6. Kāliṅgabodhijātaka
Rājā kāliṅgo cakkavatti, dhammena pathavimanusāsaṁ;
pathavimanusāsaṁ → … manusāsi (sya1ed, sya2ed, mr) Agamā bodhisamīpaṁ, nāgena mahānubhāvena.
Agamā → agamāsi (sya1ed, sya2ed, mr)Kāliṅgo bhāradvājo ca, rājānaṁ kāliṅgaṁ samaṇakolaññaṁ; Cakkaṁ vattayato pariggahetvā, pañjalī idamavoca.
pariggahetvā → pariṇetvā (pts-vp-pli1)“Paccoroha mahārāja, bhūmibhāgo yathā samaṇuggato;
samaṇuggato → samanugīto (bj, pts-vp-pli1); samaṇugīto (sya1ed, sya2ed) Idha anadhivarā buddhā, abhisambuddhā virocanti.Padakkhiṇato āvaṭṭā, tiṇalatā asmiṁ bhūmibhāgasmiṁ; Pathaviyā nābhiyaṁ maṇḍo, iti no sutaṁ mante mahārāja.
Pathaviyā nābhiyaṁ → puthuviyā ayaṁ (bj); paṭhaviyā ayaṁ (sya1ed, sya2ed); puthaviyā'yaṁ (pts-vp-pli1) sutaṁ mante mahārāja → sutaṁ mahārāja (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Sāgarapariyantāya, mediniyā sabbabhūtadharaṇiyā; Pathaviyā ayaṁ maṇḍo, orohitvā namo karohi.
Ye te bhavanti nāgā ca, abhijātā ca kuñjarā; Ettāvatā padesaṁ te, nāgā neva mupayanti.
Abhijāto nāgo kāmaṁ, pesehi kuñjaraṁ dantiṁ;
Abhijāto nāgo → abhijāto te nāgo (bj, pts-vp-pli1) Ettāvatā padeso, sakkā nāgena mupagantuṁ.
padeso → padeso ca (sya1ed, sya2ed, mr) sakkā → na sakkā (sya1ed, sya2ed)Taṁ sutvā rājā kāliṅgo, veyyañjanikavaco nisāmetvā;
Taṁ → taṁ vacanaṁ (bj, pts-vp-pli1) | kāliṅgaṁ → kāliṅgo (bj, sya1ed, sya2ed); kaliṅga (pts-vp-pli1) Sampesesi nāgaṁ ñassāma, mayaṁ yathimassidaṁ vacanaṁ”.
yathimassidaṁ → yathā idaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Sampesito ca raññā, nāgo koñcova abhinaditvāna; Paṭisakkitvā nisīdi, garuṁva bhāraṁ asahamāno.
Paṭisakkitvā → paṭiosakkitvā (mr)Kāliṅgabhāradvājo, nāgaṁ khīṇāyukaṁ viditvāna; Rājānaṁ kāliṅgaṁ, taramāno ajjhabhāsittha; “Aññaṁ saṅkama nāgaṁ, nāgo khīṇāyuko mahārāja”.
Taṁ sutvā kāliṅgo, taramāno saṅkamī nāgaṁ; Saṅkanteva raññe, nāgo tattheva pati bhumyā;
pati → patito (mr) Veyyañjanikavaco, yathā tathā ahu nāgo.Kāliṅgo rājā kāliṅgaṁ, brāhmaṇaṁ etadavoca; “Tvameva asi sambuddho, sabbaññū sabbadassāvī”.
Taṁ anadhivāsento kāliṅgaṁ, brāhmaṇo idamavoca; “Veyyañjanikā hi mayaṁ, buddhā sabbaññuno mahārāja.
Sabbaññū sabbavidū ca, buddhā na lakkhaṇena jānanti; Āgamabalasā hi mayaṁ, buddhā sabbaṁ pajānanti”.
Āgamabalasā → āgamapurisā (pts-vp-pli1)Mahayitvā sambodhiṁ, nānāturiyehi vajjamānehi;
Mahayitvā sambodhiṁ → mahāyitvāna sambodhiṁ (bj, pts-vp-pli1); pahaṁsitvāna sambodhiṁ (sya1ed, sya2ed); mamāyitvāna taṁ bodhiṁ (mr) Mālāvilepanaṁ abhiharitvā, atha rājā manupāyāsi.
Mālāvilepanaṁ abhiharitvā → mālāgandhavilepanaṁ āharitvā (bj, pts-vp-pli1) atha rājā manupāyāsi → pākāraparikkhepaṁ kāresi (si); pākāraparikkhepaṁ kāresi. atha rājā pāyāsi (sya1ed, sya2ed, pts1ed)Saṭṭhi vāhasahassāni, pupphānaṁ sannipātayi; Pūjesi rājā kāliṅgo, bodhimaṇḍamanuttaranti.
bodhimaṇḍamanuttaranti → … varuttameti (bj)
