3. Alambusājātaka
Atha bravi brahā indo, vatrabhū jayataṁ pitā;
atha bravi → athābravi (sya-all); (pts) Devakaññaṁ parābhetvā, sudhammāyaṁ alambusaṁ.“Misse devā taṁ yācanti, tāvatiṁsā saindakā; Isippalobhane gaccha, isisiṅgaṁ alambuse.
Isippalobhane → isipalobhike (bj, sya1ed, sya2ed); isiṁpalobhike (pts-vp-pli1) | isippalobhane → isipalobhike (bj, sya-all); isiṁ palobhike (pts) | Isippalobhane → isipalobhike (cck: sī. syā.); isiṁ palobhike (cck: pī.) alambuse → alambuseti (pts)Purāyaṁ amhe acceti, vattavā brahmacariyavā;
acceti → nācceti (sya1ed, sya2ed, mr) | acceti vattavā → nācceti vatavā (sya-all) | acceti → nācceti (cck: syā. ka.) vattavā → vatavā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | vattavā → vatavā (cck: sī. syā. pī.) Nibbānābhirato vuddho, tassa maggāni āvara”.
vuddho → buddho (sya1ed, sya2ed, mr); vaddho (pts-vp-pli1) | vuddho → buddho (sya-all) | vuddho → vaddho (cck: pī.); buddho (cck: syā. ka.)“Devarāja kimeva tvaṁ, mameva tuvaṁ sikkhasi; Isippalobhane gaccha, santi aññāpi accharā.
Isippalobhane → isipalobhike (bj, sya1ed, sya2ed); isiṁpalobhike (pts-vp-pli1) | isippalobhane → isi palobhike (bj, sya-all) | Isippalobhane → isipalobhike (cck: sī. syā.); isiṁ palobhike (cck: pī.)Mādisiyo pavarā ceva, asoke nandane vane; Tāsampi hotu pariyāyo, tāpi yantu palobhanā”.
palobhanā → palobhikā (bj, sya1ed, sya2ed); palobhikāti (pts-vp-pli1) | palobhanā → palobhikā (sya-all) | palobhanā → palobhikā (cck: syā. pī.)“Addhā hi saccaṁ bhaṇasi, santi aññāpi accharā; Tādisiyo pavarā ceva, asoke nandane vane.
Na tā evaṁ pajānanti, pāricariyaṁ pumaṁ gatā; Yādisaṁ tvaṁ pajānāsi, nāri sabbaṅgasobhane.
Tvameva gaccha kalyāṇi, itthīnaṁ pavarā casi; Taveva vaṇṇarūpena, savasamānayissasi”.
savasamānayissasi → vasamānāpayissasi (sya1ed, sya2ed); vasamānāmayissasīti (pts-vp-pli1); taṁ vasamānayissasi (mr) | savasamānayissasi → vasamānāpayissasi (bj); vasam ānāmayissasīti (pts) | savasamānayissasi na vāhaṁ → vasamānāpayissasi navāhaṁ (sya-all) | vasamānāpayissasi → savasmānayissasi (bj: machasaṁ) | savasamānayissasi → vasamānāpayissasi (cck: syā.); vasamānāmayissasi (cck: pī.); taṁ vasamānayissasi (cck: ka.)“Na vāhaṁ na gamissāmi, devarājena pesitā;
vāhaṁ → cāhaṁ (bj) Vibhemi cetaṁ āsāduṁ, uggatejo hi brāhmaṇo.Aneke nirayaṁ pattā, isimāsādiyā janā; Āpannā mohasaṁsāraṁ, tasmā lomāni haṁsaye”.
haṁsaye → haṁsayeti (pts)Idaṁ vatvāna pakkāmi, accharā kāmavaṇṇinī;
kāmavaṇṇinī → nāma vaṇṇinī (pts) Missā missitumicchantī, isisiṅgaṁ alambusā.
missitumicchantī → missetu … (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | missitumicchantī → missetumicchanti (bj); missetumicchantī (sya-all, pts) | missetumicchanti → missitū (bj: machasaṁ) | missitu → missetu (cck: sī. syā. pī.)Sā ca taṁ vanamogayha, isisiṅgena rakkhitaṁ;
taṁ vanamogayha → naṁ vanam ogayha (pts) Bimbajālakasañchannaṁ, samantā addhayojanaṁ.
bimbajālakasañchannaṁ → bimbijālakasañchannaṁ (bj, pts) | bimbijālakasañchannaṁ → bimba (bj: machasaṁ) addhayojanaṁ → aḍḍhayojanaṁ (bj, cck, sya-all) | addhayojanaṁ pātova → aḍḍhayojanaṁ pāto va (pts)Pātova pātarāsamhi, udaṇhasamayaṁ pati;
udaṇhasamayaṁ → udanhasamayaṁ (bj); udayasamayaṁ (sya1ed, sya2ed); udantasamayaṁ (mr) | udaṇhasamayaṁ pati → udanhasamayaṁ paṭi (bj) | udaṇhasamayaṁ → udayasamayaṁ (sya-all) | udaṇhasamayaṁ → udayasamayaṁ (cck: syā.); udantasamayaṁ (cck: ka.) Aggiṭṭhaṁ parimajjantaṁ, isisiṅgaṁ upāgami.
upāgami → upāgamīti (pts)“Kā nu vijjurivābhāsi, osadhī viya tārakā;
kā nu vijjurivābhāsi → kānu vijjurivāhāsi (bj) Vicittahatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā.
