14. Ayogharajātaka
“Yamekarattiṁ paṭhamaṁ, gabbhe vasati māṇavo; Abbhuṭṭhitova so yāti, sagacchaṁ na nivattati.
yāti → sayati (bj, pts-vp-pli1); sa yāti (katthaci) | so yāti → sayati (bj) | yāti → sayati (cck: sī. pī.); sa yāti (cck: katthaci)Na yujjhamānā na balenavassitā, narā na jīranti na cāpi miyyare;
na cāpi miyyare → navāpi mīyare (bj) | cāpi miyyare → cīpi mīyare (pts) Sabbaṁ hidaṁ jātijarāyupaddutaṁ, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
hidaṁ → hi taṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | sabbaṁ hidaṁ → sabbañhi taṁ (sya-all) | hidaṁ jātijarāyupaddutaṁ → hi (pts) | hidaṁ → hi taṁ (cck: sī. pī.) taṁ → taṁ jātijarāy upaddutaṁ tam (pts)Caturaṅginiṁ senaṁ subhiṁsarūpaṁ, jayanti raṭṭhādhipatī pasayha; Na maccuno jayitumussahanti, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
Hatthīhi assehi rathehi pattibhi, parivāritā muccare ekacceyyā;
pattibhi → pattihi (bj, sya-all, pts) ekacceyyā → ekaceyyā (bj, pts-vp-pli1) | ekacceyyā → ekaveyyā (bj) | muccare → muñcare (sya-all) | muccare → muñcare (bj: machasaṁ, syā) | ekaveyyā → ekacceyya (bj: machasaṁ, syā) | ekacceyyā → ekaceyyā (cck: sī. pī.) Na maccuno muccitumussahanti, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
muccitumussahanti taṁ me → muñcitumussahanti tamme (sya-all) | muccituṁ → muñcitumussahanti (bj: syā) | ussahanti → purā (bj: machasaṁ) | maccuno → na maccuto (cck: sī.)Hatthīhi assehi rathehi pattibhi, sūrā pabhañjanti padhaṁsayanti;
pattibhi → pattihi (bj, sya-all, pts) sūrā → purā (mr) | pabhañjanti → pahañjanti (bj) | sūrā → purā (bj: machasaṁ) | sūrā → purā (cck: ka.) Na maccuno bhañjitumussahanti, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.Mattā gajā bhinnagaḷā pabhinnā, nagarāni maddanti janaṁ hananti;
bhinnagaḷā → pabhinnagalā (cck: sī.) Na maccuno madditumussahanti, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.Issāsino katahatthāpi vīrā, dūrepātī akkhaṇavedhinopi;
vīrā → dhīrā (bj, pts-vp-pli1) | vīrā → vīrā (cck: sī. pī.) dūrepātī → … patī (mr) | dūrepātī → patī (cck: ka.) Na maccuno vijjhitumussahanti, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.Sarāni khīyanti saselakānanā, sabbaṁ hidaṁ khīyati dīghamantaraṁ;
hidaṁ → hi taṁ (bj, pts-vp-pli1); pi taṁ (sya1ed, sya2ed) | sabbaṁ hidaṁ → sabbaṁpi taṁ (sya-all) | taṁ → sabbaṁ hidaṁ (bj: syā); sabbampitaṁ (bj: machasaṁ) | hidaṁ → hi taṁ (cck: sī. pī.); pitaṁ (cck: syā.) Sabbaṁ hidaṁ bhañjare kālapariyāyaṁ, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
hidaṁ → hi taṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | kālapariyāyaṁ taṁ me → kālapariyaṁ tamme (bj) | hidaṁ → hi taṁ (sya-all) | hidaṁ → hi taṁ (cck: sī. pī.); pitaṁ (cck: syā.)Sabbesa mevaṁ hi narāna nārinaṁ, calācalaṁ pāṇabhunodha jīvitaṁ;
narāna nārinaṁ → nārīnarānaṁ (sya1ed, sya2ed); narānarīnaṁ (pts-vp-pli1); naranārīnaṁ (mr) | narāna nārinaṁ calācalaṁ → narānanārinaṁ calāvalaṁ (bj) | narāna nārinaṁ → narīnarānaṁ (sya-all) | narānanārinaṁ → narānarīnaṁ (cck: pī.); nārī narānaṁ (cck: syā.); naranārīnaṁ (cck: ka.) Paṭova dhuttassa dumova kūlajo, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.Dumapphalāneva patanti māṇavā, daharā ca vuddhā ca sarīrabhedā;
māṇavā → mānavā (pts) vuddhā → vuḍḍhā (sya-all) Nāriyo narā majjhimaporisā ca, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
nāriyo → nariyo (pts)Nāyaṁ vayo tārakarājasannibho, yadabbhatītaṁ gatameva dāni taṁ;
yadabbhatītaṁ gatameva dāni → yādabbhatītaṁ gatamevadāni (bj) Jiṇṇassa hī natthi ratī kuto sukhaṁ, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
hī → hi (bj)Yakkhā pisācā athavāpi petā, kupitā te assasanti manusse;
