāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā uttarenamukhā gacchanti yena siṁsapāvanan”ti?
siṁsapāvananti → sīsapāvananti (sya-all) | saṅghasaṅghī → saṁghā saṁghī (pts) | siṁsapāvana’’nti → ettha pana sabbatthapi evameva dissati, natthi pāṭhantaraṁ (cck note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | uttarenamukhā → uttarena mukhā (bjt) | saṅghasaṅghī gaṇībhūtā → saṅghasaṅghīgaṇībhūtā (th) | kiṁ → kin (pts) | setabyakā brāhmaṇagahapatikā setabyāya → setavyakā brāhmaṇa-gahapatikā setavyāya (pts) | saṅghasaṅghī gaṇībhūtā uttarenamukhā → saṁghā saṁghī gaṇī-bhūtā uttarena-mukhā (pts) | siṁsapāvananti → siṁsapā-vanan ti (pts)
“Почему это, господин стражник, брахманы-домоправители из Сетавьи, собравшись толпами и оставив Сетавью, направились к северу и приблизились к синсаповой роще?”

“Atthi kho, bho, samaṇo kumārakassapo, samaṇassa gotamassa sāvako kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi setabyaṁ anuppatto setabyāyaṁ viharati uttarena setabyaṁ siṁsapāvane.
siṁsapāvane → sīsapāvane (sya-all) | setabyaṁ → setavyā (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | kumārakassapo → kumāra-kassapo (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | pañcamattehi → pañca-mattehi (pts) | setabyaṁ → setavyaṁ (pts) | setabyāyaṁ → setavyāyaṁ (pts) | setabyaṁ siṁsapāvane → setavyā siṁsapā-vane (pts)
“Есть, господин, отшельник Кумаракассапа, ученик отшельника Готамы. Двигаясь по Косале с большой толпой монахов, пятью сотнями монахов, он достиг Сетавьи и остановился в синсаповой роще к северу от Сетавьи.
Taṁ kho pana bhavantaṁ kumārakassapaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th) | kumārakassapaṁ → kumāra-kassapaṁ (pts)
И вот о нем, досточтимом Кумаракассапе, идёт такая добрая слава:
‘paṇḍito byatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva arahā cā’ti.
arahā cā’ti → arahā ca (sya-all, km, mr) | byatto → viyatto (sya-all) | kalyāṇapaṭibhāno vuddho → kalyāṇapaṭibhāṇo buddho (sya-all) | cāti → ca (sya-all) | cā’ti → arahā ca (cck: syā. ka.) | byatto → vyatto (pts) | cittakathī → citta-kathī (pts) | vuddho ceva → vuḍḍho eva (pts)
„Мудрый, опытный, разумный, весьма учёный, прекрасно говорящий, превосходно отвечающий, преклонных лет и архат“.
Tamete bhavantaṁ kumārakassapaṁ dassanāya upasaṅkamantī”ti.
Tamete → tamenaṁ te (bj, mr); tamenaṁ (pts1ed) | tamete → tamenaṁ te (bj); tam enaṁ (pts) | upasaṅkamantīti tena hi → upasaṅkamissantīti tenahi (sya-all) | Tamete → tamenaṁ te (cck: sī. ka.); tamenaṁ (cck: pī.) | kumārakassapaṁ → kumāra-kassapaṁ (pts) | upasaṅkamantīti → upasaṁkamantīti (pts)
Они приближаются, чтобы лицезреть этого досточтимого Кумаракассапу”.

“Tena hi, bho khatte, yena setabyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā setabyake brāhmaṇagahapatike evaṁ vadehi:
tena hi → tenahi (th) | setabyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama upasaṅkamitvā setabyake brāhmaṇagahapatike → setavyakā brāhmaṇa-gahapatikā ten upasaṁkama upasaṁkamitvā setavyake brāhmaṇa-gahapatike (pts)
“Тогда, господин стражник, приблизься к брахманам-домоправителям из Сетавьи и, приблизившись к брахманам-домоправителям из Сетавьи, скажи так:
‘pāyāsi, bho, rājañño evamāha—
evamāha → evam āha (pts)
„Принц Паяси, господа, говорит так:
āgamentu kira bhavanto, pāyāsipi rājañño samaṇaṁ kumārakassapaṁ dassanāya upasaṅkamissatī’ti.
upasaṅkamissatīti → upasaṅkamissati (bj) | pāyāsipi → pāyāsi pi (bjt) | pāyāsipi → pāyāsi (th, pts) | kumārakassapaṁ → kumāra-kassapaṁ (pts) | upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)
‘Пусть досточтимые подождут. Принц Паяси тоже приблизится, чтобы лицезреть отшельника Кумаракассапу’“.
Purā samaṇo kumārakassapo setabyake brāhmaṇagahapatike bāle abyatte saññāpeti:
kumārakassapo setabyake → kumāra-kassapo setavyake (pts) | abyatte → avyatte (pts)
Ведь отшельник Кумаракассапа может раньше внушить глупым, неопытным брахманам-домоправителям из Сетавьи:
‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | itipi → iti pi (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts) | vipākoti → vipāko ti (pts)
„Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий“.
Natthi hi, bho khatte, paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj) | natthi → n atthi (pts) | paro loko natthi → paraloko n atthi (pts) | natthi sukatadukkaṭānaṁ → n atthi sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts) | vipākoti → vipāko ti (pts)
Между тем, господин стражник, не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий”.

“Evaṁ, bho”ti kho so khattā pāyāsissa rājaññassa paṭissutvā yena setabyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā setabyake brāhmaṇagahapatike etadavoca:
yena → tena (sya-all) | bhoti → bho ti (pts) | setabyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā setabyake brāhmaṇagahapatike etadavoca → setavyakā brāhmaṇa-gahapatikā ten upasaṁkami upasaṁkamitvā setavyake brāhmaṇa-gahapatike etad avoca (pts)
“Хорошо, господин”, — согласился этот стражник с принцем Паяси, приблизился к брахманам-домоправителям из Сетавьи и, приблизившись к брахманам-домоправителям из Сетавьи, сказал так:
“pāyāsi, bho, rājañño evamāha, āgamentu kira bhavanto, pāyāsipi rājañño samaṇaṁ kumārakassapaṁ dassanāya upasaṅkamissatī”ti.
rājañño evamāha → rājāñño evam āha (pts) | pāyāsipi → pāyāsi pi (bjt) | pāyāsipi → pāyāsi (th, pts) | kumārakassapaṁ → kumāra-kassapaṁ (pts) | upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)
“господа, принц Паяси говорит так: „Пусть досточтимые подождут. Принц Паяси тоже приблизится, чтобы лицезреть отшельника Кумаракассапу“”.

Atha kho pāyāsi rājañño setabyakehi brāhmaṇagahapatikehi parivuto yena siṁsapāvanaṁ yenāyasmā kumārakassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā kumārakassapena saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
yenāyasmā → yena āyasmā (bj) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | siṁsapāvanaṁ → sīsapāvanaṁ (sya-all) | atha kho → athakho (th) | setabyakehi → setavyakehi (pts) | siṁsapāvanaṁ yenāyasmā kumārakassapo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → siṁsapā-vanaṁ yen āyasmā kumāra-kassapo ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | kumārakassapena → kumāra-kassapena (pts)
И вот принц Паяси, окружённый брахманами-домоправителями из Сетавьи, приблизился к синсаповой роще, к отшельнику Кумаракассапе. Приблизившись, он обменялся с уважаемым Кумаракассапой дружескими, дружелюбными словами и почтительным приветствием и сел в стороне.
Setabyakāpi kho brāhmaṇagahapatikā appekacce āyasmantaṁ kumārakassapaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu;
setabyakāpi → setavyakā pi (pts) | brāhmaṇagahapatikā appekacce → brāhmaṇa-gahapatikā app ekacce (pts) | kumārakassapaṁ → kumāra-kassapaṁ (pts)
И некоторые брахманы-домоправители из Сетавьи приветствовали уважаемого Кумаракассапу, сели в стороне; некоторые, обменявшись с уважаемым Кумаракассапой дружескими, дружелюбными словами и почтительным приветствием, сели в стороне;
appekacce āyasmatā kumārakassapena saddhiṁ sammodiṁsu;
appekacce → app ekacce (pts) | kumārakassapena → kumāra-kassapena (pts)
некоторые, со сложенными ладонями поклонившись уважаемому Кумаракассапе, сели в стороне;
sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts)
дружелюбными словами и почтительным приветствием, сели в стороне;
Appekacce yenāyasmā kumārakassapo tenañjaliṁ paṇāmetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
appekacce yenāyasmā kumārakassapo tenañjaliṁ → app ekacce yen āyasmā kumāra-kassapo ten añjalim (pts)
некоторые, со сложенными ладонями поклонившись уважаемому Кумаракассапе, сели в стороне;
Appekacce nāmagottaṁ sāvetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
appekacce nāmagottaṁ → app ekacce nāma-gottaṁ (pts)
некоторые, назвав [своё] имя и род, сели в стороне;
Appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
appekacce tuṇhībhūtā → app ekacce tuṇhī-bhūtā (pts)
некоторые, оставаясь безмолвными, сели в стороне.

2. Natthikavāda2. Нигилистическое учение

Ekamantaṁ nisinno kho pāyāsi rājañño āyasmantaṁ kumārakassapaṁ etadavoca:
kumārakassapaṁ etadavoca → kumāra-kassapam etad avoca ahaṁ (pts)
5. И вот, сидя в стороне, принц Паяси так сказал уважаемому Кумаракассапе:
“ahañhi, bho kassapa, evaṁvādī evaṁdiṭṭhī:
evaṁdiṭṭhī → evaṁdiṭṭhiṁ (bj) | ahañhi → ahaṁ hi (bjt) | ahañhi → hi (pts) | evaṁvādī evaṁdiṭṭhī → evaṁ-vādī evaṁ-diṭṭhī (pts)
“Ведь я, господин Кассапа [придерживаюсь] такого учения, такого взгляда:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

“Nāhaṁ, rājañña, evaṁvādiṁ evaṁdiṭṭhiṁ addasaṁ vā assosiṁ vā.
nāhaṁ → sohaṁ (sya-all) | evaṁvādiṁ evaṁdiṭṭhiṁ → evaṁ-vādiṁ evaṁ-diṭṭhiṁ (pts)
“Я не видел, не слышал, принц, такого учения и такого взгляда.
Kathañhi nāma evaṁ vadeyya:
kathañhi → katha hi (bj) | kathañhi → kathaṁ hi (pts)
Как же можно говорить так:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’ti?
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“.

2.1. Candimasūriyaupamā2.1. Пример с луной и солнцем

Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsi.
tena hi → tenahi (th) | taññevettha → taṁ yev ettha (pts) | byākareyyāsi → vyākareyyāsi (pts)
Поэтому, принц, я буду здесь расспрашивать тебя, чтобы ты ответил так, как тебе кажется правильным.
Taṁ kiṁ maññasi, rājañña,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
Как ты думаешь об этом, принц, —
ime candimasūriyā imasmiṁ vā loke parasmiṁ vā, devā vā te manussā vā”ti?
candimasūriyā → candimasuriyā (bj, sya-all, pts) | te → (sya-all) | vā → (pts) | vāti → vā ti (bjt, pts) | candimasūriyā → candima-suriyā (pts)
находятся ли луна и солнце в этом мире или в том мире, божественные ли они или человеческие?”

“Ime, bho kassapa, candimasūriyā parasmiṁ loke, na imasmiṁ; devā te na manussā”ti.
candimasūriyā → candimasuriyā (bj, sya-all, pts) | manussāti imināpi → manussā ti iminā (pts) | candimasūriyā → candima-suriyā (pts)
“Эти луна и солнце, господин Кассапа, находятся в том мире, а не в этом мире, они божественные, а не человеческие”.

“Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu—
imināpi → iminā pi (bjt) | imināpi → iminā (pts)
“Пусть же, принц, благодаря этому наставлению ты подумаешь:
itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | itipi → iti pi (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts) | vipākoti → vipāko ti (pts)
„Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий“”.

“Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:
atha kho evaṁ me → athakho evamme (th) | evamāha → evam āha (pts)
“Хотя досточтимый Кассапа и сказал так, всё же я думаю здесь так:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

“Atthi pana, rājañña, pariyāyo, yena te pariyāyena evaṁ hoti:“Есть ли, принц, такое наставление, что благодаря этому наставлению ты думаешь: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti?
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“?”

“Atthi, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:“Есть, господин Кассапа, такое наставление, что благодаря этому наставлению я думаю: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

“Yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?
rājaññāti → rājaññā ti (bjt) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th)
“Каково же оно, принц?”

“Idha me, bho kassapa, mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī.
pisuṇavācā → pisuṇāvācā (sya-all) | pisuṇavācā pharusavācā → pisuṇāvācā pharusāvācā (pts) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, th) | ñātisālohitā → ñāti-sālohitā (pts) | kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā → kāmesu micchācārī musā-vādī pisuṇāvācā pharusā-vācā (pts) | byāpannacittā micchādiṭṭhī → vyāpannacittā micchā-diṭṭhī (pts)
“Вот, господин Кассапа, у меня есть друзья, приближенные кровные родичи, которые уничтожали живое, брали то, что [им] не дано, предавались недостойным желаниям, лживой речи, клеветнической речи, грубой речи, легкомысленной болтовне, были алчны, злонамеренны в мыслях, наделены ложными взглядами.
Te aparena samayena ābādhikā honti dukkhitā bāḷhagilānā.
bāḷhagilānā → bāḷha-gilānā (pts)
Со временем у них возникли недуги, боли, тяжкие болезни.
Yadāhaṁ jānāmi:
yadāhaṁ → yadā haṁ (pts)
Когда я узнал,
‘na dānime imamhā ābādhā vuṭṭhahissantī’ti tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
dānime → dāni me (bjt) | na dānime → nadānime (th) | dānime → dān ime (pts) | upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)
что теперь они не оправятся от этих недугов, то пришёл к ним и сказал так:
‘santi kho, bho, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → evaṁ-vādino evaṁ-diṭṭhino (pts)
„Есть, господа, некоторые отшельники и брахманы, [придерживающиеся] такого учения, такого взгляда:
“ye te pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjantī”ti.
pisuṇavācā → pisunavācā (bj); pisuṇāvācā (sya-all) | upapajjantīti → upapajjissantīti (bj); uppajjantīti (pts) | pisuṇavācā pharusavācā → pisuṇāvācā pharusāvācā (pts) | abhijjhālū byāpannacittā → abhijjālu vyāpannacittā (pts) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, th) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | upapajjantīti → upapajjantī ti (ms2005) | kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā → kāmesu micchācārī musā-vādī pisuṇā-vācā pharusā-vācā (pts) | abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī → abhijjālu vyāpanna-cittā micchā-diṭṭhī (pts) | paraṁ → param (pts)
‘Те, которые уничтожают живое, берут то, что [им] не дано, предаются недостойным желаниям, лживой речи, клеветнической речи, грубой речи, легкомысленной болтовне, алчны, злонамеренны в мыслях, наделены ложными взглядами, — [все] они с распадом тела после смерти вновь рождаются внизу, в плохом уделе, в падении, в преисподней.’.
Bhavanto kho pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī.
pisuṇavācā → pisuṇāvācā (sya-all) | pisuṇavācā pharusavācā → pisuṇāvācā pharusāvācā (pts) | abhijjhālū byāpannacittā → abhijjālu vyāpannacittā (pts) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, th)
А вы, досточтимые, уничтожали живое, брали то, что [вам] не дано, предавались недостойным желаниям, лживой речи, клеветнической речи, грубой речи, легкомысленной болтовне, были алчны, злонамеренны в мыслях, наделены ложными взглядами.
Sace tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ, bhavanto kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissanti.
bhavataṁ → bhavati (sya-all) | upapajjissanti → uppajjissanti (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | tesaṁ → tesam (pts) | paraṁ → param (pts)
И если слова этих досточтимых отшельников и брахманов верны, то [и вы], досточтимые, с распадом тела после смерти вновь родитесь внизу, в плохом уделе, в падении, в преисподней.
Sace, bho, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyyātha, yena me āgantvā āroceyyātha:
upapajjeyyātha → uppajjeyyātha (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)
Если же, господа, с распадом тела после смерти вы вновь родитесь внизу, в плохом уделе, в падении, в преисподней., то явитесь ко мне и передайте:
“itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | vipākoti → vipāko ti (ms2005, pts) | itipi → iti pi (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts)
‘Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий’.
Bhavanto kho pana me saddhāyikā paccayikā, yaṁ bhavantehi diṭṭhaṁ, yathā sāmaṁ diṭṭhaṁ evametaṁ bhavissatī’ti.
bhavantehi → bhavantebhi (sya-all) | saddhāyikā → saddāyikā (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)
Ведь вы, досточтимые, достойны моего доверия и надёжны, и то, что увидено досточтимыми, — будет всё равно, что увидено [мною самим]“.
Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā neva āgantvā ārocenti, na pana dūtaṁ pahiṇanti.
neva → n eva (pts)
Они согласились со мной [сказав]: „Хорошо“, — но не явились [ко мне и ничего] не передали и даже не послали вестника.
Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:
ayampi → ayam pi (pts)
Таково, господин Кассапа, наставление, и благодаря этому наставлению я думаю:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

2.2. Coraupamā2.2. Пример с разбойником

“Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.
tena hi → tenahi (th) | taññevettha → taṁ yev ettha (pts) | byākareyyāsi → vyākareyyāsi (pts)
7. “Тогда, принц, я буду здесь расспрашивать тебя, чтобы ты ответил так, как тебе кажется правильным.
Taṁ kiṁ maññasi, rājañña,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
Как ты думаешь об этом, принц?
idha te purisā coraṁ āgucāriṁ gahetvā dasseyyuṁ:
āgucāriṁ → āgu-cāriṁ (pts)
Вот люди схватили бы и поставили перед тобой вора, совершившего преступление, [и сказали]:
‘ayaṁ te, bhante, coro āgucārī;
ayaṁ te → ayante (th) | ayaṁ → ayan (pts) | āgucārī → āgu-cārī (pts)
„Перед тобой, господин, вор, совершивший преступление.
imassa yaṁ icchasi, taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.
paṇehīti → vadehīti (sya-all) | vadehīti → paṇehīti (sya-all: sī.)
Подвергни его такому наказанию, какому хочешь“.
Te tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:Ты сказал бы так: ‘tena hi, bho, imaṁ purisaṁ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa āghātane sīsaṁ chindathā’ti.
rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (bahūsu) | karitvā → kāretvā (bj, sya-all, km, mr) | rathikaṁ → rathiyaṁ (bj) | nikkhamitvā → nikkhāmetvā (bj) | rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (sya-all, pts) | kāretvā → karitvā (bj: PTS) | āghātane → aghāṭane (bj: machasaṁ) | karitvā → kāretvā (cck: syā. ka.) | rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (cck: bahūsū) | kāretvā → karitvā (sya-all: sī.) | tena hi → tenahi (th) | pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ → pacchā-bāhaṁ gāḷha-bandhanaṁ (pts)
„Тогда, господа, туго свяжите крепкой верёвкой руки за спиной этому человеку, обрейте [ему] голову, проведите под громкие удары барабана по улицам и перекрёсткам, выведите через южные ворота и к югу от города на месте казни отрубите [ему] голову“.
Te ‘sādhū’ti paṭissutvā taṁ purisaṁ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa āghātane nisīdāpeyyuṁ.
karitvā → kāretvā (bj, sya-all) | rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (bj, sya-all, pts) | nikkhamitvā → nikkhāmetvā (bj) | te → te te (sya-all) | paṭissutvā → paṭisuṇitvā (pts) | siṅghāṭakaṁ → siṅghātakaṁ (pts) | āghātane → aghāṭane (bj: machasaṁ) | pacchābāhaṁ → pacchā-bāhaṁ (pts) | khuramuṇḍaṁ → khura muṇḍaṁ (pts)
И они согласились бы, [сказав]: „Хорошо“, туго связали крепкой верёвкой руки за спиной этому человеку, обрили [ему] голову, провели под громкие удары барабана по улицам и перекрёсткам, вывели через южные ворота и к югу от города на месте казни отрубили бы [ему] голову.
Labheyya nu kho so coro coraghātesu:
so → bho (sya-all) | coraghātesu → cora-ghātesu (pts)
Так вот — получил ли бы этот вор [согласие] от казнящих вора [на такую просьбу]:
‘āgamentu tāva bhavanto coraghātā, amukasmiṁ me gāme vā nigame vā mittāmaccā ñātisālohitā, yāvāhaṁ tesaṁ uddisitvā āgacchāmī’ti, udāhu vippalapantasseva coraghātā sīsaṁ chindeyyun”ti?
uddisitvā → uddassetvā (bj, pts) | me → (sya-all) | uddassetvā → uddassatvā (bj: PTS); uddisitva (bj: sīmu) | coraghātā → cora-ghātā (pts) | ñātisālohitā → ñāti-sālohitā (pts) | vippalapantasseva coraghātā → vippalapantass eva cora-ghātā (pts) | chindeyyunti → chindeyyun ti (pts)
„Пусть подождут досточтимые, казнящие вора, пока я не навещу своих друзей, приближенных, кровных родичей в таком-то селении или торговом посёлке и не возвращусь назад“.

“Na hi so, bho kassapa, coro labheyya coraghātesu:
coraghātesu → cora-ghātesu (pts)
Или же казнящие вора отрубили бы голову болтающему такое?”
‘āgamentu tāva bhavanto coraghātā amukasmiṁ me gāme vā nigame vā mittāmaccā ñātisālohitā, yāvāhaṁ tesaṁ uddisitvā āgacchāmī’ti.
me → (bj, sya-all) | uddisitvā → uddassetvā (bj, pts) | coraghātā → cora-ghātā (pts) | ñātisālohitā → ñāti-sālohitā (pts)
“Нет, почтенный Кассапа, не получил бы этот вор [согласия] от казнящих вора [на такую просьбу]: „Пусть подождут досточтимые, казнящие вора, пока я не навещу своих друзей, приближенных, кровных родичей в таком-то селении или торговом посёлке и не возвращусь назад“.

Atha kho naṁ vippalapantasseva coraghātā sīsaṁ chindeyyun”ti.
atha kho → athakho (th) | vippalapantasseva coraghātā → vippalapantass eva cora-ghātā (pts) | chindeyyunti → chindeyyun ti (pts)
Казнящие вора отрубили бы голову болтающему такое”.

“So hi nāma, rājañña, coro manusso manussabhūtesu coraghātesu na labhissati:
manussabhūtesu coraghātesu → manussa-bhūtesu cora-ghātesu (pts)
“Итак, принц, этот вор — человек — не получит [согласия] от казнящих вора — человеческих существ — [на такую просьбу]:
‘āgamentu tāva bhavanto coraghātā, amukasmiṁ me gāme vā nigame vā mittāmaccā ñātisālohitā, yāvāhaṁ tesaṁ uddisitvā āgacchāmī’ti.
bhavanto → bhonto (bj) | uddisitvā → uddesetvā (bj); uddassetvā (pts) | me → (sya-all) | coraghātā → cora-ghātā (pts) | ñātisālohitā → ñāti-sālohitā (pts)
„Пусть подождут досточтимые, казнящие вора, пока я не навещу своих друзей, приближенных, кровных родичей в таком-то селении или торговом посёлке и не возвращусь назад“.
Kiṁ pana te mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā labhissanti nirayapālesu:
pisuṇavācā → pisuṇāvācā (sya-all) | te → (sya-all, pts) | pisuṇavācā pharusavācā → pisuṇā vācā pharusāvācā (pts) | upapannā → uppannā (pts) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, th) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | ñātisālohitā → ñāti-sālohitā (pts) | kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā → kāmesu micchācārī musā-vādī pisuṇā vācā pharusā-vācā (pts) | byāpannacittā micchādiṭṭhī te → vyāpanna-cittā micchā-diṭṭhī (pts) | paraṁ → param (pts)
Так неужели твои друзья, приближенные, кровные родичи, которые уничтожали живое, брали то, что [им] не дано, предавались недостойным желаниям, лживой речи, клеветнической речи, грубой речи, легкомысленной болтовне, были алчны, злонамеренны в мыслях, наделены ложными взглядами и с распадом тела после смерти вновь родились внизу, в плохом уделе, в падении, в преисподней., — получат [согласие] от стражей преисподней [на такую просьбу]:
‘āgamentu tāva bhavanto nirayapālā, yāva mayaṁ pāyāsissa rājaññassa gantvā ārocema:
nirayapālā → niraya-pālā (pts)
„Пусть подождут досточтимые стражи преисподней, пока мы не явимся к принцу Паяси и не передадим:
“itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”’ti?
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | vipākoti → vipāko ti (bjt, ms2005, pts) | vipākoti → vipāko (th) | itipi → iti pi (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts)
‘Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий’“?
Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:
imināpi → iminā pi (pts)
Пусть же, принц, благодаря этому наставлению ты подумаешь:
‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | vipākoti → vipāko ti (bjt, pts) | itipi → iti pi (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts)
„Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий“”.

“Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:
atha kho evaṁ me → athakho evamme (th) | evamāha → evam āha (pts) | evaṁ → evam (pts)
“Хотя досточтимый Кассапа и сказал так, всё же я думаю здесь так:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

“Atthi pana, rājañña, pariyāyo yena te pariyāyena evaṁ hoti:“Есть ли, принц, такое наставление, что благодаря этому наставлению ты думаешь: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti?
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“?”

“Atthi, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:“Есть, господин Кассапа, такое наставление, что благодаря этому наставлению я думаю: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

“Yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?
rājaññāti → rājaññā ti (bjt) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th)
“Каково же оно, принц?”

