1. Tesakuṇajātaka
Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
“Vessantaraṁ taṁ pucchāmi, sakuṇa bhaddamatthu te;
te → vete (pts-vp-pli1) Rajjaṁ kāretukāmena, kiṁ su kiccaṁ kataṁ varaṁ”.“Cirassaṁ vata maṁ tāto, kaṁso bārāṇasiggaho; Pamatto appamattaṁ maṁ, pitā puttaṁ acodayi.
Paṭhameneva vitathaṁ, kodhaṁ hāsaṁ nivāraye; Tato kiccāni kāreyya, taṁ vataṁ āhu khattiya.
Yaṁ tvaṁ tāta tapokammaṁ, pubbe katamasaṁsayaṁ;
tapokammaṁ → tape kammaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Ratto duṭṭho ca yaṁ kayirā, na taṁ kayirā tato puna.
puna → punaṁ (pts-vp-pli1)Khattiyassa pamattassa, raṭṭhasmiṁ raṭṭhavaḍḍhana; Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṁ vuccate aghaṁ.
Sirī tāta alakkhī ca, pucchitā etadabravuṁ;
tāta alakkhī ca → sirī ca tāta lakkhī ca (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Uṭṭhānavīriye pose, ramāhaṁ anusūyake.
Uṭṭhānavīriye → uṭṭhāne vīriye (sya1ed, sya2ed)Usūyake duhadaye, purise kammadussake; Kāḷakaṇṇī mahārāja, ramati cakkabhañjanī.
ramati → ramāti (mr)So tvaṁ sabbesu suhadayo, sabbesaṁ rakkhito bhava;
tvaṁ sabbesu suhadayo → so tvaṁ sabbesaṁ suhadayo (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); so tvaṁ sabbe suhadayo (mr) Alakkhiṁ nuda mahārāja, lakkhyā bhava nivesanaṁ.Sa lakkhīdhitisampanno, puriso hi mahaggato; Amittānaṁ kāsipati, mūlaṁ aggañca chindati.
Sakkopi hi bhūtapati, uṭṭhāne nappamajjati; Sa kalyāṇe dhitiṁ katvā, uṭṭhāne kurute mano.
Gandhabbā pitaro devā, sājīvā honti tādino;
sājīvā → sajīvā (bj); sañjīvā (pts-vp-pli1) Uṭṭhāhato appamajjato, anutiṭṭhanti devatā.
Uṭṭhāhato → uṭṭhahato (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | appamajjato → mappamajjato (mr)So appamatto akkuddho, tāta kiccāni kāraya;
akkuddho → akkuṭṭho (pts-vp-pli1) Vāyamassu ca kiccesu, nālaso vindate sukhaṁ.Tattheva te vattapadā, esāva anusāsanī;
esāva → esā ca (pts-vp-pli1) Alaṁ mitte sukhāpetuṁ, amittānaṁ dukhāya ca”.
dukhāya → dukkhāya (pts-vp-pli1)“Sakkhisi tvaṁ kuṇḍalini, maññasi khattabandhuni;
Sakkhisi tvaṁ → sakkhī tuvaṁ (bj, pts-vp-pli1); sakkhi tuvaṁ (sya1ed, sya2ed) khattabandhuni → khattabandhunī (bj); khattiyabandhunī (pts-vp-pli1) Rajjaṁ kāretukāmena, kiṁ su kiccaṁ kataṁ varaṁ”.“Dveva tāta padakāni, yattha sabbaṁ patiṭṭhitaṁ;
yattha → yesu (pts-vp-pli1) Aladdhassa ca yo lābho, laddhassa cānurakkhaṇā.Amacce tāta jānāhi, dhīre atthassa kovide; Anakkhākitave tāta, asoṇḍe avināsake.
Yo ca taṁ tāta rakkheyya, dhanaṁ yañceva te siyā; Sūtova rathaṁ saṅgaṇhe, so te kiccāni kāraye.
Susaṅgahitantajano, sayaṁ vittaṁ avekkhiya; Nidhiñca iṇadānañca, na kare parapattiyā.
Sayaṁ āyaṁ vayaṁ jaññā, sayaṁ jaññā katākataṁ;
āyaṁ vayaṁ → āyavayaṁ (pts-vp-pli1) Niggaṇhe niggahārahaṁ, paggaṇhe paggahārahaṁ.Sayaṁ jānapadaṁ atthaṁ, anusāsa rathesabha; Mā te adhammikā yuttā, dhanaṁ raṭṭhañca nāsayuṁ.
Mā ca vegena kiccāni, karosi kārayesi vā;
karosi → kāresi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Vegasā hi kataṁ kammaṁ, mando pacchānutappati.Mā te adhisare muñca, subāḷhamadhikopitaṁ;
subāḷhamadhikopitaṁ → … kodhitaṁ (pts-vp-pli1, csp1ed) Kodhasā hi bahū phītā, kulā akulataṁ gatā.Mā tāta issaromhīti, anatthāya patārayi; Itthīnaṁ purisānañca, mā te āsi dukhudrayo.
