6. Cūḷahaṁsajātaka
“Ete haṁsā pakkamanti, vakkaṅgā bhayameritā; Harittaca hemavaṇṇa, kāmaṁ sumukha pakkama.
Ohāya maṁ ñātigaṇā, ekaṁ pāsavasaṁ gataṁ; Anapekkhamānā gacchanti, kiṁ eko avahiyyasi.
Anapekkhamānā → nāpekkhamānā (mr)Pateva patataṁ seṭṭha, natthi baddhe sahāyatā;
sahāyatā → sahāyakā (sya1ed, sya2ed) Mā anīghāya hāpesi, kāmaṁ sumukha pakkama”.“Nāhaṁ ‘dukkhapareto’ti, dhataraṭṭha tuvaṁ jahe;
dukkhapareto’ti → dukkhaparetopi (mr) tuvaṁ → tavaṁ (pts-vp-pli1) Jīvitaṁ maraṇaṁ vā me, tayā saddhiṁ bhavissati”.“Etadariyassa kalyāṇaṁ, yaṁ tvaṁ sumukha bhāsasi; Tañca vīmaṁsamānohaṁ, ‘patatetaṁ’ avassajiṁ”.
“Apadena padaṁ yāti, antalikkhacaro dijo;
antalikkhacaro → antalikkhe caro (bj, pts-vp-pli1) Ārā pāsaṁ na bujjhi tvaṁ, haṁsānaṁ pavaruttama”.
pavaruttama → pavaruttamo (bj, pts-vp-pli1)“Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye; Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhati”.
“Ete haṁsā pakkamanti, vakkaṅgā bhayameritā; Harittaca hemavaṇṇa, tvaññeva avahiyyasi.
tvaññeva → tvañca taṁ (bj); tvañca naṁ (pts-vp-pli1)Ete bhutvā ca pitvā ca, pakkamanti vihaṅgamā; Anapekkhamānā vakkaṅgā, tvaññeveko upāsasi.
Kiṁ nu tyāyaṁ dijo hoti, mutto baddhaṁ upāsasi;
tyāyaṁ → tāyaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Ohāya sakuṇā yanti, kiṁ eko avahiyyasi”.“Rājā me so dijo mitto, sakhā pāṇasamo ca me; Neva naṁ vijahissāmi, yāva kālassa pariyāyaṁ”.
“Yo ca tvaṁ sakhino hetu, pāṇaṁ cajitumicchasi; So te sahāyaṁ muñcāmi, hotu rājā tavānugo”.
“Evaṁ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja nandāmi, muttaṁ disvā dijādhipaṁ”.
“Kaccinnu bhoto kusalaṁ, kacci bhoto anāmayaṁ; Kacci raṭṭhamidaṁ phītaṁ, dhammena manusāsasi”.
“Kusalañceva me haṁsa, atho haṁsa anāmayaṁ; Atho raṭṭhamidaṁ phītaṁ, dhammena manusāsahaṁ”.
“Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati; Kacci ārā amittā te, chāyā dakkhiṇatoriva”.
“Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati; Atho ārā amittā me, chāyā dakkhiṇatoriva”.
“Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; Puttarūpayasūpetā, tava chandavasānugā”.
“Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; Puttarūpayasūpetā, mama chandavasānugā”.
“Kacci te bahavo puttā, sujātā raṭṭhavaḍḍhana; Paññājavena sampannā, sammodanti tato tato”.
“Satameko ca me puttā, dhataraṭṭha mayā sutā; Tesaṁ tvaṁ kiccamakkhāhi, nāvarujjhanti te vaco”.
nāvarujjhanti → nāvarajjhanti (bj, pts-vp-pli1)“Upapannopi ce hoti, jātiyā vinayena vā; Atha pacchā kurute yogaṁ, kicche āpāsu sīdati.
kicche → kicce (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | āpāsu → āvāsu (sya1ed, sya2ed); āpadāsu (mr)Tassa saṁhīrapaññassa, vivaro jāyate mahā; Rattimandhova rūpāni, thūlāni manupassati.
Rattimandhova → nattamandhova (bj, pts-vp-pli1)Asāre sārayogaññū, matiṁ na tveva vindati; Sarabhova giriduggasmiṁ, antarāyeva sīdati.
Hīnajaccopi ce hoti, uṭṭhātā dhitimā naro; Ācārasīlasampanno, nise aggīva bhāsati.
Etaṁ me upamaṁ katvā, putte vijjāsu vācaya;
vācaya → ṭhāpaya (sya1ed, sya2ed, mr) Saṁvirūḷhetha medhāvī, khette bījaṁva vuṭṭhiyā”ti.
khette bījaṁva → khettabījaṁva (bj, pts-vp-pli1)
Cūḷahaṁsajātakaṁ chaṭṭhaṁ.
Cūḷahaṁsajātakaṁ → cūlahaṁsajātakaṁ (bj); haṁsajātakaṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)