Mettābhāvanāsutta
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ:
vuttañhetaṁ → (sya-all, pts) | vuttañhetaṁ → vuttaṁ hetaṁ (bjt) | vuttamarahatāti → vuttamarahatā ti (pts)This was said by the Blessed One, said by the Arahant, so I have heard:
“Yāni kānici, bhikkhave, opadhikāni puññakiriyavatthūni sabbāni tāni mettāya cetovimuttiyā kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ.
puññakiriyavatthūni → puññakiriyāvatthūni (sya-all) | opadhikāni → osadhikāni, B. C. Aa. (pts note) | puññakiriyavatthūni → -kriya-, M. (pts note) | nāgghanti → nagghanti, M.; nānagghanti, Pa. (pts note)“Monks, all the grounds for making merit leading to spontaneously arising [in
heaven] do not equal one-sixteenth of the awareness-release through good will.
Mettāyeva tāni cetovimutti adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati ca.
virocati → virocate (sya-all) | mettāyeva → mettā yeva (th, pts)Good will–surpassing them–shines, blazes, & dazzles.
Seyyathāpi, bhikkhave, yā kāci tārakarūpānaṁ pabhā sabbā tā candiyā pabhāya kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ, candapabhāyeva tā adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati ca;
candiyā pabhāya → candimapabhāya (bj); candappabhāya (sya-all) | candapabhāyeva tā → candappabhā yeva tāni (sya-all) | virocati → virocate (sya-all) | kāci → yāni kānici B. C. (pts note) | pabhā → pabhāni, B. (pts note) | tā → tā om. B. C. P. Pa. (pts note) | candiyā → candiyā, M. P. Pa. Aa.; candimā, B.; candimāya, C. D. E. (pts note) | nāgghanti → naggh-, M. Pa. (pts note) | candappabhā → candapabhā, M. (pts note) | tā → tāni, B. C. P. Pa. (pts note) | yā kāci → yākāci (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)“Just as the radiance of all the stars does not equal one-sixteenth of the radiance of the moon,
as the moon–surpassing them–shines, blazes, & dazzles,
evamevaṁ kho, bhikkhave, yāni kānici opadhikāni puññakiriyavatthūni sabbāni tāni mettāya cetovimuttiyā kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ, mettāyeva tāni cetovimutti adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati ca.
evamevaṁ → evaṁ (bj) | puññakiriyavatthūni → puññakiriyāvatthūni (sya-all) | virocati → virocate (sya-all) | kho → evaṁ kho, B. C. M. P. Pa. (pts note) | tāni → Om. C. (pts note) | kalaṁ → -kālaṁ, B. (pts note) | nāgghanti → naggh-, M. P. Pa. (pts note) | ca → Om. Pa. (pts note) | evamevaṁ → evameva (my, th) | mettāyeva → mettā yeva (bjt, th, pts) | cetovimutti → ceto vimutti (th) | evamevaṁ → evam-eva (pts)even so, all the grounds for making merit leading to spontaneously arising [in
heaven] do not equal one-sixteenth of the awareness-release through good will.
Good will–surpassing them–shines, blazes, & dazzles.
Seyyathāpi, bhikkhave, vassānaṁ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṁ abbhussakkamāno sabbaṁ ākāsagataṁ tamagataṁ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocati ca;
deve → nabhe (bj, pts-vp-pli1) | abbhussakkamāno → abbhuggamamāno (Ma-aka) | ākāsagataṁ → ākāsaṁ (sya-all) | abhivihacca → abhihacca (sya-all) | deve ādicco nabhaṁ → nabhe ādicconabhaṁ (bj) | vigatavalāhake → vigatavāhake (sya-all) | virocati → virocate (sya-all) | viddhe → visuddhe (pts) | abbhussakkamāno → abbhussaggamāno (bj: sī, aṭṭhakathā, sīmu); abbhusyukkamāno (bj: sī, aṭṭhakathā) | deve → nabhe (cck: sī.) | abbhussakkamāno → abbhuggamamāno (cck: ka. aṭṭha.) | ākāsagataṁ → ākāsaṁ (cck: syā.) | abhivihacca → abhihacca (cck: syā.) | visuddhe → viddhe, D. E. M. P. Pa.; A. has: viddhe ti uddhiddhe (udviddhe?) meghavigamena dūribhūto ti attho. (pts note) | nabhe → nakho, B. (pts note) | abbhussakkamāno → abbhusakkamāno ti udayaṭṭhāṇato ākāsaṁ ullaṁghento, A.; cp. sakkati in Child. Dict., with abhi- and ud-; abbhussagg-, M.; abbhussatt-, P.; abbhassatt-, Pa; abbhussakkamādo, E.; abbhussūkkamādo, D.; ābhāsamāno, B. C. (pts note) | tamagataṁ → dhāmagataṁ, B.; ākāsaṁ tamaṁ tamaṁ, D. E. (pts note) | abhivihacca → abhihacca, E.; abhibhucca, D. (pts note) | abhivihacca bhāsate → abhivihaccabhāsate (bjt) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)“Just as in the last month of the rains, in autumn, when the sky is clear & cloudless, the sun,
on ascending the sky, overpowers the space immersed in darkness, shines, blazes, & dazzles, even so,
evamevaṁ kho, bhikkhave, yāni kānici opadhikāni puññakiriyavatthūni sabbāni tāni mettāya cetovimuttiyā kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ, mettāyeva tāni cetovimutti adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati ca.