“Idha me, bho kassapa, mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī.
pisuṇāya → pisunāya (bj) | sammādiṭṭhī → sammādiṭṭhi (bj) | pisuṇāya vācāya → pisuṇavācā (sya-all) | pharusāya vācāya → pharusavācā (sya-all) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts) | ñātisālohitā → ñāti-sālohitā (pts) | musāvādā → musā-vādā (pts) | vācāya → vācāyā (pts) | abyāpannacittā sammādiṭṭhī → avyāpanna-cittā sammā-diṭṭhī (pts)
“Вот, господин Кассапа, у меня есть друзья, приближенные, кровные родичи, которые избегали уничтожать живое, избегали брать то, что [им] не дано, избегали недостойных желаний, избегали лживой речи, избегали клеветнической речи, избегали грубой речи, избегали легкомысленной болтовни, были не алчны, не злонамеренны в мыслях, наделены истинным взглядом.
Te aparena samayena ābādhikā honti dukkhitā bāḷhagilānā.
bāḷhagilānā → bāḷha-gilānā (pts)
Со временем у них возникли недуги, боли, тяжкие болезни.
Yadāhaṁ jānāmi:Когда я узнал, ‘na dānime imamhā ābādhā vuṭṭhahissantī’ti tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
dānime → dāni me (bjt) | na dānime → nadānime (th) | dānime → dān ime (pts) | upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)
что теперь они не оправятся от этих недугов, то пришёл к ним и сказал так:
‘santi kho, bho, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → samaṇa-brāhmaṇā evaṁ vādino evaṁ diṭṭhino (pts)
„Есть, господа, некоторые отшельники и брахманы, [придерживающиеся] такого учения, такого взгляда:
“ye te pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantī”ti.
pisuṇāya → pisunāya (bj) | sammādiṭṭhī → sammādiṭṭhi (bj) | pisuṇāya vācāya → pisuṇāvācā (sya-all) | pharusāya vācāya → pharusavācā (sya-all) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | upapajjantīti → upapajjantī ti (ms2005) | paṭiviratā → paṭivirātā (pts) | musāvādā → musā-vādā (pts) | abyāpannacittā sammādiṭṭhī → avyāpanna-cittā sammā-diṭṭhī (pts) | paraṁ → param (pts) | upapajjantīti → uppajjantīti (pts)
‘Те, которые избегают уничтожать живое, избегают брать то, что [им] не дано, избегают недостойных желаний, избегают лживой речи, избегают клеветнической речи, избегают грубой речи, избегают легкомысленной болтовни, не алчны, не злонамеренны в мыслях, наделены истинным взглядом, — [все] они с распадом тела после смерти вновь рождаются в благом небесном мире’.
Bhavanto kho pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī.
pisuṇāya → pisunāya (bj) | sammādiṭṭhī → sammādiṭṭhi (bj) | pisuṇāya vācāya → pisuṇāvācā (sya-all) | pharusāya vācāya → pharusavācā (sya-all) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts) | musāvādā → musā-vādā (pts) | abyāpannacittā sammādiṭṭhī → avyāpanna-cittā sammā-diṭṭhī (pts)
А вы, досточтимые, избегали уничтожать живое, избегали брать то, что [вам] не дано, избегали недостойных желаний, избегали лживой речи, избегали клеветнической речи, избегали грубой речи, избегали легкомысленной болтовни, были не алчны, не злонамеренны в мыслях, наделены истинным взглядом.
Sace tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ, bhavanto kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissanti.
bhavataṁ → bhavati (sya-all) | upapajjissanti → uppajjissanti (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | tesaṁ → tesam (pts) | samaṇabrāhmaṇānaṁ → samaṇa-brāhmaṇānaṁ (pts) | paraṁ → param (pts)
И если слова этих досточтимых отшельников и брахманов верны, то [и вы], досточтимые, с распадом тела после смерти вновь родитесь в благом небесном мире.
Sace, bho, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyyātha, yena me āgantvā āroceyyātha:
upapajjeyyātha → uppajjeyyātha (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)
Если же, господа, с распадом тела после смерти вы вновь родитесь в благом небесном мире, то явитесь ко мне и передайте:
“itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | vipākoti → vipāko ti (ms2005, pts) | itipi → iti pi (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts)
‘Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий’.
Bhavanto kho pana me saddhāyikā paccayikā, yaṁ bhavantehi diṭṭhaṁ, yathā sāmaṁ diṭṭhaṁ evametaṁ bhavissatī’ti.
bhavantehi → bhavantebhi (sya-all) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)
Ведь вы, досточтимые, достойны моего доверия и надёжны, и то, что увидено досточтимыми, будет всё равно, что увидено [мною самим]“.
Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā neva āgantvā ārocenti, na pana dūtaṁ pahiṇanti.
paṭissutvā neva → paṭisuṇitvā n eva (pts)
Они согласились со мной [сказав]: „Хорошо“, — но не явились [ко мне и ничего] не передали и даже не послали вестника.
Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:
ayampi → ayam pi (pts)
Таково, господин Кассапа, наставление, и благодаря этому наставлению я думаю:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

2.3. Gūthakūpapurisaupamā2.3. Пример с выгребной ямой

“Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.
tena hi → tenahi (th) | upamaṁ te → upamante (th) | upamaṁ → upaman (pts)
“Тогда, принц, я приведу тебе сравнение.
Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
Upamāya m’idhekacce → upamāyapi idhekacce (bj, pts1ed); upamāyapidhekacce (cck); upamāyapīdhekacce (cck, sya1ed, km) | upamāya midhekacce → upamāyapi idhekacce (bj); upamāyapīdhekacce (sya-all) | midhekacce → pi idh ekacce (pts) | midhekacce → upamāyapidhekacce (cck: sī. syā.); upamāyapiidhekacce (cck: pī.)
Ведь благодаря сравнению некоторые мудрые люди могут понять здесь смысл сказанного.
Seyyathāpi, rājañña, puriso gūthakūpe sasīsakaṁ nimuggo assa.
sasīsakaṁ → sasīsako (sya-all, km, pts1ed) | sasīsakaṁ nimuggo → sasīsako nimmuggo (sya-all) | sasīsakaṁ → sasīsako (pts) | sasīsakaṁ → sasīko (bj: PTS) | sasīsakaṁ → sasīsako (cck: syā.) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | gūthakūpe sasīsakaṁ → gūtha-kūpe sasīsako (pts)
Ведь это, принц, как если бы человек с головой погрузился в яму с нечистотами.
Atha tvaṁ purise āṇāpeyyāsi:И ты приказал бы людям: ‘tena hi, bho, taṁ purisaṁ tamhā gūthakūpā uddharathā’ti.
uddharathāti → uddharathāti te (sya-all) | tena hi → tenahi (th) | gūthakūpā → gūtha-kūpā (pts)
„Вытащите же, господа, этого человека из ямы с нечистотами“.
Te ‘sādhū’ti paṭissutvā taṁ purisaṁ tamhā gūthakūpā uddhareyyuṁ.
paṭissutvā → paṭissuṇitvā (pts) | gūthakūpā → gūtha-kūpā (pts)
Они согласились бы, [сказав]: „Хорошо“ и вытащили этого человека из ямы с нечистотами.
Te tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:Ты сказал бы им так: ‘tena hi, bho, tassa purisassa kāyā veḷupesikāhi gūthaṁ sunimmajjitaṁ nimmajjathā’ti.
nimmajjathāti → nimmajjathāti te (sya-all) | kāyā → kāye (bj: kesuci) | tena hi → tenahi (th) | veḷupesikāhi → veḷu pesikāhi (pts)
„Очистите же тщательно, господа, бамбуковыми щепочками тело этого человека от нечистот“.
Te ‘sādhū’ti paṭissutvā tassa purisassa kāyā veḷupesikāhi gūthaṁ sunimmajjitaṁ nimmajjeyyuṁ.
paṭissutvā → paṭissuṇitvā (pts) | veḷupesikāhi → veḷu pesikāhi (pts)
Они согласились бы, [сказав]: „Хорошо“ и тщательно очистили бамбуковыми щепочками тело этого человека от нечистот.
Te tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:Ты сказал бы им так: ‘tena hi, bho, tassa purisassa kāyaṁ paṇḍumattikāya tikkhattuṁ subbaṭṭitaṁ ubbaṭṭethā’ti.
subbaṭṭitaṁ ubbaṭṭethā’ti → ubbaṭitaṁ ubbaṭethāti (sya-all, km); suppaṭṭitaṁ uppaṭṭethāti (mr) | subbaṭṭitaṁ ubbaṭṭethāti → ubbaṭitaṁ ubbaṭethāti (sya-all) | ubbaṭṭethā’ti → suppaṭṭitaṁ uppaṭṭethāti (cck: ka.) | tena hi → tenahi (th)
„Разотрите же тщательно, господа, разотрите трижды тело этого человека жёлтой мазью“.
Te tassa purisassa kāyaṁ paṇḍumattikāya tikkhattuṁ subbaṭṭitaṁ ubbaṭṭeyyuṁ.
te → te te sādhūti paṭissutvā (sya-all) | subbaṭṭitaṁ ubbaṭṭeyyuṁ → ubbaṭitaṁ ubbaṭeyyuṁ (sya-all)
И они тщательно растёрли бы, трижды растёрли тело этого человека жёлтой мазью.
Te tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:Ты сказал бы им так: ‘tena hi, bho, taṁ purisaṁ telena abbhañjitvā sukhumena cuṇṇena tikkhattuṁ suppadhotaṁ karothā’ti.
tena hi → tenahi (th)
„Умастите же, господа, тело этого человека сезамовым маслом и трижды очистите его размельчённой пудрой“.
Te taṁ purisaṁ telena abbhañjitvā sukhumena cuṇṇena tikkhattuṁ suppadhotaṁ kareyyuṁ.И они умастили бы тело этого человека сезамовым маслом и трижды очистили его размельчённой пудрой. Te tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:Ты сказал бы им так: ‘tena hi, bho, tassa purisassa kesamassuṁ kappethā’ti.
tena hi → tenahi (th) | kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)
„Приведите же в порядок, господа, волосы и бороду этого человека“.
Te tassa purisassa kesamassuṁ kappeyyuṁ.И они привели бы в порядок волосы и бороду этого человека. Te tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:
te → (sya-all)
Ты сказал бы им так:
‘tena hi, bho, tassa purisassa mahagghañca mālaṁ mahagghañca vilepanaṁ mahagghāni ca vatthāni upaharathā’ti.
tena hi bho → tenahi (sya-all) | mahagghañca → mahagghañ ca (pts)
„Наделите же, господа, этого человека драгоценным венком, драгоценными притираниями, драгоценными одеждами“.
Te tassa purisassa mahagghañca mālaṁ mahagghañca vilepanaṁ mahagghāni ca vatthāni upahareyyuṁ.
mahagghañca → mahagghañ ca (pts)
И они наделили бы этого человека драгоценным венком, драгоценными притираниями, драгоценными одеждами.
Te tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:Ты сказал бы им так: ‘tena hi, bho, taṁ purisaṁ pāsādaṁ āropetvā pañcakāmaguṇāni upaṭṭhāpethā’ti.
upaṭṭhāpethāti → upaṭṭhapethāti (bj) | pañcakāmaguṇāni upaṭṭhāpethāti → pañca kāmaguṇāni upaṭṭhapethāti (sya-all, pts) | tena hi → tenahi (th) | pañcakāmaguṇāni upaṭṭhāpethāti → pañca kāma-guṇāni upaṭṭhapethāti (pts)
„Возведите же, господа, этого человека на террасу дворца и доставьте [ему] удовольствия, [связанные с] пятью признаками чувственности“.
Te taṁ purisaṁ pāsādaṁ āropetvā pañcakāmaguṇāni upaṭṭhāpeyyuṁ.
upaṭṭhāpeyyuṁ → upaṭṭhapeyyuṁ (bj) | pañcakāmaguṇāni upaṭṭhāpeyyuṁ → pañca kāmaguṇāni upaṭṭhapeyyuṁ (sya-all, pts) | pañcakāmaguṇāni upaṭṭhāpeyyuṁ → pañca kāma-guṇāni upaṭṭhapeyyuṁ (pts)
И они возвели бы этого человека на террасу дворца и доставили [ему] удовольствия, [связанные с] пятью признаками чувственности.

Taṁ kiṁ maññasi, rājañña,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
Как же ты думаешь об этом, принц?
api nu tassa purisassa sunhātassa suvilittassa sukappitakesamassussa āmukkamālābharaṇassa odātavatthavasanassa uparipāsādavaragatassa pañcahi kāmaguṇehi samappitassa samaṅgībhūtassa paricārayamānassa punadeva tasmiṁ gūthakūpe nimujjitukāmatā assā”ti?
āmukkamālābharaṇassa → āmuttamālābharaṇassa (bj) | nimujjitukāmatā → nimmujjitukamyatā (bj); nimmujjitukāmyatā (sya-all) | suvilittassa sukappitakesamassussa āmukkamālābharaṇassa → suvisittassa kappitakesamassussa āmuttamaṇibharaṇassa (sya-all) | samaṅgībhūtassa → samaṅgibhūtassa (sya-all) | sunhātassa → sunahātassa (pts) | sukappitakesamassussa āmukkamālābharaṇassa → kappitakesamassussa āmuttamālābharaṇassa (pts) | samaṅgībhūtassa paricārayamānassa punadeva → samaṅgibhūtassa paricāriyamānassa punad eva (pts) | nimmujjitukamyatā → kāmatā (bj: kesuci) | nimujjitukāmatā → nimujjitukāmyatā (cck: syā. ka.) | sunhātassa → sunahātassātipi pāṭho (sya-all note) | sukappitakesamassussa āmukkamālābharaṇassa odātavatthavasanassa uparipāsādavaragatassa → kappita-kesamassussa āmutta-mālābharaṇassa odāta-vattha-vasanassa upari-pāsāda-vara-gatassa (pts) | gūthakūpe nimujjitukāmatā → gūtha-kūpe nimmujjitukāmatā (pts)
Возникло ли бы у этого человека — тщательно омытого, тщательно умащённого, приведшего в порядок волосы и бороду, наряженного, носящего венок, одетого в белые одежды, взошедшего на превосходную верхнюю террасу дворца, наделённого, одарённого и услаждающегося пятью признаками чувственности, — желание снова погрузиться в эту яму с нечистотами?”

“No hidaṁ, bho kassapa”.
hidaṁ → hīdaṁ (th) | hidaṁ → h idaṁ (pts)
“Конечно нет, господин Кассапа”.
“Taṁ kissa hetu”?“Почему же?” “Asuci, bho kassapa, gūthakūpo asuci ceva asucisaṅkhāto ca duggandho ca duggandhasaṅkhāto ca jeguccho ca jegucchasaṅkhāto ca paṭikūlo ca paṭikūlasaṅkhāto cā”ti.
paṭikūlo → paṭikkūlo (bjt, pts) | gūthakūpo → gūtha-kūpo (pts) | ceva asucisaṅkhāto → eva asucisaṁkhāto (pts) | duggandhasaṅkhāto → duggandha-saṁkhāto (pts) | jegucchasaṅkhāto → jeguccha-saṁkhāto (pts) | paṭikūlasaṅkhāto → paṭikkūlasaṁkhāto (pts)
“Ведь яма с нечистотами, господин Кассапа, грязна и считается грязной, зловонна и считается зловонной, отвратительна и считается отвратительной, мерзостна и считается мерзостной”.

“Evameva kho, rājañña, manussā devānaṁ asucī ceva asucisaṅkhātā ca, duggandhā ca duggandhasaṅkhātā ca, jegucchā ca jegucchasaṅkhātā ca, paṭikūlā ca paṭikūlasaṅkhātā ca.
paṭikūlā → paṭikkūlā (bjt, pts) | asucī → asuci (th) | evameva → evam eva (pts) | devānaṁ → devānam (pts) | ceva asucisaṅkhātā → eva asuci-saṁkhātā (pts) | duggandhasaṅkhātā → duggandha-saṁkhātā (pts) | jegucchasaṅkhātā → jeguccha-saṁkhātā (pts) | paṭikūlasaṅkhātā → paṭikkūlasaṁkhātā (pts)
“Так же, принц, и для богов люди грязны и считаются грязными, зловонны и считаются зловонными, отвратительны и считаются отвратительными, мерзостны и считаются мерзостными.
Yojanasataṁ kho, rājañña, manussagandho deve ubbādhati.
ubbādhati → ubbāhati (sya-all) | ubbādhati kiṁ → ubbāhati kim (pts) | yojanasataṁ → yojana-sataṁ (pts) | manussagandho → manussa gandho (pts)
Ведь уже за сотню йоджан, принц, богов отвращает человеческий запах.
Kiṁ pana te mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā te āgantvā ārocessanti:
sammādiṭṭhī → sammādiṭṭhi (bj) | pisuṇāya vācāya → pisuṇāvācā (sya-all) | pharusāya vācāya → pharusavācā (sya-all) | paraṁ maraṇā → parammarajhā (sya-all) | upapannā te → uppannā (pts) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | kiṁ → kim (pts) | ñātisālohitā → ñāti-sālohitā (pts) | musāvādā → musā-vādā (pts) | abyāpannacittā sammādiṭṭhī → avyāpanna-cittā sammā-diṭṭhī (pts) | paraṁ → param (pts)
Как же смогут твои друзья, приближенные, кровные родичи, которые избегали уничтожать живое, избегали брать то, что [им] не дано, избегали недостойных желаний, избегали лживой речи, избегали клеветнической речи, избегали грубой речи, избегали легкомысленной болтовни, были не алчны, не злонамеренны в мыслях, наделены истинным взглядом и с распадом тела после смерти вновь родились в благом небесном мире, — явиться и передать [тебе]:
‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’ti?
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | itipi → iti pi (pts) | vipākoti → vipāko ti (pts)
„Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий“?
Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:
imināpi → iminā pi (pts)
Пусть же, принц, благодаря этому наставлению ты подумаешь:
‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | itipi → iti pi (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts) | vipākoti → vipāko ti (pts)
„Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий“”.

“Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:
atha kho evaṁ me → athakho evamme (th) | evamāha → evam āha (pts) | evaṁ → evam (pts)
“Хотя досточтимый Кассапа и сказал так, всё же я думаю здесь так:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

“Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe…
+ → bho (bjt)
“Есть ли, принц, такое наставление …

“atthi, bho kassapa, pariyāyo …pe…“Есть, господин Кассапа, такое наставление …

yathā kathaṁ viya, rājaññāti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (bjt, th) | rājaññāti → rājaññā ti (bjt)
“Каково же оно, принц?”

“Idha me, bho kassapa, mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā,
kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts) | ñātisālohitā → ñātisālohitāṛ (th) | ñātisālohitā → ñāti-sālohitā (pts) | musāvādā → musā-vādā (pts) | surāmerayamajjapamādaṭṭhānā → surā-meraya-majjapamādaṭṭhānā (pts)
“Вот, господин Кассапа, у меня есть друзья, приближенные, кровные родичи, которые избегали уничтожать живое, избегали брать то, что [им] не дано, избегали недостойных желаний, избегали лживой речи, избегали хмельного, спиртного, опьяняющего питья и [прочего], ведущего к легкомыслию.
te aparena samayena ābādhikā honti dukkhitā bāḷhagilānā.
bāḷhagilānā → bāḷha-gilānā (pts)
Со временем у них возникли недуги, боли, тяжкие болезни.
Yadāhaṁ jānāmi:Когда я узнал, ‘na dānime imamhā ābādhā vuṭṭhahissantī’ti tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
dānime → idān ime (pts) | dānime → dāni me (bjt) | evaṁ vadāmi → evaṁvadāmi (bjt) | na dānime → nadānime (th) | upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)
что теперь они не оправятся от этих недугов, то пришёл к ним и сказал так:
‘santi kho, bho, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → samaṇa-brāhmaṇā evaṁ vādino evaṁ diṭṭhino (pts)
„Есть, господа, некоторые отшельники и брахманы, [придерживающиеся] такого учения, такого взгляда:
“ye te pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyatan”ti.
upapajjanti → uppajjanti (pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | sahabyatanti → sahabyatan ti (ms2005) | musāvādā → musā-vādā (pts) | surāmerayamajjapamādaṭṭhānā → surā-merayamajja-pamādaṭṭhānā (pts) | paraṁ → param (pts) | sahabyatanti → sahavyatan ti (pts)
‘Те, которые избегают уничтожать живое, избегают брать то, что [им] не дано, избегают недостойных желаний, избегают лживой речи, избегают хмельного, спиртного, опьяняющего питья и [прочего], ведущего к легкомыслию, — [все] они с распадом тела после смерти вновь рождаются в благом небесном мире спутниками тридцати трёх богов’.
Bhavanto kho pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā.
paṭiviratā → pativiratā (pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts) | musāvādā → musā-vādā (pts) | surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā → surā-meraya-majjapamādaṭṭhānā pativiratā (pts)
А вы, досточтимые, избегали уничтожать живое, избегали брать то, что [вам] не дано, избегали недостойных желаний, избегали лживой речи, избегали хмельного, спиртного, опьяняющего питья и [прочего], ведущего к легкомыслию.
Sace tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ, bhavanto kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissanti, devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ.
bhavataṁ → bhavati (sya-all) | upapajjissanti → uppajjeyyātha (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | samaṇabrāhmaṇānaṁ → samaṇa-brāhmaṇānaṁ (pts) | paraṁ → param (pts) | sugatiṁ → sugatim (pts) | upapajjissanti → uppajjissanti (pts) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (pts)
И если слова этих досточтимых отшельников и брахманов верны, то [и вы], досточтимые, с распадом тела после смерти вновь родитесь в благом небесном мире спутниками тридцати трёх богов.
Sace, bho, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyyātha devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ, yena me āgantvā āroceyyātha:
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | + → kho (th) | paraṁ → param (pts) | upapajjeyyātha → uppajjeyyātha (pts) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (pts)
Если же, господа, с распадом тела после смерти вы вновь родитесь в благом небесном мире спутниками тридцати трёх богов, то явитесь ко мне и передайте:
“itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | vipākoti → vipāko ti (bjt, ms2005, pts) | itipi → iti pi (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts)
‘Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий’.
Bhavanto kho pana me saddhāyikā paccayikā, yaṁ bhavantehi diṭṭhaṁ, yathā sāmaṁ diṭṭhaṁ evametaṁ bhavissatī’ti.
bhavantehi → bhavantebhi (sya-all) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)
Ведь вы, досточтимые, достойны моего доверия и надёжны, и то, что увидено досточтимыми, будет всё равно, что увидено [мною самим]“.
Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā neva āgantvā ārocenti, na pana dūtaṁ pahiṇanti.
paṭissutvā neva → paṭisuṇitvā n eva (pts)
Они согласились со мной [сказав]: „Хорошо“, — но не явились [ко мне и ничего] не передали и даже не послали вестника.
Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:
bho → (pts) | ayampi → ayam pi (pts)
Таково, господин Кассапа, наставление, и благодаря этому наставлению я думаю:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

2.4. Tāvatiṁsadevaupamā2.4. Пример с божествами мира 33-х

“Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi; yathā te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsi.
tena hi → tenahi (th) | taññevettha → taṁ yev ettha (pts) | byākareyyāsi → vyākareyyāsi (pts)
“Тогда, принц, я буду здесь расспрашивать тебя, чтобы ты ответил так, как тебе кажется правильным.
Yaṁ kho pana, rājañña, mānussakaṁ vassasataṁ, devānaṁ tāvatiṁsānaṁ eso eko rattindivo, tāya rattiyā tiṁsarattiyo māso, tena māsena dvādasamāsiyo saṁvaccharo, tena saṁvaccharena dibbaṁ vassasahassaṁ devānaṁ tāvatiṁsānaṁ āyuppamāṇaṁ.
rattindivo → rattidivo (mr) | mānussakaṁ → mānusakaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | pana → (pts) | rattindivo → rattidivo (cck: ka.) | tiṁsarattiyo → tiṁsa rattiyo (bjt, th, pts) | dvādasamāsiyo → dvādasa māsiyo (bjt) | mānussakaṁ vassasataṁ → mānusakaṁ vassa-sataṁ (pts) | dvādasamāsiyo → dvādasa-māsiyo (pts) | vassasahassaṁ → vassa-sahassaṁ (pts)
Ведь что, принц, для людей сотня лет, то для тридцати трёх богов — одна ночь с днём. Тридцать ночей [каждая — продолжительностью] в такую ночь — это месяц, двенадцать месяцев [каждый — продолжительностью] в такой месяц — это год, тысяча божественных лет [каждый — продолжительностью] в такой год — это срок жизни тридцати трёх богов.
Ye te mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ.
te → (sya-all) | upapannā devānaṁ → uppannā devānam (pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | ñātisālohitā → ñāti-sālohitā (pts) | musāvādā → musā-vādā (pts) | surāmerayamajjapamādaṭṭhānā → surā-merayamajja-pamādaṭṭhānā (pts) | paraṁ → param (pts) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (pts)
Те же твои друзья, приближенные, кровные родичи, которые избегали уничтожать живое, избегали брать то, что [им] не дано, избегали недостойных желаний, избегали лживой речи, избегали хмельного, спиртного, опьяняющего питья и [прочего], ведущего к легкомыслию, — с распадом тела после смерти вновь родились в благом небесном мире спутниками тридцати трёх богов.
Sace pana tesaṁ evaṁ bhavissati:И если они скажут себе так: ‘yāva mayaṁ dve vā tīṇi vā rattindivā dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārema, atha mayaṁ pāyāsissa rājaññassa gantvā āroceyyāma:
rattindivā → rattindivāni (bj, pts) | pañcahi kāmaguṇehi → pañcakāmaguṇehi (pts) | samaṅgībhūtā → samaṅgibhūtā (pts) | āroceyyāma itipi → ārocessāma iti pi (pts) | pañcahi kāmaguṇehi → pañcakāma-guṇehi (pts)
„Давайте сначала в течение двух или трёх ночей и дней будем наслаждаться, наделённые и одарённые пятью божественными признаками чувственности, а потом явимся к принцу Паяси и передадим:
“itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | vipākoti → vipāko ti (ms2005, pts) | itipi → iti pi (pts)
‘Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий’“,
Api nu te āgantvā āroceyyuṁ—то разве смогли бы они [уже успеть] явиться и передать тебе: itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti?
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | itipi → iti pi (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts) | vipākoti → vipāko ti (pts)
„Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий“?”

“No hidaṁ, bho kassapa.
hidaṁ → hetaṁ (bj) | hidaṁ → hīdaṁ (th) | hidaṁ → h idaṁ (pts)
“Конечно нет, господин Кассапа.
Api hi mayaṁ, bho kassapa, ciraṁ kālaṅkatāpi bhaveyyāma.
kālaṅkatāpi → kālakatāpi (bj) | ciraṁ kālaṅkatāpi → cirakālakatāpi (sya-all); ciram kālakatā pi (pts)
Ведь мы [к тому времени] уже давно окончили бы свои дни.
Ko panetaṁ bhoto kassapassa āroceti:
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Но кто же, досточтимый Кассапа, мог передать это:
‘atthi devā tāvatiṁsā’ti vā ‘evaṁdīghāyukā devā tāvatiṁsā’ti vā.
evaṁdīghāyukā → evaṁ dīghāyukā (bjt, pts) | tāvatiṁsāti → tāvatiṁsā ti (bjt, pts)
„Существуют тридцать три бога“ или: „Тридцать три бога столь долговечны“?
Na mayaṁ bhoto kassapassa saddahāma:Мы не верим, досточтимый Кассапа, что ‘atthi devā tāvatiṁsā’ti vā ‘evaṁdīghāyukā devā tāvatiṁsā’ti vā”ti.
evaṁdīghāyukā → evaṁ dīghāyuko (bj) | tāvatiṁsāti → tāvatiṁsā ti (bjt, pts) | vāti → vā (th) | evaṁdīghāyukā → evaṁ dīghāyukā (pts) | tāvatiṁsāti vāti → tāvatiṁsā ti vā (pts)
существуют тридцать три бога или что тридцать три бога столь долговечны”.

2.5. Jaccandhaupamā2.5. Пример со слепым

“Seyyathāpi, rājañña, jaccandho puriso na passeyya kaṇha—sukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni rūpāni, na passeyya samavisamaṁ, na passeyya tārakāni rūpāni, na passeyya candimasūriye.
mañjiṭṭhakāni → mañjeṭṭhikāni (bj); mañjeṭṭhakāni (sya-all, km); mañjiṭṭhikāni (pts1ed) | tārakāni rūpāni → tārakarūpāni (bj) | candimasūriye → candimasuriye (bj, sya-all, pts) | puriso → puriso yo (pts) | rūpāni → rūpānī (pts) | mañjiṭṭhakāni → mañjiṭṭhikāni (pts) | tārakāni → tāraka (pts) | pītakāni → mañjeṭṭhakāni (cck: syā.) | kaṇha sukkāni → kaṇha-sukkāni (bjt, pts) | kaṇha sukkāni → kaṇhasukkāni (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | candimasūriye → candima-suriye (pts)
“Это как, принц, как если бы слепой от рождения человек не мог бы видеть ни чёрных, ни белых предметов, не мог бы видеть синих предметов, не мог бы видеть жёлтых предметов, не мог бы видеть красных предметов, не мог бы видеть коричневых предметов, не мог бы видеть ни ровного, ни неровного, не мог бы видеть звёзд, не мог бы видеть ни луны, ни солнца.
So evaṁ vadeyya:И он сказал бы так: ‘natthi kaṇhasukkāni rūpāni, natthi kaṇhasukkānaṁ rūpānaṁ dassāvī.
natthi → n atthi (pts) | natthi kaṇhasukkānaṁ → n atthi kaṇha-sukkānaṁ (pts)
„Не существует ни чёрных, ни белых предметов, и не существует видящего чёрные и белые предметы;
Natthi nīlakāni rūpāni, natthi nīlakānaṁ rūpānaṁ dassāvī.
natthi → n atthi (pts)
не существует синих предметов, и не существует видящего синие предметы;
Natthi pītakāni rūpāni, natthi pītakānaṁ rūpānaṁ dassāvī.
natthi → n atthi (pts)
не существует жёлтых предметов, и не существует видящего жёлтые предметы;
Natthi lohitakāni rūpāni, natthi lohitakānaṁ rūpānaṁ dassāvī.
natthi → n atthi (pts)
не существует красных предметов, и не существует видящего красные предметы;
Natthi mañjiṭṭhakāni rūpāni, natthi mañjiṭṭhakānaṁ rūpānaṁ dassāvī.
mañjiṭṭhakāni → mañjeṭṭhikāni (bj); mañjeṭṭhakāni (sya-all) | mañjiṭṭhakānaṁ → mañjeṭṭhikānaṁ (bj); mañjeṭṭhakānaṁ (sya-all)
не существует коричневых предметов, и не существует видящего коричневые предметы;
Natthi samavisamaṁ, natthi samavisamassa dassāvī.не существует ни ровного, ни неровного, и не существует видящего ровное и неровное; Natthi tārakāni rūpāni, natthi tārakānaṁ rūpānaṁ dassāvī.
tārakāni rūpāni → tārakarūpāni (bj) | tārakānaṁ rūpānaṁ → tārakarūpānaṁ (bj)
не существует звёзд, и не существует видящего звезды;
Natthi candimasūriyā, natthi candimasūriyānaṁ dassāvī.
candimasūriyā → candimasuriyā (bj, sya-all) | candimasūriyānaṁ → candimasuriyānaṁ (bj, sya-all)
не существует ни луны, ни солнца, и не существует видящего луну и солнце.
Ahametaṁ na jānāmi, ahametaṁ na passāmi, tasmā taṁ natthī’ti.
ahametaṁ → aham etaṁ (pts)
Я не вижу их, я не знаю их — поэтому их не существует“.
Sammā nu kho so, rājañña, vadamāno vadeyyā”ti?
so → bho (bj, sya-all) | vadeyyāti → vadeyyā ti (bjt)
Правильно ли, принц, он говорил бы?”

