6. Mahākapijātaka
Bārāṇasyaṁ ahū rājā, kāsīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano;
Bārāṇasyaṁ → bārāṇassaṁ (bj, pts-vp-pli1) Mittāmaccaparibyūḷho, agamāsi migājinaṁ.
migājinaṁ → migājiraṁ (bj); migāciraṁ (pts-vp-pli1)Tattha brāhmaṇamaddakkhi, setaṁ citraṁ kilāsinaṁ; Viddhastaṁ koviḷāraṁva, kisaṁ dhamanisanthataṁ.
Paramakāruññataṁ pattaṁ, disvā kicchagataṁ naraṁ; Avaca byamhito rājā, “yakkhānaṁ katamo nusi.
Hatthapādā ca te setā, tato setataraṁ siro;
setataraṁ → setataro (pts-vp-pli1) Gattaṁ kammāsavaṇṇaṁ te, kilāsabahulo casi.Vaṭṭanāvaḷi saṅkāsā, piṭṭhi te ninnatunnatā;
Vaṭṭanāvaḷi → vaṭṭanāvali (sya1ed, sya2ed); vaṭṭhanāvali (pts-vp-pli1) Kāḷapabbāva te aṅgā, nāññaṁ passāmi edisaṁ.
Kāḷapabbāva → kāḷapabbā ca (sya1ed, sya2ed); kāḷā pabbā ca (pts-vp-pli1)Ugghaṭṭapādo tasito, kiso dhamanisanthato; Chāto ātattarūposi, kutosi kattha gacchasi.
ātattarūposi → atittarūposi (sya1ed, sya2ed, Ma-aka); ādittarūposi (mr)Duddasī appakārosi, dubbaṇṇo bhīmadassano; Janetti yāpi te mātā, na taṁ iccheyya passituṁ.
Kiṁ kammamakaraṁ pubbe, kaṁ avajjhaṁ aghātayi;
kammamakaraṁ → kammamakarā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Kibbisaṁ yaṁ karitvāna, idaṁ dukkhaṁ upāgami”.“Taggha te ahamakkhissaṁ, yathāpi kusalo tathā; Saccavādiñhi lokasmiṁ, pasaṁsantīdha paṇḍitā.
Eko caraṁ gogaveso, mūḷho accasariṁ vane; Araññe irīṇe vivane, nānākuñjarasevite.
irīṇe → īriṇe (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | aññe → aññaṁ (pts-vp-pli1)Vāḷamigānucarite, vippanaṭṭhosmi kānane; Acariṁ tattha sattāhaṁ, khuppipāsasamappito.
khuppipāsasamappito → khuppipāsā samappito (bj, pts-vp-pli1)Tattha tindukamaddakkhiṁ, visamaṭṭhaṁ bubhukkhito; Papātamabhilambantaṁ, sampannaphaladhārinaṁ.
Vātassitāni bhakkhesiṁ, tāni rucciṁsu me bhusaṁ; Atitto rukkhamārūhiṁ, tattha hessāmi āsito.
rukkhamārūhiṁ → … māruyha (bj, sya1ed, sya2ed)Ekaṁ me bhakkhitaṁ āsi, dutiyaṁ abhipatthitaṁ; Tato sā bhañjatha sākhā, chinnā pharasunā viya.
Sohaṁ sahāva sākhāhi, uddhampādo avaṁsiro; Appatiṭṭhe anālambe, giriduggasmi pāpataṁ.
Yasmā ca vāri gambhīraṁ, tasmā na samapajjisaṁ;
samapajjisaṁ → samapajjasiṁ (bj); samabhajjisaṁ (pts-vp-pli1) Tattha sesiṁ nirānando, anūnā dasa rattiyo.
anūnā → anātho (bj)Athettha kapi māgañchi, gonaṅgulo darīcaro;
māgañchi → māgacchi (sya1ed, sya2ed, mr) Sākhāhi sākhaṁ vicaranto, khādamāno dumapphalaṁ.So maṁ disvā kisaṁ paṇḍuṁ, kāruññamakaraṁ mayi; Ambho ko nāma so ettha, evaṁ dukkhena aṭṭito.
Manusso amanusso vā, attānaṁ me pavedaya; Tassañjaliṁ paṇāmetvā, idaṁ vacanamabraviṁ.
Manussohaṁ byasampatto, sā me natthi ito gati;
byasampatto → vasampatto (sya1ed, mr); vasaṁ patto (pts-vp-pli1) Taṁ vo vadāmi bhaddaṁ vo, tvañca me saraṇaṁ bhava.Garuṁ silaṁ gahetvāna, vicarī pabbate kapi;
Garuṁ → garu (bj, pts-vp-pli1) vicarī → vicaraṁ (bj); vicari (pts-vp-pli1) Silāya yoggaṁ katvāna, nisabho etadabravi.Ehi me piṭṭhimāruyha, gīvaṁ gaṇhāhi bāhubhi; Ahaṁ taṁ uddharissāmi, giriduggata vegasā.
Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, vānarindassa sirīmato; Piṭṭhimāruyha dhīrassa, gīvaṁ bāhāhi aggahiṁ.
So maṁ tato samuṭṭhāsi, tejassī balavā kapi;
tejassī → tejasī (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, mr) Vihaññamāno kicchena, giriduggata vegasā.Uddharitvāna maṁ santo, nisabho etadabravi; Iṅgha maṁ samma rakkhassu, pasupissaṁ muhuttakaṁ.
Sīhā byagghā ca dīpī ca, acchakokataracchayo; Te maṁ pamattaṁ hiṁseyyuṁ, te tvaṁ disvā nivāraya.
tvaṁ disvā nivāraya → disvāna vāraya (pts-vp-pli1)Evaṁ me parittātūna, pasupī so muhuttakaṁ;
parittātūna → paritātūna (pts-vp-pli1); parittātuna (mr) Tadāhaṁ pāpikaṁ diṭṭhiṁ, paṭilacchiṁ ayoniso.Bhakkho ayaṁ manussānaṁ, yathā caññe vane migā; Yaṁ nūnimaṁ vadhitvāna, chāto khādeyya vānaraṁ.
Asito ca gamissāmi, maṁsamādāya sambalaṁ;
Asito → āsito (pts-vp-pli1) Kantāraṁ nittharissāmi, pātheyyaṁ me bhavissati.Tato silaṁ gahetvāna, matthakaṁ sannitāḷayiṁ; Mama gattakilantassa, pahāro dubbalo ahu.
gattakilantassa → bhatta … (bj, sya1ed, sya2ed); hattha … (pts-vp-pli1)So ca vegenudappatto, kapi ruhira makkhito;
ruhira → rudhira (bj) Assupuṇṇehi nettehi, rodanto maṁ udikkhati.‘Māyyomaṁ kari bhaddante, tvañca nāmedisaṁ kari;
bhaddante → bhaddaṁ vo (bj, pts-vp-pli1) Tvañca kho nāma dīghāvu, aññe vāretumarahasi.
dīghāvu → dīghāyu (bj, pts-vp-pli1)Aho vata re purisa, tāvadukkarakāraka; Edisā visamā duggā, papātā uddhato mayā.
uddhato → uddhaṭo (pts-vp-pli1)Ānīto paralokāva, dubbheyyaṁ maṁ amaññatha; Taṁ tena pāpadhammena, pāpaṁ pāpena cintitaṁ.
Mā heva tvaṁ adhammaṭṭha, vedanaṁ kaṭukaṁ phusi; Mā heva pāpakammaṁ taṁ, phalaṁ veḷuṁva taṁ vadhi.
Tayime natthi vissāso, pāpadhamma asaññata;
pāpadhamma asaññata → pāpadhammo asaññato (bj); pāpadhammaṁ amaññatha (pts-vp-pli1) Ehi me piṭṭhito gaccha, dissamānova santike.Muttosi hatthā vāḷānaṁ, pattosi mānusiṁ padaṁ; Esa maggo adhammaṭṭha, tena gaccha yathāsukhaṁ’.
Idaṁ vatvā giricaro, rahade pakkhalya matthakaṁ;
rahade → ruhiraṁ (sya1ed, sya2ed, mr) Assūni sampamajjitvā, tato pabbatamāruhi.Sohaṁ tenābhisattosmi, pariḷāhena aṭṭito; Ḍayhamānena gattena, vāriṁ pātuṁ upāgamiṁ.
Agginā viya santatto, rahado ruhiramakkhito; Pubbalohitasaṅkāso, sabbo me samapajjatha.
Yāvanto udabindūni, kāyasmiṁ nipatiṁsu me; Tāvanto gaṇḍa jāyetha, addhabeluvasādisā.
gaṇḍa → gaṇḍū (bj, pts-vp-pli1); gaṇḍu (sya1ed, sya2ed)Pabhinnā pagghariṁsu me, kuṇapā pubbalohitā; Yena yeneva gacchāmi, gāmesu nigamesu ca.
Daṇḍahatthā nivārenti, itthiyo purisā ca maṁ; Okkitā pūtigandhena, māssu orena āgamā.
Okkitā → okiṇṇā (bj) āgamā → māgamā (pts-vp-pli1)Etādisaṁ idaṁ dukkhaṁ, satta vassāni dāni me; Anubhomi sakaṁ kammaṁ, pubbe dukkaṭamattano.
Taṁ vo vadāmi bhaddante, yāvantettha samāgatā; Māssu mittāna dubbhittho, mittadubbho hi pāpako.
mittāna → mittānaṁ (pts-vp-pli1)Kuṭṭhī kilāsī bhavati, yo mittānidha dubbhati;
mittānidha dubbhati → yo mittānaṁ idhaddubhi (bj); yo mittānīdha dubbhati (sya1ed, sya2ed); yo mittānaṁ idha dubbhati (pts-vp-pli1) Kāyassa bhedā mittaddu, nirayaṁ sopapajjatī”ti.
mittaddu → mittadubbhī (sya1ed, sya2ed, mr) sopapajjatī”ti → so upapajjatīti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)