puññakiriyavatthūni → puññakiriyāvatthūni (sya-all) | virocati → virocate (sya-all) | opadhikāni → osadhikāni, B. C. (pts note) | kalaṁ → kālaṁ, B. (pts note) | nāgghanti → naggh-, M. P. Pa. (pts note) | ca → Om. P. Pa. (pts note) | evamevaṁ → evameva (my, bjt, th) | mettāyeva → mettā yeva (bjt, th, pts) | evamevaṁ → evam-eva (pts)all the grounds for making merit leading to spontaneously arising [in heaven]
do not equal one-sixteenth of the awareness-release through good will.
Good will–surpassing them–shines, blazes, & dazzles.
Seyyathāpi, bhikkhave, rattiyā paccūsasamayaṁ osadhitārakā bhāsate ca tapate ca virocati ca;
virocati → virocate (sya-all) | ca → tapathā, P.; om. Pa. (pts note) | ca → ca om. Pa.; vāsavo ca viro-cati, B. (pts note) | osadhitārakā → osadhi tārakā (bjt) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)“Just as in the last stage of the night the morning star shines, blazes, & dazzles, even so,
evamevaṁ kho, bhikkhave, yāni kānici opadhikāni puññakiriyavatthūni sabbāni tāni mettāya cetovimuttiyā kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ, mettāyeva tāni cetovimutti adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati cā”ti.
cāti → ca (bj) | puññakiriyavatthūni → puññakiriyāvatthūni (sya-all) | virocati → virocate (sya-all) | opadhikāni → osadhikāni, B. C. (pts note) | puññakiriyavatthūni → -kriya-, M. (pts note) | nāgghanti → naggh-, C. M. P. Pa. (pts note) | ca → tapathā, P.; om. Pa. (pts note) | cā-ti → ca, without ti, C. D. E. P. (pts note) | evamevaṁ → evameva (my, th) | evamevaṁ → eva meva (bjt) | tāni mettāya → tānimettāya (bjt) | mettāyeva → mettā yeva (bjt, th, pts) | evamevaṁ → evam-eva (pts)all the grounds for making merit leading to spontaneously arising [in heaven]
do not equal one-sixteenth of the awareness-release through good will.
Good will–surpassing them–shines, blazes, & dazzles.”
Etamatthaṁ bhagavā avoca.
etamatthaṁ → etam-atthaṁ (pts)
Tatthetaṁ iti vuccati:
“Yo ca mettaṁ bhāvayati, appamāṇaṁ paṭissato;
mettaṁ → jhāyī (bj, sya-all); jhāyi (pts-vp-pli1, mr) | ca → (sya-all) | ca → Om. D. E. Pa. (pts note) paṭissato → patissato (bj) | paṭissato tanū → patissato tanu (pts) | appamāṇaṁ → appamānaṁ, B. C. D. E. Aa. (pts note) | patissato → paṭiss-, M.; patiyato, B. (pts note)When one develops–mindful– good will without limit, Tanū saṁyojanā honti, passato upadhikkhayaṁ.
Tanū → tanu (cck: sī.) | tanu → manu, C.; tandha, D. E. (pts note) passato → passadhīro, C. (pts note)fetters are worn through, on seeing the ending of acquisitions.Ekampi ce pāṇamaduṭṭhacitto, mettāyati kusalo tena hoti;
pāṇam-aduṭṭhacitto → pānapaduṭṭha-, C.; pāṇaṁpadu-, B. (pts note) | ekampi → ekam-pi (pts) kusalo → kusalī, D. E. (pts note) | tena hoti → tena-hoti (pts)If with uncorrupted mind you feel good will for even one being, you become skilled from that. Sabbe ca pāṇe manasānukampaṁ, pahūtamariyo pakaroti puññaṁ.
manasānukampaṁ → -kammaṁ, B.; kampi, D. E. (pts note) pahūtamariyo → bahūtamariyo (sya-all) | pahūtamariyo → pahūtam-ariyo (pts)But a noble one produces a mind of sympathy for all beings, an abundance of merit.Ye sattasaṇḍaṁ pathaviṁ vijitvā, rājisayo yajamānānupariyagā;
Ye → yo (bj) | ye → yo (bj) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all) | Ye → yo (cck: sī.) | Ye → yo, C. M. (pts note) | sattasaṇḍaṁ → -santaṁ, B. C.; sattā-, B. (pts note) | pathaviṁ → paṭhaviṁ, C. D. E. (pts note) | vijitvā → vijetvā, D. E. P. Pa. (pts note) rājisayo → rājīsayo (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | rājisayo → rājīsayo (sya-all, pts) | rājisayo → rājīsayo (cck: sī.) | rājīsayo → rājīsayo, E.; rājisayo, D. M.; rājisiyo, Pa.; rājissayo, C. P.; rājissaro, B. (pts note) | yajamānānupariyagā → yajamāno nupari-, P. Pa.; ye yajamānānup-, C.; -nupariyagā all MSS.; A. has: anupariyahā (sic !) ti vicariṁsu; the proper plural form would be anupariyaguṁ or -gū. (pts note)Kingly seers, who conquered the earth swarming with beings, went about making sacrifices: Assamedhaṁ purisamedhaṁ, sammāpāsaṁ vājapeyyaṁ niraggaḷaṁ.