“No hidaṁ, bho kassapa.
hidaṁ → hetaṁ (bj); hīdaṁ (sya-all)
“Конечно нет, господин Кассапа.
Atthi kaṇhasukkāni rūpāni, atthi kaṇhasukkānaṁ rūpānaṁ dassāvī.Существуют чёрные и белые предметы, и существует видящий чёрные и белые предметы; Atthi nīlakāni rūpāni, atthi nīlakānaṁ rūpānaṁ dassāvī …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
существуют синие предметы, и существует видящий синие предметы …
atthi samavisamaṁ, atthi samavisamassa dassāvī.существует ровное и неровное, и существует видящий ровное и неровное; Atthi tārakāni rūpāni, atthi tārakānaṁ rūpānaṁ dassāvī.
tārakāni rūpāni → tārakarūpāni (bj) | tārakānaṁ rūpānaṁ → tārakarūpānaṁ (bj, pts) | tārakāni → tāraka (pts)
существуют звезды, и существует видящий звезды;
Atthi candimasūriyā, atthi candimasūriyānaṁ dassāvī.
candimasūriyā → candimasuriyā (bj, sya-all, pts) | candimasūriyānaṁ → candimasuriyānaṁ (bj, sya-all, pts)
существуют луна и солнце, и существует видящий луну и солнце.
‘Ahametaṁ na jānāmi, ahametaṁ na passāmi, tasmā taṁ natthī’ti.Итак, почтенный Кассапа, он говорил бы ошибочно, [говоря]: „Я не вижу их, я не знаю их — Na hi so, bho kassapa, sammā vadamāno vadeyyā”ti.поэтому их не существует“”.

“Evameva kho tvaṁ, rājañña, jaccandhūpamo maññe paṭibhāsi yaṁ maṁ tvaṁ evaṁ vadesi.
jaccandhūpamo → jaccandhupamo (sya-all) | yaṁ maṁ tvaṁ → yametaṁ (sya-all) | evameva → evam eva (pts)
“Но я думаю, принц, что и ты рассуждаешь подобно этому [человеку], слепому от рождения, когда говоришь мне так:
Ko panetaṁ bhoto kassapassa āroceti:
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
„Кто же, досточтимый Кассапа, мог передать это:
‘atthi devā tāvatiṁsā’ti vā, ‘evaṁdīghāyukā devā tāvatiṁsā’ti vā?
evaṁdīghāyukā → evaṁ dīghāyukā (bjt, pts) | tāvatiṁsāti → tāvatiṁsā ti (pts)
‘Существуют тридцать три бога’ или: ‘Тридцать три бога столь долговечны’.
Na mayaṁ bhoto kassapassa saddahāma:Мы не верим, досточтимый Кассапа, ‘atthi devā tāvatiṁsā’ti vā ‘evaṁdīghāyukā devā tāvatiṁsā’ti vā”ti.
tāvatiṁsāti vāti → tāvatiṁsā ti vā (pts) | evaṁdīghāyukā → evaṁ dīghāyukā (bjt, pts)
что существуют тридцать три бога или что тридцать три бога столь долговечны“.
“Na kho, rājañña, evaṁ paro loko daṭṭhabbo, yathā tvaṁ maññasi iminā maṁsacakkhunā.
paro loko → paraloko (pts) | maṁsacakkhunā → maṁsa cakkhunā (pts)
Ведь другой мир, принц, [вопреки тому], как ты думаешь, не может быть увиден этим плотским зрением.
Ye kho te, rājañña, samaṇabrāhmaṇā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, te tattha appamattā ātāpino pahitattā viharantā dibbacakkhuṁ visodhenti.
araññavanapatthāni → araññe vanapatthāni (bj, pts) | paṭisevanti → paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni (bj, pts) | dibbacakkhuṁ → dibbaṁ cakkhuṁ (bj, pts) | paṭisevanti → ito paraṁ appasaddāni appanigghosānīti dissati (sya-all: sī.) | samaṇabrāhmaṇā araññavanapatthāni → samaṇa-brāhmaṇā araññe vanapatthāni (pts) | + → appa-saddāni appa-nigghosāni (pts)
Лишь те отшельники и брахманы, принц, предающиеся [подвижничеству] в лесу, в уединённых обителях, в лесных чащах, бесшумных и беззвучных, которые пребывают там, довольствуясь малым, в усердии и решимости, — обретают очищенное божественное зрение,
Te dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena imañceva lokaṁ passanti parañca satte ca opapātike.
atikkantamānusakena imañceva → atikkamantamānusakena imam eva (pts) | parañca → param eva (pts) | imañceva → imaṁ ceva (my) | atikkantamānusakena imañceva → atikkamanta-mānusakena imam eva (pts)
и этим очищенным божественным, сверхчеловеческим зрением они видят и этот мир, и другой, и самопроизвольно родившихся существ.
Evañca kho, rājañña, paro loko daṭṭhabbo;
evañca → evaṁ (pts) | paro loko → paraloko (pts) | paro loko → para-loko (pts)
Так, принц, может быть увиден другой мир,
na tveva yathā tvaṁ maññasi iminā maṁsacakkhunā.
na tveva → natveva (my, bjt) | maṁsacakkhunā → maṁsa-cakkhunā (pts)
а не плотским зрением, как ты думаешь.
Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:
imināpi → iminā pi (pts)
Пусть же, принц, благодаря этому наставлению ты подумаешь:
‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | vipākoti → vipāko ti (bjt, pts) | itipi → iti pi (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts)
„Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий“”.

“Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:
atha kho evaṁ me → athakho evamme (th) | evamāha → evam āha (pts) | evaṁ → evam (pts)
“Хотя досточтимый Кассапа и сказал так, всё же я думаю здесь так:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
natthi → natthi pattā (bj) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj) | vipākoti → vipāko ti (bjt)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

“Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe…“Есть ли, принц, такое наставление …

atthi, bho kassapa, pariyāyo …pe…“Есть, господин Кассапа, такое наставление …

yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th)
“Каково же оно, принц?”

“Idhāhaṁ, bho kassapa, passāmi samaṇabrāhmaṇe sīlavante kalyāṇadhamme jīvitukāme amaritukāme sukhakāme dukkhapaṭikūle.
dukkhapaṭikūle → dukkhapaṭikkūle (bjt) | samaṇabrāhmaṇe → samaṇa-brāhmaṇe (pts) | kalyāṇadhamme jīvitukāme amaritukāme sukhakāme dukkhapaṭikūle → kalyāṇa-dhamme jīvitu-kāme amaritu-kāme sukha-kāme dukkha-paṭikkūle (pts)
“Вот, господин Кассапа, я вижу отшельников и брахманов — добродетельных, наделённых превосходными свойствами, стремящихся жить, стремящихся не умирать, стремящихся к приятному, отвращающихся от боли.
Tassa mayhaṁ, bho kassapa, evaṁ hoti—И я, господин Кассапа, так думаю об этом: sace kho ime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā evaṁ jāneyyuṁ:
kalyāṇadhammā → kalyāṇa-dhammā (pts) | jāneyyuṁ → jāneyyum (pts)
„Если бы эти почтенные отшельники и брахманы — добродетельные, наделённые превосходными свойствами, знали это:
‘ito no matānaṁ seyyo bhavissatī’ti.‘Когда мы умрём, нам будет лучше’, Idānime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā visaṁ vā khādeyyuṁ, satthaṁ vā āhareyyuṁ, ubbandhitvā vā kālaṁ kareyyuṁ, papāte vā papateyyuṁ.
idānime → idānīme (sya-all) | kālaṁ kareyyuṁ → kālaṅkareyyuṁ (my) | idānime → idāni me (bjt) | idānime → idān ime (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts) | kalyāṇadhammā → kalyāṇa-dhammā (pts)
то эти почтенные отшельники и брахманы — добродетельные, наделённые превосходными свойствами, тут же приняли бы яд, или закололись мечом, или окончили свои дни, повесившись, или бросились со скалы.
Yasmā ca kho ime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā na evaṁ jānanti:
samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts)
Поскольку же эти почтенные отшельники и брахманы — добродетельные, наделённые превосходными свойствами, не знают этого:
‘ito no matānaṁ seyyo bhavissatī’ti, tasmā ime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā jīvitukāmā amaritukāmā sukhakāmā dukkhapaṭikūlā attānaṁ na mārenti.
attānaṁ na mārenti → etthantare pāṭho sya-all, km, pts1ed potthakesu natthi | mārenti → mārentīti (bj) | attānaṁ na mārenti → (sya-all) | mārenti → ( ) natthi (syā. pī.) (cck note) | dukkhapaṭikūlā → ito paraṁ attānaṁ na mārentītipi pāṭho (sya-all: yu.) | bhavissatīti → bhavissatī ti (bjt) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts) | kalyāṇadhammā jīvitukāmā amaritukāmā sukhakāmā dukkhapaṭikūlā attānaṁ na mārenti → kalyāṇa-dhammā jīvitu-kāmā amaritu-kāmā sukha-kāmā dukkha-paṭikkūlā (pts)
‘Когда мы умрём, нам будет лучше’, то эти почтенные отшельники и брахманы — добродетельные, наделённые превосходными свойствами, стремятся жить, стремятся не умирать, стремятся к приятному, отказываются от боли“.
Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:
kho → (bj) | pariyāyo → pariyosā (bj) | ayampi kho → ayam pi (pts)
Таково, господин Кассапа, наставление, и благодаря этому наставлению я думаю:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

2.6. Gabbhinīupamā2.6. Пример с беременной женщиной

“Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.
upamaṁ te → upamante (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | upamaṁ → upaman (pts)
“Тогда, принц, я приведу тебе сравнение.
Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
upamāya midhekacce → upamāyapidhekacce (bj); upamāyapīdhekacce (sya-all) | midhekacce → idh ekacce (pts)
Ведь благодаря сравнению некоторые мудрые люди могут понять здесь смысл сказанного.

Bhūtapubbaṁ, rājañña, aññatarassa brāhmaṇassa dve pajāpatiyo ahesuṁ.Когда то давно, принц, у одного брахмана было две жены. Ekissā putto ahosi dasavassuddesiko vā dvādasavassuddesiko vā, ekā gabbhinī upavijaññā.У одной был сын десяти лет или двенадцати лет, другая была беременна и близка к разрешению, Atha kho so brāhmaṇo kālamakāsi.
atha kho → athakho (th) | kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
а между тем этот брахман окончил свои дни.

Atha kho so māṇavako mātusapattiṁ etadavoca:
mātusapattiṁ → mātusapatiṁ (sya-all) | mātusapattiṁ → mātusapatiṁ (cck: syā.) | mātusapatiṁ → mātusapattinti vā pāṭho (sya-all note) | atha kho → athakho (th) | mātusapattiṁ etadavoca → mātu-sapattiṁ etad avoca (pts)
И тогда этот юноша сказал [той, которая была другой] женой [брахмана] наряду с [его] матерью:
‘yamidaṁ, bhoti, dhanaṁ vā dhaññaṁ vā rajataṁ vā jātarūpaṁ vā, sabbaṁ taṁ mayhaṁ;
sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts) | sabbaṁ → sabban (pts)
„Все богатство, зерно, серебро, золото, которое здесь, принадлежит мне, досточтимая.
natthi tuyhettha kiñci.
tuyhettha → tumhettha (bj: PTS) | natthi tuyhettha → n atthi tumh ettha (pts)
Нет здесь ничего твоего.
Pitu me, bhoti, dāyajjaṁ niyyādehī’ti.
me → pitu me santako (sya-all, km) | niyyādehī’ti → niyyātehīti (bj); nīyyātehīti (pts1ed) | niyyādehīti → niyyātehīti (bj, pts) | me → pitu me santako (cck: syā.) | niyyādehī’ti → nīyyātehīti (cck: sī. pī.) | santako → ayaṁ na dissati (sya-all: sī.)
Отдай же мне, досточтимая, наследство отца“.

Evaṁ vutte, sā brāhmaṇī taṁ māṇavakaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Когда так было сказано эта брахманка так сказала тому юноше:
‘āgamehi tāva, tāta, yāva vijāyāmi.„Погоди, сынок, пока я не разрешусь. Sace kumārako bhavissati, tassapi ekadeso bhavissati;
tassapi ekadeso → tassa pi eka-deso (pts)
Если будет мальчик, то и ему достанется одна часть,
sace kumārikā bhavissati, sāpi te opabhoggā bhavissatī’ti.
opabhoggā → upabhoggā (sya-all, km) | opabhoggā → upabhoggā (cck: syā.) | sāpi → sā pi (pts)
если будет девочка, то она будет служить тебе для наслаждения“.

Dutiyampi kho so māṇavako mātusapattiṁ etadavoca:
mātusapattiṁ → mātusapatiṁ (th) | dutiyampi → dutiyam pi (pts) | mātusapattiṁ etadavoca → mātu-sapattiṁ etad avoca (pts)
И вот во второй раз юноша сказал [той, которая была другой] женой [брахмана] наряду с [его] матерью:
‘yamidaṁ, bhoti, dhanaṁ vā dhaññaṁ vā rajataṁ vā jātarūpaṁ vā, sabbaṁ taṁ mayhaṁ;
sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts) | jātarūpaṁ → jātarūpam (pts) | sabbaṁ → sabban (pts)
„Все богатство, зерно, серебро, золото, которое здесь, принадлежит мне, досточтимая.
natthi tuyhettha kiñci.
natthi tuyhettha → n atthi tumh ettha (pts)
Нет здесь ничего твоего.
Pitu me, bhoti, dāyajjaṁ niyyādehī’ti.
niyyādehīti → niyyātehīti (bj) | me → me santako (sya-all)
Отдай же мне, досточтимая, наследство отца“.
Dutiyampi kho sā brāhmaṇī taṁ māṇavakaṁ etadavoca:
dutiyampi → dutiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И во второй раз эта брахманка так сказала тому юноше:
‘āgamehi tāva, tāta, yāva vijāyāmi.„Погоди, сынок, пока я не разрешусь. Sace kumārako bhavissati, tassapi ekadeso bhavissati;
tassapi ekadeso → tassa pi eka-deso (pts)
Если будет мальчик, то и ему достанется одна часть,
sace kumārikā bhavissati sāpi te opabhoggā bhavissatī’ti.
opabhoggā → upabhoggā (sya-all) | opabhoggā → upabhoggā (cck: syā.) | sāpi → sā pi (pts)
если будет девочка, то она будет служить тебе для наслаждения“.
Tatiyampi kho so māṇavako mātusapattiṁ etadavoca:
mātusapattiṁ → mātusapatiṁ (th) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | mātusapattiṁ etadavoca → mātu-sapattiṁ etad avoca (pts)
И вот в третий раз юноша сказал [той, которая была другой] женой [брахмана] наряду с [его] матерью:
‘yamidaṁ, bhoti, dhanaṁ vā dhaññaṁ vā rajataṁ vā jātarūpaṁ vā, sabbaṁ taṁ mayhaṁ;
sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th) | yamidaṁ bhoti → yam idaṁ hoti (pts) | sabbaṁ → sabban (pts)
„Все богатство, зерно, серебро, золото, которое здесь, принадлежит мне, досточтимая.
natthi tuyhettha kiñci.
natthi tuyhettha → n atthi tumh ettha (pts)
Нет здесь ничего твоего.
Pitu me, bhoti, dāyajjaṁ niyyādehī’ti.
niyyādehīti → niyyātehīti (bj) | me → me santako (sya-all)
Отдай же мне, досточтимая, наследство отца“.

Atha kho sā brāhmaṇī satthaṁ gahetvā ovarakaṁ pavisitvā udaraṁ opādesi:
opādesi → opāṭesi (bj); uppātesi (sya-all, km) | opāṭesi → opātesi (bj: sīmu) | opādesi → uppātesi (cck: syā.) | atha kho → athakho (th)
И тогда эта брахманка, взяв меч, вошла во внутренние покои и вспорола себе чрево, [думая]:
‘yāva vijāyāmi yadi vā kumārako yadi vā kumārikā’ti.
vijāyāmi → jānāmi (bj, pts); vijānāmi (sya-all) | kumārikāti → kumārikā ti (pts)
„Сейчас я узнаю, мальчик это или девочка“.
Sā attānañceva jīvitañca gabbhañca sāpateyyañca vināsesi.
vināsesi → (sya-all) | attānañceva → attānaṁ ceva (my)
Так она уничтожила и собственную жизнь, и плод, и богатство —

Yathā taṁ bālā abyattā anayabyasanaṁ āpannā ayoniso dāyajjaṁ gavesantī, evameva kho tvaṁ, rājañña, bālo abyatto anayabyasanaṁ āpajjissasi ayoniso paralokaṁ gavesanto;
abyattā anayabyasanaṁ → avyattā anaya-vyasanaṁ (pts) | evameva → evam eva (pts) | abyatto anayabyasanaṁ → avyatto anaya-vyasanaṁ (pts)
глупая и неразумная, она обрела несчастье и погибель, неподобающим образом стремясь к наследству. Так же точно и ты, принц, глупый и неразумный, обретёшь несчастье и погибель, неподобающим образом стремясь к другому миру, —
seyyathāpi sā brāhmaṇī bālā abyattā anayabyasanaṁ āpannā ayoniso dāyajjaṁ gavesantī.
seyyathāpi sā → seyyathā (sya-all) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | abyattā anayabyasanaṁ → avyattā anayavyasanaṁ (pts)
это как эта брахманка, глупая и неразумная, обрела несчастье и погибель, неподобающим образом стремясь к наследству.
Na kho, rājañña, samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā apakkaṁ paripācenti;
samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts) | kalyāṇadhammā → kalyāṇa-dhammā (pts)
Ведь отшельники и брахманы, принц, которые добродетельны и наделены превосходными свойствами,
api ca paripākaṁ āgamenti.
paripākaṁ → paripakkaṁ (bj) | api ca → apica (th)
не торопят созревания несозревшего — мудрые [терпеливо] ждут созревания.
Paṇḍitānaṁ attho hi, rājañña, samaṇabrāhmaṇānaṁ sīlavantānaṁ kalyāṇadhammānaṁ jīvitena.
paṇḍitānaṁ attho hi → paṇḍitā aññehi (sya-all) | samaṇabrāhmaṇānaṁ → samaṇa-brāhmaṇānaṁ (pts) | kalyāṇadhammānaṁ → kalyāṇa-dhammānaṁ (pts)
Ведь для отшельников и брахманов, принц, — добродетельных, наделённых превосходными свойствами, жизнь обладает смыслом.
Yathā yathā kho, rājañña, samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭhanti tathā tathā bahuṁ puññaṁ pasavanti, bahujanahitāya ca paṭipajjanti bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
dīghamaddhānaṁ tiṭṭhanti → dīghamaddhānatiṭṭhanti (bj) | yathā kho → (sya-all) | tathā bahuṁ puññaṁ → bahupuññaṁ (sya-all) | lokānukampāya → lokānukampakāya (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts) | dīghamaddhānaṁ → dīgham addhānaṁ (pts) | bahujanahitāya → bahujana-hitāya (pts) | bahujanasukhāya lokānukampāya → bahujana-sukhāya lokānukampakāya (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
Ведь по мере того, принц, как отшельники и брахманы — добродетельные, наделённые превосходными свойствами, живут долгое, продолжительное время, они совершают великую заслугу и следуют [подобным путём] ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради сострадания к миру, ради пользы, благополучия и приятного богов и людей.
Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:
te rājañña → rājaññe (sya-all) | imināpi → iminā pi (pts)
Пусть же, принц, благодаря этому наставлению ты подумаешь:
‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | itipi → iti pi (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts) | vipākoti → vipāko ti (pts)
„Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий“”.

“Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:
atha kho evaṁ me → athakho evamme (th) | evamāha → evam āha (pts) | evaṁ → evam (pts)
“Хотя досточтимый Кассапа и сказал так, всё же я думаю здесь так:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bjt)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

“Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe…“Есть ли, принц, такое наставление …

atthi, bho kassapa, pariyāyo …pe…“Есть, господин Кассапа, такое наставление…

yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?
rājaññāti → rājaññā ti (bjt) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th)
“Каково же оно, принц?”

“Idha me, bho kassapa, purisā coraṁ āgucāriṁ gahetvā dassenti:
āgucāriṁ → āgu-cāriṁ (pts)
“Вот, господин Кассапа, люди схватили и поставили передо мной вора, совершившего преступление, [и сказали]:
‘ayaṁ te, bhante, coro āgucārī;
āgucārī → āgūcārī (pts) | ayaṁ te → ayante (th) | āgucārī → āgu cārī (pts)
„Перед тобой, господин, вор, совершивший преступление.
imassa yaṁ icchasi, taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.
paṇehīti → vadehīti (sya-all)
Подвергни его такому наказанию, какому хочешь“.
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Я сказал так: ‘tena hi, bho, imaṁ purisaṁ jīvantaṁyeva kumbhiyā pakkhipitvā mukhaṁ pidahitvā allena cammena onandhitvā allāya mattikāya bahalāvalepanaṁ karitvā uddhanaṁ āropetvā aggiṁ dethā’ti.
onandhitvā → onaddhitvā (sya-all) | bahalāvalepanaṁ → bahalavilepanaṁ (sya-all) | bahalāvalepanaṁ → bahalavilepanaṁ (cck: syā. ka.) | bahalavilepanaṁ → bahalāvalepanaṁ (sya-all: sī.) | jīvantaṁyeva → jīvantaṁ yeva (bjt, pts) | karitvā → kāretvā (bjt) | tena hi bho → tenahibho (th)
„Тогда, господа, взвесьте этого человека живьём на весах, умертвите, задушив тетивой, и снова взвесьте на весах“.
Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā taṁ purisaṁ jīvantaṁyeva kumbhiyā pakkhipitvā mukhaṁ pidahitvā allena cammena onandhitvā allāya mattikāya bahalāvalepanaṁ karitvā uddhanaṁ āropetvā aggiṁ denti.
onandhitvā → onaddhitvā (sya-all) | bahalāvalepanaṁ → bahalavilepanaṁ (sya-all) | paṭissutvā taṁ → paṭisuṇitvā (pts) | jīvantaṁyeva → jīvantaṁ yeva (bjt, pts) | karitvā → kāretvā (bjt)
Они согласились со мной, [сказав]: „Хорошо“, — поместили этого человека живьём в сосуд, заткнули отверстие, завернули [сосуд] во влажную кожу, плотно облепили влажной глиной, поставили в печь и разожгли огонь.
Yadā mayaṁ jānāma ‘kālaṅkato so puriso’ti, atha naṁ kumbhiṁ oropetvā ubbhinditvā mukhaṁ vivaritvā saṇikaṁ nillokema:
nillokema → vilokema (sya-all, km) | kālaṅkato → kālakato (sya-all) | naṁ → taṁ (sya-all) | nillokema appeva nāmassa → vilokema appevanāmassa (sya-all) | mayaṁ jānāma kālaṅkato → (pts) | nillokema → vilokema (cck: syā.) | saṇikaṁ → sanikaṁ (bjt) | purisoti → puriso ti (pts)
Когда мы рассудили: „Этот человек окончил свои дни“, мы вытащили и развязали горшок, открыли отверстие и осторожно заглянули [в него с мыслью]:
‘appeva nāmassa jīvaṁ nikkhamantaṁ passeyyāmā’ti.
appeva nāmassa → appevanāmassa (bjt, th) | appeva nāmassa → app eva nām assa (pts)
„Сможем ли мы увидеть, как выходит его жизненное начало?“
Nevassa mayaṁ jīvaṁ nikkhamantaṁ passāma.
nevassa → n ev assa (pts)
Но мы не смогли увидеть, как выходит его жизненное начало.
Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:
ayampi → ayam pi (pts)
Таково, господин Кассапа, наставление, и благодаря этому наставлению я думаю:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bjt)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

2.7. Supinakaupamā2.7. Пример со сновидением

“Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsi.
taññevettha paṭipucchissāmi yathā → upaman (pts) | tena hi → tenahi (th) | taññevettha → taṁ yev ettha (pts) | byākareyyāsi → vyākareyyāsi (pts)
“Тогда, принц, я буду здесь расспрашивать тебя, чтобы ты ответил так, как тебе кажется правильным.
Abhijānāsi no tvaṁ, rājañña, divā seyyaṁ upagato supinakaṁ passitā ārāmarāmaṇeyyakaṁ vanarāmaṇeyyakaṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ pokkharaṇīrāmaṇeyyakan”ti?
passitā → passitvā (sya-all) | divā seyyaṁ → divāseyyaṁ (bjt, th) | divā seyyaṁ → divā-seyyaṁ (pts) | passitā ārāmarāmaṇeyyakaṁ vanarāmaṇeyyakaṁ → passitvā ārāma-rāmaṇeyyakaṁ vana-rāmaṇeyyakaṁ (pts) | pokkharaṇīrāmaṇeyyakanti → pokkharaṇī-rāmaṇeyyakan ti (pts)
Вспоминаешь ли ты, принц, что когда ты предаёшься дневному отдыху, то видишь во сне, как наслаждаешься рощей для увеселений, наслаждаешься лесом, наслаждаешься окрестностями, наслаждаешься лотосовым прудом?”

“Abhijānāmahaṁ, bho kassapa, divāseyyaṁ upagato supinakaṁ passitā ārāmarāmaṇeyyakaṁ vanarāmaṇeyyakaṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ pokkharaṇīrāmaṇeyyakan”ti.
passitā → passitvā (sya-all) | abhijānāmahaṁ → abhijānām ahaṁ (pts) | divāseyyaṁ → divā-seyyaṁ (pts) | passitā ārāmarāmaṇeyyakaṁ vanarāmaṇeyyakaṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ pokkharaṇīrāmaṇeyyakanti → passitvā ārāma-rāmaṇeyyakaṁ vana-rāmaṇeyyakan ti (pts)
“Я вспоминаю, господин Кассапа, что когда предаюсь дневному отдыху, то вижу во сне как наслаждаюсь рощей для увеселений, наслаждаюсь лесом”.

“Rakkhanti taṁ tamhi samaye khujjāpi vāmanakāpi velāsikāpi komārikāpī”ti?
velāsikāpi → keḷāyikā pi (bj); celāvikāpi (sya-all, km); velāmikā (pts1ed) | velāsikāpi → celāvikāpi (cck: syā.); keḷāyikāpi (cck: sī.) | velāsikāpi komārikāpīti → keḷāsikāpi komārikāpī ti (bjt) | khujjāpi vāmanakāpi velāsikāpi komārikāpīti → khujjā pi vāmanikā pi velāmikā pi komārikā pīti (pts)
“Охраняют ли тебя в это время и горбуны, и карлики, и прислужницы, и девочки?”

“Evaṁ, bho kassapa, rakkhanti maṁ tamhi samaye khujjāpi vāmanakāpi velāsikāpi komārikāpī”ti.
velāsikāpi → celāvikāpi (sya-all) | velāsikāpi → celāvikāpi (cck: syā.); keḷāyikāpi (cck: sī.) | tamhi → tasmiṁ (bjt) | velāsikāpi → keḷāsikāpi (bjt) | evaṁ → evam pi (pts) | khujjāpi vāmanakāpi velāsikāpi komārikāpīti → khujjā pi vāmanikā pi velāmikā pi komārikā pīti (pts)
“Да, господин Кассапа, меня в это время охраняют и горбуны, и карлики, и прислужницы, и девочки”.

“Api nu tā tuyhaṁ jīvaṁ passanti pavisantaṁ vā nikkhamantaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (bjt, pts) | tuyhaṁ → tumhaṁ (pts)
“Видят ли они, как входит или выходит у тебя твоё жизненное начало?”

“No hidaṁ, bho kassapa”.
hidaṁ → hīdaṁ (sya-all) | hidaṁ → hetaṁ (bjt) | hidaṁ → h idaṁ (pts)
“Конечно нет, господин Кассапа”.

“Tā hi nāma, rājañña, tuyhaṁ jīvantassa jīvantiyo jīvaṁ na passissanti pavisantaṁ vā nikkhamantaṁ vā.
tuyhaṁ → tumhaṁ (pts)
“Итак, принц, они — живые — не видят, как у тебя — живого — входит или выходит жизненное начало.
Kiṁ pana tvaṁ kālaṅkatassa jīvaṁ passissasi pavisantaṁ vā nikkhamantaṁ vā.
kālaṅkatassa → kālakatassa (sya-all) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | kiṁ → kim (pts) | kālaṅkatassa jīvaṁ passissasi → kālakatassa jīvam passissanti (pts)
Как же ты можешь увидеть, как у окончившего свои дни входит или выходит жизненное начало?
Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:
hotu itipi → hoti iti pi (pts) | imināpi → iminā pi (pts)
Пусть же, принц, благодаря этому наставлению ты подумаешь:
‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
paro loko → paraloko (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (pts) | itipi → iti pi (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts) | vipākoti → vipāko ti (pts)
„Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий“”.

“Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:
kassapo evamāha → kassapa evam āha (pts) | atha kho evaṁ me → athakho evamme (th)
“Хотя досточтимый Кассапа и сказал так, всё же я думаю здесь так:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bjt)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

“Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe…“Есть ли, принц, такое наставление …

“atthi, bho kassapa, pariyāyo …pe…“Есть, господин Кассапа, такое наставление …

yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?
rājaññāti → rājaññā ti (bjt) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th)
“Каково же оно, принц?”