Apetalomahaṁsassa, rañño kāmānusārino; Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṁ vuccate aghaṁ.
Tattheva te vattapadā, esāva anusāsanī; Dakkhassudāni puññakaro, asoṇḍo avināsako; Sīlavāssu mahārāja, dussīlo vinipātiko”.
Sīlavāssu → sīlavassu (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); sīlavāssa (ṭīkā) vinipātiko → vinipātakoti (pts-vp-pli1)“Apucchimha kosiyagottaṁ, kuṇḍaliniṁ tatheva ca;
Apucchimha kosiyagottaṁ → apucchimhā kosiyagottaṁ (sya1ed, sya2ed); apucchamhāpi kosikaṁ (pts-vp-pli1) Tvaṁ dāni vadehi jambuka, balānaṁ balamuttamaṁ”.
Tvaṁ dāni vadehi jambuka → jambuka tvaṁdāni vadehi (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)“Balaṁ pañcavidhaṁ loke, purisasmiṁ mahaggate; Tattha bāhubalaṁ nāma, carimaṁ vuccate balaṁ.
balaṁ → varaṁ (bj, sya1ed, sya2ed)Bhogabalañca dīghāvu, dutiyaṁ vuccate balaṁ; Amaccabalañca dīghāvu, tatiyaṁ vuccate balaṁ.
Abhijaccabalaṁ ceva, taṁ catutthaṁ asaṁsayaṁ; Yāni cetāni sabbāni, adhigaṇhāti paṇḍito.
Taṁ balānaṁ balaṁ seṭṭhaṁ, aggaṁ paññābalaṁ balaṁ; Paññābalenupatthaddho, atthaṁ vindati paṇḍito.
Api ce labhati mando, phītaṁ dharaṇimuttamaṁ; Akāmassa pasayhaṁ vā, añño taṁ paṭipajjati.
Abhijātopi ce hoti, rajjaṁ laddhāna khattiyo; Duppañño hi kāsipati, sabbenapi na jīvati.
Paññāva sutaṁ vinicchinī, paññā kitti silokavaḍḍhanī;
Paññāva sutaṁ vinicchinī → paññā sutavinicchinī (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) silokavaḍḍhanī → … vaddhanī (pts-vp-pli1) Paññāsahito naro idha, api dukkhe sukhāni vindati.Paññañca kho asussūsaṁ, na koci adhigacchati; Bahussutaṁ anāgamma, dhammaṭṭhaṁ avinibbhujaṁ.
Yo ca dhammavibhaṅgaññū, kāluṭṭhāyī matandito;
ca dhammavibhaṅgaññū → yo dhammañca vibhāgaññū (pts-vp-pli1) Anuṭṭhahati kālena, kammaphalaṁ tassijjhati.
kammaphalaṁ tassijjhati → tamphalaṁ tassa ijjhati (bj); kammaphalaṁ tassa ijjhati (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, csp1ed); phalaṁ tassa samijjhati (mr)Anāyatanasīlassa, anāyatanasevino;
Anāyatanasīlassa → nā'nāyatana (pts-vp-pli1) anāyatanasevino → nā'nāyatana (pts-vp-pli1) Na nibbindiyakārissa, sammadattho vipaccati.Ajjhattañca payuttassa, tathāyatanasevino; Anibbindiyakārissa, sammadattho vipaccati.
Yogappayogasaṅkhātaṁ, sambhatassānurakkhaṇaṁ; Tāni tvaṁ tāta sevassu, mā akammāya randhayi; Akammunā hi dummedho, naḷāgāraṁva sīdati”.
“Dhammaṁ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.
Dhammaṁ cara mahārāja, puttadāresu khattiya; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.
Dhammaṁ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.
Dhammaṁ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.
Dhammaṁ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca; …pe…
Dhammaṁ cara mahārāja, raṭṭhesu janapadesu ca;
raṭṭhesu → raṭṭhe (pts-vp-pli1) …pe…Dhammaṁ cara mahārāja, samaṇabrāhmaṇesu ca;
samaṇabrāhmaṇesu → samaṇe (sya1ed, sya2ed, mr) …pe…Dhammaṁ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.
Dhammaṁ cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho;
dhammo ciṇṇo sukhāvaho → dhammo suciṇṇo sukhamāvahati (mr) Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.Dhammaṁ cara mahārāja, saindā devā sabrahmakā;
saindā → indā (sya1ed, sya2ed); indo (pts-vp-pli1); sindā (mr) Suciṇṇena divaṁ pattā, mā dhammaṁ rāja pāmado.
pāmado → pamādo (bj, pts-vp-pli1, mr)Tattheva te vattapadā, esāva anusāsanī;
esāva → esā ca (pts-vp-pli1) Sappaññasevī kalyāṇī, samattaṁ sāma taṁ vidū”ti.
sāma → sāmaṁ (mr)
