Dukkhavihārasutta
(…) Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ:
(…) → (dve dhamme anukkaṭi) (csp1ed) | vuttañhetaṁ → (sya-all, pts) | vuttaṁ → meyaṭa mulin “dve dhamme anukkaṭī” pāṭhayen siṁhala buruma pothi penē. meya artha kathāvē da siyam potē da sandahan no vē (bj note) | anukkaṭi → ( ) syāmapotthake natthi (cck note) | vuttañhetaṁ → paṭhamo vaggo paṭhamabhikkhusuttaṁ vuttaṁ hetaṁ (bjt) | vuttamarahatāti → vuttam-arahatā ti (pts)This was said by the Blessed One, said by the Arahant, so I have heard:
“Dvīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme dukkhaṁ viharati savighātaṁ saupāyāsaṁ sapariḷāhaṁ;
diṭṭhe-va → ceva, B. P. Pa., Aa. (pts note) | sa-upāyāsaṁ → saupp-, B. Aa. (pts note)“Endowed with two things, monks, a monk lives in stress in the present life–troubled, distressed,
kāyassa bhedā paraṁ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)& feverish–and at the break-up of the body, after death, a bad destination can be expected.
Katamehi dvīhi?Which two?
Indriyesu aguttadvāratāya ca, bhojane amattaññutāya ca.
aguttadvāratāya → aguttadvāro (aṭṭha.) | amattaññutāya → amattaññū (aṭṭha.) | aguttadvāratāya → aguttadvāro (cck: aṭṭha.) | amattaññutāya → amattaññū (cck: aṭṭha.) | ca → om. B. (pts note) | ca → aguttadvāro . . . amattaññu, Aa.; the text of our MSS., as above, is mentioned as another reading in A. (pts note)A lack of guarding of the doors of the sense faculties, and knowing no moderation in food.
Imehi kho, bhikkhave, dvīhi dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme dukkhaṁ viharati savighātaṁ saupāyāsaṁ sapariḷāhaṁ;
savighātaṁ → savidhātaṁ (cck) | kho → (pts) | diṭṭheva → ceva, B. (pts note) | saupāyāsaṁ → sa-upāyāsaṁ (pts)Endowed with these two things, a monk lives in stress in the present life–troubled, distressed,
kāyassa bhedā paraṁ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā”ti.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts) | pāṭikaṅkhāti → pāṭikaṅkhā ti (pts)& feverish–and at the break-up of the body, after death, a bad destination can be expected.”
Etamatthaṁ bhagavā avoca.
etamatthaṁ → etam-atthaṁ (pts)
Tatthetaṁ iti vuccati:
“Cakkhu sotañca ghānañca, jivhā kāyo tathā mano;
Cakkhu → bhikkhu, D. E. (pts note) | cakkhu sotañca → cakkhusotañca (th) tathā → atho (bj)Eye & ear & nose, tongue, body & mind: Etāni yassa dvārāni, aguttāni ca bhikkhuno.
aguttāni ca → aguttānīdha (bj); aguttānidha (pts-vp-pli1, csp1ed) | aguttāni ca → aguttānidha (cck) | aguttānidha → aguttāni ca (cck: syā.) | aguttāni-dha → ca, B. D. E. Aa.; avuttānidha, C. (pts note)when a monk leaves these doors unguardedBhojanamhi amattaññū, indriyesu asaṁvuto;
bhojanamhi → bho- ca, C. (pts note) | amattaññū → -ū, M.; -u, B. C. D. E.; appamatt-, P. Pa. (pts note)–knowing no moderation in food, not restraining his senses– Kāyadukkhaṁ cetodukkhaṁ, dukkhaṁ so adhigacchati.
so → dukkhe so, C.; dukkhato, B.; A. does not take dukkhaṁso as a compound like mettaṁso in sutt. 27. (pts note)he experiences stress: stress in body, stress in mind.Ḍayhamānena kāyena, ḍayhamānena cetasā;Burning in body, burning in mind, Divā vā yadi vā rattiṁ, dukkhaṁ viharati tādiso”ti.
rattiṁ → -ratti, B. P. Pa. (pts note) tādisoti → tādiso ti (pts)whether by day or by night, one like this lives in suffering & stress.
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti.
ayampi → ayam-pi (pts) | sutanti → sutan-ti duk (pts)