“Idha me, bho kassapa, purisā coraṁ āgucāriṁ gahetvā dassenti:
āgucāriṁ → āgu-cāriṁ (pts)
“Вот, господин Кассапа, люди схватили и поставили передо мной вора, совершившего преступление, [и сказали]:
‘ayaṁ te, bhante, coro āgucārī;
ayaṁ te → ayante (th) | ayaṁ → ayan (pts) | āgucārī → āgū-cārī (pts)
„Перед тобой, господин, вор, совершивший преступление.
imassa yaṁ icchasi, taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.
paṇehīti → vadehīti (sya-all)
Подвергни его такому наказанию, какому хочешь“.
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Я сказал так: ‘tena hi, bho, imaṁ purisaṁ jīvantaṁyeva tulāya tuletvā jiyāya anassāsakaṁ māretvā punadeva tulāya tulethā’ti.
jīvantaṁyeva → jīvantaṁ yeva (bjt, pts) | tena hi → tenahi (th) | punadeva → punad eva (pts)
„Тогда, господа, взвесьте этого человека живьём на весах, умертвите, задушив тетивой, и снова взвесьте на весах“.
Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā taṁ purisaṁ jīvantaṁyeva tulāya tuletvā jiyāya anassāsakaṁ māretvā punadeva tulāya tulenti.
jiyāya → jisāya (bj) | punadeva → puneva (sya-all) | jīvantaṁyeva → jīvantaṁ yeva (bjt, pts) | paṭissutvā taṁ → paṭisuṇitvā (pts) | punadeva → punad eva (pts)
Они согласились со мной, [сказав]: „Хорошо“, взвесили этого человека живьём на весах, умертвили, задушив тетивой, и снова взвесили на весах.
Yadā so jīvati, tadā lahutaro ca hoti mudutaro ca kammaññataro ca.И пока он жил, то был легче, и мягче, и податливей, Yadā pana so kālaṅkato hoti tadā garutaro ca hoti patthinnataro ca akammaññataro ca.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all) | patthinnataro → patthīnataro (pts)
когда же окончил свои дни, то стал тяжелей, и твёрже, и неподатливей.
Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:
ayampi → ayam pi (pts)
Таково, господин Кассапа, наставление, и благодаря этому наставлению я думаю:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

2.8. Santattaayoguḷaupamā2.8. Пример с раскалённым железным шаром

“Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.
upamaṁ te → upamante (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | upamaṁ → upaman (pts)
“Тогда, принц, я приведу тебе сравнение.
Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
upamāya midhekacce → upamāyapīdhekacce (sya-all) | upamāya midhekacce → upamāyamidhekacce (bjt) | midhekacce → pi idh ekacce (pts)
Ведь благодаря сравнению некоторые мудрые люди могут понять здесь смысл сказанного.
Seyyathāpi, rājañña, puriso divasaṁ santattaṁ ayoguḷaṁ ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ tulāya tuleyya.
divasaṁ santattaṁ → divasantattaṁ (sya-all) | sajotibhūtaṁ → sañjotibhūtaṁ (sya-all) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | divasaṁ santattaṁ ayoguḷaṁ → divasa-santattaṁ ayo-guḷaṁ (pts) | sajotibhūtaṁ → sajoti-bhūtaṁ (pts) | tuleyya → toleyya (pts)
Это как, принц, как если бы человек стал взвешивать на весах железный шар, который раскаляли [весь] день —
Tamenaṁ aparena samayena sītaṁ nibbutaṁ tulāya tuleyya.
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | tuleyya → toleyya (pts)
горящий, воспламенённый, сверкающий, — и потом стал бы взвешивать на весах его же — холодным, угасшим.
Kadā nu kho so ayoguḷo lahutaro vā hoti mudutaro vā kammaññataro vā, yadā vā āditto sampajjalito sajotibhūto, yadā vā sīto nibbuto”ti?
āditto → āditta (bj) | sajotibhūto → sañjotibhūto (sya-all) | nibbutoti → nibbuto ti (bjt, pts) | ayoguḷo → ayo-guḷo (pts)
Когда же этот железный шар будет легче, или мягче, или податливей — горящий, воспламенённый, сверкающий или же холодный, угасший?”

“Yadā so, bho kassapa, ayoguḷo tejosahagato ca hoti vāyosahagato ca āditto sampajjalito sajotibhūto, tadā lahutaro ca hoti mudutaro ca kammaññataro ca.
sajotibhūto → sañjotibhūto (sya-all) | ayoguḷo tejosahagato → ayo-guḷo tejo-sahagato (pts) | vāyosahagato ca → vāyo-sahagato (pts) | sajotibhūto → sajoti-bhūto (pts)
“Когда, господин Кассапа, этот железный шар соединён с огнём, соединён с воздухом — горящий, воспламенённый, сверкающий, — то он бывает и легче, и мягче, и податливей.
Yadā pana so ayoguḷo neva tejosahagato hoti na vāyosahagato sīto nibbuto, tadā garutaro ca hoti patthinnataro ca akammaññataro cā”ti.
yadā → yadā ca (bj) | cāti → cā ti (bjt) | ayoguḷo neva tejosahagato → ayo-guḷo n eva tejo-sahagato (pts) | patthinnataro → patthīnataro (pts)
Когда же этот железный шар не соединён с огнём и не соединён с воздухом — холодный, угасший, — то он бывает и тяжелей, и твёрже, и неподатливей”.

“Evameva kho, rājañña, yadāyaṁ kāyo āyusahagato ca hoti usmāsahagato ca viññāṇasahagato ca, tadā lahutaro ca hoti mudutaro ca kammaññataro ca.
yadāyaṁ → yadā ayaṁ (sya-all) | evameva → evam eva (pts) | yadāyaṁ → yadā yaṁ (pts) | usmāsahagato → usmā-sahagato (pts) | viññāṇasahagato → viññāṇa-sahagato (pts)
“Так же точно, принц, и это тело — когда соединено с жизнью, и соединено с теплом, и соединено с разумением, то бывает и легче, и мягче, и податливей,
Yadā panāyaṁ kāyo neva āyusahagato hoti na usmāsahagato na viññāṇasahagato tadā garutaro ca hoti patthinnataro ca akammaññataro ca.
āyusahagato → āyusahagato ca (sya-all) | usmāsahagato → usmāsahagato ca (sya-all) | viññāṇasahagato → viññāṇasahagato ca (sya-all) | neva āyusahagato → n eva āyu-sahagato ca (pts) | viññāṇasahagato → viññāṇa-sahagato (pts) | patthinnataro → patthīnataro (pts)
когда же это тело не соединено с жизнью, и не соединено с теплом, и не соединено с разумением, то оно бывает и тяжелей, и твёрже, и неподатливей.
Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:
imināpi → iminā pi (pts) | hotu → hoti (pts)
Пусть же, принц, благодаря этому наставлению ты подумаешь:
‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj) | itipi → iti pi (pts) | paro loko → paraloko (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts) | vipākoti → vipāko ti (pts)
„Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий“”.

“Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:
atha kho evaṁ me → athakho evamme (th) | kassapo evamāha → kassapa evam āha (pts)
“Хотя досточтимый Кассапа и сказал так, всё же я думаю здесь так:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

“Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe…“Есть ли, принц, такое наставление …

atthi, bho kassapa, pariyāyo …pe…“Есть, господин Кассапа, такое наставление…

yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th)
“Каково же оно, принц?”?

“Idha me, bho kassapa, purisā coraṁ āgucāriṁ gahetvā dassenti:
āgucāriṁ → āgu-cāriṁ (pts)
“Вот, господин Кассапа, люди схватили и поставили передо мной вора, совершившего преступление, [и сказали]:
‘ayaṁ te, bhante, coro āgucārī;
ayaṁ te → ayante (bjt, th) | ayaṁ → ayan (pts) | āgucārī → āgu-cārī (pts)
„Перед тобой, господин, вор, совершивший преступление.
imassa yaṁ icchasi, taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.
paṇehīti → vadehīti (sya-all)
Подвергни его такому наказанию, какому хочешь“.
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Я сказал так: ‘tena hi, bho, imaṁ purisaṁ anupahacca chaviñca cammañca maṁsañca nhāruñca aṭṭhiñca aṭṭhimiñjañca jīvitā voropetha, appeva nāmassa jīvaṁ nikkhamantaṁ passeyyāmā’ti.
nhāruñca → nahāruñca (sya-all) | voropetha appeva nāmassa jīvaṁ nikkhamantaṁ passeyyāmāti → voropethāti (bjt) | tena hi → tenahi (th) | appeva nāmassa → appevanāmassa (th)
„Тогда, господа, лишите жизни этого человека, не повредив [у него] ни кожи, ни подкожного покрова, ни мяса, ни жил, ни костей, ни мозга“.
Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā taṁ purisaṁ anupahacca chaviñca …pe… jīvitā voropenti.
paṭissutvā → paṭisuṇitvā (pts) | sādhūti → sādhū ti (bjt) | + → cammañca maṁsañca nhāruñca aṭṭhiñca aṭṭhimiñjañca (bjt) | pe → spelled out in full (pts)
Они согласились со мной, [сказав]: „Хорошо“, — и лишили этого человека жизни, не повредив [у него] ни кожи … ни мозга.
Yadā so āmato hoti, tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
āmato → addhamato (sya-all, pts)
Когда он был [ещё] полумёртв, я сказал так:
‘tena hi, bho, imaṁ purisaṁ uttānaṁ nipātetha, appeva nāmassa jīvaṁ nikkhamantaṁ passeyyāmā’ti.
appeva nāmassa → appevanāmassa (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | appeva nāmassa → app eva nām assa (pts)
„Теперь, господа, положите этого человека на спину — может быть, мы увидим, как выходит из него жизненное начало“.
Te taṁ purisaṁ uttānaṁ nipātenti.Они положили этого человека на спину, Nevassa mayaṁ jīvaṁ nikkhamantaṁ passāma.
nevassa → n eva assa (pts) | nikkhamantaṁ → nikkhamantam (pts)
но мы не увидели, как выходит из него жизненное начало.
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Я сказал так: ‘tena hi, bho, imaṁ purisaṁ avakujjaṁ nipātetha …
tena hi → tenahi (th)
Я сказал так: „Тогда, господа, положите этого человека на живот …
passena nipātetha …положите этого человека на бок … dutiyena passena nipātetha …положите этого человека на другой бок … uddhaṁ ṭhapetha …поставьте этого человека на ноги … omuddhakaṁ ṭhapetha …поставьте этого человека вниз головой … pāṇinā ākoṭetha …ударьте этого человека рукой … leḍḍunā ākoṭetha …
leḍḍunā → leṇḍunā (sya-all) | leṇḍunā → leḍḍunātipi pāṭho (sya-all note)
ударьте этого человека камнем …
daṇḍena ākoṭetha …ударили этого человека палкой … satthena ākoṭetha …ударьте этого человека мечом … odhunātha sandhunātha niddhunātha, appeva nāmassa jīvaṁ nikkhamantaṁ passeyyāmā’ti.
appeva nāmassa → appevanāmassa (th) | appeva nāmassa → app eva nām assa (pts)
потрясите этого человека, растрясите этого человека, вытрясите этого человека — может быть, мы увидим, как выходит из него жизненное начало“.
Te taṁ purisaṁ odhunanti sandhunanti niddhunanti.Они потрясли, растрясли, вытрясли этого человека, Nevassa mayaṁ jīvaṁ nikkhamantaṁ passāma.
passāma → passeyyāma (sya-all) | nevassa → n eva assa (pts)
но мы не увидели, как выходит из него жизненное начало.
Tassa tadeva cakkhu hoti te rūpā, tañcāyatanaṁ nappaṭisaṁvedeti.
cakkhu → cakkhuṁ (sya-all) | tadeva cakkhu → ca tad eva cakkhuṁ (pts) | tañcāyatanaṁ → tañ āyatanaṁ (pts)
У него есть глаз, и [существуют] эти образы, но чувство не ощущает их;
Tadeva sotaṁ hoti te saddā, tañcāyatanaṁ nappaṭisaṁvedeti.
tadeva → tad eva (pts) | tañcāyatanaṁ → tañ āyatanaṁ (pts)
есть ухо, и [существуют] эти звуки, но чувство не ощущает их;
Tadeva ghānaṁ hoti te gandhā, tañcāyatanaṁ nappaṭisaṁvedeti.
tadeva → tad eva (pts) | tañcāyatanaṁ → tañ āyatanaṁ (pts)
есть нос, и [существуют] эти запахи, но чувство не ощущает их;
Sāva jivhā hoti te rasā, tañcāyatanaṁ nappaṭisaṁvedeti.
sāva → sāyeva (bj, sya-all, pts) | sāva → sā yeva (pts) | tañcāyatanaṁ → tañ āyatanaṁ (pts)
есть язык, и [существуют] эти вкусы, но чувство не ощущает их;
Sveva kāyo hoti te phoṭṭhabbā, tañcāyatanaṁ nappaṭisaṁvedeti.
sveva → so yeva (pts) | tañcāyatanaṁ → tañ āyatanaṁ (pts)
есть тело, и [существуют] эти касания, но чувство не ощущает их.
Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:
ayampi → ayam pi (pts)
Таково, господин Кассапа, наставление, и благодаря этому наставлению я думаю:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

2.9. Saṅkhadhamaupamā2.9. Пример с трубачом в раковину

“Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.
upamaṁ te → upamante (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | upamaṁ → upaman (pts)
“Тогда, принц, я приведу тебе сравнение.
Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
upamāya midhekacce → upamāyapidhekacce (bj); upamāyapīdhekacce (sya-all) | midhekacce → p idh ekacce (pts)
Ведь благодаря сравнению некоторые мудрые люди могут понять здесь смысл сказанного.

Bhūtapubbaṁ, rājañña, aññataro saṅkhadhamo saṅkhaṁ ādāya paccantimaṁ janapadaṁ agamāsi.
saṅkhaṁ ādāya → saṅkhamādāya (th) | saṅkhadhamo → saṅkha-dhamo (pts)
Когда-то давно, принц, один [человек], дующий в раковину, взял раковину и пришёл в пограничную страну.
So yena aññataro gāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā majjhe gāmassa ṭhito tikkhattuṁ saṅkhaṁ upalāpetvā saṅkhaṁ bhūmiyaṁ nikkhipitvā ekamantaṁ nisīdi.
yena aññataro → yenaññataro (bj) | upalāpetvā → upaḷāsetvā (sya-all); upaḷāsitvā (pts) | yena → yen (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
Там он приблизился к одному селению, стал посреди селения, трижды протрубил в раковину, положил раковину на землю и сел в стороне.

Atha kho, rājañña, tesaṁ paccantajanapadānaṁ manussānaṁ etadahosi:
etadahosi ambho kassa → etad ahosi kissa (pts) | paccantajanapadānaṁ → paccantajānaṁ (cck: sī.) | manussānaṁ → paccantajānaṁ manussānaṁ (sya-all: sī.) | paccantajanapadānaṁ → paccantajānapadānaṁ (bjt) | atha kho → athakho (th)
И вот, принц, те люди, родившиеся на границе, подумали: „Чей же это звук — столь восхитительный, столь сладкий, столь опьяняющий, столь порабощающий, столь одурманивающий?“
‘ambho kassa nu kho eso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evambandhanīyo evaṁmucchanīyo’ti.
ambho kassa nu kho → etadahosi | kho → etadahosi ‘‘kissa dukho (cck: pī.) | evaṅkamanīyo → evaṁkamanīyo (my, bjt, ms2005) | evambandhanīyo → evaṁbandhanīyo (my) | evambandhanīyo evaṁmucchanīyoti → evaṁbandhanīyo evaṁmucchanīyo ti (bjt) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evambandhanīyo evaṁmucchanīyoti → evaṁrajaniyo evaṁkammaniyo evaṁmadaniyo evaṁbandhaniyo evaṁmuñcaniyoti (th) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evambandhanīyo evaṁmucchanīyoti → evaṁ rajanīyo evaṁ kamanīyo evaṁ madanīyo evaṁ bandhanīyo evaṁ mucchanīyo ti (pts)
„Эй, чей же это звук — столь восхитительный, столь сладкий, столь опьяняющий, столь порабощающий, столь одурманивающий?“
Sannipatitvā taṁ saṅkhadhamaṁ etadavocuṁ:
saṅkhadhamaṁ etadavocuṁ → saṅkha dhammaṁ etad avocuṁ (pts)
И, собравшись, они так сказали этому [человеку], дующему в раковину:
‘ambho, kassa nu kho eso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evambandhanīyo evaṁmucchanīyo’ti.
kassa → kissa (pts) | evaṅkamanīyo → evaṁkamanīyo (my, ms2005) | evambandhanīyo → evaṁbandhanīyo (my) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evambandhanīyo evaṁmucchanīyoti → evaṁ rajanīyo evaṁ kamanīyo evaṁ madanīyo evaṁ bandhanīyo evaṁ mucchanīyo ti (bjt, pts) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evambandhanīyo evaṁmucchanīyoti → evaṁrajaniyo evaṁkammaniyo evaṁmadaniyo evaṁbandhaniyo evaṁmuñcaniyoti (th)
„Эй, чей же это звук — столь восхитительный, столь сладкий, столь опьяняющий, столь порабощающий, столь одурманивающий?“

‘Eso kho, bho, saṅkho nāma yasseso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evambandhanīyo evaṁmucchanīyo’ti.
yasseso → yassa so (sya-all) | evaṅkamanīyo → evaṁkamanīyo (my, ms2005) | evambandhanīyo → evaṁbandhanīyo (my) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evambandhanīyo evaṁmucchanīyoti → evaṁ rajanīyo evaṁ kamanīyo evaṁ madanīyo evaṁ bandhanīyo evaṁ mucchanīyoti (bjt) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evambandhanīyo evaṁmucchanīyoti → evaṁrajaniyo evaṁkammaniyo evaṁmadaniyo evaṁbandhaniyo evaṁmuñcaniyoti (th) | yasseso → yass eso (pts) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evambandhanīyo evaṁmucchanīyoti → evaṁ rajanīyo evaṁ kamanīyo evaṁ madanīyo evaṁ bandhanīyo evaṁ mucchanīyo ti (pts)
„Это, господа, раковина — от неё и звук, столь восхитительный, столь сладкий, столь опьяняющий, столь порабощающий, столь одурманивающий“.

Te taṁ saṅkhaṁ uttānaṁ nipātesuṁ:
saṅkhaṁ uttānaṁ → saṅkhaṁ-uttānaṁ (pts)
Они положили эту раковину на спинку [со словами]:
‘vadehi, bho saṅkha, vadehi, bho saṅkhā’ti.„Говори, уважаемая раковина!“ — Neva so saṅkho saddamakāsi.
neva → n eva (pts) | saddamakāsi → saddam akāsi (pts)
но эта раковина не издала звука.

Te taṁ saṅkhaṁ avakujjaṁ nipātesuṁ, passena nipātesuṁ, dutiyena passena nipātesuṁ, uddhaṁ ṭhapesuṁ, omuddhakaṁ ṭhapesuṁ, pāṇinā ākoṭesuṁ, leḍḍunā ākoṭesuṁ, daṇḍena ākoṭesuṁ, satthena ākoṭesuṁ, odhuniṁsu sandhuniṁsu niddhuniṁsu:
leḍḍunā → leṇḍunā (sya-all) | ākoṭesuṁ → ākotesum (pts) | ṭhapesuṁ → ṭhapesum (pts)
Они положили эту раковину спинкой кверху, положили эту раковину на бок, положили эту раковину на другой бок, поставили эту раковину отверстием кверху, поставили эту раковину отверстием книзу, ударили эту раковину рукой, ударили эту раковину камнем, ударили эту раковину палкой, ударили эту раковину мечом, потрясли эту раковину, растрясли эту раковину, вытрясли эту раковину.
‘vadehi, bho saṅkha, vadehi, bho saṅkhā’ti.„Говори, уважаемая раковина, говори, уважаемая раковина!“ Neva so saṅkho saddamakāsi.
neva → n eva (pts) | saddamakāsi → saddam akāsi (pts)
но эта раковина не издала звука.

Atha kho, rājañña, tassa saṅkhadhamassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | saṅkhadhamassa etadahosi → saṅkha-dhamassa etad ahosi (pts)
Тогда, принц, этот [человек], дующий в раковину, подумал так:
‘yāva bālā ime paccantajanapadā manussā, kathañhi nāma ayoniso saṅkhasaddaṁ gavesissantī’ti.
paccantajanapadā → paccantajānapadā (bj); paccantajā (pts) | paccantajanapadā manussā → paccantajanapadāmanussā (my) | yāva bālā → yāvabālā (bjt) | kathañhi → kathaṁ hi (bjt, pts) | + → kho (th) | saṅkhasaddaṁ → saṅkha-saddaṁ (pts)
„Сколь глупы эти люди, родившиеся на границе! Как ошибочно они стремятся [извлечь] звук из раковины!“
Tesaṁ pekkhamānānaṁ saṅkhaṁ gahetvā tikkhattuṁ saṅkhaṁ upalāpetvā saṅkhaṁ ādāya pakkāmi.
upalāpetvā → upaḷāsetvā (sya-all); upaḷāsitvā (pts)
И на их глазах он поднял раковину, трижды протрубил в раковину и, взяв раковину [с собой], ушёл.

Atha kho, rājañña, tesaṁ paccantajanapadānaṁ manussānaṁ etadahosi:
paccantajanapadānaṁ → paccantajānapadānaṁ (bjt) | atha kho → athakho (th) | paccantajanapadānaṁ → paccantajānaṁ (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
И тогда, принц, эти люди, родившиеся на границе, подумали:
‘yadā kira, bho, ayaṁ saṅkho nāma purisasahagato ca hoti vāyāmasahagato ca vāyusahagato ca, tadāyaṁ saṅkho saddaṁ karoti, yadā panāyaṁ saṅkho neva purisasahagato hoti na vāyāmasahagato na vāyusahagato, nāyaṁ saṅkho saddaṁ karotī’ti.
vāyāmasahagato → vāyosahagato (sya-all, km) | vāyusahagato → vāyosahagato (sya-all, pts) | vāyāmasahagato → vāyosahagato (cck: syā.) | purisasahagato → purisa-sahagato (pts) | vāyāmasahagato → vāyāma-sahagato (pts) | vāyusahagato → vāyo-sahagato (pts) | neva purisasahagato → n eva purisa-sahagato (pts)
„Ведь тогда лишь, когда эта раковина соединена с человеком, и соединена с усилием, и соединена с воздухом, то эта раковина издаёт звук. Когда же эта раковина не соединена с человеком, не соединена с усилием, не соединена с воздухом, то эта раковина не издаёт звука“.

Evameva kho, rājañña, yadāyaṁ kāyo āyusahagato ca hoti usmāsahagato ca viññāṇasahagato ca, tadā abhikkamatipi paṭikkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyampi kappeti, cakkhunāpi rūpaṁ passati, sotenapi saddaṁ suṇāti, ghānenapi gandhaṁ ghāyati, jivhāyapi rasaṁ sāyati, kāyenapi phoṭṭhabbaṁ phusati, manasāpi dhammaṁ vijānāti.
seyyampi → seyyaṁpi (th) | evameva → evam eva (pts) | āyusahagato → āyu-sahagato (pts) | viññāṇasahagato → viññāṇa-sahagato (pts) | abhikkamatipi paṭikkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyampi → abhikkamati pi paṭikkamati pi tiṭṭhati pi nisīdati pi seyyam pi (pts) | cakkhunāpi → cakkhunā pi (pts) | sotenapi → sotena pi (pts) | ghānenapi → ghānena pi (pts) | jivhāyapi → jivhāya pi (pts) | kāyenapi → kāyena pi (pts) | manasāpi → manasā pi (pts)
Так же точно, принц, и это тело — когда соединено с жизнью, и соединено с теплом, и соединено с разумением, то оно идёт вперёд, идёт назад, стоит, сидит, лежит; оно видит глазом образ, слышит ухом звук, обоняет носом запах, вкушает языком вкус, осязает телом касание, распознает разумом явление.
Yadā panāyaṁ kāyo neva āyusahagato hoti, na usmāsahagato, na viññāṇasahagato, tadā neva abhikkamati na paṭikkamati na tiṭṭhati na nisīdati na seyyaṁ kappeti, cakkhunāpi rūpaṁ na passati, sotenapi saddaṁ na suṇāti, ghānenapi gandhaṁ na ghāyati, jivhāyapi rasaṁ na sāyati, kāyenapi phoṭṭhabbaṁ na phusati, manasāpi dhammaṁ na vijānāti.
usmāsahagato → usmāsahagato ca (bj, sya-all, pts) | viññāṇasahagato → viññāṇasahagato ca (bj, sya-all) | āyusahagato → āyusahagato ca (sya-all, pts) | neva āyusahagato → n eva āyu-sahagato ca (pts) | usmāsahagato → usmā-sahagato ca (pts) | viññāṇasahagato → viññāṇa-sahagato (pts) | neva → n eva (pts) | cakkhunāpi → cakkhunā pi (pts) | sotenapi → sotena pi (pts) | ghānenapi → ghānena pi (pts) | jivhāyapi → jivhāya pi (pts) | kāyenapi → kāyena pi (pts) | manasāpi → manasā pi (pts)
Когда же это тело не соединено с жизнью, не соединено с теплом, не соединено с разумением, то оно не идёт вперёд, не идёт назад, не стоит, не сидит, не лежит; оно не видит глазом образ, не слышит ухом звук, не обоняет носом запах, не вкушает языком вкус, не осязает телом касание, не распознает разумом явление.
Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:
imināpi → iminā pi (pts)
Пусть же, принц, благодаря этому наставлению ты подумаешь:
‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | paro loko → paraloko (pts) | vipāko’ti → vipākoti, paṭhamabhāṇavāraṁ (cck: syā.) | itipi → iti pi (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭa-dukkaṭānaṁ (pts) | vipākoti → vipāko ti (pts)
„Существует другой мир, существуют самопроизвольно родившиеся, существует созревший плод добрых и злых действий“”.

“Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:
evaṁ me → evamme (bjt) | + → paṭhamabhāṇavāraṁ (th) | atha kho evaṁ me → athakho evamme (th) | evamāha → evam āha (pts) | evaṁ → evam (pts)
20. “Хотя досточтимый Кассапа и сказал так, всё же я думаю здесь так: „Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“.

“Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe…“Есть ли, принц, такое наставление …

atthi, bho kassapa, pariyāyo …pe…“Есть, господин Кассапа, такое наставление…

yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th)
“Каково же оно, принц?”?

“Idha me, bho kassapa, purisā coraṁ āgucāriṁ gahetvā dassenti:
āgucāriṁ → āgu-cāriṁ (pts)
“Вот, господин Кассапа, люди схватили и поставили передо мной вора, совершившего преступление, [и сказали]:
‘ayaṁ te, bhante, coro āgucārī,
āgucārī → āgu-cārī (pts)
„Перед тобой, господин, вор, совершивший преступление.
imassa yaṁ icchasi, taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.
paṇehīti → vadehīti (sya-all)
Подвергни его такому наказанию, какому хочешь“.
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Я сказал так: ‘tena hi, bho, imassa purisassa chaviṁ chindatha, appeva nāmassa jīvaṁ passeyyāmā’ti.
appeva nāmassa → appevanāmassa (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | appeva nāmassa → app eva nām assa (pts)
„Тогда, господа, срежьте у этого человека кожу — может быть, мы увидим его жизненное начало“.
Te tassa purisassa chaviṁ chindanti.Они срезали у этого человека кожу, Nevassa mayaṁ jīvaṁ passāma.
nevassa → n ev assa (pts)
но мы не увидели его жизненного начала.
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Я сказал так: ‘tena hi, bho, imassa purisassa cammaṁ chindatha, maṁsaṁ chindatha, nhāruṁ chindatha, aṭṭhiṁ chindatha, aṭṭhimiñjaṁ chindatha, appeva nāmassa jīvaṁ passeyyāmā’ti.
nhāruṁ → nahāruṁ (sya-all, pts) | appeva nāmassa → appevanāmassa (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | aṭṭhimiñjaṁ → aṭṭhi-miñjaṁ (pts) | appeva nāmassa → app eva nām assa (pts)
„Тогда, господа, срежьте у этого человека подкожный покров, срежьте у этого человека мясо, срежьте у этого человека жилы, срежьте у этого человека кости, срежьте у этого человека мозг — может быть, мы увидим его жизненное начало“.
Te tassa purisassa aṭṭhimiñjaṁ chindanti, nevassa mayaṁ jīvaṁ passeyyāma.
passeyyāma → passāma (bj, sya-all) | passeyyāma ayampi → passāma ayam pi (pts) | + → cammaṁ chindanti (bjt) | aṭṭhimiñjaṁ → aṭṭhi-miñjaṁ (pts) | nevassa → n ev assa (pts)
Они срезали у этого человека мозг, но мы не увидели его жизненного начала.
Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:
ayampi → ayam pi (pts)
Таково, господин Кассапа, наставление, и благодаря этому наставлению я думаю:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“”.

2.10. Aggikajaṭilaupamā2.10. Пример с аскетом-огнепоклонником

“Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.
upamaṁ te → upamante (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | upamaṁ → upaman (pts)
“Тогда, принц, я приведу тебе сравнение.
Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
upamāya midhekacce → upamāyapi idhekacce (bj); upamāyapīdhekacce (sya-all) | midhekacce → pi idh ekacce (pts)
Ведь благодаря сравнению некоторые мудрые люди могут понять здесь смысл сказанного.

