5. Sambhavajātaka
“Rajjañca paṭipannāsma, ādhipaccaṁ sucīrata; Mahattaṁ pattumicchāmi, vijetuṁ pathaviṁ imaṁ.
Dhammena no adhammena, adhammo me na ruccati; Kiccova dhammo carito, rañño hoti sucīrata.
Idha cevāninditā yena, pecca yena aninditā; Yasaṁ devamanussesu, yena pappomu brāhmaṇa.
pappomu → pappemu (bj)Yohaṁ atthañca dhammañca, kattumicchāmi brāhmaṇa; Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca, brāhmaṇakkhāhi pucchito”.
“Nāññatra vidhurā rāja, etadakkhātumarahati; Yaṁ tvaṁ atthañca dhammañca, kattumicchasi khattiya”.
“Ehi kho pahito gaccha, vidhurassa upantikaṁ; Nikkhañcimaṁ suvaṇṇassa, haraṁ gaccha sucīrata;
Nikkhañcimaṁ → nikkhaṁ ratta (bj); nikkhamimaṁ (pts-vp-pli1) Abhihāraṁ imaṁ dajjā, atthadhammānusiṭṭhiyā”.Svādhippāgā bhāradvājo, vidhurassa upantikaṁ; Tamaddasa mahābrahmā, asamānaṁ sake ghare.
“Raññohaṁ pahito dūto, korabyassa yasassino; ‘Atthaṁ dhammañca pucchesi’, iccabravi yudhiṭṭhilo; Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca, vidhurakkhāhi pucchito”.
“Gaṅgaṁ me pidahissanti, na taṁ sakkomi brāhmaṇa; Apidhetuṁ mahāsindhuṁ, taṁ kathaṁ so bhavissati; Na te sakkomi akkhātuṁ, atthaṁ dhammañca pucchito.
Bhadrakāro ca me putto, oraso mama atrajo; Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇa”.
Svādhippāgā bhāradvājo, bhadrakārassupantikaṁ;
bhadrakārassupantikaṁ → bhadrakārassa santikaṁ (bj, sya1ed, sya2ed) Tamaddasa mahābrahmā, nisinnaṁ samhi vesmani.
vesmani → parisati (sya1ed, sya2ed); parīsati (pts-vp-pli1)“Raññohaṁ pahito dūto, korabyassa yasassino; ‘Atthaṁ dhammañca pucchesi’, iccabravi yudhiṭṭhilo; Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca, bhadrakāra pabrūhi me”.
pabrūhi → bravīhi (bj, pts-vp-pli1)“Maṁsakājaṁ avahāya, godhaṁ anupatāmahaṁ;
Maṁsakājaṁ → maṁsakācaṁ (pts-vp-pli1) Na te sakkomi akkhātuṁ, atthaṁ dhammañca pucchito.Sañcayo nāma me bhātā, kaniṭṭho me sucīrata;
Sañcayo → sañjayo (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇa”.Svādhippāgā bhāradvājo, sañcayassa upantikaṁ; Tamaddasa mahābrahmā, nisinnaṁ samhi vesmani.
“Raññohaṁ pahito dūto, korabyassa yasassino; ‘Atthaṁ dhammañca pucchesi’, iccabravi yudhiṭṭhilo; Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca, sañcayakkhāhi pucchito”.
“Sadā maṁ gilate maccu, sāyaṁ pāto sucīrata;
gilate → gilatī (bj); gilati (pts-vp-pli1) Na te sakkomi akkhātuṁ, atthaṁ dhammañca pucchito.Sambhavo nāma me bhātā, kaniṭṭho me sucīrata; Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇa”.
“Abbhuto vata bho dhammo, nāyaṁ asmāka ruccati; Tayo janā pitāputtā, te su paññāya no vidū.
Na taṁ sakkotha akkhātuṁ, atthaṁ dhammañca pucchitā; Kathaṁ nu daharo jaññā, atthaṁ dhammañca pucchito”.
“Mā naṁ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṁ;
uññāsi → maññāsi (sya1ed, sya2ed, mr) Pucchitvā sambhavaṁ jaññā, atthaṁ dhammañca brāhmaṇa.Yathāpi cando vimalo, gacchaṁ ākāsadhātuyā; Sabbe tārāgaṇe loke, ābhāya atirocati.
Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; Mā naṁ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṁ; Pucchitvā sambhavaṁ jaññā, atthaṁ dhammañca brāhmaṇa.
Yathāpi rammako māso, gimhānaṁ hoti brāhmaṇa; Atevaññehi māsehi, dumapupphehi sobhati.
Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; Mā naṁ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṁ; Pucchitvā sambhavaṁ jaññā, atthaṁ dhammañca brāhmaṇa.
Yathāpi himavā brahme, pabbato gandhamādano; Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo; Osadhehi ca dibbehi, disā bhāti pavāti ca.
Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; Mā naṁ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṁ; Pucchitvā sambhavaṁ jaññā, atthaṁ dhammañca brāhmaṇa.
Yathāpi pāvako brahme, accimālī yasassimā; Jalamāno vane gacche, analo kaṇhavattanī.
vane gacche → caraṁ kacche (pts-vp-pli1)Ghatāsano dhūmaketu, uttamāhevanandaho; Nisīthe pabbataggasmiṁ, pahūtedho virocati.
Nisīthe → nissive (sya1ed, sya2ed); nisive (mr) pahūtedho → bahutejo (sya1ed, sya2ed, mr)Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; Mā naṁ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṁ; Pucchitvā sambhavaṁ jaññā, atthaṁ dhammañca brāhmaṇa.
Javena bhadraṁ jānanti, balībaddañca vāhiye;
balībaddañca → balivaddañca (bj, pts-vp-pli1); balibaddhañca (sya1ed, sya2ed) Dohena dhenuṁ jānanti, bhāsamānañca paṇḍitaṁ.Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; Mā naṁ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṁ; Pucchitvā sambhavaṁ jaññā, atthaṁ dhammañca brāhmaṇa”.
Svādhippāgā bhāradvājo, sambhavassa upantikaṁ; Tamaddasa mahābrahmā, kīḷamānaṁ bahīpure.
“Raññohaṁ pahito dūto, korabyassa yasassino; ‘Atthaṁ dhammañca pucchesi’, iccabravi yudhiṭṭhilo; Taṁ tvaṁ atthañca dhammañca, sambhavakkhāhi pucchito”.
“Taggha te ahamakkhissaṁ, yathāpi kusalo tathā; Rājā ca kho taṁ jānāti, yadi kāhati vā na vā.
‘Ajja suve’ti saṁseyya, raññā puṭṭho sucīrata; Mā katvā avasī rājā, atthe jāte yudhiṭṭhilo.
Ajjhattaññeva saṁseyya, raññā puṭṭho sucīrata; Kummaggaṁ na niveseyya, yathā mūḷho acetaso.
acetaso → acetano (mr)Attānaṁ nātivatteyya, adhammaṁ na samācare; Atitthe nappatāreyya, anatthe na yuto siyā.
Yo ca etāni ṭhānāni, kattuṁ jānāti khattiyo; Sadā so vaḍḍhate rājā, sukkapakkheva candimā.
Ñātīnañca piyo hoti, mittesu ca virocati; Kāyassa bhedā sappañño, saggaṁ so upapajjatī”ti.