4. Chaddantajātaka
“Kiṁ nu socasinuccaṅgi, paṇḍūsi varavaṇṇini;
kiṁ nu socasinuccaṅgi → kinnu socasi anuccaṅgī (bj) | kiṁ → (pts) | socasinuccaṅgi paṇḍūsi → socasi anujjaṅgi paṇḍu sī (pts) Milāyasi visālakkhi, mālāva parimadditā”.
visālakkhi → visālakkhī (sya-all) mālāva parimadditā → mālā va parimadditāti (pts)“Dohaḷo me mahārāja, supinantenupajjhagā;
supinantenupajjhagā → … nu'paccagā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | supinantenupajjhagā → supinantenupaccagā (bj, sya-all, pts) | supinantenupajjhagā → nu’paccagā (cck: sī. syā. pī.) Na so sulabharūpova, yādiso mama dohaḷo”.
dohaḷo → dohaḷoti (pts)“Ye keci mānusā kāmā, idha lokasmi nandane;
lokasmi → lokasmiṁ (bj) | idha lokasmi → idhalokasmiṁ (pts) Sabbe te pacurā mayhaṁ, ahaṁ te dammi dohaḷaṁ”.
dohaḷaṁ → dohaḷanti (pts)“Luddā deva samāyantu, ye keci vijite tava;
deva → dve (bj) Etesaṁ ahamakkhissaṁ, yādiso mama dohaḷo”.
dohaḷo → dohaḷoti (pts)“Ime te luddakā devi, katahatthā visāradā; Vanaññū ca migaññū ca, mamatthe cattajīvitā”.
vanaññū → vanaññu (bj) mamatthe → mama te (pts-vp-pli1) | mamatthe → mama te (cck: pī.)“Luddaputtā nisāmetha, yāvantettha samāgatā;
samāgatā → samāgagā (sya-all) Chabbisāṇaṁ gajaṁ setaṁ, addasaṁ supine ahaṁ;
supine → supinen (pts) Tassa dantehi me attho, alābhe natthi jīvitaṁ”.“Na no pitūnaṁ na pitāmahānaṁ, diṭṭho suto kuñjaro chabbisāṇo;
pitūnaṁ → pitunnaṁ (pts) diṭṭho → dittho (pts) Yamaddasā supine rājaputtī, akkhāhi no yādiso hatthināgo”.
rājaputtī → rājaputti (bj) | yamaddasā → yamaddasa (sya-all)“Disā catasso vidisā catasso, uddhaṁ adho dasa disā imāyo; Katamaṁ disaṁ tiṭṭhati nāgarājā, yamaddasā supine chabbisāṇaṁ”.
yamaddasā → yamaddasa (sya-all) | chabbisāṇaṁ → chabbisāṇanti (pts)“Ito ujuṁ uttariyaṁ disāyaṁ, atikkamma so sattagirī brahante;
uttariyaṁ → uttarāyaṁ (sya-all) | uttariyaṁ → uttarāyaṁ (bj: syā) Suvaṇṇapasso nāma girī uḷāro, supupphito kimpurisānuciṇṇo.
girī → giri (sya-all) supupphito → saṁpupphito (sya1ed, sya2ed) | supupphito kimpurisānuciṇṇo → saṁpupphito kiṁpurisānuciṇṇo (sya-all) | supupphito → sampupphito (cck: syā.)Āruyha selaṁ bhavanaṁ kinnarānaṁ, olokaya pabbatapādamūlaṁ; Atha dakkhasī meghasamānavaṇṇaṁ, nigrodharājaṁ aṭṭhasahassapādaṁ.
dakkhasī → dakkhasi (bj) aṭṭhasahassapādaṁ → … poraṁ (mr) | aṭṭhasahassapādaṁ → atha sahassapādaṁ (cck) | aṭṭhasahassapādaṁ → aṭṭhasahassaperaṁ (bj: machasaṁ) | sahassapādaṁ → poraṁ (cck: ka.)Tatthacchatī kuñjaro chabbisāṇo, sabbaseto duppasaho parebhi;
tatthacchatī → tatthacchati (bj, sya-all) duppasaho parebhi → duppaseho parehi (bj) | parebhi → parehi (pts) Rakkhanti naṁ aṭṭhasahassanāgā, īsādantā vātajavappahārino.Tiṭṭhanti te tumūlaṁ passasantā, kuppanti vātassapi eritassa;
tumūlaṁ → tumūla (sya1ed, sya2ed); bhimūla (pts-vp-pli1, mr) | tumūlaṁ → tumulaṁ (bj) | tumūlaṁ passasantā → tumūlamassasantā (sya-all) | tumūlaṁ → tumūla (cck: syā.); bhimūla (cck: pī. ka.) Manussabhūtaṁ pana tattha disvā, bhasmaṁ kareyyuṁ nāssa rajopi tassa”.