assamedhaṁ → sassa-, B. C. M. (pts note) | purisamedhaṁ → pū-, B.; purisassa m-, C. (pts note) niraggaḷaṁ → niraggalaṁ (bj) | sammāpāsaṁ → savosaṁ, C. (pts note) | vājapeyyaṁ → vāca-, C.; vācā-, B. M. P. Pa. (pts note)the horse sacrifice, human sacrifice, water rites, soma rites, & the “Unobstructed,”Mettassa cittassa subhāvitassa, kalampi te nānubhavanti soḷasiṁ;
subhāvitassa → sabhā-, D. E.; subhāsitassa, C. (pts note) soḷasiṁ → l, C. (pts note) | kalampi → kalam-pi (pts)but these don’t equal one sixteenth of a well-developed mind of good will– Candappabhā tāragaṇāva sabbe.
va → ca, B. C. E. M. The lines put into brackets seem to be an old interpolation, though they are also in the Commentary. The first two (assamedhaṁ. . . niraggalaṁ) occur Saṁyutta-nikāya, Part I. p. 76. (pts note) | tāragaṇāva → tāragaṇā va (pts)as all the constellations don’t, one sixteenth of the radiance of the moon.Yo na hanti na ghāteti, na jināti na jāpaye;
ghāteti → ghāpeti, D.; ghāceti, E.; nāgghatīti, C. (pts note) na → na ca, P. Pa. (pts note) | jināti → cināti, B. (pts note) | na → na ca, Pa. (pts note) | jāpaye → jāsaye, B. (pts note)One who neither kills nor gets others to kill, neither conquers, nor gets others to conquer, Mettaṁso sabbabhūtesu, veraṁ tassa na kenacī”ti.
mettaṁso → mettāso, P. Pa.; mettaṁyo, C. (pts note) kenacīti → kenaciti (bj) | kenacīti → kenacī-ti (pts)with good will for all beings, has no hostility with anyone at all.
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti.
ayampi → ayam-pi (pts) | sutanti → sutan-ti (pts)
Sattamaṁ.
sattamaṁ → vaggo (bj) | sattamaṁ tatiyo vaggo → (pts) | + → tatiyavaggo (th)
Tatiyo vaggo.
vaggo → tassuddāna (bj); (sya-all) | + → niṭṭhito (my)
Cittaṁ mettaṁ ubho atthe, puñjaṁ vepullapabbataṁ;
mettaṁ → bhāyī (bj); jhāyī (sya-all); jhāyi (pts) | mettaṁ → jhāyī (cck: sī. syā.); jhāyi (cck: pī. ka.) | atthe → atthā, M.; attā, C. (pts note) puñjaṁ → puññaṁ (sya-all, pts) | puññaṁ → puñjaṁ (one of the words of sutt. 24), M. (pts note) Sampajānamusāvādo, dānañca mettabhāvanā.
mettabhāvanā → mettabhāvañca (sya-all, pts-vp-pli1); mettavācañca (mr) | mettabhāvanā → mettabhāvañca (cck: sī. syā. pī.); mettavācañca (cck: ka.) | mettabhāvañca → metta-, C. D. E. M.; mettā-, B.; mettaṁ, P. Pa.; -bhāvañca, B. M.; -bhāvaca, C.; -bhāvāca, D. E.; vācamca, P. Pa; mettābhāvanā is meant. (pts note)Sattimāni ca suttāni, purimāni ca vīsati;
Sattimāni ca → sattamānidha (bj); sattimānidha (mr) | sattimāni ca → sattamānīdha (bj) | ca → sattimānidha (cck: sī. ka.) | sattimāni → satt-imāni (pts) Ekadhammesu suttantā, sattavīsatisaṅgahāti.
ekadhammesu suttantā → sattavīsati saṅgahā (pts) anukkaṭi → anukkaṭi, M.; -ī, C.; anukkuṭi, B.; anukati, D. E.; adukkaṭi, Pa (P.?). (pts note) | sattavīsatisaṅgahāti → sattavīsati saṅgahāti (th) | sattavīsatisaṅgahāti → ekanipāto niṭṭhito dve dhamme anukkaṭi duk vuttaṁ hetaṁ (pts)
Ekakanipāto niṭṭhito.
ekakanipāto → ekanipāto (th) | + → itivuttake dukanipātassa paṭhamavaggo vuttaṁ hetaṁ (th) | + → dukanipāta paṭhamavagga dukkhavihārasutta (ms2005)