Bhūtapubbaṁ, rājañña, aññataro aggiko jaṭilo araññāyatane paṇṇakuṭiyā sammati.
sammati → vasati (bj, pts1ed) | aññataro → (pts) | sammati → vasati (pts) | sammati → vasati (cck: sī. pī.) | sammati → vasati (sya-all: sī.) | paṇṇakuṭiyā sammati → paṇṇa-kuṭiyā vasati (pts)
Когда-то давно, принц, поклоняющийся огню аскет жил в лесной обители в шалаше из листвы.
Atha kho, rājañña, aññataro janapade sattho vuṭṭhāsi.
sattho → satthavāso (sya-all, km) | janapade sattho → janapado satthavāso (sya-all, km); janapadapadeso (pts1ed) | janapade sattho → janapadapadeso (pts) | sattho → sattho janapadapadesā (cck: sī.); janapado satthavāso (cck: syā.); janapadapadeso (cck: pī.) | satthavāso → janapadapadeso (sya-all: sī.) | atha kho → athakho (th) | janapade sattho → janapada-padeso (pts)
И вот, принц, там остановились [люди] из одной области.
Atha kho so sattho tassa aggikassa jaṭilassa assamassa sāmantā ekarattiṁ vasitvā pakkāmi.
sattho → satthavāso (sya-all) | sattho → satthavāso (cck: syā.) | atha kho → athakho (th) | ekarattiṁ → eka-rattiṁ (pts)
И их предводитель, проведя одну ночь близ жилья этого аскета, поклоняющегося огню, отправился дальше.
Atha kho, rājañña, tassa aggikassa jaṭilassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
И тогда, принц, этот аскет, поклоняющийся огню, подумал так:
‘yannūnāhaṁ yena so satthavāso tenupasaṅkameyyaṁ, appeva nāmettha kiñci upakaraṇaṁ adhigaccheyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | appeva nāmettha → appevanāmettha (bjt, th) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | satthavāso tenupasaṅkameyyaṁ appeva nāmettha → sattha-vāso ten upasaṁkameyyaṁ app eva nām ettha (pts) | adhigaccheyyanti → adhigaccheyyan ti (pts)
„Если сейчас я приближусь к этому жилищу предводителя, то, может быть, найду там что-нибудь полезное“.

Atha kho so aggiko jaṭilo kālasseva vuṭṭhāya yena so satthavāso tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā addasa tasmiṁ satthavāse daharaṁ kumāraṁ mandaṁ uttānaseyyakaṁ chaḍḍitaṁ.
satthavāso → satthavāho (bj) | satthavāse → satthavāhe (bj) | mandaṁ → maṇḍaṁ (sya-all) | atha kho → athakho (th) | kālasseva → kālass eva (pts) | satthavāso tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → sattha-vāso ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | uttānaseyyakaṁ → uttāna-seyyakaṁ (pts)
И вот этот аскет, поклоняющийся огню, поднявшись утром, приблизился к этому жилищу предводителя и, приблизившись, увидел брошенного в этом жилище предводителя маленького несмышлёного мальчика, лежащего на спине.
Disvānassa etadahosi:
disvānassa etadahosi → disvān assa etad ahosi (pts)
Увидев его, он подумал так:
‘na kho me taṁ patirūpaṁ yaṁ me pekkhamānassa manussabhūto kālaṅkareyya;
kālaṅkareyya → kālakareyya (bj) | patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all) | patirūpaṁ yaṁ → paṭirūpaṁ yam (pts) | me taṁ → metaṁ (bjt) | yaṁ me → yamme (bjt) | kālaṅkareyya → kālaṁ kareyya (th) | kālaṅkareyya → kālaṁkareyya (ms2005) | manussabhūto kālaṅkareyya → manussa-bhūto kālaṁ kareyya (pts)
„Не подобает, чтобы на моих глазах окончило [свои] дни человеческое существо.
yannūnāhaṁ imaṁ dārakaṁ assamaṁ netvā āpādeyyaṁ poseyyaṁ vaḍḍheyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | vaḍḍheyyanti → vaḍḍheyyan ti (pts)
Поэтому сейчас я отнесу этого мальчика в обитель, позабочусь [о нем], выкормлю и взращу его“.
Atha kho so aggiko jaṭilo taṁ dārakaṁ assamaṁ netvā āpādesi posesi vaḍḍhesi.
netvā → ānetvā (pts) | atha kho → athakho (th)
И вот этот аскет, поклоняющийся огню, отнёс этого мальчика в обитель, позаботился [о нем], выкормил и взрастил его.

Yadā so dārako dasavassuddesiko vā hoti dvādasavassuddesiko vā, atha kho tassa aggikassa jaṭilassa janapade kañcideva karaṇīyaṁ uppajji.
hoti → ahosi (?) | kañcideva → kiñcideva (bj, sya-all, pts) | atha kho tassa → ath assa (pts) | hoti → ahosi (cck: ?) | atha kho → athakho (th) | kañcideva → kiñcid eva (pts)
Однажды, когда этому мальчику было десять лет или двенадцать лет, у этого аскета, поклоняющегося огню, случилось какое-то дело в той стране.
Atha kho so aggiko jaṭilo taṁ dārakaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
И вот этот аскет, поклоняющийся огню, так сказал этому мальчику:
‘icchāmahaṁ, tāta, janapadaṁ gantuṁ;
janapadaṁ → nagaraṁ (mr) | janapadaṁ → nagaraṁ (cck: ka.) | icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts)
„Дорогой! Я хочу отправиться в страну — присматривай же за огнём,
aggiṁ, tāta, paricareyyāsi.
tāta → (pts)
чтобы огонь у тебя не угас.
Mā ca te aggi nibbāyi.Чтобы огонь у тебя не угас. Sace ca te aggi nibbāyeyya, ayaṁ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṁ araṇisahitaṁ, aggiṁ nibbattetvā aggiṁ paricareyyāsī’ti.
araṇisahitaṁ → araṇīsahitaṁ (bj) | ca → va (sya-all, pts) | ca → saceca (bj: sīmu, __i__) | araṇīsahitaṁ → araṇi (bj: sīmu, __i__) | araṇisahitaṁ → araṇi-sahitaṁ (pts)
Если огонь у тебя угаснет, то вот топорик, вот топливо, вот куски дерева, так что, разжегши огонь, ты сможешь [снова] присматривать за огнём“.
Atha kho so aggiko jaṭilo taṁ dārakaṁ evaṁ anusāsitvā janapadaṁ agamāsi.
atha kho → athakho (th) | evaṁ → evam (pts)
И вот этот аскет, поклоняющийся огню, наставив таким образом этого мальчика, отправился в страну.

Tassa khiḍḍāpasutassa aggi nibbāyi.
khiḍḍāpasutassa → khiḍḍā-pasutassa (pts)
А у того, увлечённого играми, огонь угас.
Atha kho tassa dārakassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
И тогда этот мальчик подумал:
‘pitā kho maṁ evaṁ avaca:„Ведь отец сказал мне так: “aggiṁ, tāta, paricareyyāsi.‘Присматривай за огнём, дорогой, Mā ca te aggi nibbāyi.чтобы огонь у тебя не угас. Sace ca te aggi nibbāyeyya, ayaṁ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṁ araṇisahitaṁ, aggiṁ nibbattetvā aggiṁ paricareyyāsī”ti.
araṇisahitaṁ → araṇīsahitaṁ (bj) | ca → va (sya-all, pts) | araṇīsahitaṁ → araṇi (bj: sīmu, __i__) | paricareyyāsīti → paricareyyāsī ti (ms2005)
Если огонь у тебя угаснет, то вот топорик, вот топливо, вот куски дерева, так что, разжегши огонь, ты сможешь [снова] присматривать за огнём’.
Yannūnāhaṁ aggiṁ nibbattetvā aggiṁ paricareyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | paricareyyanti → paricareyyan ti (pts)
Поэтому сейчас я разожгу огонь и смогу [снова] присматривать за огнём“.

Atha kho so dārako araṇisahitaṁ vāsiyā tacchi:
araṇisahitaṁ → araṇīsahitaṁ (bj) | atha kho → athakho (th) | araṇisahitaṁ → araṇi-sahitaṁ (pts)
И вот этот мальчик ударил по кускам дерева топориком [со словами]:
‘appeva nāma aggiṁ adhigaccheyyan’ti.
appeva nāma → appevanāma (th) | appeva → app eva (pts) | adhigaccheyyanti → adhigaccheyyan ti (pts)
„Может быть так я добуду огонь“, —
Neva so aggiṁ adhigacchi.
neva → n eva (pts)
но он не добыл огня.

Araṇisahitaṁ dvidhā phālesi, tidhā phālesi, catudhā phālesi, pañcadhā phālesi, dasadhā phālesi, satadhā phālesi, sakalikaṁ sakalikaṁ akāsi, sakalikaṁ sakalikaṁ karitvā udukkhale koṭṭesi, udukkhale koṭṭetvā mahāvāte opuni:
opuni → opuṇi (bj); ophuni (sya-all, km, mr) | satadhā → vīsatidhā (sya-all, km) | araṇisahitaṁ → araṇīsahitaṁ (bj) | opuni appeva nāma → opuṇi appevanāma (bj); ophuni appevanāma (sya-all) | koṭṭesi → koṭṭhesi (pts) | koṭṭetvā → koṭṭhetvā (pts) | satadhā → vīsatidhā (cck: syā.) | opuni → ophuni (cck: syā. ka.) | vīsatidhā → satadhā (sya-all: sī) | koṭṭesi → koṭesi (th) | koṭṭetvā → koṭetvā (th) | araṇisahitaṁ → araṇi-sahitaṁ (pts) | koṭṭetvā mahāvāte → koṭṭhetvā mahā-vāte (pts)
Он расколол куски дерева надвое, расколол натрое, расколол на четыре части, расколол на пять частей, расколол на десять частей, расколол на сто частей, раздробил на мелкие кусочки; раздробив на мелкие кусочки, размолол в ступке; размолов в ступке, развеял [их] по ветру [со словами]:
‘appeva nāma aggiṁ adhigaccheyyan’ti.
appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | appeva → app eva (pts) | adhigaccheyyanti → adhigaccheyyan ti (pts)
„Может быть так я добуду огонь“, —
Neva so aggiṁ adhigacchi.
neva → n eva (pts)
но он не добыл огня.

Atha kho so aggiko jaṭilo janapade taṁ karaṇīyaṁ tīretvā yena sako assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ dārakaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Между тем этот аскет, поклоняющийся огню, исполнив то дело в стране, приблизился к своей обители и, приблизившись, так сказал этому мальчику:
‘kacci te, tāta, aggi na nibbuto’ti?
na → (sya-all) | na nibbutoti → nibbuto ti (pts)
„Почему, дорогой, у тебя угас огонь?“
‘Idha me, tāta, khiḍḍāpasutassa aggi nibbāyi.
khiḍḍāpasutassa → khiḍḍā-pasutassa (pts)
‘„У меня, дорогой, угас огонь, когда я был увлечён играми.
Tassa me etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
Тогда я подумал:
“pitā kho maṁ evaṁ avaca aggiṁ, tāta, paricareyyāsi.‘Ведь отец сказал мне так: “Присматривай за огнём, дорогой, Mā ca te, tāta, aggi nibbāyi.
tāta → (pts)
чтобы огонь у тебя не угас.
Sace ca te aggi nibbāyeyya, ayaṁ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṁ araṇisahitaṁ, aggiṁ nibbattetvā aggiṁ paricareyyāsīti.
ca → va (sya-all, pts) | vāsī → vāsi (bjt) | araṇisahitaṁ → araṇīsahitaṁ (bjt) | paricareyyāsīti → paricareyyāsī ti (bjt) | araṇisahitaṁ → araṇi-sahitaṁ (pts)
Если огонь у тебя угаснет, то вот топорик, вот топливо, вот куски дерева, так что, разжегши огонь, ты сможешь [снова] присматривать за огнём” ’.
Yannūnāhaṁ aggiṁ nibbattetvā aggiṁ paricareyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | paricareyyanti → paricareyyan ti (ms2005, pts) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts)
Поэтому сейчас я разожгу огонь и смогу [снова] присматривать за огнём.
Atha khvāhaṁ, tāta, araṇisahitaṁ vāsiyā tacchiṁ:
araṇisahitaṁ → araṇīsahitaṁ (bj) | atha khvāhaṁ → athakhohaṁ (sya-all) | khvāhaṁ → kho ahaṁ (pts) | araṇisahitaṁ → araṇi-sahitaṁ (pts)
И вот, дорогой, я ударил по кускам дерева топориком [со словами]: —
“appeva nāma aggiṁ adhigaccheyyan”ti.
appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | adhigaccheyyanti → adhigaccheyyan ti (ms2005, pts) | appeva → app eva (pts)
‘Может быть так я добуду огонь’,
Nevāhaṁ aggiṁ adhigacchiṁ.
nevāhaṁ → n evāhaṁ (pts)
но не добыл огня.
Araṇisahitaṁ dvidhā phālesiṁ, tidhā phālesiṁ, catudhā phālesiṁ, pañcadhā phālesiṁ, dasadhā phālesiṁ, satadhā phālesiṁ, sakalikaṁ sakalikaṁ akāsiṁ, sakalikaṁ sakalikaṁ karitvā udukkhale koṭṭesiṁ, udukkhale koṭṭetvā mahāvāte opuniṁ:
araṇisahitaṁ → araṇīsahitaṁ (bj) | opuniṁ appeva nāma → ophuṇiṁ appevanāma (bj); ophuniṁ appevanāma (sya-all) | satadhā → vīsatidhā (sya-all) | koṭṭesiṁ → koṭṭhesiṁ (pts) | koṭṭetvā → koṭṭhetvā (pts) | koṭṭesiṁ → koṭesiṁ (th) | koṭṭetvā → koṭetvā (th) | araṇisahitaṁ → araṇi-sahitaṁ (pts) | phālesiṁ → phālesim (pts) | koṭṭetvā mahāvāte → koṭṭhetvā mahā-vāte (pts)
Я расколол куски дерева надвое, расколол натрое, расколол на четыре части, расколол на пять частей, расколол на десять частей, расколол на сто частей, раздробил на мелкие кусочки; раздробив на мелкие кусочки, размолол в ступке; размолов в ступке, рассеял [их] по ветру [со словами]:
“appeva nāma aggiṁ adhigaccheyyan”ti.
appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | adhigaccheyyanti → adhigaccheyyan ti (ms2005, pts) | appeva → app eva (pts)
‘Может быть так я добуду огонь’, —
Nevāhaṁ aggiṁ adhigacchin’ti.
nevāhaṁ → n evāhaṁ (pts) | adhigacchinti → adhigacchin ti (pts)
но я не добыл огня“.
Atha kho tassa aggikassa jaṭilassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
И тогда этот аскет, поклоняющийся огню, подумал так:
‘yāva bālo ayaṁ dārako abyatto, kathañhi nāma ayoniso aggiṁ gavesissatī’ti.
kathañhi → kathaṁ hi (bjt) | gavesissatīti → gavesissatī ti (bjt) | abyatto kathañhi → avyatto kathaṁ hi (pts)
„Сколь глуп и неразумен этот мальчик! Как ошибочно он стремится [добыть] огонь!“

Tassa pekkhamānassa araṇisahitaṁ gahetvā aggiṁ nibbattetvā taṁ dārakaṁ etadavoca:
araṇisahitaṁ → araṇīsahitaṁ (bj) | araṇisahitaṁ → araṇi-sahitaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И на его глазах он взял куски дерева, разжёг огонь и сказал этому мальчику:
‘evaṁ kho, tāta, aggi nibbattetabbo.„Вот так, дорогой, следует разжигать огонь, Na tveva yathā tvaṁ bālo abyatto ayoniso aggiṁ gavesī’ti.
gavesīti → gavesīssatī ti (bj); gavesissasīti (sya-all) | gavesīti evameva → gavesissasīti evam eva (pts) | na tveva → natveva (bjt) | tveva → tv eva (pts) | abyatto → avyatto (pts)
а не так, как ты, глупый и неразумный, ошибочно стремился [добыть] его“.
Evameva kho tvaṁ, rājañña, bālo abyatto ayoniso paralokaṁ gavesissasi.
gavesissasi paṭinissajjetaṁ → gavesasi paṭinissajj etaṁ (pts) | evameva → evam eva (pts) | abyatto → avyatto (pts)
Точно так же и ты, принц, глупый и неразумный, ошибочно стремишься [найти] другой мир.
Paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ; paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ.
paṭinissajjetaṁ → paṭinissajj etaṁ (pts) | diṭṭhigataṁ paṭinissajjetaṁ → diṭṭhi-gataṁ paṭinissajj etaṁ (pts) | diṭṭhigataṁ → diṭṭhi-gataṁ (pts)
Откажись, принц, от этого порочного ложного взгляда! Откажись, принц, от этого порочного ложного взгляда!
Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.
dīgharattaṁ → dīgha-rattaṁ (pts)
Да не постигнет тебя надолго бедствие и боль!”

“Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṁ sakkomi idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjituṁ.
sakkomi → sayhāmi (bj: PTS) | atha kho → athakho (th) | evamāha → evam āha (pts) | nevāhaṁ sakkomi → n evāhaṁ sayhāmi (pts) | diṭṭhigataṁ → diṭṭhi-gataṁ (pts)
“Хотя досточтимый Кассапа и говорит так, всё же я не могу отказаться от этого порочного ложного взгляда.
Rājāpi maṁ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi:
rājāpi → rājā pi (pts) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | tirorājānopi → tiro-rājāno pi (pts)
Ведь царь Косалы Пасенади и другие цари знают обо мне:
‘pāyāsi rājañño evaṁvādī evaṁdiṭṭhī:
pāyāsi rājañño → pāyāsirājañño (bjt) | evaṁvādī evaṁdiṭṭhī → evaṁ-vādī evaṁ-diṭṭhī (pts)
„Принц Паяси [придерживается] такого учения, такого взгляда:
“itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”’ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj) | vipākoti → vipāko ti (bjt, ms2005)
‘Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий’“.
Sacāhaṁ, bho kassapa, idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro:
idaṁ → imaṁ (pts) | diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi → diṭṭhi-gataṁ paṭinissajjissāṁi (pts)
Если же я, господин Кассапа, откажусь от этого порочного ложного взгляда, то обо мне будут говорить:
‘yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhī’ti.
abyatto duggahitagāhīti → yāvaabyatto duggahitaggāhīti (bj) | yāva bālo → yāvabālo (bjt) | abyatto duggahitagāhīti → avyatto duggahīta-gāhī ti (pts)
„Сколь глуп и неразумен принц Паяси, владеющий плохо усвоенным [знанием]“.
Kopenapi naṁ harissāmi, makkhenapi naṁ harissāmi, palāsenapi naṁ harissāmī”ti.
palāsenapi → paḷāsenapi (sya-all, pts) | harissāmīti → harissāmī ti (bjt) | kopenapi → kopena pi (pts) | makkhenapi → makkhena pi (pts) | palāsenapi → paḷāsena pi (pts)
Пусть в гневе, но я буду придерживаться этого; пусть скрывая [истину], но я буду придерживаться этого; пусть в злонамеренности, но я буду придерживаться этого!”

2.11. Dvesatthavāhaupamā2.11. Пример с двумя караванами

“Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.
upamaṁ te → upamante (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | upamaṁ → upaman (pts)
“Тогда, принц, я приведу тебе сравнение.
Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
upamāya midhekacce → upamāyapidhekacce (bj); upamāyapīdhekacce (sya-all) | midhekacce → p idh ekacce (pts)
Ведь благодаря сравнению некоторые мудрые люди могут понять здесь смысл сказанного.

Bhūtapubbaṁ, rājañña, mahāsakaṭasattho sakaṭasahassaṁ puratthimā janapadā pacchimaṁ janapadaṁ agamāsi.
mahāsakaṭasattho → mahā sakaṭa-sattho (pts)
Когда-то давно, принц, большой караван повозок из тысячи повозок двигался из восточной страны в западную страну.
So yena yena gacchi, khippaṁyeva pariyādiyati tiṇakaṭṭhodakaṁ haritakapaṇṇaṁ.
gacchi khippaṁyeva → gacchati khippameva (bj, pts) | so yena yena gacchi → soyeva gacchati (sya-all) | tiṇakaṭṭhodakaṁ → tiṇaṁ kaṭṭhodakaṁ (sya-all) | haritakapaṇṇaṁ → haritakavaṇṇam (pts) | haritakapaṇṇaṁ → haritakavantaṁ (sya-all: sī.) | gacchi khippaṁyeva → gacchati khippam eva (pts) | tiṇakaṭṭhodakaṁ haritakapaṇṇaṁ → tiṇa-kaṭṭhodakaṁ haritaka-vaṇṇam (pts)
И по мере того как шёл, он быстро поглощал траву, топливо, воду, листья зелени.
Tasmiṁ kho pana satthe dve satthavāhā ahesuṁ eko pañcannaṁ sakaṭasatānaṁ, eko pañcannaṁ sakaṭasatānaṁ.
sakaṭasatānaṁ → sakaṭa-satānaṁ (pts)
А в этом караване было два вожака каравана — один над пятьюстами повозками и другой над пятьюстами повозками.
Atha kho tesaṁ satthavāhānaṁ etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
И вот эти вожаки каравана подумали так:
‘ayaṁ kho mahāsakaṭasattho sakaṭasahassaṁ;
kho → kho pana (bj) | mahāsakaṭasattho → pana mahā sakaṭasattho (pts) | mahāsakaṭasattho sakaṭasahassaṁ → pana mahā sakaṭa-sattho sakaṭa-sahassaṁ (pts)
„Ведь это большой караван повозок из тысячи повозок.
te mayaṁ yena yena gacchāma, khippameva pariyādiyati tiṇakaṭṭhodakaṁ haritakapaṇṇaṁ.
mayaṁ → mayā (bj) | tiṇakaṭṭhodakaṁ → tiṇaṁ kaṭṭhodakaṁ (sya-all) | haritakapaṇṇaṁ yannūna → haritakavaṇṇaṁ yan nūna (pts) | khippameva → khippam eva (pts) | tiṇakaṭṭhodakaṁ haritakapaṇṇaṁ → tiṇa-kaṭṭhodakaṁ haritaka-vaṇṇaṁ (pts)
И по мере того как мы идём, он быстро поглощает траву, топливо, воду, листья зелени.
Yannūna mayaṁ imaṁ satthaṁ dvidhā vibhajeyyāma—
yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts)
Что если мы теперь разделим этот караван надвое — по пятьсот повозок в каждой части“.
ekato pañca sakaṭasatāni ekato pañca sakaṭasatānī’ti.
sakaṭasatāni ekato pañca sakaṭasatānīti → sakaṭa satāni (pts)
И они разделили этот караван надвое —
Te taṁ satthaṁ dvidhā vibhajiṁsu ekato pañca sakaṭasatāni, ekato pañca sakaṭasatāni.
vibhajiṁsu → vibhajesuṁ (mr) | vibhajiṁsu → vibhajesuṁ (cck: ka.) | sakaṭasatāni → sakaṭa-satāni (pts) | sakaṭasatāni → sakaṭa satāni (pts)
пятьсот повозок в одной части, пятьсот повозок в другой части.

Eko satthavāho bahuṁ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca āropetvā satthaṁ payāpesi.
payāpesi → pāyāpesi (pts1ed) | eko → eko tāva (bj, sya-all, pts) | payāpesi dvīhatīhapayāto → pāyāpesi dvīhatīhapāyāto (pts) | payāpesi → pāyāpesi (cck: sī. pī.) | tiṇañca kaṭṭhañca udakañca → tiṇañ ca kaṭṭhañ ca udakañ ca (pts)
И один вожак каравана, погрузив [на повозки] много травы, топлива и воды, отправил караван в путь.
Dvīhatīhapayāto kho pana so sattho addasa purisaṁ kāḷaṁ lohitakkhaṁ sannaddhakalāpaṁ kumudamāliṁ allavatthaṁ allakesaṁ kaddamamakkhitehi cakkehi bhadrena rathena paṭipathaṁ āgacchantaṁ, disvā etadavoca:
lohitakkhaṁ → lohitakkhiṁ (sya-all, km, pts1ed) | dvīhatīhapayāto → dvīhatīhaṁ payāto (bj) | bhadrena → bhaddena (bj) | lohitakkhaṁ sannaddhakalāpaṁ kumudamāliṁ → lohitakkhiṁ āsannaddhakalāpaṁ kumudamālaṁ (sya-all) | lohitakkhaṁ sannaddhakalāpaṁ → lohitakkhiṁ apanaddhakalāpaṁ (pts) | bhadrena rathena → gadrabharathena (pts) | lohitakkhaṁ → lohitakkhiṁ (cck: syā.) | sannaddhakalāpaṁ → āsannaddhakalāpaṁ (cck: syā.) | dvīhatīhapayāto → dvīha-tīha-pāyāto (pts) | lohitakkhaṁ sannaddhakalāpaṁ kumudamāliṁ allavatthaṁ → lohitakkhiṁ apanaddha-kalāpaṁ kumuda-māliṁ alla-vatthaṁ (pts) | kaddamamakkhitehi → kaddama-makkhitehi (pts) | bhadrena rathena → gadrabha-rathena (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И на второй день или третий день пути этот [вожак] каравана увидел, как с противоположной стороны приближается человек — темнокожий, с красными глазами, вооружённый колчаном, в венке из лотосов, с влажными одеждами и влажными волосами, на [запряжённой] ослами повозке, колеса которой запачкались в грязи. Видя [его], он сказал:
‘kuto, bho, āgacchasī’ti?„Откуда идёшь, господин?“

‘Amukamhā janapadā’ti.
janapadāti → janapadā ti (pts)
„Из той страны“.

‘Kuhiṁ gamissasī’ti?„Куда ты идёшь?“

‘Amukaṁ nāma janapadan’ti.
janapadanti → janapadan ti (pts)
„В ту страну“.

‘Kacci, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho’ti?
abhippavuṭṭhoti → abhippavaṭṭo ti (pts) | abhippavuṭṭhoti → abhippavuṭṭho ti (bjt) | mahāmegho abhippavuṭṭhoti → mahā-megho abhippavaṭṭo ti (pts)
„Что, господин, в чаще прошёл недавно сильный дождь?“

‘Evaṁ, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho, āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca.
bahu → bahuṁ (sya-all) | abhippavuṭṭho → abhippavaṭṭo (pts) | + → kho (bjt, pts) | mahāmegho abhippavuṭṭho → mahā-megho abhippavaṭṭo (pts) | bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca → bahuṁ tiṇañ ca kaṭṭhañ ca udakañ ca (pts)
„Да, господин, в чаще прошёл недавно сильный дождь, дороги политы водой, [там] много травы, топлива и воды.
Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṁ sīghaṁ gacchatha, mā yoggāni kilamitthā’ti.
kilamitthāti → kilamethāti (bj, pts) | sīghaṁ sīghaṁ → sīghasīghaṁ (bjt) | lahubhārehi → lahu-bhārehi (pts)
Сбрось же, господин, [припасённую] прежде траву, топливо и воду, двигайся быстрей с легко нагруженными повозками и не изнуряй упряжных животных“.

Atha kho so satthavāho satthike āmantesi:
atha kho → athakho (th)
И тогда этот вожак каравана обратился к возничим:
‘ayaṁ, bho, puriso evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
„Вот что, господа, говорит этот человек:
“purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho, āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca.
bahu → bahuṁ (sya-all) | abhippavuṭṭho → abhippavaṭṭo (pts) | abhippavuṭṭho → abhippavaṭṭho (bj: PTS)
‘В чаще прошёл недавно сильный дождь, дороги политы водой, [там] много травы, топлива и воды.
Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṁ sīghaṁ gacchatha, mā yoggāni kilamitthā”ti.
kilamitthāti → kilamethāti (bj, pts) | sīghaṁ sīghaṁ → sīghasīghaṁ (bjt) | kilamitthāti → kilamitthā ti (ms2005) | lahubhārehi → lahu-bhārehi (pts)
Сбрось же, господин, [припасённую] прежде траву, топливо и воду, двигайся быстрей с легко нагруженными повозками и не изнуряй упряжных животных’. —
Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi satthaṁ payāpethā’ti.
payāpethāti evaṁ bhoti → pāyāpethāti evam bho ti (pts) | lahubhārehi → lahu-bhārehi (pts)
Сбросьте же, господа, [припасённую] прежде траву, топливо и воду и отправьте караван в путь с легко нагруженными повозками“.

‘Evaṁ, bho’ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā chaḍḍetvā purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni lahubhārehi sakaṭehi satthaṁ payāpesuṁ.
payāpesuṁ → pāyāpesuṁ (pts) | evaṁ bhoti → evam bho ti (pts) | lahubhārehi → lahu-bhārehi (pts)
„Хорошо, господин!“ — согласились эти возничие с вожаком каравана, сбросили [припасённую] прежде траву, топливо и воду и отправили караван в путь с легко нагруженными повозками.