tassa → tassāti (bj) | kareyyuṁ → kareyyaṁ (pts) | rajopi tassa → rajo pi tassāti (pts)“Bahū hime rājakulamhi santi, piḷandhanā jātarūpassa devī;
hime rājakulamhi → hi me rājakulambhi (bj) devī → devi (bj, sya-all) | piḷandhanā → pilandhanā (sya-all, pts) Muttā maṇī veḷuriyāmayā ca, kiṁ kāhasi dantapiḷandhanena;
dantapiḷandhanena → dantapilandhanena (sya-all) Māretukāmā kuñjaraṁ chabbisāṇaṁ, udāhu ghātessasi luddaputte”.“Sā issitā dukkhitā casmi ludda, uddhañca sussāmi anussarantī; Karohi me luddaka etamatthaṁ, dassāmi te gāmavarāni pañca”.
“Katthacchatī kattha mupeti ṭhānaṁ, vīthissa kā nhāna gatassa hoti;
nhāna → nahāna (bj, pts-vp-pli1) | nhāna gatassa → nahānagatassa (bj, pts) | nhāna → nahāna (cck: sī. pī.) Kathañhi so nhāyati nāgarājā, kathaṁ vijānemu gatiṁ gajassa”.
nhāyati → nahāyati (bj, pts-vp-pli1) | nhāyati → nahāyati (cck: sī. pī.) gajassa → gajasasa (bj)“Tattheva sā pokkharaṇī adūre, rammā sutitthā ca mahodikā ca;
adūre → avidūre (sya1ed, sya2ed, mr) | adūre → avidūre (sya-all) | adūre → avidūre (cck: syā. ka.) mahodikā → mahodakā (sya1ed, sya2ed, mr) | mahodikā → mahodakā (sya-all) | mahodikā → mahodakā (cck: syā. ka.) Sampupphitā bhamaragaṇānuciṇṇā, ettha hi so nhāyati nāgarājā.
bhamaragaṇānuciṇṇā → … kiṇṇā (katthaci) | bhamaragaṇānuciṇṇā → kiṇṇā (cck: katthaci) nhāyati → nahāyati (bj, pts)Sīsaṁ nahātuppalamālabhārī, sabbaseto puṇḍarīkattacaṅgī;
nahātuppalamālabhārī → nahāto uppalamālabhārī (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | nahātuppalamālabhārī → nahāto uppalamāladhārī (bj, sya-all) | sīsaṁ → sītaṁ (bj: machasaṁ) | nahātuppala → nahāto uppala (cck: sī. syā. pī.) puṇḍarīkattacaṅgī → puṇḍarikatacaṅgī (sya-all) Āmodamāno gacchati sanniketaṁ, purakkhatvā mahesiṁ sabbabhaddaṁ”.
sanniketaṁ → santike taṁ (bj) | āmodamāno gacchati sanniketaṁ → āmmodamāno gacchatī san niketaṁ (pts) sabbabhaddaṁ tattheva → sabbabhaddanti tatth eva (pts)Tattheva so uggahetvāna vākyaṁ, ādāya tūṇiñca dhanuñca luddo;
tūṇiñca → tuṇiñca (bj) Vituriyati sattagirī brahante, suvaṇṇapassaṁ nāma giriṁ uḷāraṁ.
Vituriyati → vituriya so (bj, sya-a); vitureyyati (pts-vp-pli1) | vituriyati sattagirī → vituriya so satta girī (bj); vitureyyati satta girī (pts) | sattagirī → satta gīrī (sya-all) | vituriya → catureyya (bj note) | Vituriyati → vituriya so (cck: sī. aṭṭha.)Āruyha selaṁ bhavanaṁ kinnarānaṁ, olokayī pabbatapādamūlaṁ;
olokayī → olokayi (sya-all) Tatthaddasā meghasamānavaṇṇaṁ, nigrodharājaṁ aṭṭhasahassapādaṁ.Tatthaddasā kuñjaraṁ chabbisāṇaṁ, sabbasetaṁ duppasahaṁ parebhi;
parebhi → parehi (bj, pts) Rakkhanti naṁ aṭṭhasahassanāgā, īsādantā vātajavappahārino.
naṁ → taṁ (bj) | aṭṭhasahassanāgā īsādantā → aṭṭhasahassanāga isādantā (pts)Tatthaddasā pokkharaṇiṁ adūre, rammaṁ sutitthañca mahodikañca;
adūre → avidūre (sya-all) mahodikañca sampupphitaṁ → mahodakañca saṁpupphitaṁ (sya-all) Sampupphitaṁ bhamaragaṇānuciṇṇaṁ, yattha hi so nhāyati nāgarājā.