Vicittahatthābharaṇā → vicittavatthābharaṇā (bj); vicitrahatthābharaṇā (pts-vp-pli1) | vicittahatthābharaṇā → vicittavatthābharaṇā (bj); vicitrahatthābharaṇā (pts) | Vicittahatthābharaṇā → vicittavatthābharaṇā (cck: sī.) āmuttamaṇikuṇḍalā → āmukkamaṇikuṇḍalā (?) | āmuttamaṇikuṇḍalā → āmukkamaṇikuṇḍalā (cck: ?)Ādiccavaṇṇasaṅkāsā, hemacandanagandhinī;
hemacandanagandhinī → hemacandanagandhanī (pts) Saññatūrū mahāmāyā, kumārī cārudassanā.
saññatūrū → saññatūru (bj, sya-all)Vilaggā mudukā suddhā, pādā te suppatiṭṭhitā;
Vilaggā → vilākā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | vilaggā → vilākā (bj, sya-all, pts) | vilākā → vilaggā (bj: machasaṁ) | Vilaggā → vilākā (cck: sī. syā. pī.) Gamanā kāmanīyā te, harantiyeva me mano.
Gamanā kāmanīyā → kamanā kamanīyā (bj, pts-vp-pli1) | gamanā kāmanīyā → kamanā kamanīyā (bj, pts) | kamanā → gamanā (bj: machasaṁ, syā) | kāmanīyā → kamanā kamanīyā (cck: sī. pī.) harantiyeva → harantī ñeva (pts)Anupubbāva te ūrū, nāganāsasamūpamā;
anupubbāva → anubbā ca (bj); anupubbā ca (sya-all) | ūrū → ūru (bj) Vimaṭṭhā tuyhaṁ sussoṇī, akkhassa phalakaṁ yathā.Uppalasseva kiñjakkhā, nābhi te sādhu saṇṭhitā;
sādhu saṇṭhitā pūrā → sādhusaṇṭhitā purā (sya-all, pts) Pūrā kaṇhañjanasseva, dūrato paṭidissati.
pūrā kaṇhañjanasseva → pūrākañhañjanasseva (bj) paṭidissati → paṭidisasti (bj); patidissati (pts)Duvidhā jātā urajā, avaṇṭā sādhupaccudā; Payodharā apatitā, aḍḍhalābusamā thanā.
apatitā → appatītā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | apatitā → appatītā (sya-all) | apatitā aḍḍhalābusamā → appatītā addhalābusamā (pts) | apatitā → appatītā (cck: sī. syā. pī.)Dīghā kambutalābhāsā, gīvā eṇeyyakā yathā; Paṇḍarāvaraṇā vaggu, catutthamanasannibhā.
Uddhaggā ca adhaggā ca, dumaggaparimajjitā; Duvijā nelasambhūtā, dantā tava sudassanā.
dantā → dinnā (bj)Apaṇḍarā lohitantā, jiñjūkaphalasannibhā;
jiñjūkaphalasannibhā → jiñjuka … (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | jiñjūkaphalasannibhā → jiñjukaphalasannibhā (bj, sya-all, pts) | jiñjūka → jiñjuka (cck: sī. syā. pī.) Āyatā ca visālā ca, nettā tava sudassanā.Nātidīghā susammaṭṭhā, kanakabyā samocitā;
kanakabyā → kanakaggā (pts-vp-pli1) | kanakabyā samocitā → kanakaggāsamocitā (pts) | kanakabyā → kanakaggā (cck: pī.) Uttamaṅgaruhā tuyhaṁ, kesā candanagandhikā.Yāvatā kasigorakkhā, vāṇijānaṁ ca yā gati;
vāṇijānaṁ → vaṇijānañ (pts-vp-pli1) | vāṇijānaṁ → vaṇijānaṁ (cck: pī.) Isīnañca parakkantaṁ, saññatānaṁ tapassinaṁ.
parakkantaṁ → parakkhantaṁ (bj)Na te samasamaṁ passe, asmiṁ pathavimaṇḍale;
pathavimaṇḍale → paṭhavi … (bj, sya1ed, sya2ed); puthuvi … (pts-vp-pli1) | pathavimaṇḍale → paṭhavimaṇḍale (bj, sya-all); puthuvimaṇḍale (pts) | pathavi → puthuvi (cck: pī.) Ko vā tvaṁ kassa vā putto, kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ”.
