8. Paṇḍaranāgarājajātaka
“Vikiṇṇavācaṁ aniguyha mantaṁ, asaññataṁ aparicakkhitāraṁ;
aniguyha → anigūḷha (pts-vp-pli1) | taṁ → naṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) aparicakkhitāraṁ → aparirakkhitāraṁ (mr) Bhayaṁ tamanveti sayaṁ abodhaṁ, nāgaṁ yathā paṇḍarakaṁ supaṇṇo.
supaṇṇo → suvaṇṇo (mr)Yo guyhamantaṁ parirakkhaṇeyyaṁ, mohā naro saṁsati hāsamāno;
hāsamāno → bhāsamāno (pts-vp-pli1) Taṁ bhinnamantaṁ bhayamanveti khippaṁ, nāgaṁ yathā paṇḍarakaṁ supaṇṇo.
hi → ha (pts-vp-pli1)Nānumitto garuṁ atthaṁ, guyhaṁ veditumarahati; Sumitto ca asambuddhaṁ, sambuddhaṁ vā anatthavā.
Vissāsamāpajjimahaṁ acelaṁ, samaṇo ayaṁ sammato bhāvitatto;
acelaṁ → acelo (bj, pts-vp-pli1) Tassāhamakkhiṁ vivariṁ guyhamatthaṁ, atītamattho kapaṇaṁ rudāmi.
vivariṁ → vivaraṁ (bj) | guyhamatthaṁ → guyhatthaṁ (mr) kapaṇaṁ → kapaṇo (pts-vp-pli1)Tassāhaṁ paramaṁ brahme guyhaṁ, vācañhi maṁ nāsakkhiṁ saṁyametuṁ;
paramaṁ → purimaṁ (bj) nāsakkhiṁ → nāsakkhi (pts-vp-pli1) Tappakkhato hi bhayamāgataṁ mamaṁ, atītamattho kapaṇaṁ rudāmi.Yo ve naro suhadaṁ maññamāno, guyhamatthaṁ saṁsati dukkulīne; Dosā bhayā athavā rāgarattā, pallatthito bālo asaṁsayaṁ so.
rāgarattā → rāgaratto (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) pallatthito → pallitthito (sya1ed, sya2ed); pallittho (pts-vp-pli1); pallattito (mr)Tirokkhavāco asataṁ paviṭṭho, yo saṅgatīsu mudīreti vākyaṁ; Āsīviso dummukhotyāhu taṁ naraṁ, ārā ārā saṁyame tādisamhā.
ārā → ārā arā (pts-vp-pli1)Annaṁ pānaṁ kāsikacandanañca, manāpitthiyo mālamucchādanañca;
kāsikacandanañca → kāsikaṁ cadanañ ca (pts-vp-pli1) Ohāya gacchāmase sabbakāme, supaṇṇa pāṇūpagatāva tyamhā”.“Ko nīdha tiṇṇaṁ garahaṁ upeti, asmiṁdhaloke pāṇabhū nāgarāja; Samaṇo supaṇṇo athavā tvameva, kiṁ kāraṇā paṇḍarakaggahīto”.
“Samaṇoti me sammatatto ahosi, piyo ca me manasā bhāvitatto; Tassāhamakkhiṁ vivariṁ guyhamatthaṁ, atītamattho kapaṇaṁ rudāmi”.
“Na catthi satto amaro pathabyā, paññāvidhā natthi na ninditabbā; Saccena dhammena dhitiyā damena, alabbhamabyāharatī naro idha.
dhitiyā → dhiyā (bj, pts-vp-pli1)Mātāpitā paramā bandhavānaṁ, nāssa tatiyo anukampakatthi; Tesampi guyhaṁ paramaṁ na saṁse, mantassa bhedaṁ parisaṅkamāno.
assa → ayo (sya1ed, sya2ed); aya (mr)Mātāpitā bhaginī bhātaro ca, sahāyā vā yassa honti sapakkhā; Tesampi guyhaṁ paramaṁ na saṁse, mantassa bhedaṁ parisaṅkamāno.
Bhariyā ce purisaṁ vajjā, komārī piyabhāṇinī; Puttarūpayasūpetā, ñātisaṅghapurakkhatā; Tassāpi guyhaṁ paramaṁ na saṁse, mantassa bhedaṁ parisaṅkamāno.
Na guyhamatthaṁ vivareyya, rakkheyya naṁ yathā nidhiṁ; Na hi pātukato sādhu, guyho attho pajānatā.
Thiyā guyhaṁ na saṁseyya, amittassa ca paṇḍito; Yo cāmisena saṁhīro, hadayattheno ca yo naro.
Guyhamatthaṁ asambuddhaṁ, sambodhayati yo naro; Mantabhedabhayā tassa, dāsabhūto titikkhati.
Yāvanto purisassatthaṁ, guyhaṁ jānanti mantinaṁ; Tāvanto tassa ubbegā, tasmā guyhaṁ na vissaje.
Vivicca bhāseyya divā rahassaṁ, rattiṁ giraṁ nātivelaṁ pamuñce; Upassutikā hi suṇanti mantaṁ, tasmā manto khippamupeti bhedaṁ.