nhāyati → nahāyati (bj, pts)Disvāna nāgassa gatiṁ ṭhitiñca, vīthissa yā nhānagatassa hoti;
ṭhitiñca → ṭhitañca (sya-all) nhānagatassa → nahānagatassa (bj, pts) Opātamāgacchi anariyarūpo, payojito cittavasānugāya.
opātamāgacchi → opātamāgañchi (bj, pts) cittavasānugāya khaṇitvāna → cittavasānugāyāti katvāna (pts)Khaṇitvāna kāsuṁ phalakehi chādayi, attānamodhāya dhanuñca luddo;
khaṇitvāna → katvāna (bj: sī.vivi) Passāgataṁ puthusallena nāgaṁ, samappayī dukkaṭakammakārī.
samappayī → samappayi (sya-all) | dukkaṭakammakārī → dukkatakammakārīti vatvā (pts) | samappayī → samapparī (bj: machasaṁ) | dukkaṭakammakārī → dukkata (bj: sī.vivi)Viddho ca nāgo koñcamanādi ghoraṁ, sabbe ca nāgā ninnaduṁ ghorarūpaṁ;
sabbe ca → sabbeva (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | ninnaduṁ → ninnādu (sya1ed, sya2ed); ninnādaṁ (mr) | sabbe ca → sabbeva (bj, sya-all) | ninnaduṁ → ninnādu (sya-all) | ca → sabbeva (cck: sī. syā. pī.) | ninnaduṁ → ninnādu (cck: syā.); ninnādaṁ (cck: ka.) Tiṇañca kaṭṭhañca raṇaṁ karontā, dhāviṁsu te aṭṭha disā samantato.
raṇaṁ → cuṇṇaṁ (bj, pts-vp-pli1) | raṇaṁ → cuṇṇaṁ (cck: ka. sī. pī.)Vadhissametanti parāmasanto, kāsāvamaddakkhi dhajaṁ isīnaṁ;
Vadhissametanti → vadhissamenanti (sya1ed, sya2ed) | vadhissametanti → vadhissamenanti (sya-all) | Vadhissametanti → vadhissamenanti (cck: syā.) Dukkhena phuṭṭhassudapādi saññā, arahaddhajo sabbhi avajjharūpo.
phuṭṭhassudapādi → puṭṭhassudapādi (bj); phuṭṭass udapādi (pts)“Anikkasāvo kāsāvaṁ, yo vatthaṁ paridahissati;
paridahissati → paridahessati (bj, pts-vp-pli1); paridhassati (katthaci) | paridahissati → paridahessati (cck: sī. pī.); paridhassati (cck: katthaci) Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati.Yo ca vantakasāvassa, sīlesu susamāhito;
vantakasāvassa → vantakāsāv assa (pts) Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahati”.
kāsāvamarahati → kāsāvam arahahīti (pts)Samappito puthusallena nāgo, aduṭṭhacitto luddakamajjhabhāsi;
luddakamajjhabhāsi kimatthayaṁ → luddakaṁ ajjhabhāsi kimatthiyaṁ (sya-all, pts) “Kimatthayaṁ kissa vā samma hetu, mamaṁ vadhī kassa vāyaṁ payogo”.
payogo → payogoti (pts)“Kāsissa rañño mahesī bhadante, sā pūjitā rājakule subhaddā;
subhaddā → subhaddā sā (sya-all, pts) Taṁ addasā sā ca mamaṁ asaṁsi, dantehi atthoti ca maṁ avoca”.
addasā → addasa (sya-all) | taṁ → sā taṁ adasa sāva (bj: sī.vivi, syā); sā taṁ addasa sā (bj: machasaṁ) atthoti ca maṁ → atthoti mamaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | ca maṁ → mamaṁ (sya-all) | avoca → avocāti (pts) | maṁ → atthoti mamaṁ (cck: syā. ka.)“Bahū hi me dantayugā uḷārā, ye me pitūnañca pitāmahānaṁ;
pitūnañca → pitunnampi (pts-vp-pli1) | pitūnañca → pitunnam pi (pts) | pitūnañca → pitunnampi (cck: pī.) Jānāti sā kodhanā rājaputtī, vadhatthikā veramakāsi bālā.
vadhatthikā → vadhatthīkā (bj)Uṭṭhehi tvaṁ ludda kharaṁ gahetvā, dante ime chinda purā marāmi;
kharaṁ → khuraṁ (pts) chinda → chanda (bj) Vajjāsi taṁ kodhanaṁ rājaputtiṁ, ‘Nāgo hato handa imassa dantā’”.
