1. Kiṁchandajātaka
“Kiṁchando kimadhippāyo, eko sammasi ghammani; Kiṁ patthayāno kiṁ esaṁ, kena atthena brāhmaṇa”.
“Yathā mahā vāridharo, kumbho supariṇāhavā;
supariṇāhavā → suparināhavā (bj); supariṇāmavā (pts-vp-pli1, mr) Tathūpamaṁ ambapakkaṁ, vaṇṇagandharasuttamaṁ.Taṁ vuyhamānaṁ sotena, disvānāmalamajjhime; Pāṇīhi naṁ gahetvāna, agyāyatanamāhariṁ.
Tato kadalipattesu, nikkhipitvā sayaṁ ahaṁ; Satthena naṁ vikappetvā, khuppipāsaṁ ahāsi me.
Sohaṁ apetadaratho, byantībhūto dukhakkhamo;
byantībhūto → byantibhūto (bj, mr); vyantibhūto (pts-vp-pli1) Assādaṁ nādhigacchāmi, phalesvaññesu kesuci.
kesuci → kesupi (si)Sosetvā nūna maraṇaṁ, taṁ mamaṁ āvahissati;
sati → pati (sya1ed, sya2ed, mr) Ambaṁ yassa phalaṁ sādu, madhuraggaṁ manoramaṁ; Yamuddhariṁ vuyhamānaṁ, udadhismā mahaṇṇave.Akkhātaṁ te mayā sabbaṁ, yasmā upavasāmahaṁ; Rammaṁ pati nisinnosmi, puthulomāyutā puthu.
Tvañca kho meva akkhāhi, attānamapalāyini;
meva → me (bj); mama (?) Kā vā tvamasi kalyāṇi, kissa vā tvaṁ sumajjhime.Ruppapaṭṭapalimaṭṭhīva, byagghīva girisānujā;
Ruppapaṭṭapalimaṭṭhīva → rupapaṭṭaplamaṭṭhīva (sya1ed, sya2ed); rūpapaṭṭapamaṭṭhīva (mr) Yā santi nāriyo devesu, devānaṁ paricārikā.Yā ca manussalokasmiṁ, rūpenānvāgatitthiyo; Rūpena te sadisī natthi, devesu gandhabbamanussaloke;
gandhabbamanussaloke → devagandhabbamānuse (sya1ed, sya2ed) Puṭṭhāsi me cārupubbaṅgi, brūhi nāmañca bandhave”.“Yaṁ tvaṁ pati nisinnosi, rammaṁ brāhmaṇa kosikiṁ; Sāhaṁ bhusālayāvutthā, varavārivahoghasā.
Nānādumagaṇākiṇṇā, bahukā girikandarā; Mameva pamukhā honti, abhisandanti pāvuse.
Atho bahū vanatodā, nīlavārivahindharā; Bahukā nāgavittodā, abhisandanti vārinā.
Tā ambajambulabujā, nīpā tālā cudumbarā;
tālā cudumbarā → tālamudumbarā (sya1ed, sya2ed, mr) Bahūni phalajātāni, āvahanti abhiṇhaso.Yaṁ kiñci ubhato tīre, phalaṁ patati ambuni; Asaṁsayaṁ taṁ sotassa, phalaṁ hoti vasānugaṁ.
Etadaññāya medhāvi, puthupañña suṇohi me; Mā rocaya mabhisaṅgaṁ, paṭisedha janādhipa.
Na vāhaṁ vaḍḍhavaṁ maññe, yaṁ tvaṁ raṭṭhābhivaḍḍhana;
vaḍḍhavaṁ → vaddhavaṁ (bj, pts-vp-pli1) Āceyyamāno rājisi, maraṇaṁ abhikaṅkhasi.Tassa jānanti pitaro, gandhabbā ca sadevakā; Ye cāpi isayo loke, saññatattā tapassino; Asaṁsayaṁ tepi jānanti, paṭṭhabhūtā yasassino”.
Asaṁsayaṁ tepi → āsaṁsayante (bj, pts-vp-pli1) paṭṭhabhūtā → vaddhabhūtā (bj, pts-vp-pli1)“Evaṁ viditvā vidū sabbadhammaṁ, viddhaṁsanaṁ cavanaṁ jīvitassa; Na cīyatī tassa narassa pāpaṁ, sace na ceteti vadhāya tassa.
Isipūgasamaññāte, evaṁ lokyā viditā sati; Anariyaparisambhāse, pāpakammaṁ jigīsasi.
jigīsasi → jigiṁsasi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Sace ahaṁ marissāmi, tīre te puthusussoṇi; Asaṁsayaṁ taṁ asiloko, mayi pete āgamissati.
Tasmā hi pāpakaṁ kammaṁ, rakkhasseva sumajjhime;
rakkhasseva → rakkhassu ca (sya1ed, sya2ed) Mā taṁ sabbo jano pacchā, pakuṭṭhāyi mayi mate”.
pakuṭṭhāyi → pakatthāsi (bj, pts-vp-pli1); pakvakkhāsi (sya1ed, sya2ed)“Aññātametaṁ avisayhasāhi, attānamambañca dadāmi te taṁ; So duccaje kāmaguṇe pahāya, santiñca dhammañca adhiṭṭhitosi.
Yo hitvā pubbasaññogaṁ, pacchā saṁyojane ṭhito; Adhammañceva carati, pāpañcassa pavaḍḍhati.
Ehi taṁ pāpayissāmi, kāmaṁ appossuko bhava; Upānayāmi sītasmiṁ, viharāhi anussuko.
Taṁ puppharasamattebhi, vakkaṅgehi arindama; Koñcā mayūrā diviyā, kolaṭṭhimadhusāḷikā; Kūjitā haṁsapūgehi, kokilettha pabodhare.
Ambettha vippasākhaggā, palālakhalasannibhā;
vippasākhaggā → vippasūnaggā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); vippaonaggā (mr) Kosambasaḷalā nīpā, pakkatālavilambino”.
Kosambasaḷalā → kosumbhasalalā (bj); kosumbasalaḷā (sya1ed, sya2ed); kosumbhasalaḷā (pts-vp-pli1)“Mālī tiriṭī kāyūrī, aṅgadī candanussado;
candanussado → candanassado (bj) Rattiṁ tvaṁ paricāresi, divā vedesi vedanaṁ.Soḷasitthisahassāni, yā temā paricārikā; Evaṁ mahānubhāvosi, abbhuto lomahaṁsano.
Kiṁ kammamakarī pubbe, pāpaṁ attadukhāvahaṁ; Yaṁ karitvā manussesu, piṭṭhimaṁsāni khādasi”.
“Ajjhenāni paṭiggayha, kāmesu gadhito ahaṁ;
gadhito → gathito (bj, pts-vp-pli1); giddhito (sya1ed, sya2ed, mr); giddhiko (Ma-aka) Acariṁ dīghamaddhānaṁ, paresaṁ ahitāyahaṁ.Yo piṭṭhimaṁsiko hoti, evaṁ ukkacca khādati; Yathāhaṁ ajja khādāmi, piṭṭhimaṁsāni attano”ti.