Te paṭhamepi satthavāse na addasaṁsu tiṇaṁ vā kaṭṭhaṁ vā udakaṁ vā.
paṭhamepi satthavāse → paṭhame pi sattha-vāse (pts)
Но на первой стоянке каравана они не увидали ни травы, ни топлива, ни воды,
Dutiyepi satthavāse …
dutiyepi → dutiye pi sattha-vāse tatiye pi (pts)
И на второй стоянке …
tatiyepi satthavāse …И на третьей стоянке … catutthepi satthavāse …
catutthepi satthavāse → catutthe pi sattha-vāse (pts)
И на четвёртой стоянке …
pañcamepi satthavāse …
pañcamepi satthavāse → pañcame pi sattha-vāse (pts)
И на пятой стоянке …
chaṭṭhepi satthavāse …
chaṭṭhepi satthavāse → chaṭṭhe pi sattha-vāse (pts)
И на шестой стоянке …
sattamepi satthavāse na addasaṁsu tiṇaṁ vā kaṭṭhaṁ vā udakaṁ vā.
sattamepi satthavāse → sattame pi sattha-vāse (pts)
И на седьмой стоянке каравана не увидели ни травы, ни топлива, ни воды —
Sabbeva anayabyasanaṁ āpajjiṁsu.
āpajjiṁsu ye ca → āpajjiṁsuyeva (sya-all) | sabbeva → sabbe va (th) | sabbeva anayabyasanaṁ → sabbe va anaya-vyasanaṁ (pts)
и всех их постигло горе и погибель.
Ye ca tasmiṁ satthe ahesuṁ manussā vā pasū vā, sabbe so yakkho amanusso bhakkhesi.
sabbe → sabbe va (sya-all)
И всех людей и животных этого каравана пожрал яккха — нечеловеческое существо, —
Aṭṭhikāneva sesāni.
sesāni → sesesi (bj) | aṭṭhikāneva sesāni → aṭṭhikān eva sesesi (pts) | sesāni → sesesi (sya-all: sī.)
и оставил от них лишь кости.

Yadā aññāsi dutiyo satthavāho:Между тем другой вожак каравана подумал: ‘bahunikkhanto kho, bho, dāni so sattho’ti bahuṁ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca āropetvā satthaṁ payāpesi.
bahunikkhanto kho bho dāni → bahunikkhantaro khodāni (sya-all) | bho → (pts) | payāpesi dvīhatīhapayāto → pāyāpesi dvīhatīhapāyāto (pts) | bahunikkhanto → bahu-nikkhanto (pts) | satthoti → sattho ti (pts) | tiṇañca kaṭṭhañca udakañca → tiṇañ ca kaṭṭhañ ca udakañ ca (pts)
„Давно уже тот караван вышел в путь“, — погрузил на повозки много травы, топлива и воды и отправил караван в путь.
Dvīhatīhapayāto kho pana so sattho addasa purisaṁ kāḷaṁ lohitakkhaṁ sannaddhakalāpaṁ kumudamāliṁ allavatthaṁ allakesaṁ kaddamamakkhitehi cakkehi bhadrena rathena paṭipathaṁ āgacchantaṁ, disvā etadavoca:
dvīhatīhapayāto → dvīhatīhaṁ payāto (bj) | pana so → paneso (bj, pts) | bhadrena → bhaddena (bj) | lohitakkhaṁ sannaddhakalāpaṁ kumudamāliṁ → lohitakkhiṁ āsannaddhakalāpaṁ kumudamālaṁ (sya-all) | lohitakkhaṁ sannaddhakalāpaṁ → lohitakkhiṁ apanaddhakalāpaṁ (pts) | bhadrena rathena → gadrabharathena (pts) | dvīhatīhapayāto → dvīha-tīha-pāyāto (pts) | pana so → pan eso (pts) | lohitakkhaṁ sannaddhakalāpaṁ kumudamāliṁ allavatthaṁ → lohitakkhiṁ apanaddha-kalāpaṁ kumuda-māliṁ alla-vatthaṁ (pts) | kaddamamakkhitehi → kaddama-makkhitehi (pts) | bhadrena rathena → gadrabha-rathena (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И на второй день или третий день пути этот [вожак] каравана увидел, как с противоположной стороны приближается человек — темнокожий, с красными глазами, вооружённый колчаном, в венке из лотосов, с влажными одеждами и влажными волосами, на [запряжённой] ослами повозке, колеса которой запачкались в грязи. Видя [его], он сказал:
‘kuto, bho, āgacchasī’ti?
āgacchasīti → āgacchasī ti (bjt)
„Откуда идёшь, господин?“

‘Amukamhā janapadā’ti.
janapadāti → janapadā ti (pts)
„Из той страны“.

‘Kuhiṁ gamissasī’ti?
gamissasīti → gamissasī ti (bjt)
„Куда ты идёшь?“

‘Amukaṁ nāma janapadan’ti.
janapadanti → janapadan ti (pts)
„В ту страну“.

‘Kacci, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho’ti?
abhippavuṭṭhoti → abhippavaṭṭo ti (pts) | abhippavuṭṭhoti → abhippavuṭṭho ti (bjt) | mahāmegho abhippavuṭṭhoti → mahā-megho abhippavaṭṭo ti (pts)
„Что, господин, в чаще прошёл недавно сильный дождь?“

‘Evaṁ, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho. Āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca.
bahu → bahuṁ (sya-all) | abhippavuṭṭho → abhippavaṭṭo (pts) | abhippavuṭṭho → abhippavaṭṭho (bj: PTS) | + → kho (bjt) | mahāmegho abhippavuṭṭho → mahā-megho abhippavaṭṭo (pts) | bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca → bahuṁ tiṇañ ca kaṭṭhañ ca udakañ ca (pts)
„Да, господин, в чаще прошёл недавно сильный дождь, дороги политы водой, [там] много травы, топлива и воды.
Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṁ sīghaṁ gacchatha, mā yoggāni kilamitthā’ti.
kilamitthāti → kilamethāti (bj, pts) | udakāni → udakāna (sya-all) | sīghaṁ sīghaṁ → sīghasīghaṁ (bjt) | lahubhārehi → lahu-bhārehi (pts)
Сбрось же, господин, [припасённую] прежде траву, топливо и воду, двигайся быстрей с легко нагруженными повозками и не изнуряй упряжных животных“.

Atha kho so satthavāho satthike āmantesi:
atha kho → athakho (th)
И тогда этот вожак каравана обратился к возничим:
‘ayaṁ, bho, puriso evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
„Вот что, господа, говорит этот человек:
“purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho, āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca.
bahu → bahuṁ (sya-all) | abhippavuṭṭho → abhippavaṭṭo (pts)
‘В чаще прошёл недавно сильный дождь, дороги политы водой, [там] много травы, топлива и воды.
Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṁ sīghaṁ gacchatha; mā yoggāni kilamitthā”ti.
kilamitthāti → kilamethāti (bj, pts) | sīghaṁ sīghaṁ → sīghasīghaṁ (bjt) | kilamitthāti → kilamitthā ti (ms2005) | lahubhārehi → lahu-bhārehi (pts) | + → sīgham (pts)
Сбрось же, господин, [припасённую] прежде траву, топливо и воду, двигайся быстрей с легко нагруженными повозками и не изнуряй упряжных животных’. —
Ayaṁ bho puriso neva amhākaṁ mitto, na ñātisālohito, kathaṁ mayaṁ imassa saddhāya gamissāma.
na → na pi (pts) | + → kho (bjt, pts) | neva → n ev (pts) | ñātisālohito → pi ñāti-sālohito (pts)
Но ведь этот человек, господа, и не друг нам, и не кровный родич — зачем же мы станем доверять ему?
Na vo chaḍḍetabbāni purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, yathābhatena bhaṇḍena satthaṁ payāpetha.
vo → kho (bj, pts) | yathābhatena → yathākatena (pts) | payāpetha → pāyāpetha (pts) | yathābhatena → yathābhatena (bj: machasaṁ) | yathābhatena → yathā-katena (pts)
Не следует сбрасывать [припасённую] прежде траву, топливо и воду — отправьте караван в путь с поклажей, какая была,
Na no purāṇaṁ chaḍḍessāmā’ti.
no → vo (pts)
и не будем сбрасывать [припасённого] прежде“.

‘Evaṁ, bho’ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā yathābhatena bhaṇḍena satthaṁ payāpesuṁ.
yathābhatena → yathākatena (pts) | payāpesuṁ → pāyāpesuṁ (pts) | bhoti → bho ti (bjt, pts) | yathābhatena → yathā-katena (pts)
„Хорошо, господин!“ — согласились эти возничие с вожаком каравана, и отправили караван в путь с поклажей, какая была.

Te paṭhamepi satthavāse na addasaṁsu tiṇaṁ vā kaṭṭhaṁ vā udakaṁ vā.
paṭhamepi → paṭhame pi (bjt)
И вот на первой стоянке каравана они не увидели ни травы, ни топлива, ни воды,
Dutiyepi satthavāse …
dutiyepi → dutiye pi (bjt)
И на второй стоянке …
tatiyepi satthavāse …
tatiyepi → tatiye pi (bjt)
И на третьей стоянке …
catutthepi satthavāse …
catutthepi → catutthe pi (bjt)
И на четвёртой стоянке …
pañcamepi satthavāse …
pañcamepi → pañcame pi (bjt)
И на пятой стоянке …
chaṭṭhepi satthavāse …
chaṭṭhepi → chaṭṭhe pi (bjt)
И на шестой стоянке …
sattamepi satthavāse na addasaṁsu tiṇaṁ vā kaṭṭhaṁ vā udakaṁ vā.
sattamepi → sattame pi (bjt)
и на седьмой стоянке каравана не увидели ни травы, ни топлива, ни воды —
Tañca satthaṁ addasaṁsu anayabyasanaṁ āpannaṁ.
āpannaṁ ye ca → āpannaṁyeva (sya-all) | tañca → tañ ca (pts) | anayabyasanaṁ → anaya-vyasanaṁ (pts)
и увидели тот караван, что постигло горе и погибель.
Ye ca tasmiṁ satthepi ahesuṁ manussā vā pasū vā, tesañca aṭṭhikāneva addasaṁsu tena yakkhena amanussena bhakkhitānaṁ.
bhakkhitānaṁ atha kho → bhakkhitā athakho (sya-all) | ca → va (pts) | satthepi → satthe pi (bjt) | satthepi → satthe (th, pts) | tesañca aṭṭhikāneva → tesañ ca aṭṭhikān eva (pts)
Всех — и людей и животных того каравана — пожрал яккха — нечеловеческое существо, — и они увидели лишь их кости.

Atha kho so satthavāho satthike āmantesi:
atha kho → athakho (th)
И тогда этот вожак каравана обратился к возничим:
‘ayaṁ kho, bho, sattho anayabyasanaṁ āpanno, yathā taṁ tena bālena satthavāhena pariṇāyakena.
bho → bho so (sya-all, pts) | anayabyasanaṁ → anaya-vyasanaṁ (pts) | taṁ → tam (pts)
„Этот караван, господа, постигло горе и погибель из-за глупого вожака каравана, ведущего его.
Tena hi, bho, yānamhākaṁ satthe appasārāni paṇiyāni, tāni chaḍḍetvā, yāni imasmiṁ satthe mahāsārāni paṇiyāni, tāni ādiyathā’ti.
yānamhākaṁ → yān asmākaṁ (pts) | tena hi → tenahi (bjt, th) | appasārāni → appa-sārāni (pts) | mahāsārāni → mahā-sārāni (pts)
Поэтому, господа, сбросьте те товары нашего каравана, которые стоят мало, и возьмите те товары этого каравана, которые стоят дорого“. —

‘Evaṁ, bho’ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā yāni sakasmiṁ satthe appasārāni paṇiyāni, tāni chaḍḍetvā yāni tasmiṁ satthe mahāsārāni paṇiyāni, tāni ādiyitvā sotthinā taṁ kantāraṁ nitthariṁsu, yathā taṁ paṇḍitena satthavāhena pariṇāyakena.
bhoti → bho ti (pts) | appasārāni → appa-sārāni (pts) | mahāsārāni → mahā-sārāni (pts)
„Хорошо, господин!“ — согласились те возчие с вожаком каравана, сбросили те товары своего каравана, которые стоили мало, взяли те товары этого каравана, которые стоили дорого, и благополучно прошли через чащу благодаря мудрому вожаку каравана, ведшему их.

Evameva kho tvaṁ, rājañña, bālo abyatto anayabyasanaṁ āpajjissasi ayoniso paralokaṁ gavesanto, seyyathāpi so purimo satthavāho.
purimo → puriso (sya-all, pts) | evameva → evam eva (pts) | abyatto anayabyasanaṁ → avyatto anayavyasanaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
Так же точно и ты, принц, глупый и неразумный, ошибочно стремясь [найти] другой мир, достигнешь горя и погибели, как человек, вожак каравана.
Yepi tava sotabbaṁ saddhātabbaṁ maññissanti, tepi anayabyasanaṁ āpajjissanti, seyyathāpi te satthikā.
saddhātabbaṁ → saddahātabbaṁ (bj, pts1ed, mr) | tava → te (mr) | saddhātabbaṁ maññissanti tepi → saddahātabbaṁ maññisanti te pi (bj) | saddhātabbaṁ → saddahātabbaṁ (pts) | tava → te (cck: ka.) | saddhātabbaṁ → saddahātabbaṁ (cck: pī. ka.) | yepi → ye pi (bjt, pts) | tepi anayabyasanaṁ → te pi anaya-vyasanaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
Те же, кто сочтут достойным доверия услышанное от тебя, достигнут горя и погибели, как те возничие.
Paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ; paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ.
paṭinissajjetaṁ → parinissajjetaṁ (bj) | paṭinissajjetaṁ → paṭinissajj etaṁ (pts) | diṭṭhigataṁ paṭinissajjetaṁ → diṭṭhi-gataṁ paṭinissajj etaṁ (pts) | diṭṭhigataṁ → diṭṭhi-gataṁ (pts)
Откажись, принц, от этого порочного, ложного взгляда! Откажись, принц, от этого порочного, ложного взгляда!
Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.
dīgharattaṁ → dīgha-rattaṁ (pts)
Да не постигнет тебя надолго бедствие и боль!”

“Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṁ sakkomi idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjituṁ.
atha kho → athakho (th) | evamāha → evam āha (pts) | nevāhaṁ sakkomi → n evāhaṁ sayhāmi (pts) | diṭṭhigataṁ → diṭṭhi-gataṁ (pts)
24. “Хотя досточтимый Кассапа и говорит так, всё же я не могу отказаться от этого порочного ложного взгляда.
Rājāpi maṁ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi: ‘pāyāsi rājañño evaṁvādī evaṁdiṭṭhī:
pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi → pasenadikosalo jānātīti tirorājāno pi (pts) | pasenadi kosalo → passenadikosalo (bjt) | tirorājānopi pāyāsi rājañño → tirorājāno pi pāyāsirājañño (bjt) | rājāpi → rājā pi (pts) | pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi → pasenadi-kosalo jānātīti tirorājāno pi (pts) | evaṁvādī evaṁdiṭṭhī → evaṁ-vādī evaṁ-diṭṭhī (pts)
Ведь царь Косалы Пасенади и другие цари знают обо мне: „Принц Паяси [придерживается] такого учения, такого взгляда:
“itipi natthi paro loko …pe… vipāko”’ti.
+ → natthi sattā opapātikā natthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ (bjt) | vipākoti → vipāko ti (ms2005)
‘Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий’“.
Sacāhaṁ, bho kassapa, idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro:
idaṁ → imaṁ (sya-all) | diṭṭhigataṁ → diṭṭhi-gataṁ (pts)
Если же я, господин Кассапа, откажусь от этого порочного ложного взгляда, то обо мне будут говорить:
‘yāva bālo pāyāsi rājañño, abyatto duggahitagāhī’ti.
pāyāsi rājañño → pāyāsirājañño yāva (bj) | duggahitagāhīti → yāva duggahitaggāhīti (bj) | abyatto duggahitagāhīti → avyatto duggahīta-gāhī ti (pts)
„Сколь глуп и неразумен принц Паяси, владеющий плохо усвоенным [знанием]!“
Kopenapi naṁ harissāmi, makkhenapi naṁ harissāmi, palāsenapi naṁ harissāmī”ti.
palāsenapi → paḷāsenapi (sya-all, pts) | kopenapi → kopena pi (pts) | makkhenapi → makkhena pi (pts) | palāsenapi → paḷāsena pi (pts)
Пусть в гневе, но я буду придерживаться этого; пусть, скрывая [истину], но я буду придерживаться этого; пусть в злонамеренности, но я буду придерживаться этого!”

2.12. Gūthabhārikaupamā2.12. Пример с кучей навоза

“Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.
upamaṁ te → upamante (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | upamaṁ → upaman (pts)
“Тогда, принц, я приведу тебе сравнение.
Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
upamāya midhekacce → upamāyapi dhekacce (bj); upamāyapīdhekacce (sya-all) | purisā → (pts) | midhekacce → p idh ekacce (pts)
Ведь благодаря сравнению некоторые мудрые люди могут понять здесь смысл сказанного.

Bhūtapubbaṁ, rājañña, aññataro sūkaraposako puriso sakamhā gāmā aññaṁ gāmaṁ agamāsi.
sūkaraposako → sūkara-posako (pts)
Когда-то давно, принц, один свинопас шёл из своего селения в другое селение.
Tattha addasa pahūtaṁ sukkhagūthaṁ chaḍḍitaṁ.
sukkhagūthaṁ → sukkhaṁ gūthaṁ (bj, sya-all) | tattha → tatth (pts) | sukkhagūthaṁ → sukkha-gūthaṁ (pts)
И вот он увидел большую [груду] выброшенного сухого навоза.
Disvānassa etadahosi:
disvānassa etadahosi → disvān assa etad ahosi (pts)
Видя [её], он подумал так:
‘ayaṁ kho pahūto sukkhagūtho chaḍḍito, mama ca sūkarabhattaṁ;
sūkarabhattaṁ → sūkarānaṁ bhakkho (sya-all, km) | pahūto sukkhagūtho → bahuko sukkagūtho (bj) | sūkarabhattaṁ → sūkarabhattā (bj) | pahūto → pahuto (cck) | ca sūkarabhattaṁ → sūkarānaṁ bhakkho (sya-all) | kho pahūto → me bahuko (pts) | sūkarabhattaṁ → sūkarānaṁ bhakkho (cck: syā.) | bhakkho → mamañca sūkarabhatto (sya-all: sī.) | kho pahūto sukkhagūtho → me bahuko sukkha-gūtho (pts) | mama → mamañ (pts) | sūkarabhattaṁ → sūkara-bhattaṁ (pts)
„Вот у меня будет много выброшенного сухого навоза в пищу для моих свиней.
yannūnāhaṁ ito sukkhagūthaṁ hareyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | sukkhagūthaṁ hareyyanti → sukkha-gūthaṁ hareyyan ti (pts)
Поэтому сейчас я унесу отсюда сухой навоз“.
So uttarāsaṅgaṁ pattharitvā pahūtaṁ sukkhagūthaṁ ākiritvā bhaṇḍikaṁ bandhitvā sīse ubbāhetvā agamāsi.
ubbāhetvā → uccoropetvā (sya-all, km); uccāropetvā (mr) | ākiritvā → āharitvā (pts) | ubbāhetvā → uccāropetvā (cck: ka. sī. ka.) | uttarāsaṅgaṁ → uttarā-saṅgaṁ (pts) | sukkhagūthaṁ ākiritvā → sukkha-gūthaṁ āharitvā (pts)
Он разостлал верхнее платье, положил много сухого навоза, завязал узлом, поднял на голову и пошёл [дальше].
Tassa antarāmagge mahāakālamegho pāvassi.
mahāakālamegho → mahā akālamegho (pts)
Когда же он был в пути, не ко времени полил сильный дождь.
So uggharantaṁ paggharantaṁ yāva agganakhā gūthena makkhito gūthabhāraṁ ādāya agamāsi.
agganakhā → agga-nakhā (pts) | gūthabhāraṁ → gūtha-bhāraṁ (pts)
Так он и шёл, держа ношу, из которой сочился и тёк навоз, и он до кончиков ногтей испачкался навозом.

Tamenaṁ manussā disvā evamāhaṁsu:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
И увидев его, люди сказали так:
‘kacci no tvaṁ, bhaṇe, ummatto, kacci viceto, kathañhi nāma uggharantaṁ paggharantaṁ yāva agganakhā gūthena makkhito gūthabhāraṁ harissasī’ti.
harissasīti → hariyissasīti (sya-all) | viceto kathañhi → veceto kathaṁ hi (pts) | hariyissasīti → harissasīti pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | kathañhi → kathaṁhi (bjt) | harissasīti → harissasī ti (bjt) | + → nu (th) | gūthabhāraṁ → gūtha-bhāraṁ (pts)
„Что это ты — рехнулся, сошёл с ума? Ты же держишь ношу, из которой сочится и течёт навоз, и до кончиков ногтей испачкался навозом!“ —

‘Tumhe khvettha, bhaṇe, ummattā, tumhe vicetā, tathā hi pana me sūkarabhattan’ti.
khvettha → khvattha (pts) | vicetā → vecetā (pts) | sūkarabhattanti → sūkara-bhattan ti (pts)
„Это сами вы рехнулись, сами сошли с ума! Ведь здесь у меня пища для свиней“. —

Evameva kho tvaṁ, rājañña, gūthabhārikūpamo maññe paṭibhāsi.
gūthabhārikūpamo → gūthahārikūpamo (pts) | gūthabhārikūpamo → gūthahārikūpamo (cck: sī. pī.) | evameva → evam eva (pts) | gūthabhārikūpamo → gūtha-hārikūpamo (pts)
Так же точно, я сказал бы, и ты, принц, кажешься подобным несущему навоз.
Paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ; paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ.
paṭinissajjetaṁ → paṭinissajj etaṁ (pts) | diṭṭhigataṁ paṭinissajjetaṁ → diṭṭhi-gataṁ paṭinissajj etaṁ (pts) | diṭṭhigataṁ → diṭṭhi-gataṁ (pts)
Откажись, принц, от этого порочного ложного взгляда! Откажись, принц, от этого порочного ложного взгляда!
Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.
dīgharattaṁ → dīgha-rattaṁ (pts)
Да не постигнет тебя надолго бедствие и боль!”

“Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṁ sakkomi idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjituṁ.
atha kho → athakho (th) | evamāha → evam āha (pts) | nevāhaṁ sakkomi → n evāhaṁ sayhāmi (pts) | diṭṭhigataṁ → diṭṭhi-gataṁ (pts)
26. “Хотя досточтимый Кассапа и говорит так, всё же я не могу отказаться от этого порочного ложного взгляда.
Rājāpi maṁ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi:
pasenadi kosalo → passenadikosalo (bjt)
Ведь царь Косалы Пасенади и другие цари знают обо мне:
‘pāyāsi rājañño evaṁvādī evaṁdiṭṭhī:
pāyāsi → payāsi (pts) | evaṁvādī evaṁdiṭṭhī → evaṁ-vādī evaṁ diṭṭhī (pts)
„Принц Паяси [придерживается] такого учения, такого взгляда:
“itipi natthi paro loko …pe… vipāko”’ti.
+ → natthi sattā opapātikā natthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ (bjt) | vipākoti → vipāko ti (ms2005)
‘Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий’“.
Sacāhaṁ, bho kassapa, idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro:
paṭinissajjissāmi → patinissajjissāmi (pts) | diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi → diṭṭhi-gataṁ patinissajjissāmi (pts)
Если же я, господин Кассапа, откажусь от этого порочного ложного взгляда, то обо мне будут говорить:
‘yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhī’ti.
pāyāsi rājañño → pāyāsirājañño (bjt) | duggahitagāhīti → duggahitaggāhīti (bjt) | abyatto duggahitagāhīti → avyatto duggahīta-gāhī ti (pts)
„Сколь глуп и неразумен принц Паяси, владеющий плохо усвоенным [знанием]“.
Kopenapi naṁ harissāmi, makkhenapi naṁ harissāmi, palāsenapi naṁ harissāmī”ti.
palāsenapi → paḷāsenapi (sya-all, pts) | harissāmīti → harissāmī ti (bjt) | kopenapi → kopena pi (pts) | makkhenapi → makkhena pi (pts) | palāsenapi → paḷāsena pi (pts)
Пусть в гневе, но я буду придерживаться этого; пусть скрывая [истину], но я буду придерживаться этого; пусть в злонамеренности, но я буду придерживаться этого!”

2.13. Akkhadhuttakaupamā2.13. Пример с игроком в кости

“Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi,
upamaṁ te → upamante (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | upamaṁ → upaman (pts)
“Тогда, принц, я приведу тебе сравнение.
upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
upamāya midhekacce → upamāyapi idhekacce (bj); upamāyapīdhekacce (sya-all) | midhekacce → p idh ekacce (pts)
Ведь благодаря сравнению некоторые мудрые люди могут понять здесь смысл сказанного.

Bhūtapubbaṁ, rājañña, dve akkhadhuttā akkhehi dibbiṁsu.Когда-то давно, принц, два игрока играли в кости. Eko akkhadhutto āgatāgataṁ kaliṁ gilati.И вот один игрок стал проглатывать игральные кости, когда они выпадали неудачно.

Addasā kho dutiyo akkhadhutto taṁ akkhadhuttaṁ āgatāgataṁ kaliṁ gilantaṁ, disvā taṁ akkhadhuttaṁ etadavoca:
taṁ → (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
А второй игрок увидел, что тот игрок проглатывает игральные кости, когда они выпадают неудачно. Видя это, игрок сказал:
‘tvaṁ kho, samma, ekantikena jināsi, dehi me, samma, akkhe pajohissāmī’ti.
pajohissāmīti → pajoharissāmīti (sya-all) | me → (pts) | pajjohissāmī’ti → pajahissāmī ti (bj: PTS) | pajoharissāmīti → a. evaṁ pajohissāmītīti pana pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note)
„Дорогой ты всё время выигрываешь, дай же мне, дорогой, игральные кости — я поменяю их“. —

‘Evaṁ, sammā’ti kho so akkhadhutto tassa akkhadhuttassa akkhe pādāsi.„Хорошо, дорогой“, — [сказал] тот игрок и передал этому игроку игральные кости.

Atha kho so akkhadhutto akkhe visena paribhāvetvā taṁ akkhadhuttaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
И тогда этот игрок намазал игральные кости ядом и так сказал тому игроку:
‘ehi kho, samma, akkhehi dibbissāmā’ti.„Давай, дорогой, будем [дальше] играть в кости“.

‘Evaṁ, sammā’ti kho so akkhadhutto tassa akkhadhuttassa paccassosi.„Хорошо, дорогой“, — согласился тот игрок с этим игроком.

Dutiyampi kho te akkhadhuttā akkhehi dibbiṁsu.
dutiyampi → dutiyaṁ pi (pts)
И вот те игроки снова стали играть в кости,
Dutiyampi kho so akkhadhutto āgatāgataṁ kaliṁ gilati.
dutiyampi → dutiyam pi (pts)
и тот игрок снова стал проглатывать игральные кости, когда они выпадали неудачно.

Addasā kho dutiyo akkhadhutto taṁ akkhadhuttaṁ dutiyampi āgatāgataṁ kaliṁ gilantaṁ, disvā taṁ akkhadhuttaṁ etadavoca:
dutiyampi → dutiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
А второй игрок увидел, что тот игрок снова проглатывает игральные кости, когда они выпадают неудачно. Видя это, он так сказал тому игроку:

‘Littaṁ paramena tejasā, gilamakkhaṁ puriso na bujjhati;
gilamakkhaṁ → gilam akkhaṁ (pts)
‘„Самым жгучим [ядом] намазана Проглоченная игральная кость, [но] человек не осознаёт [этого].
Gila re gila pāpadhuttaka, pacchā te kaṭukaṁ bhavissatī’ti.
gila pāpadhuttaka → gilare pāpadhuttā (sya-all, km); gili re pāpadhuttaka (mr) | pāpadhuttaka → gili re pāpadhuttaka (cck: ka.) | pāpadhuttaka → pāpa-dhuttaka (pts) pacchā → kapaṇā (sya-all, km)
Глотай же, глотай, злой мошенник, — худо тебе будет потом!“

Evameva kho tvaṁ, rājañña, akkhadhuttakūpamo maññe paṭibhāsi.
akkhadhuttakūpamo → akkhadhuttopamo (bj); akkhadhuttūpamo (pts) | evameva → evam eva (pts)
Так же точно, я сказал бы, и ты, принц, кажешься подобным игроку в кости.
Paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ; paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ.
paṭinissajjetaṁ → paṭinissajj etaṁ (pts) | diṭṭhigataṁ paṭinissajjetaṁ → diṭṭhi-gataṁ paṭinissajj etaṁ (pts)
Откажись, принц, от этого порочного ложного взгляда! Откажись, принц, от этого порочного ложного взгляда!
Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.
dīgharattaṁ → dīgha-rattaṁ (pts)
Да не постигнет тебя надолго бедствие и боль!

“Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṁ sakkomi idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjituṁ.
atha kho → athakho (th) | evamāha → evam āha (pts) | nevāhaṁ sakkomi → n evāhaṁ sayhāmi (pts) | diṭṭhigataṁ → diṭṭhi gataṁ (pts)
“Хотя досточтимый Кассапа и говорит так, всё же я не могу отказаться от этого порочного ложного взгляда.
Rājāpi maṁ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi:
pasenadi kosalo → passenadikosalo (bjt) | rājāpi → rājā pi (pts) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | tirorājānopi → tiro-rājāno pi (pts)
Ведь царь Косалы Пасенади и другие цари знают обо мне:
‘pāyāsi rājañño evaṁvādī evaṁdiṭṭhī:
pāyāsi rājañño → pāyāsirājañño (bjt) | evaṁvādī evaṁdiṭṭhī → evaṁ-vādī evaṁ-diṭṭhī (pts)
„Принц Паяси [придерживается] такого учения, такого взгляда:
“itipi natthi paro loko …pe… vipāko”’ti.
+ → natthi sattā opapātikā natthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ (bjt) | vipākoti → vipāko ti (ms2005)
‘Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий’“.
Sacāhaṁ, bho kassapa, idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro:
diṭṭhigataṁ → diṭṭhi-gataṁ (pts)
Если же я, господин Кассапа, откажусь от этого порочного ложного взгляда, то обо мне будут говорить:
‘yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhī’ti.
duggahitagāhīti → duggahitaggāhīti (bjt) | abyatto duggahitagāhīti → avyatto duggahīta-gāhī ti (pts)
„Сколь глуп и неразумен принц Паяси, владеющий плохо усвоенным [знанием]“.
Kopenapi naṁ harissāmi, makkhenapi naṁ harissāmi, palāsenapi naṁ harissāmī”ti.
palāsenapi → paḷāsenapi (sya-all, pts) | kopenapi → kopena pi (bjt, pts) | makkhenapi → makkhena pi (pts) | palāsenapi → paḷāsena pi (pts)
Пусть в гневе, но я буду придерживаться этого; пусть скрывая [истину], но я буду придерживаться этого; пусть в злонамеренности, но я буду придерживаться этого!”

2.14. Sāṇabhārikaupamā2.14. Пример с кучей грубой ткани

“Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi,
upamaṁ te → upamante (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | upamaṁ → upaman (pts)
“Тогда, принц, я приведу тебе сравнение.
upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
upamāya midhekacce → upamāyapi idhekacce (bj); upamāyapīdhekacce (sya-all) | midhekacce → pi idh ekacce (pts)
Ведь благодаря сравнению некоторые мудрые люди могут понять здесь смысл сказанного.

Bhūtapubbaṁ, rājañña, aññataro janapado vuṭṭhāsi.
janapado → janapade (sya-all)
Когда-то давно, принц, [один народ] переселялся в другую страну.
Atha kho sahāyako sahāyakaṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)
И вот некто обратился к товарищу:
‘āyāma, samma, yena so janapado tenupasaṅkamissāma, appeva nāmettha kiñci dhanaṁ adhigaccheyyāmā’ti.
appeva nāmettha → appevanāmettha (bjt, th) | tenupasaṅkamissāma appeva nāmettha → ten upasaṁkamissāma app eva nām ettha (pts)
„Давай, дорогой, пойдём в ту страну — может быть, там мы найдём какое-нибудь богатство“. —

‘Evaṁ, sammā’ti kho sahāyako sahāyakassa paccassosi.„Хорошо, дорогой“, — согласился тот с товарищем.

Te yena so janapado, yena aññataraṁ gāmapaṭṭaṁ tenupasaṅkamiṁsu, tattha addasaṁsu pahūtaṁ sāṇaṁ chaḍḍitaṁ, disvā sahāyako sahāyakaṁ āmantesi:
gāmapaṭṭaṁ → gāmapatthaṁ (bj); gāmapajjaṁ (sya-all); gāmapaddhanaṁ (pts1ed) | yena aññataraṁ gāmapaṭṭaṁ → yenaññataraṁ gāmapatthaṁ (bj) | gāmapaṭṭaṁ → gāmapajjaṁ (cck: syā.); gāmapattaṁ (cck: sī.) | yena → yen (pts) | gāmapaṭṭaṁ tenupasaṅkamiṁsu tattha → gāma-paddhanaṁ ten upasaṁkamiṁsu tatth (pts)
И вот в той стране они вышли на одну сельскую дорогу. Там они увидели большую [груду] выброшенной пеньки. Видя [её], один [из них] обратился к товарищу:
‘idaṁ kho, samma, pahūtaṁ sāṇaṁ chaḍḍitaṁ, tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṁ bandha, ahañca sāṇabhāraṁ bandhissāmi, ubho sāṇabhāraṁ ādāya gamissāmā’ti.
tena hi → tenahi (th) | tvañca sāṇabhāraṁ → tvañ ca sāṇa-bhāraṁ (pts) | ahañca → ahañ ca (pts) | sāṇabhāraṁ → sāṇa-bhāraṁ (pts)
„Вот, дорогой, много выброшенной пеньки — поэтому, дорогой, уложи ношу пеньки, и я уложу ношу пеньки, и мы оба пойдём, взяв ношу пеньки“. —

‘Evaṁ, sammā’ti kho sahāyako sahāyakassa paṭissutvā sāṇabhāraṁ bandhitvā te ubho sāṇabhāraṁ ādāya yena aññataraṁ gāmapaṭṭaṁ tenupasaṅkamiṁsu.
ubho → ubho pi (bj) | yena aññataraṁ gāmapaṭṭaṁ → yenaññataraṁ gāmapatthaṁ (bj) | gāmapaṭṭaṁ → gāmapajjaṁ (sya-all) | bandhitvā → bandhi (th) | sāṇabhāraṁ bandhitvā → sāṇa-bhāraṁ bandhi (pts) | sāṇabhāraṁ → sāṇa-bhāraṁ (pts) | yena → yen (pts) | gāmapaṭṭaṁ tenupasaṅkamiṁsu → gāmapaddhanaṁ ten upasaṁkamiṁsu (pts)
„Хорошо, дорогой“, — согласился тот с товарищем и уложил ношу пеньки. И вот, взяв ношу пеньки, оба они вышли на другую сельскую дорогу.

Tattha addasaṁsu pahūtaṁ sāṇasuttaṁ chaḍḍitaṁ, disvā sahāyako sahāyakaṁ āmantesi:
āmantesi → āmantesī (pts) | tattha → tatth (pts) | sāṇasuttaṁ → sāṇa-suttaṁ (pts)
Там они увидели большую [груду] выброшенной пеньковой нити. Видя [её], один [из них] обратился к товарищу:
‘yassa kho, samma, atthāya iccheyyāma sāṇaṁ, idaṁ pahūtaṁ sāṇasuttaṁ chaḍḍitaṁ.
sāṇasuttaṁ → sāṇa-suttaṁ (pts)
„Вот, дорогой, много выброшенной пеньковой нити, ради которой мы и хотели пеньку.
Tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṁ chaḍḍehi, ahañca sāṇabhāraṁ chaḍḍessāmi, ubho sāṇasuttabhāraṁ ādāya gamissāmā’ti.
tena hi → tenahi (th) | tvañca sāṇabhāraṁ → tvañ ca sāṇa-bhāraṁ (pts) | ahañca → ahañ ca (pts) | sāṇasuttabhāraṁ → sāṇa-sutta-bhāraṁ (pts)
Поэтому, дорогой, брось ношу пеньки, и я брошу ношу пеньки, и мы оба пойдём, взяв ношу пеньковой нити“.

‘Ayaṁ kho me, samma, sāṇabhāro dūrābhato ca susannaddho ca, alaṁ me, tvaṁ pajānāhī’ti.
dūrābhato → durāgato (sya-all); durābhato (pts) | sāṇabhāro dūrābhato → sāṇa-bhāro durābhato (pts) | alaṁ → alam (pts)
[Тот ответил]: „Эту ношу пеньки, дорогой, я уже давно несу, и она хорошо привязана; мне её достаточно, а ты поступай как знаешь“.
Atha kho so sahāyako sāṇabhāraṁ chaḍḍetvā sāṇasuttabhāraṁ ādiyi.
atha kho → athakho (th) | sāṇabhāraṁ → sāṇa-bhāraṁ (pts) | sāṇasuttabhāraṁ → sāṇa-suttabhāraṁ (pts)
И тогда он бросил ношу пеньки и взял ношу пеньковой нити.

Te yena aññataraṁ gāmapaṭṭaṁ tenupasaṅkamiṁsu.
yena aññataraṁ gāmapaṭṭaṁ → yenaññataraṁ gāmapatthaṁ (bj) | gāmapaṭṭaṁ → gāmapajjaṁ (sya-all)
И они вышли на другую сельскую дорогу.
Tattha addasaṁsu pahūtā sāṇiyo chaḍḍitā, disvā sahāyako sahāyakaṁ āmantesi:
tattha → tatth (pts)
Там они увидели большую [груду] выброшенной пеньковой одежды. Видя [её], он обратился к товарищу:
‘yassa kho, samma, atthāya iccheyyāma sāṇaṁ vā sāṇasuttaṁ vā, imā pahūtā sāṇiyo chaḍḍitā.
sāṇasuttaṁ → sāṇa-suttaṁ (pts)
„Вот, дорогой, много выброшенной пеньковой одежды, ради которой мы хотели и пеньку, и пеньковую нить.
Tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṁ chaḍḍehi, ahañca sāṇasuttabhāraṁ chaḍḍessāmi, ubho sāṇibhāraṁ ādāya gamissāmā’ti.
sāṇibhāraṁ → sāṇabhāraṁ (bj) | tena hi → tenahi (th) | tvañca sāṇabhāraṁ → tvañ ca sāṇa-bhāraṁ (pts) | ahañca sāṇasuttabhāraṁ → ahañ ca sāṇa-sutta-bhāraṁ (pts) | sāṇibhāraṁ → sāṇi-bhāraṁ (pts)
Поэтому, дорогой, брось ношу пеньки, я брошу ношу пеньковой нити, и мы оба пойдём, взяв ношу пеньковой одежды“.

‘Ayaṁ kho me, samma, sāṇabhāro dūrābhato ca susannaddho ca, alaṁ me, tvaṁ pajānāhī’ti.
dūrābhato → durāgato (sya-all); durābhato (pts) | sāṇabhāro dūrābhato → sāṇa-bhāro durābhato (pts) | alaṁ → alam (pts)
„Эту ношу пеньки, дорогой, я уже давно несу, и она хорошо привязана; мне её достаточно, а ты поступай как знаешь“.
Atha kho so sahāyako sāṇasuttabhāraṁ chaḍḍetvā sāṇibhāraṁ ādiyi.
sāṇibhāraṁ → sāṇabhāraṁ (bj) | atha kho → athakho (th) | sāṇasuttabhāraṁ → sāṇa-suttabhāraṁ (pts) | sāṇibhāraṁ → sāṇi-bhāraṁ (pts)
И тогда он бросил ношу пеньковой нити и взял ношу пеньковой одежды.

Te yena aññataraṁ gāmapaṭṭaṁ tenupasaṅkamiṁsu.
yena aññataraṁ gāmapaṭṭaṁ → yenaññataraṁ gāmapatthaṁ (bj) | gāmapaṭṭaṁ → gāmapajjaṁ (sya-all)
И они вышли на другую сельскую дорогу.
Tattha addasaṁsu pahūtaṁ khomaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …pe…
disvā → (bj) | tattha → tatth (pts)
Там они увидели большую [груду] выброшенного льна …
pahūtaṁ khomasuttaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …
khomasuttaṁ → khoma-suttaṁ (pts)
они увидели большую [груду] выброшенной льняной нити …
pahūtaṁ khomadussaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …
khomadussaṁ → khoma-dussaṁ (pts)
они увидели большую [груду] выброшенной льняной одежды …
pahūtaṁ kappāsaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …они увидели большую [груду] выброшенного хлопка … pahūtaṁ kappāsikasuttaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …
kappāsikasuttaṁ chaḍḍitaṁ → kappāsika-suttaṁ chaḍḍitam (pts)
они увидели большую [груду] выброшенной хлопчатой нити …
pahūtaṁ kappāsikadussaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …
kappāsikadussaṁ → kappāsika-dussaṁ (pts)
они увидели большую [груду] выброшенной хлопчатой одежды …
pahūtaṁ ayaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …
ayaṁ → ayasaṁ (sya-all, km) | ayaṁ → ayasaṁ (cck: syā.)
они увидели большую [груду] выброшенного железа …
pahūtaṁ lohaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …они увидели большую [груду] выброшенной меди … pahūtaṁ tipuṁ chaḍḍitaṁ, disvā …
disvā → (bj) | tipuṁ → tipapa (sya-all)
они увидели большую [груду] выброшенного олова …
pahūtaṁ sīsaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …
sīsaṁ → sisaṁ (sya-all)
они увидели большую [груду] выброшенного свинца …
pahūtaṁ sajjhaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …
sajjhaṁ → sajjhuṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | sajjhaṁ → sajjhuṁ (pts) | sajjhaṁ → sajjhuṁ (cck: sī. syā. pī.)
они увидели большую [груду] выброшенного серебра …
pahūtaṁ suvaṇṇaṁ chaḍḍitaṁ, disvā sahāyako sahāyakaṁ āmantesi:они увидели большую [груду] выброшенного золота. Видя [её], он обратился к товарищу: ‘yassa kho, samma, atthāya iccheyyāma sāṇaṁ vā sāṇasuttaṁ vā sāṇiyo vā khomaṁ vā khomasuttaṁ vā khomadussaṁ vā kappāsaṁ vā kappāsikasuttaṁ vā kappāsikadussaṁ vā ayaṁ vā lohaṁ vā tipuṁ vā sīsaṁ vā sajjhaṁ vā, idaṁ pahūtaṁ suvaṇṇaṁ chaḍḍitaṁ.
sajjhaṁ → sajjhuṁ (bj, sya-all, pts) | ayaṁ → ayasaṁ (sya-all) | sīsaṁ → sisaṁ (sya-all) | khomasuttaṁ → khoma-suttaṁ (pts) | khomadussaṁ → khoma-dussaṁ (pts) | kappāsikasuttaṁ → kappāsika-suttaṁ (pts) | kappāsikadussaṁ → kappāsika-dussaṁ (pts)
„Вот, дорогой, много выброшенного золота, ради которого мы хотели и пеньку, и пеньковую нить, и пеньковую одежду, и лен, и льняную нить, и льняную одежду, и хлопок, и хлопчатую нить, и хлопчатую одежду, и железо, и медь, и олово, и свинец, и серебро.
Tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṁ chaḍḍehi, ahañca sajjhabhāraṁ chaḍḍessāmi, ubho suvaṇṇabhāraṁ ādāya gamissāmā’ti.
sajjhabhāraṁ → sajjhuṁ (bj); sajjhubhāraṁ (sya-all, km, pts1ed) | sajjhabhāraṁ → sajjhubhāraṁ (bj) | sajjhabhāraṁ → sajjhubhāraṁ (cck: sī. syā. pī.) | tena hi → tenahi (th) | tvañca sāṇabhāraṁ → tvañ ca sāṇa-bhāraṁ (pts) | ahañca sajjhabhāraṁ → ahañ ca sajjhu-bhāraṁ (pts) | suvaṇṇabhāraṁ → suvaṇṇa-bhāraṁ (pts)
Поэтому, дорогой, брось ношу пеньки, я брошу ношу серебра, и мы оба пойдём, взяв ношу золота“. —

‘Ayaṁ kho me, samma, sāṇabhāro dūrābhato ca susannaddho ca, alaṁ me tvaṁ pajānāhī’ti.
dūrābhato → durāgato (sya-all); durābhato (pts) | sāṇabhāro dūrābhato → sāṇa-bhāro durābhato (pts)
„Эту ношу пеньки, дорогой, я уже давно несу, и она хорошо привязана; мне её достаточно, а ты поступай как знаешь“.
Atha kho so sahāyako sajjhabhāraṁ chaḍḍetvā suvaṇṇabhāraṁ ādiyi.
sajjhabhāraṁ → sajjhubhāraṁ (bj, sya-all, pts) | so → (pts) | atha kho → athakho (th) | sajjhabhāraṁ → sajjhu-bhāraṁ (pts)
И тогда он бросил ношу серебра и взял ношу золота.

Te yena sako gāmo tenupasaṅkamiṁsu.
tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṁkamiṁsu (pts)
И вот они приблизились к своему селению.
Tattha yo so sahāyako sāṇabhāraṁ ādāya agamāsi, tassa neva mātāpitaro abhinandiṁsu, na puttadārā abhinandiṁsu, na mittāmaccā abhinandiṁsu, na ca tatonidānaṁ sukhaṁ somanassaṁ adhigacchi.
sāṇabhāraṁ → sāṇabharaṁ (pts) | sāṇabhāraṁ → sāṇa-bharaṁ (pts) | neva mātāpitaro → n eva mātā-pitaro (pts) | puttadārā → putta-dārā (pts) | tatonidānaṁ → tato-nidānaṁ (pts)
И тот товарищ, который пришёл, взяв ношу пеньки, не порадовал ни мать, ни отца, не порадовал ни сына, ни жену, не порадовал ни друзей, ни близких и вследствие этого не достиг ни приятного, ни удовлетворения.
Yo pana so sahāyako suvaṇṇabhāraṁ ādāya agamāsi, tassa mātāpitaropi abhinandiṁsu, puttadārāpi abhinandiṁsu, mittāmaccāpi abhinandiṁsu, tatonidānañca sukhaṁ somanassaṁ adhigacchi.
adhigacchi evameva → adhigacchati evam eva (pts) | tatonidānañca → tato nidānañca (bjt) | mātāpitaropi → mātāpitaro (th) | mātāpitaropi → mātā-pitaro (pts) | puttadārāpi → putta-dārā pi (pts) | mittāmaccāpi → mittāmaccā pi (pts) | tatonidānañca → tato-nidānañ ca (pts)
Тот же товарищ, который пришёл, взяв ношу золота, порадовал мать и отца, порадовал сына и жену, порадовал друзей и близких и вследствие этого достиг приятного и удовлетворения.

Evameva kho tvaṁ, rājañña, sāṇabhārikūpamo maññe paṭibhāsi.
tvaṁ → (sya-all) | sāṇabhārikūpamo → sāṇabhārakūpamo (pts) | evameva → evam eva (pts) | sāṇabhārikūpamo → sāṇa-bhārakūpamo (pts)
Так же точно, я сказал бы, и ты, принц, кажешься подобным несущему пеньку.
Paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ; paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ.
paṭinissajjetaṁ → paṭinissajj etaṁ (pts) | diṭṭhigataṁ → diṭṭhi-gataṁ (pts)
Откажись, принц, от этого порочного ложного взгляда! Откажись, принц, от этого порочного ложного взгляда!
Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.
+ → purimenevāhaṁ (bjt) | + → purimena (th) | dīgharattaṁ → dīgha-rattaṁ (pts) | + → purimen (pts)
Да не постигнет тебя надолго бедствие и боль!”

3. Saraṇagamana3. Принятие прибежища

“Purimeneva ahaṁ opammena bhoto kassapassa attamano abhiraddho.
purimeneva ahaṁ → purimenevāhaṁ (bj, pts); purimena cāhaṁ (sya-all) | purimeneva ahaṁ → evāhaṁ (pts)
“Уже первым сравнением досточтимого Кассапы я был удовлетворён и доволен,
Api cāhaṁ imāni vicitrāni pañhāpaṭibhānāni sotukāmo evāhaṁ bhavantaṁ kassapaṁ paccanīkaṁ kātabbaṁ amaññissaṁ.
pañhāpaṭibhānāni → pañhapaṭibhānāni (bj, pts); pañhāpaṭibhāṇāni (sya-all) | paccanīkaṁ → paccanikaṁ (sya-all) | amaññissaṁ → avamaññissaṁ (sya-all) | paccanīkaṁ kātabbaṁ → paccanīkātabbaṁ (pts) | api cāhaṁ → apicāhaṁ (bjt, th) | pañhāpaṭibhānāni sotukāmo → pañhapaṭibhānāni sotu-kāmo (pts)
но я хотел услышать эти разнообразные ответы на вопрос и поэтому считал, что надо возразить досточтимому Кассапе.
Abhikkantaṁ, bho kassapa, abhikkantaṁ, bho kassapa.Превосходно, господин Кассапа! Превосходно, господин Кассапа! Seyyathāpi, bho kassapa, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā kassapena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti evamevaṁ → dakkhanti evameva (sya-all); dakkhintīti evam eva (pts) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)
Это, господин Кассапа, как поднимают упавшее, или раскрывают сокрытое, или указывают дорогу заблудившемуся, или ставят в темноте масляный светильник, чтобы наделённые зрением различали образы, так же точно господин Кассапа с помощью многих наставлений преподал истину.
Esāhaṁ, bho kassapa, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca.
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj, pts) | taṁ bhavantaṁ → bhagavantaṁ (sya-all) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhu-saṁghañ ca (pts)
И вот, господин Кассапа, я иду как к прибежищу к этому Благостному Готаме, и к дхамме, и к сангхе монахов.
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kassapo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ.
saraṇaṁ gataṁ → saraṇaṅgataṁ (th) | upāsakaṁ → upāsakam (pts)
Пусть же досточтимый Кассапа примет меня как преданного мирянина, отныне и на всю жизнь нашедшего [здесь] прибежище.

Icchāmi cāhaṁ, bho kassapa, mahāyaññaṁ yajituṁ, anusāsatu maṁ bhavaṁ kassapo, yaṁ mamassa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.
mamassa → mama assa (sya-all); mamaṁ assa (pts) | mahāyaññaṁ yajituṁ → mahā-yaññaṁ yajitum (pts) | mamassa dīgharattaṁ → mamaṁ assa dīgha-rattaṁ (pts)
И я хочу, господин Кассапа, совершить великое жертвоприношение. Пусть же досточтимый Кассапа даст мне согласие, чтобы это надолго послужило мне к благополучию и приятному”.

4. Yaññakathā4. О жертвоприношении

“Yathārūpe kho, rājañña, yaññe gāvo vā haññanti ajeḷakā vā haññanti, kukkuṭasūkarā vā haññanti, vividhā vā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti micchādiṭṭhī micchāsaṅkappā micchāvācā micchākammantā micchāājīvā micchāvāyāmā micchāsatī micchāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño na mahapphalo hoti na mahānisaṁso na mahājutiko na mahāvipphāro.
micchāsamādhī → micchāsamādhi (bj) | yañño → yañño nāma (pts) | saṅghātaṁ → saṁghātaṁ (my, bjt, pts) | kukkuṭasūkarā → kukkuṭa-sūkarā (pts) | micchādiṭṭhī micchāsaṅkappā micchāvācā micchākammantā micchāājīvā micchāvāyāmā micchāsatī → micchā-diṭṭhī micchā-saṁkappā micchā-vācā micchā-kammantā micchā-ājīvā micchā-vāyāmā micchā-satī (pts) | mahājutiko → mahā-jutiko (pts)
“Когда при жертвоприношении, принц, убивают быков, или убивают коз и овец, или убивают петухов и свиней, или подвергают уничтожению какие-либо живые существа, и когда принимающие [в нем] участие наделены неправедным взглядом, неправедным намерением, неправедной речью, неправедным действием, неправедным поддержанием жизни, неправедным усилием, неправедным памятованием, неправедной сосредоточенностью, то подобного рода жертвоприношение, принц, не приносит ни великих плодов, ни великой пользы, ни великого блеска, ни великого успеха.

Seyyathāpi, rājañña, kassako bījanaṅgalaṁ ādāya vanaṁ paviseyya.
bījanaṅgalaṁ ādāya → bījanaṅgalamādāya (bjt) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | bījanaṅgalaṁ → bīja naṅgalaṁ (pts)
Это как, принц, как если бы земледелец, взяв семена и плуг, пошёл в лес.
So tattha dukkhette dubbhūme avihatakhāṇukaṇṭake bījāni patiṭṭhāpeyya khaṇḍāni pūtīni vātātapahatāni asāradāni asukhasayitāni.
asāradāni → asārādāni (bj) | dubbhūme → dubbhumme (sya-all) | dukkhette → dukkhatte (pts) | avihatakhāṇukaṇṭake → avihatakhānuke (pts) | dubbhumme → dubbhūmeti vā pāṭho (sya-all note) | avihatakhāṇukaṇṭake → avihata-khānuke (pts) | vātātapahatāni → vātātapa-hatāni (pts) | asukhasayitāni → asukha-sayitāni (pts)
И там он бы бросил раскрошившиеся, сгнившие, попорченные ветром и зноем, несвежие, находящиеся в негодном состоянии семена в неподходящую землю, в плохую почву, не расчищенную от пней,
Devo ca na kālena kālaṁ sammādhāraṁ anuppaveccheyya.
sammādhāraṁ → sammā dhāraṁ (bjt) | sammādhāraṁ → sammā-dhāraṁ (pts)
а божество не послало бы в надлежащее время очередного дождя.
Api nu tāni bījāni vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyyuṁ, kassako vā vipulaṁ phalaṁ adhigaccheyyā”ti?
virūḷhiṁ → verūḷhiṁ (bj); viruḷhiṁ (sya-all, km moggalāne) | āpajjeyyuṁ → āpajjeyya (bj) | vuddhiṁ virūḷhiṁ → vuḍḍhiṁ viruḷhiṁ (sya-all) | vipulaṁ phalaṁ → vipulaphalaṁ (pts) | virūḷhiṁ → viruḷhiṁ (cck: moggalāne) | vipulaṁ phalaṁ → vipula-phalaṁ (pts)
Стали бы тогда эти семена расти, развиваться, увеличиваться, и получил ли бы земледелец обильные плоды?”

“No hidaṁ, bho kassapa”.
hidaṁ → na evaṁ (sya-all, km, mr) | no hidaṁ → na evaṁ (sya-all) | hidaṁ → na evaṁ (cck: syā. ka.) | no hidaṁ → nohidaṁ (bjt) | hidaṁ → h idaṁ (pts)
“Конечно нет, господин Кассапа”.

“Evameva kho, rājañña, yathārūpe yaññe gāvo vā haññanti, ajeḷakā vā haññanti, kukkuṭasūkarā vā haññanti, vividhā vā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti micchādiṭṭhī micchāsaṅkappā micchāvācā micchākammantā micchāājīvā micchāvāyāmā micchāsatī micchāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño na mahapphalo hoti na mahānisaṁso na mahājutiko na mahāvipphāro.
micchāsamādhī → micchāsamādhi (bj) | saṅghātaṁ → saṁghātaṁ (my, bjt, pts) | evameva → evam eva (pts) | kukkuṭasūkarā → kukkuṭa-sūkarā (pts) | micchādiṭṭhī micchāsaṅkappā micchāvācā → micchā-diṭṭhī micchā-saṁkappā micchā-vācā (pts) | micchāājīvā micchāvāyāmā micchāsatī micchāsamādhī → micchā-ājīvā micchā-vāyāmā micchā-satī micchā-samādhī (pts) | mahājutiko → mahā-jutiko (pts) | mahāvipphāro → mahā-vipphāro (pts)
“И так же точно, принц, когда при жертвоприношении убивают быков, или убивают коз и овец, или убивают петухов и свиней, или подвергают уничтожению какие-либо живые существа, и когда принимающие [в нем] участие наделены неправедным взглядом, неправедным намерением, неправедной речью, неправедным действием, неправедным поддержанием жизни, неправедным усилием, неправедным памятованием, неправедной сосредоточенностью, то подобного рода жертвоприношение, принц, не приносит ни великих плодов, ни великой пользы, ни великого блеска, ни великого успеха.

Yathārūpe ca kho, rājañña, yaññe neva gāvo haññanti, na ajeḷakā haññanti, na kukkuṭasūkarā haññanti, na vividhā vā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti sammādiṭṭhī sammāsaṅkappā sammāvācā sammākammantā sammāājīvā sammāvāyāmā sammāsatī sammāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro.
sammādiṭṭhī → sammādiṭṭhi (bj) | vā → (sya-all, pts) | saṅghātaṁ → saṁghātaṁ (my) | neva → n eva (pts) | kukkuṭasūkarā → kukkuṭa-sūkarā (pts) | saṅghātaṁ → saṁghātam (pts) | sammādiṭṭhī sammāsaṅkappā sammāvācā sammākammantā sammāājīvā sammāvāyāmā sammāsatī → sammā-diṭṭhī sammā-saṁkappā sammā-vācā sammā-kammantā sammā-ājīvā sammā-vāyāmā sammā-satī (pts) | mahājutiko mahāvipphāro → mahā-jutiko mahā-vipphāro (pts)
Когда же при жертвоприношении, принц, не убивают быков, не убивают коз и овец, не убивают петухов и свиней, не подвергают уничтожению каких-либо живых существ, и когда принимающие [в нем] участие наделены надлежащим взглядом, надлежащим намерением, надлежащей речью, надлежащим действием, надлежащим поддержанием жизни, надлежащим усилием, надлежащим памятованием, надлежащей сосредоточенностью, то подобного рода жертвоприношение, принц, приносит великие плоды, великую пользу, великий блеск, великий успех.