imassa dantā → im assa dantāti (pts)Uṭṭhāya so luddo kharaṁ gahetvā, chetvāna dantāni gajuttamassa;
kharaṁ → khuraṁ (pts) Vaggū subhe appaṭime pathabyā, ādāya pakkāmi tato hi khippaṁ.
pathabyā → paṭhabyā (sya-all) | pathabyā → pathavyā (bj: sī.vivi) khippaṁ bhayaṭṭitā → khippanti āha bhayadditā (pts)Bhayaṭṭitā nāgavadhena aṭṭā, ye te nāgā aṭṭha disā vidhāvuṁ;
Bhayaṭṭitā → bhayadditā (bj, pts-vp-pli1) | bhayaṭṭitā → bhayadditā (bj) | bhayadditā → bhayaṭṭitā (bj: machasaṁ, syā) | Bhayaṭṭitā → bhayadditā (cck: sī. pī.) Adisvāna posaṁ gajapaccamittaṁ, paccāgamuṁ yena so nāgarājā.
Adisvāna → adisva (bj, pts-vp-pli1) | adisvāna → adisva (bj, pts) | adisva → adisvāna (bj: machasaṁ, syā) | Adisvāna → adisva (cck: sī. pī.) nāgarājā → nāgarājāti āha (pts)Te tattha kanditvā roditvāna nāgā, sīse sake paṁsukaṁ okiritvā;
roditvāna → roditva (bj, pts-vp-pli1) | roditva → roditvāna (bj: machasaṁ, syā) | roditvāna → roditva (cck: sī. pī.) Agamaṁsu te sabbe sakaṁ niketaṁ, purakkhatvā mahesiṁ sabbabhaddaṁ.
agamaṁsu → āgamiṁsu (sya-all) | agamaṁsu → āgamiṁsu (bj: machasaṁ, syā)Ādāya dantāni gajuttamassa, vaggū subhe appaṭime pathabyā;
vaggū → vaggu (bj) | pathabyā → paṭhabyā (sya-all) | pathabyā suvaṇṇarājīhi → pathavyā suvaṇṇarājāhi (pts) Suvaṇṇarājīhi samantamodare, so luddako kāsipuraṁ upāgami; Upanesi so rājakaññāya dante, nāgo hato handa imassa dantā.
upanesi → upānesī (bj) dantā → antā (bj) | imassa dantā → im assa dantāti (pts)Disvāna dantāni gajuttamassa, bhattuppiyassa purimāya jātiyā; Tattheva tassā hadayaṁ aphāli, teneva sā kālamakāsi bālā.
kālamakāsi bālā → kālam akāsi bālāti āha (pts)Sambodhipatto sa mahānubhāvo, sitaṁ akāsi parisāya majjhe;
sa → ca (bj, sya-all); va (pts) | sambodhipatto → (sabbodhipatto ca mahānubhāvo iccādikā ) imāgāthā dasabalassa guṇe vaṇṇentehi dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitā, aṭaṭhakathā (bj note) | sa → ca (cck: sī. syā.); va (cck: pī.) sitaṁ akāsi → sītaṁ akāsī (sya-all) Pucchiṁsu bhikkhū suvimuttacittā, “Nākāraṇe pātukaronti buddhā.Yamaddasātha dahariṁ kumāriṁ, kāsāyavatthaṁ anagāriyaṁ carantiṁ;
kāsāyavatthaṁ → kāsāvavatthaṁ (bj, sya-all) Sā kho tadā rājakaññā ahosi, ahaṁ tadā nāgarājā ahosiṁ.Ādāya dantāni gajuttamassa, vaggū subhe appaṭime pathabyā;
pathabyā → paṭhabyā (sya-all) Yo luddako kāsipuraṁ upāgami, so kho tadā devadatto ahosi”.
devadatto → adavadatto (bj)Anāvasūraṁ cirarattasaṁsitaṁ, uccāvacaṁ caritamidaṁ purāṇaṁ;
uccāvacaṁ → ucaṁ nīcaṁ (cck: sī. syā. pī.) Vītaddaro vītasoko visallo, sayaṁ abhiññāya abhāsi buddho.“Ahaṁ vo tena kālena, ahosiṁ tattha bhikkhavo;
ahaṁ → abhaṁ (bj) Nāgarājā tadā homi, evaṁ dhāretha jātakan”ti.
homi → hosiṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | tadā homi → tadāhosiṁ (sya-all, pts) | homi → hosiṁ (cck: sī. syā. pī.)
