4. Chaddantajātaka
“Kiṁ nu socasinuccaṅgi, paṇḍūsi varavaṇṇini; Milāyasi visālakkhi, mālāva parimadditā”.
“Dohaḷo me mahārāja, supinantenupajjhagā;
supinantenupajjhagā → … nu'paccagā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Na so sulabharūpova, yādiso mama dohaḷo”.“Ye keci mānusā kāmā, idha lokasmi nandane; Sabbe te pacurā mayhaṁ, ahaṁ te dammi dohaḷaṁ”.
“Luddā deva samāyantu, ye keci vijite tava; Etesaṁ ahamakkhissaṁ, yādiso mama dohaḷo”.
“Ime te luddakā devi, katahatthā visāradā; Vanaññū ca migaññū ca, mamatthe cattajīvitā”.
mamatthe → mama te (pts-vp-pli1)“Luddaputtā nisāmetha, yāvantettha samāgatā; Chabbisāṇaṁ gajaṁ setaṁ, addasaṁ supine ahaṁ; Tassa dantehi me attho, alābhe natthi jīvitaṁ”.
“Na no pitūnaṁ na pitāmahānaṁ, diṭṭho suto kuñjaro chabbisāṇo; Yamaddasā supine rājaputtī, akkhāhi no yādiso hatthināgo”.
“Disā catasso vidisā catasso, uddhaṁ adho dasa disā imāyo; Katamaṁ disaṁ tiṭṭhati nāgarājā, yamaddasā supine chabbisāṇaṁ”.
“Ito ujuṁ uttariyaṁ disāyaṁ, atikkamma so sattagirī brahante; Suvaṇṇapasso nāma girī uḷāro, supupphito kimpurisānuciṇṇo.
supupphito → saṁpupphito (sya1ed, sya2ed)Āruyha selaṁ bhavanaṁ kinnarānaṁ, olokaya pabbatapādamūlaṁ; Atha dakkhasī meghasamānavaṇṇaṁ, nigrodharājaṁ aṭṭhasahassapādaṁ.
aṭṭhasahassapādaṁ → … poraṁ (mr)Tatthacchatī kuñjaro chabbisāṇo, sabbaseto duppasaho parebhi; Rakkhanti naṁ aṭṭhasahassanāgā, īsādantā vātajavappahārino.
Tiṭṭhanti te tumūlaṁ passasantā, kuppanti vātassapi eritassa;
tumūlaṁ → tumūla (sya1ed, sya2ed); bhimūla (pts-vp-pli1, mr) Manussabhūtaṁ pana tattha disvā, bhasmaṁ kareyyuṁ nāssa rajopi tassa”.“Bahū hime rājakulamhi santi, piḷandhanā jātarūpassa devī; Muttā maṇī veḷuriyāmayā ca, kiṁ kāhasi dantapiḷandhanena; Māretukāmā kuñjaraṁ chabbisāṇaṁ, udāhu ghātessasi luddaputte”.
“Sā issitā dukkhitā casmi ludda, uddhañca sussāmi anussarantī; Karohi me luddaka etamatthaṁ, dassāmi te gāmavarāni pañca”.
“Katthacchatī kattha mupeti ṭhānaṁ, vīthissa kā nhāna gatassa hoti;
nhāna → nahāna (bj, pts-vp-pli1) Kathañhi so nhāyati nāgarājā, kathaṁ vijānemu gatiṁ gajassa”.
nhāyati → nahāyati (bj, pts-vp-pli1)“Tattheva sā pokkharaṇī adūre, rammā sutitthā ca mahodikā ca;
adūre → avidūre (sya1ed, sya2ed, mr) mahodikā → mahodakā (sya1ed, sya2ed, mr) Sampupphitā bhamaragaṇānuciṇṇā, ettha hi so nhāyati nāgarājā.
bhamaragaṇānuciṇṇā → … kiṇṇā (katthaci)Sīsaṁ nahātuppalamālabhārī, sabbaseto puṇḍarīkattacaṅgī;
nahātuppalamālabhārī → nahāto uppalamālabhārī (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Āmodamāno gacchati sanniketaṁ, purakkhatvā mahesiṁ sabbabhaddaṁ”.Tattheva so uggahetvāna vākyaṁ, ādāya tūṇiñca dhanuñca luddo; Vituriyati sattagirī brahante, suvaṇṇapassaṁ nāma giriṁ uḷāraṁ.
Vituriyati → vituriya so (bj, sya-a); vitureyyati (pts-vp-pli1)Āruyha selaṁ bhavanaṁ kinnarānaṁ, olokayī pabbatapādamūlaṁ; Tatthaddasā meghasamānavaṇṇaṁ, nigrodharājaṁ aṭṭhasahassapādaṁ.
Tatthaddasā kuñjaraṁ chabbisāṇaṁ, sabbasetaṁ duppasahaṁ parebhi; Rakkhanti naṁ aṭṭhasahassanāgā, īsādantā vātajavappahārino.