Seyyathāpi, rājañña, kassako bījanaṅgalaṁ ādāya vanaṁ paviseyya.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | bījanaṅgalaṁ → bīja-naṅgalaṁ (pts)
Это как, принц, как если бы земледелец, взяв семена и плуг, пошёл в лес.
So tattha sukhette subhūme suvihatakhāṇukaṇṭake bījāni patiṭṭhapeyya akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sāradāni sukhasayitāni.
patiṭṭhapeyya → patiṭṭhāpeyya (bj, sya-all) | sāradāni → sārādāni (bj) | sukhette subhūme suvihatakhāṇukaṇṭake → sukkhette subhumme sivihatakhāṇukaṇṭake (sya-all) | sukhette → sukhatte (pts) | suvihatakhāṇukaṇṭake → suvihatakhānuke (pts) | patiṭṭhapeyya akhaṇḍāni → patiṭṭhāpeyya akkhaṇḍāni (pts) | suvihatakhāṇukaṇṭake → suvihata-khānuke (pts) | avātātapahatāni → avātātapa-hatāni (pts) | sukhasayitāni → sukha-sayitāni (pts)
И там он бы бросил нераскрошившиеся, несгнившие, не попорченные ветром и зноем, свежие, находящиеся в хорошем состоянии семена в подходящую землю, в хорошую почву, тщательно расчищенную от пней,
Devo ca kālena kālaṁ sammādhāraṁ anuppaveccheyya.
sammādhāraṁ → sammā dhāraṁ (bjt)
а божество послало бы в надлежащее время очередной дождь.
Api nu tāni bījāni vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyyuṁ, kassako vā vipulaṁ phalaṁ adhigaccheyyā”ti?
virūḷhiṁ → verūḷhiṁ (bj) | vuddhiṁ virūḷhiṁ → vuḍḍhiṁ viruḷhiṁ (sya-all) | vipulaṁ phalaṁ → vipulaphalaṁ (pts)
Стали бы тогда эти семена расти, развиваться, увеличиваться, и получил ли бы земледелец обильные плоды?”

“Evaṁ, bho kassapa”.“Да, господин Кассапа”.

“Evameva kho, rājañña, yathārūpe yaññe neva gāvo haññanti, na ajeḷakā haññanti, na kukkuṭasūkarā haññanti, na vividhā vā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti sammādiṭṭhī sammāsaṅkappā sammāvācā sammākammantā sammāājīvā sammāvāyāmā sammāsatī sammāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro”ti.
sammādiṭṭhī → sammādiṭṭhi (bj) | vā → (sya-all, pts) | saṅghātaṁ → saṁghātaṁ (my, bjt, pts) | evameva → evam eva (pts) | neva → n eva (pts) | kukkuṭasūkarā → kukkuṭa-sūkarā (pts) | sammādiṭṭhī sammāsaṅkappā sammāvācā sammākammantā sammāājīvā sammāvāyāmā → sammā-diṭṭhī sammā saṁkappā sammā-vācā sammā-kammantā sammā-ājīvā sammā-vāyāmā (pts) | sammāsamādhī → sammā-samādhī (pts) | mahājutiko mahāvipphāroti → mahā-jutiko mahā-vipphāro ti (pts)
“И так же точно, принц, когда при жертвоприношении, не убивают быков, не убивают коз и овец, не убивают петухов и свиней, не подвергают уничтожению каких-либо живых существ, и когда принимающие [в нем] участие наделены надлежащим взглядом, надлежащим намерением, надлежащей речью, надлежащим действием, надлежащим поддержанием жизни, надлежащим усилием, надлежащим памятованием, надлежащей сосредоточенностью, то подобного рода жертвоприношение, принц, приносит великие плоды, великую пользу, великий блеск, великий успех”.

5. Uttaramāṇavavatthu5. Молодой брахман Уттара

Atha kho pāyāsi rājañño dānaṁ paṭṭhapesi samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṁ.
samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṁ → samaṇabrāhmaṇakapaṇaḍikavaṇibbakayācakānaṁ (bj); samaṇabrāhmaṇakapaṇiddhikavaṇibbakayācakānaṁ (pts) | atha kho → athakho (th) | samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṁ → samaṇabrāhmaṇa-kapaṇiddhika-vaṇibbaka-yācakānaṁ (pts)
И тогда принц Паяси установил [раздачу] подаяний для отшельников, брахманов, бедных путников, бродяг, просителей.
Tasmiṁ kho pana dāne evarūpaṁ bhojanaṁ dīyati kaṇājakaṁ bilaṅgadutiyaṁ, dhorakāni ca vatthāni guḷavālakāni.
dhorakāni → corakāni (sya-all, km); therakāni (pts1ed) | guḷavālakāni → guḷagāḷakāni (bj, mr) | dīyati → diyyati (bj, pts) | kaṇājakaṁ → kāṇājikaṁ (sya-all) | dhorakāni → therakāni (pts) | ca → therakāni (bj: PTS) | guḷagāḷakāni → śuḷa vālakāni (bj: PTS) | dhorakāni → thorakāni (cck: sī. pī.); corakāni (cck: syā.) | guḷavālakāni → guḷagāḷakāni (cck: ka.) | kāṇājikaṁ → kajhājakanti vā pāṭho (sya-all note) | bilaṅgadutiyaṁ dhorakāni → bilaṅga-dutiyaṁ therakāni (pts) | guḷavālakāni → guḷa-vālakāni (pts)
И при этом подаянии он раздавал такую пищу, как молотый рис с кислой кашей, а также — грубые одежды с бахромой в виде шариков.
Tasmiṁ kho pana dāne uttaro nāma māṇavo vāvaṭo ahosi.
vāvaṭo → byāvaṭo (bj); vyāvaṭo (pts1ed) | vāvaṭo → vyāvaṭo (pts) | vāvaṭo → byāvaṭo (cck: sī. pī.) | vāvaṭo → vyāvaṭo (sya-all: sī.)
А в этом подаянии был занят юноша по имени Уттара.

So dānaṁ datvā evaṁ anuddisati:
evaṁ anuddisati imināhaṁ → evamanuddisati iminā (sya-all) | evaṁ → evam (pts)
И давая подаяние, он сказал так:
“imināhaṁ dānena pāyāsiṁ rājaññameva imasmiṁ loke samāgacchiṁ, mā parasmin”ti.
samāgacchiṁ → samāgañchiṁ (bj, pts) | pāyāsiṁ rājaññameva → pāyāsirājaññam eva (pts) | imināhaṁ → iminā (th, pts) | pāyāsiṁ rājaññameva → pāyāsi-rājaññam eva (pts) | parasminti → parasmin ti (pts)
“Благодаря этому подаянию я встретил принца Паяси в этом мире, но не [встречу] в другом”.

Assosi kho pāyāsi rājañño:И принц Паяси услышал: “Ведь юноша Уттара сказал так: “uttaro kira māṇavo dānaṁ datvā evaṁ anuddisati:
evaṁ anuddisati imināhaṁ → evamanuddisati iminā (sya-all) | evaṁ → evam (pts)
„Благодаря этому подаянию
‘imināhaṁ dānena pāyāsiṁ rājaññameva imasmiṁ loke samāgacchiṁ, mā parasmin’”ti.
samāgacchiṁ → samāgañchiṁ (bj, pts) | pāyāsiṁ rājaññameva → pāyāsirājaññam eva (pts) | imināhaṁ → iminā (th, pts) | pāyāsiṁ rājaññameva → pāyāsi-rājaññam eva (pts) | parasminti → parasmin ti (pts)
я встретил принца Паяси в этом мире, но не [встречу] в другом“”.
Atha kho pāyāsi rājañño uttaraṁ māṇavaṁ āmantāpetvā etadavoca:
atha kho → athakho (th) | pāyāsi rājañño → pāyāsi-rājañño (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И тогда принц Паяси, призвав юношу Уттару, сказал:
“saccaṁ kira tvaṁ, tāta uttara, dānaṁ datvā evaṁ anuddisasi:
saccaṁ → sabbaṁ (sya-all) | evaṁ anuddisasi imināhaṁ → evamanuddisasi iminā (sya-all) | evaṁ → evam (pts)
“Правда ли это, дорогой Уттара, что, давая подаяние, ты сказал так:
‘imināhaṁ dānena pāyāsiṁ rājaññameva imasmiṁ loke samāgacchiṁ, mā parasmin’”ti?
samāgacchiṁ → samāgañchiṁ (bj, pts) | pāyāsiṁ rājaññameva → pāyāsirājaññaṁ eva (pts) | imināhaṁ → iminā (th, pts) | pāyāsiṁ rājaññameva → pāyāsi-rājaññaṁ eva (pts) | parasminti → parasmin ti (pts)
„Благодаря этому подаянию я встретил принца Паяси в этом мире, но не [встречу] в другом?“”

“Evaṁ, bho”.
bho → bhoti (bj) | + → ti (pts)
“Правда, господин”.

“Kissa pana tvaṁ, tāta uttara, dānaṁ datvā evaṁ anuddisasi:
kissa → kasmā (sya-all) | evaṁ anuddisasi imināhaṁ → evamanuddisasi iminā (sya-all) | evaṁ → evam (pts)
“Почему же, дорогой Уттара, давая подаяние, ты сказал так:
‘imināhaṁ dānena pāyāsiṁ rājaññameva imasmiṁ loke samāgacchiṁ, mā parasmin’ti?
samāgacchiṁ → samāgañchiṁ (bj, pts) | pāyāsiṁ rājaññameva → pāyāsi rājaññam eva (pts) | imināhaṁ → iminā (pts) | parasminti → parasmin ti (pts)
„Благодаря этому подаянию я встретил принца Паяси в этом мире, но не [встречу] в другом?“
Nanu mayaṁ, tāta uttara, puññatthikā dānasseva phalaṁ pāṭikaṅkhino”ti?
pāṭikaṅkhinoti → pāṭikaṅkhino ti (bjt, pts) | nanu → na nu (th, pts) | dānasseva → dānass eva (pts)
Разве, дорогой Уттара, стремясь к заслуге, мы не должны ждать плодов подаяния?”

“Bhoto kho dāne evarūpaṁ bhojanaṁ dīyati kaṇājakaṁ bilaṅgadutiyaṁ, yaṁ bhavaṁ pādāpi na iccheyya samphusituṁ, kuto bhuñjituṁ, dhorakāni ca vatthāni guḷavālakāni, yāni bhavaṁ pādāpi na iccheyya samphusituṁ, kuto paridahituṁ.
pādāpi → pādāsi (mr) , samphusituṁ → phusituṁ (bj); chupituṁ (pts1ed, mr) | kho → kho pana (bj, pts) | dīyati → diyyati (bj, pts) | yaṁ → (bj, sya-all) | guḷavālakāni → guḷagāḷakāni (bj) | kaṇājakaṁ → kāṇājikaṁ (sya-all) | dhorakāni → corakāni (sya-all); therakāni (pts) | yāni → (sya-all) | samphusituṁ → chupituṁ (pts) | pādāpi → pādāsi (cck: ka.) | samphusituṁ → chupituṁ (cck: pī. ka.) | pādāpi → acittikataṁ (cck: ka.) | bilaṅgadutiyaṁ yaṁ → bilaṅga-dutiyaṁ yam (pts) | pādāpi → pādā pi (pts) | guḷavālakāni → guḷa-vālakāni (pts)
“Ведь при подаянии досточтимый раздаёт молотый рис с кислой кашей, а такую пищу досточтимый не пожелал бы и тронуть ногой — не то что отведать, и [раздаёт] грубые одежды с бахромой в виде шариков, а такую [одежду] досточтимый не пожелал бы и тронуть ногой — не то, что надеть.
Bhavaṁ kho panamhākaṁ piyo manāpo, kathaṁ mayaṁ manāpaṁ amanāpena saṁyojemā”ti?
mayaṁ → mayaṁ piyaṁ (sya-all, pts) | panamhākaṁ → pan asmākaṁ (pts) | saṁyojemāti → saṁyojemā ti (bjt)
Ведь досточтимый дорог и приятен нам — как же нам соединить дорогое и приятное с неприятным?”

“Tena hi tvaṁ, tāta uttara, yādisāhaṁ bhojanaṁ bhuñjāmi, tādisaṁ bhojanaṁ paṭṭhapehi.
tena hi → tenahi (th)
“Тогда, дорогой Уттара, ты сам установи [раздачу] такой еды, которую поедаю и я,
Yādisāni cāhaṁ vatthāni paridahāmi, tādisāni ca vatthāni paṭṭhapehī”ti.и установи [раздачу] таких одежд, которые надеваю и я”.

“Evaṁ, bho”ti kho uttaro māṇavo pāyāsissa rājaññassa paṭissutvā yādisaṁ bhojanaṁ pāyāsi rājañño bhuñjati, tādisaṁ bhojanaṁ paṭṭhapesi.
pāyāsissa rājaññassa → pāyāsirājaññassa (bj, sya-all, pts) | pāyāsirājaññassa → pāyāsissa rājaññassāti pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | bhoti → bho ti (pts) | pāyāsissa rājaññassa → pāyāsi-rājaññassa (pts) | pāyāsi rājañño → pāyāsi-rājañño (pts)
“Хорошо, господин”, — согласился с принцем Паяси юноша Уттара и установил [раздачу] такой еды, которую поедал и принц Паяси,
Yādisāni ca vatthāni pāyāsi rājañño paridahati, tādisāni ca vatthāni paṭṭhapesi.и установил [раздачу] таких одежд, которые надевал и принц Паяси.

Atha kho pāyāsi rājañño asakkaccaṁ dānaṁ datvā asahatthā dānaṁ datvā acittīkataṁ dānaṁ datvā apaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajji suññaṁ serīsakaṁ vimānaṁ.
acittīkataṁ → apaviddhaṁ (bj); acittikataṁ (sya-all, km, pts1ed, mr) | serīsakaṁ → serissakaṁ (bj) | apaviddhaṁ → apaviṭṭhaṁ (sya-all) | acittīkataṁ → acittikataṁ (pts) | sahabyataṁ upapajji → sahavyataṁ uppajji (pts) | apaviṭṭhaṁ → apaviddhaṁ (sya-all: sī.) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | atha kho → athakho (th) | paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ → parammaraṇā cātummahārājikānaṁ (th) | serīsakaṁ vimānaṁ → serīsakavimānaṁ (th) | paraṁ → param (pts) | cātumahārājikānaṁ → cātummahārājikānaṁ (pts)
И впоследствии принц Паяси, дававший подаяния не тщательно, дававший подаяния не собственноручно, дававший подаяния без должного размышления, дававший подаяния отбросами, с распадом тела после смерти родился среди божеств, окружающих четырёх Великих царей в пустом дворце Серисака.
Yo pana tassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo. So sakkaccaṁ dānaṁ datvā sahatthā dānaṁ datvā cittīkataṁ dānaṁ datvā anapaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajji devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ.
vāvaṭo → byāvaṭo (bj, pts) | pana tassa → panetassa (sya-all) | cittīkataṁ → cittikataṁ (sya-all); cittikatvā (pts) | anapaviddhaṁ → anapaviṭṭhaṁ (sya-all) | upapajji → uppajji (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | vāvaṭo → vyāvaṭo (pts) | cittīkataṁ → citti-katvā (pts) | paraṁ → param (pts) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (pts)
Занятый же в его подаянии юноша по имени Уттара, дававший подаяния тщательно, дававший подаяния собственноручно, дававший подаяния с должным размышлением, дававший подаяния не отбросами, с распадом тела после смерти родился в благом небесном мире среди тридцати трёх богов.

6. Pāyāsidevaputta6. Паяси попадает в мир Четырёх божеств

Tena kho pana samayena āyasmā gavampati abhikkhaṇaṁ suññaṁ serīsakaṁ vimānaṁ divāvihāraṁ gacchati.
serīsakaṁ → serissakaṁ (bj) | serīsakaṁ vimānaṁ → serīsakavimānaṁ (th) | divāvihāraṁ → divā-vihāraṁ (pts)
А в это самое время уважаемый Гавампати часто приходил для дневного отдыха в пустой дворец Серисака.
Atha kho pāyāsi devaputto yenāyasmā gavampati tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ gavampatiṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho pāyāsiṁ devaputtaṁ āyasmā gavampati etadavoca:
pāyāsiṁ devaputtaṁ → pāyāsidevaputtaṁ (sya-all, pts) | atha kho pāyāsi devaputto → athakho pāyāsidevaputto (th) | pāyāsi devaputto yenāyasmā → pāyāsi-devaputto yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | pāyāsiṁ devaputtaṁ → pāyāsi-devaputtaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И вот божественный отпрыск Паяси приблизился к уважаемому Гавампати; приблизившись, он приветствовал уважаемого Гавампати и стал в стороне. И вот уважаемый Гавампати так сказал ставшему в стороне божественному отпрыску Паяси:
“kosi tvaṁ, āvuso”ti?
āvusoti → āvuso ti (bjt, pts) | kosi → ko si (pts)
“Кто ты, почтенный?”

“Ahaṁ, bhante, pāyāsi rājañño”ti.
pāyāsi rājaññoti → pāyāsi-rājañño ti (pts)
“Я — принц Паяси, господин”.

“Nanu tvaṁ, āvuso, evaṁdiṭṭhiko ahosi:
nanu → na nu (th, pts) | evaṁdiṭṭhiko → evaṁ-diṭṭhiko (pts)
“Не было ли у тебя, почтенный, такого ложного взгляда:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti?
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj) | vipākoti saccāhaṁ → vipāko ti svāhaṁ (pts)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий?“”

“Saccāhaṁ, bhante, evaṁdiṭṭhiko ahosiṁ:
saccāhaṁ → svāhaṁ (bj) | evaṁdiṭṭhiko → evaṁ diṭṭhiko (bjt) | evaṁdiṭṭhiko → evaṁ-diṭṭhiko (pts)
“Да, господин, у меня был такой ложный взгляд:
‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj)
„Не существует другого мира, не существует самопроизвольно родившихся, не существует созревшего плода добрых и злых действий“.
Api cāhaṁ ayyena kumārakassapena etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecito”ti.
api cāhaṁ → apicāhaṁ (th) | kumārakassapena → kumāra-kassapena (pts) | diṭṭhigatā vivecitoti → diṭṭhi-gatā vivecito ti (pts)
Но благодаря праведному Кумаракассапе я освободился от этого порочного ложного взгляда”.

“Yo pana te, āvuso, dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so kuhiṁ upapanno”ti?
vāvaṭo → byāvaṭo (bj, pts) | upapannoti → uppanno ti (pts) | upapannoti → upapanno ti (bjt) | vāvaṭo → vyāvaṭo (pts)
“Где же, почтенный, [вновь] родился юноша по имени Уттара, который был занят в твоём подаянии?”

“Yo me, bhante, dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so sakkaccaṁ dānaṁ datvā sahatthā dānaṁ datvā cittīkataṁ dānaṁ datvā anapaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapanno devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ.
vāvaṭo → byāvaṭo (bj, pts) | cittīkataṁ → cittikataṁ (sya-all, pts) | anapaviddhaṁ → anapaviṭṭhaṁ (sya-all) | upapanno → uppanno (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | vāvaṭo → vyāvaṭo (pts) | cittīkataṁ → citti-kataṁ (pts) | paraṁ → param (pts) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (pts)
“Тот юноша по имени Уттара, господин, который был занят в моем подаянии, дававший подаяния тщательно, дававший подаяния собственноручно, дававший подаяния с должным размышлением, дававший подаяния не отбросами, с распадом тела после смерти родился в благом небесном мире среди тридцати трёх богов.
Ahaṁ pana, bhante, asakkaccaṁ dānaṁ datvā asahatthā dānaṁ datvā acittīkataṁ dānaṁ datvā apaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapanno suññaṁ serīsakaṁ vimānaṁ.
serīsakaṁ → serissakaṁ (bj) | acittīkataṁ → acittikataṁ (sya-all, pts) | apaviddhaṁ → apaviṭṭhaṁ (sya-all) | bhante → (pts) | sahabyataṁ upapanno → sahavyataṁ uppanno (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ → parammaraṇā cātummahārājikānaṁ (th) | serīsakaṁ vimānaṁ → serīsakavimānaṁ (th) | paraṁ → param (pts) | cātumahārājikānaṁ → cātummahārājikānaṁ (pts)
Я же, дававший подаяния не тщательно, дававший подаяния не собственноручно, дававший подаяния без должного размышления, дававший подаяния отбросами, с распадом тела после смерти родился среди божеств, окружающих четырёх Великих царей в пустом дворце Серисака.

Tena hi, bhante gavampati, manussalokaṁ gantvā evamārocehi:
tena hi → tenahi (th) | manussalokaṁ → manussa-lokaṁ (pts) | evamārocehi → evam ārocehi (pts)
Поэтому, господин Гавампати, иди в мир людей и передай так:
‘sakkaccaṁ dānaṁ detha, sahatthā dānaṁ detha, cittīkataṁ dānaṁ detha, anapaviddhaṁ dānaṁ detha.
cittīkataṁ → cittikataṁ (sya-all, pts) | anapaviddhaṁ → anapaviṭṭhaṁ (sya-all) | cittīkataṁ → citti-kataṁ (pts)
„Давайте подаяния тщательно, давайте подаяния собственноручно, давайте подаяния с должным размышлением, давайте подаяния не отбросами.
Pāyāsi rājañño asakkaccaṁ dānaṁ datvā asahatthā dānaṁ datvā acittīkataṁ dānaṁ datvā apaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapanno suññaṁ serīsakaṁ vimānaṁ.
serīsakaṁ → serissakaṁ (bj) | acittīkataṁ → acittikataṁ (sya-all, pts) | apaviddhaṁ → apaviṭṭhaṁ (sya-all) | sahabyataṁ upapanno → sahavyataṁ uppanno (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ → parammaraṇā cātummahārājikānaṁ (th) | serīsakaṁ vimānaṁ → serīsakavimānaṁ (th) | paraṁ → param (pts) | cātumahārājikānaṁ → cātummahārājikānaṁ (pts)
Принц Паяси, дававший подаяния не тщательно, дававший подаяния не собственноручно, дававший подаяния без должного размышления, дававший подаяния отбросами, с распадом тела после смерти родился среди божеств, окружающих четырёх Великих царей в пустом дворце Серисака.
Yo pana tassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so sakkaccaṁ dānaṁ datvā sahatthā dānaṁ datvā cittīkataṁ dānaṁ datvā anapaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapanno devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyatan’”ti.
vāvaṭo → byāvaṭo (bj, pts) | cittīkataṁ → cittikataṁ (sya-all, pts) | anapaviddhaṁ → anapaviṭṭhaṁ (sya-all) | upapanno → uppanno (pts) | ti → Comp. Vimāna Vatthu Com. 82. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | vāvaṭo → vyāvaṭo (pts) | cittīkataṁ → citti-kataṁ (pts) | paraṁ → param (pts) | sahabyatanti → sahavyatan ti (pts)
Занятый же в его подаянии юноша по имени Уттара, дававший подаяния тщательно, дававший подаяния собственноручно, дававший подаяния с должным размышлением, дававший подаяния не отбросами, с распадом тела после смерти родился в благом небесном мире среди тридцати трёх богов“”.

Atha kho āyasmā gavampati manussalokaṁ āgantvā evamārocesi:
atha kho → athakho (th) | manussalokaṁ → manussa-lokaṁ (pts) | evamārocesi → evam ārocesi (pts)
И тогда уважаемый Гавампати, придя в мир людей, передал так:
“sakkaccaṁ dānaṁ detha, sahatthā dānaṁ detha, cittīkataṁ dānaṁ detha, anapaviddhaṁ dānaṁ detha.
cittīkataṁ → cittikataṁ (sya-all, pts) | anapaviddhaṁ → anapaviṭṭhaṁ (sya-all) | cittīkataṁ → citti-kataṁ (pts)
“Давайте подаяния тщательно, давайте подаяния собственноручно, давайте подаяния с должным размышлением, давайте подаяния не отбросами.
Pāyāsi rājañño asakkaccaṁ dānaṁ datvā asahatthā dānaṁ datvā acittīkataṁ dānaṁ datvā apaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapanno suññaṁ serīsakaṁ vimānaṁ.
serīsakaṁ → serissakaṁ (bj) | acittīkataṁ → acittikataṁ (sya-all) | apaviddhaṁ → apaviṭṭhaṁ (sya-all) | acittīkataṁ dānaṁ → acittidānaṁ (pts) | sahabyataṁ upapanno → sahavyataṁ uppanno (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ → parammaraṇā cātummahārājikānaṁ (th) | serīsakaṁ vimānaṁ → serīsakavimānaṁ (th) | acittīkataṁ dānaṁ → acitti-dānaṁ (pts) | paraṁ → param (pts) | cātumahārājikānaṁ → cātummahārājikānaṁ (pts)
Принц Паяси, дававший подаяния не тщательно, дававший подаяния не собственноручно, дававший подаяния без должного размышления, дававший подаяния отбросами, с распадом тела после смерти родился среди божеств, окружающих четырёх Великих царей в пустом дворце Серисака.
Yo pana tassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so sakkaccaṁ dānaṁ datvā sahatthā dānaṁ datvā cittīkataṁ dānaṁ datvā anapaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapanno devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyatan”ti.
vāvaṭo → byāvaṭo (bj, pts) | cittīkataṁ → cittikataṁ (sya-all, pts) | anapaviddhaṁ → anapaviṭṭhaṁ (sya-all) | upapanno → uppanno (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | vāvaṭo → vyāvaṭo (pts) | cittīkataṁ → citti-kataṁ (pts) | paraṁ → param (pts) | sugatiṁ → sugatim (pts) | sahabyatanti → sahavyatan ti (pts)
Занятый же в его подаянии юноша по имени Уттара, дававший подаяния тщательно, дававший подаяния собственноручно, дававший подаяния с должным размышлением, дававший подаяния не отбросами, с распадом тела после смерти родился в благом небесном мире среди тридцати трёх богов”.

Pāyāsisuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.
NIṬṬHITAṂ → Bm dasamaṁ; K Pāyāsi-Rājañña-Suttaṁ dasamaṁ. (See V. V. A. 297.) (pts note) | pāyāsisuttaṁ → pāyāsirājaññasuttaṁ (bjt, th) | pāyāsisuttaṁ → pāyāsi-suttantaṁ (pts) | dasamaṁ → apadānaṁ (pts)
“Паяси-сутта” Окончена. Десятая.

Mahāvaggo niṭṭhito.
mahāvaggo niṭṭhito → apadānañca nidāñca (bjt)
“Махавагга” Окончена.

Tassuddānaṁ…

Mahāpadāna nidānaṁ, nibbānañca sudassanaṁ;
mahāpadāna nidānaṁ → apadānaṁ nidānañca (th) | mahāpadāna nidānaṁ → nidānañ ca (pts) sudassanaṁ → Bm Mahāpadāna-Nidānaṁ Nibbānañ ca Sudassanaṁ. (pts note)
Махападана Надана, ниббана Судассана;
Janavasabha govindaṁ, samayaṁ sakkapañhakaṁ;
janavasabha → janavasabhañca (bjt) | janavasabha govindaṁ → janavasabhagovindaṁ (th) | janavasabha govindaṁ → janavasabha-govindaṁ (pts) sakkapañhakaṁ mahāsatipaṭṭhānañca → sakkam eva ca satipaṭṭhāna (pts) | sakkapañhakaṁ → sakkameva ca (sya-all: sī.) | sakkapañhakaṁ → sakkamevaca (bjt)
Джанавасабха Говинда, самая Саккапаньха;
Mahāsatipaṭṭhānañca, pāyāsi dasamaṁ bhave.
ca → Bm K Sakkapañhakaṁ; K (Sī) Sakkameva ca. (pts note) | mahāsatipaṭṭhānañca → satipaṭṭhānapāyāsi (bjt, th) | mahāsatipaṭṭhānañca → ca satipaṭṭhāna (pts) pāyāsi dasamaṁ bhave → mahāvaggassa saṅgaho (bj, pts1ed); mahāvaggoti vuccatīti (sya-all, km) | saṅgaho → mahāpadānaṁ nidānaṁ nibbānañca sudassanaṁ, janavasabhañca govindaṁ samayaṁ sakkapañhakaṁ mahāsatipaṭṭhānañca pāyāsi dasamaṁ bhave. – katthaci (bj note) | bhave → satipaṭṭhānapāyāsi, mahāvaggassa saṅgaho (cck: sī. pī.); satipaṭṭhānapāyāsi, mahāvaggoti vuccatīti (cck: syā.) | pāyāsi dasamaṁ bhave → mahāvaggassa saṅgaho mahāvaggo (bjt)
И Махасатипаттхана, паяси является десятой.

Mahāvaggapāḷi niṭṭhitā.
vuccatīti → mahāvaggassa saṅgaho (sya-all: sī.) | mahāvaggapāḷi niṭṭhitā → niṭṭhito dutiyo (bjt)
Махавагга Пали Окончена.

Принципы · Обоснование · Глоссарий · 6 изданий Пали
MP3: пали · русский


Переводы: English · Русский · Deutsch · Српски · ไทย