Yathāpi assa nagaraṁ mahantaṁ, advārakaṁ āyasaṁ bhaddasālaṁ;
advārakaṁ → āḷārakaṁ (pts-vp-pli1) Samantakhātāparikhāupetaṁ, evampi me te idha guyhamantā.Ye guyhamantā avikiṇṇavācā, daḷhā sadatthesu narā dujivha;
dujivha → dujivhā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Ārā amittā byavajanti tehi, āsīvisā vā riva sattusaṅghā”.
sattusaṅghā → sattasaṅghā (bj, sya1ed, sya2ed)“Hitvā gharaṁ pabbajito acelo, naggo muṇḍo carati ghāsahetu; Tamhi nu kho vivariṁ guyhamatthaṁ, atthā ca dhammā ca apaggatamhā.
Tamhi → tamhī (pts-vp-pli1) apaggatamhā → apāgatamhā (bj); apagatamhā (sya1ed, sya2ed); avāgatamhā (pts-vp-pli1)Kathaṅkaro hoti supaṇṇarāja, kiṁsīlo kena vatena vattaṁ; Samaṇo caraṁ hitvā mamāyitāni, kathaṅkaro saggamupeti ṭhānaṁ”.
“Hiriyā titikkhāya damenupeto, akkodhano pesuṇiyaṁ pahāya;
damenupeto → damena khantiyā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Samaṇo caraṁ hitvā mamāyitāni, evaṅkaro saggamupeti ṭhānaṁ”.“Mātāva puttaṁ taruṇaṁ tanujjaṁ, samphassatā sabbagattaṁ phareti;
tanujjaṁ → tanūjaṁ (bj) samphassatā → sampassa taṁ (bj, pts-vp-pli1) Evampi me tvaṁ pāturahu dijinda, mātāva puttaṁ anukampamāno”.“Handajja tvaṁ muñca vadhā dujivha, tayo hi puttā na hi añño atthi;
muñca → mucca (bj, sya1ed, sya2ed) Antevāsī dinnako atrajo ca, rajjassu puttaññataro me ahosi”.
rajjassu → rajassu (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Icceva vākyaṁ visajjī supaṇṇo, bhumyaṁ patiṭṭhāya dijo dujivhaṁ; “Muttajja tvaṁ sabbabhayātivatto, thalūdake hohi mayābhigutto.
Ātaṅkinaṁ yathā kusalo bhisakko, pipāsitānaṁ rahadova sīto; Vesmaṁ yathā himasītaṭṭitānaṁ, evampi te saraṇamahaṁ bhavāmi”.
himasītaṭṭitānaṁ → himasisiraṭṭitānaṁ (pts-vp-pli1)“Sandhiṁ katvā amittena, aṇḍajena jalābuja; Vivariya dāṭhaṁ sesi, kuto taṁ bhayamāgataṁ”.
“Saṅketheva amittasmiṁ, mittasmimpi na vissase; Abhayā bhayamuppannaṁ, api mūlāni kantati.
Kathaṁ nu vissase tyamhi, yenāsi kalaho kato; Niccayattena ṭhātabbaṁ, so disabbhi na rajjati.
disabbhi → so disamhi (pts-vp-pli1)Vissāsaye na ca taṁ vissayeyya, asaṅkito saṅkito ca bhaveyya;
asaṅkito saṅkito ca → asaṅkito ca saṅkito (bj, pts-vp-pli1) Tathā tathā viññū parakkameyya, yathā yathā bhāvaṁ paro na jaññā”.Te devavaṇṇā sukhumālarūpā, ubho samā sujayā puññakhandhā;
devavaṇṇā → devavaṇṇī (pts-vp-pli1) sujayā → sujayo (bj, pts-vp-pli1) | puññakhandhā → puññakkhandhā (bj, sya1ed, sya2ed); puññagandhā (pts-vp-pli1) Upāgamuṁ karampiyaṁ acelaṁ, missībhūtā assavāhāva nāgā.
karampiyaṁ → kādambiyaṁ (bj); kārambiyaṁ (pts-vp-pli1)Tato have paṇḍarako acelaṁ, sayamevupāgamma idaṁ avoca; “Muttajjahaṁ sabbabhayātivatto, na hi nūna tuyhaṁ manaso piyamhā”.
“Piyo hi me āsi supaṇṇarājā, asaṁsayaṁ paṇḍarakena saccaṁ; So rāgarattova akāsimetaṁ, pāpakammaṁ sampajāno na mohā”.
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj, pts-vp-pli1)“Na me piyaṁ appiyaṁ vāpi hoti, sampassato lokamimaṁ parañca; Susaññatānañhi viyañjanena, asaññato lokamimaṁ carāsi.
Ariyāvakāsosi anariyovāsi, asaññato saññatasannikāso;
anariyovāsi → anariyo cāsi (bj, pts-vp-pli1); anariyova hosi (sya1ed, sya2ed) Kaṇhābhijātikosi anariyarūpo, pāpaṁ bahuṁ duccaritaṁ acāri.Aduṭṭhassa tuvaṁ dubbhi, dubbhī ca pisuṇo casi;
dubbhī → dūbhī (pts-vp-pli1) Etena saccavajjena, muddhā te phalatu sattadhā”.“Tasmā hi mittānaṁ na dubbhitabbaṁ, mittadubbhā pāpiyo natthi añño;
mittadubbhā → mittadubbhā hi (sya1ed, sya2ed); mittaddubhā (pts-vp-pli1) Āsittasatto nihato pathabyā, indassa vākyena hi saṁvaro hato”ti.
Paṇḍaranāgarājajātakaṁ aṭṭhamaṁ.
Paṇḍaranāgarājajātakaṁ → paṇḍarakajātakaṁ (bj, sya1ed, sya2ed); paṇḍarajātakaṁ (pts-vp-pli1)