Tatthaddasā pokkharaṇiṁ adūre, rammaṁ sutitthañca mahodikañca; Sampupphitaṁ bhamaragaṇānuciṇṇaṁ, yattha hi so nhāyati nāgarājā.
Disvāna nāgassa gatiṁ ṭhitiñca, vīthissa yā nhānagatassa hoti; Opātamāgacchi anariyarūpo, payojito cittavasānugāya.
Khaṇitvāna kāsuṁ phalakehi chādayi, attānamodhāya dhanuñca luddo; Passāgataṁ puthusallena nāgaṁ, samappayī dukkaṭakammakārī.
Viddho ca nāgo koñcamanādi ghoraṁ, sabbe ca nāgā ninnaduṁ ghorarūpaṁ;
sabbe ca → sabbeva (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | ninnaduṁ → ninnādu (sya1ed, sya2ed); ninnādaṁ (mr) Tiṇañca kaṭṭhañca raṇaṁ karontā, dhāviṁsu te aṭṭha disā samantato.
raṇaṁ → cuṇṇaṁ (bj, pts-vp-pli1)Vadhissametanti parāmasanto, kāsāvamaddakkhi dhajaṁ isīnaṁ;
Vadhissametanti → vadhissamenanti (sya1ed, sya2ed) Dukkhena phuṭṭhassudapādi saññā, arahaddhajo sabbhi avajjharūpo.“Anikkasāvo kāsāvaṁ, yo vatthaṁ paridahissati;
paridahissati → paridahessati (bj, pts-vp-pli1); paridhassati (katthaci) Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati.Yo ca vantakasāvassa, sīlesu susamāhito; Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahati”.
Samappito puthusallena nāgo, aduṭṭhacitto luddakamajjhabhāsi; “Kimatthayaṁ kissa vā samma hetu, mamaṁ vadhī kassa vāyaṁ payogo”.
“Kāsissa rañño mahesī bhadante, sā pūjitā rājakule subhaddā; Taṁ addasā sā ca mamaṁ asaṁsi, dantehi atthoti ca maṁ avoca”.
atthoti ca maṁ → atthoti mamaṁ (sya1ed, sya2ed, mr)“Bahū hi me dantayugā uḷārā, ye me pitūnañca pitāmahānaṁ;
pitūnañca → pitunnampi (pts-vp-pli1) Jānāti sā kodhanā rājaputtī, vadhatthikā veramakāsi bālā.Uṭṭhehi tvaṁ ludda kharaṁ gahetvā, dante ime chinda purā marāmi; Vajjāsi taṁ kodhanaṁ rājaputtiṁ, ‘Nāgo hato handa imassa dantā’”.
Uṭṭhāya so luddo kharaṁ gahetvā, chetvāna dantāni gajuttamassa; Vaggū subhe appaṭime pathabyā, ādāya pakkāmi tato hi khippaṁ.
Bhayaṭṭitā nāgavadhena aṭṭā, ye te nāgā aṭṭha disā vidhāvuṁ;
Bhayaṭṭitā → bhayadditā (bj, pts-vp-pli1) Adisvāna posaṁ gajapaccamittaṁ, paccāgamuṁ yena so nāgarājā.
Adisvāna → adisva (bj, pts-vp-pli1)Te tattha kanditvā roditvāna nāgā, sīse sake paṁsukaṁ okiritvā;
roditvāna → roditva (bj, pts-vp-pli1) Agamaṁsu te sabbe sakaṁ niketaṁ, purakkhatvā mahesiṁ sabbabhaddaṁ.Ādāya dantāni gajuttamassa, vaggū subhe appaṭime pathabyā; Suvaṇṇarājīhi samantamodare, so luddako kāsipuraṁ upāgami; Upanesi so rājakaññāya dante, nāgo hato handa imassa dantā.
Disvāna dantāni gajuttamassa, bhattuppiyassa purimāya jātiyā; Tattheva tassā hadayaṁ aphāli, teneva sā kālamakāsi bālā.
Sambodhipatto sa mahānubhāvo, sitaṁ akāsi parisāya majjhe; Pucchiṁsu bhikkhū suvimuttacittā, “Nākāraṇe pātukaronti buddhā.
Yamaddasātha dahariṁ kumāriṁ, kāsāyavatthaṁ anagāriyaṁ carantiṁ; Sā kho tadā rājakaññā ahosi, ahaṁ tadā nāgarājā ahosiṁ.
Ādāya dantāni gajuttamassa, vaggū subhe appaṭime pathabyā; Yo luddako kāsipuraṁ upāgami, so kho tadā devadatto ahosi”.
Anāvasūraṁ cirarattasaṁsitaṁ, uccāvacaṁ caritamidaṁ purāṇaṁ; Vītaddaro vītasoko visallo, sayaṁ abhiññāya abhāsi buddho.
“Ahaṁ vo tena kālena, ahosiṁ tattha bhikkhavo; Nāgarājā tadā homi, evaṁ dhāretha jātakan”ti.
homi → hosiṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)