kupitā te → kupitāpi te (bj, pts-vp-pli1); kuppitā te (sya1ed, sya2ed) | kupitā → kupitāpi (bj, pts) | assasanti → assasantī (bj, pts) | kupitāpi → kuppitāpi (bj: machasaṁ) | kupitāte → kupitāpi te (cck: sī. pī.) Na maccuno assasitussahanti, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
assasitussahanti taṁ me → assasitumussahanti tamme (sya-all) | assasitussahanti → assasitumussahanti (bj: machasaṁ)Yakkhe pisāce athavāpi pete, kupitepi te nijjhapanaṁ karonti;
kupitepi → kuppitepi (bj: machasaṁ, syā) Na maccuno nijjhapanaṁ karonti, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
nijjhapanaṁ karonti taṁ me → nijjhapanamussahanti tamme (sya-all)Aparādhake dūsake heṭhake ca, rājāno daṇḍenti viditvāna dosaṁ;
viditvāna → viditva (pts) Na maccuno daṇḍayitussahanti, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
daṇḍayitussahanti taṁ me → daṇḍayitumussahanti tamme (sya-all)Aparādhakā dūsakā heṭhakā ca, labhanti te rājino nijjhapetuṁ;
rājino → rājāno (sya-all) Na maccuno nijjhapanaṁ karonti, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.Na khattiyoti na ca brāhmaṇoti, na aḍḍhakā balavā tejavāpi;
ca → pi (bj, pts) | khattiyoti → khattiyopi (sya-all) | brāhmaṇoti → brāhmaṇopi (sya-all) Na maccurājassa apekkhamatthi, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.Sīhā ca byagghā ca athopi dīpiyo, pasayha khādanti vipphandamānaṁ;
sīhā ca byagghā ca → sīhāca vyagghāva (bj) Na maccuno khāditumussahanti, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.Māyākārā raṅgamajjhe karontā, mohenti cakkhūni janassa tāvade;
māyākārā → māyakārā (bj) | māyakārā → māyā karā (bj: machasaṁ) Na maccuno mohayitussahanti, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
mohayitussahanti taṁ me → mohayitumussahanti tamme (sya-all) | mohayitussahanti → mohayitu mussahanti (bj: sī.vivi, machasaṁ, syā)Āsīvisā kupitā uggatejā, ḍaṁsanti mārentipi te manusse;
ḍaṁsanti → ḍasanti (bj) | ḍaṁsanti mārentipi → ḍasanti mārenti pi (pts) Na maccuno ḍaṁsitumussahanti, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
ḍaṁsitumussahanti taṁ me → ḍasituṁ ussahanti tamme (bj)Āsīvisā kupitā yaṁ ḍaṁsanti, tikicchakā tesa visaṁ hananti;
kupitā → kuppitā (bj: machasaṁ) | ḍasanti → ḍassanti (bj: machasaṁ) Na maccuno daṭṭhavisaṁ hananti, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
daṭṭhavisaṁ → daṭṭhassa visaṁ (mr) | daṭṭhavisaṁ → daṭṭhassa visaṁ (cck: ka.)Dhammantarī vettaraṇī ca bhojo, visāni hantvāna bhujaṅgamānaṁ;
vettaraṇī → vetaraṇī (bj, pts-vp-pli1); vettaruṇo (sya1ed, sya2ed) | dhammantarī vettaraṇī → dhammanāri vetaraṇi (bj) | vettaraṇī → vettaruṇo (sya-all) | vetaraṇi → ventaruṇo (bj: machasaṁ) | vettaraṇī → vetaraṇī (cck: sī. pī.) Suyyanti te kālakatā tatheva, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
suyyanti → sūyanti (bj, pts) | kālakatā → kālaṁ katā (bj: machasaṁ)Vijjādharā ghoramadhīyamānā, adassanaṁ osadhehi vajanti;
osadhehi → osadhebhi (sya-all) Na maccurājassa vajantadassanaṁ, taṁ me matī hoti carāmi dhammaṁ.
vajantadassanaṁ → vajanti adassanaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | vajantadassanaṁ taṁ me → vajanti adassanaṁ tamme (sya-all) | vajantadassanaṁ → vajanti adassanaṁ (cck: syā. ka.)Dhammo have rakkhati dhammacāriṁ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti; Esānisaṁso dhamme suciṇṇe, na duggatiṁ gacchati dhammacārī.
Na hi dhammo adhammo ca, ubho samavipākino; Adhammo nirayaṁ neti, dhammo pāpeti suggatin”ti.
Mātaṅga sambhūta sivi sirimanto, rohaṇa haṁsa sattigumbo bhallātiya;
sivi → sīvi (sya-all) | sirimanto → sirimando (bj: nāgā) sattigumbo bhallātiya → santigubbo bhallāṭiya (bj) | rohaṇa → rohana (sya-all) Somanassa campeyya brahma pañca- paṇḍita cirassaṁvata ayogharāti.
cirassaṁvata ayogharāti → cirassaṁ vata ayogharāni (bj)