jānemu → jānenu (pts) | mayaṁ → mayanti (pts)“Na pañhakālo bhaddante, kassapevaṁ gate sati;
pañhakālo → pañahakālo (bj) | bhaddante kassapevaṁ → bhaddan te kassap evaṁ (pts) sati → satī (bj) Ehi samma ramissāma, ubho asmākamassame;
asmākamassame → asmāka assame (bj); amhākaṁ assame (pts) Ehi taṁ upagūhissaṁ, ratīnaṁ kusalo bhava”.
upagūhissaṁ → upaguyhissaṁ (sya1ed, sya2ed) | upagūhissaṁ → upaguyhissaṁ (sya-all) | upagūhissaṁ → upaguyhissaṁ (cck: syā.)Idaṁ vatvāna pakkāmi, accharā kāmavaṇṇinī; Missā missitumicchantī, isisiṅgaṁ alambusā.
missitumicchantī isisiṅgaṁ → missetumicchanti isiṅgaṁ (bj) | missitumicchantī → missetumicchantī (sya-all, pts)So ca vegena nikkhamma, chetvā dandhaparakkamaṁ;
dandhaparakkamaṁ → dandhapadakkamaṁ (mr) | dandhaparakkamaṁ → dandhapadakkamaṁ (cck: ka.) Tamuttamāsu veṇīsu, ajjhappatto parāmasi.
ajjhappatto → ajjhāpatto (pts-vp-pli1) | parāmasi → parāmasī (bj) | ajjhappatto → ajjhāpatto (pts) | ajjhappatto → ajjhāpatto (cck: pī.)Tamudāvatta kalyāṇī, palissaji susobhanā;
kalyāṇī palissaji → kalyāṇi paḷissaji (bj) | tamudāvatta → tam udāvattaṁ (pts) susobhanā → susobhaṇī (sya1ed, sya2ed, mr) | palissaji susobhanā cavitamhi → palissajji susobhanī cavi tamhā (sya-all) | susobhanā → susobhaṇī (cck: syā. ka.) Cavitamhi brahmacariyā, yathā taṁ atha tositā.
Cavitamhi → cavi tamhā (sya1ed, sya2ed, mr) | Cavitamhi → cavi tamhā (cck: syā. ka.)Manasā agamā indaṁ, vasantaṁ nandane vane;
agamā → āgamā (pts) Tassā saṅkappamaññāya, maghavā devakuñjaro.Pallaṅkaṁ pahiṇī khippaṁ, sovaṇṇaṁ sopavāhanaṁ;
pahiṇī → pāhini (sya-all) Sauttaracchadapaññāsaṁ, sahassapaṭiyatthataṁ.
sauttaracchadapaññāsaṁ sahassapaṭiyatthataṁ → sa uttaracchadapaññāsaṁ sahassapaṭikatthataṁ (bj) | sauttaracchadapaññāsaṁ → sauracchadapaññāsaṁ (sya-all) sahassapaṭiyatthataṁ → paṭikatthataṁ (bj) | sahassapaṭiyatthataṁ → paṭikatthataṁ (cck: sī.)Tamenaṁ tattha dhāresi, ure katvāna sobhanā; Yathā ekamuhuttaṁva, tīṇi vassāni dhārayi.
Vimado tīhi vassehi, pabujjhitvāna brāhmaṇo;
pabujjhitvāna → paṭibujjhitvāna (pts) Addasāsi haritarukkhe, samantā aggiyāyanaṁ.
haritarukkhe → harīrukkhe (pts-vp-pli1) | harita → harī (cck: pī.)Navapattavanaṁ phullaṁ, kokilaggaṇaghositaṁ;
kokilaggaṇaghositaṁ → kokilāgaṇaghositaṁ (bj) Samantā paviloketvā, rudaṁ assūni vattayi.
paviloketvā → sa viloketvā (bj) | viloketvā → paṭiloketvā (bj: sī.vivi, machasaṁ)“Na juhe na jape mante, aggihuttaṁ pahāpitaṁ;
jape → jappe (mr) | jape → jappe (cck: ka.) Ko nu me pāricariyāya, pubbe cittaṁ palobhayi.Araññe me viharato, yo me tejā ha sambhutaṁ;
sambhutaṁ → sambhataṁ (bj, pts-vp-pli1) | tejā ha sambhutaṁ nānāratnaparipūraṁ → tejāha sambhataṁ nānāratanaparipuṇṇaṁ (bj); tejāhasambhutaṁ nānārattanaparipūraṁ (sya-all) | sambhutaṁ nānāratnaparipūraṁ nāvaṁva → sambhataṁ nānāratanaparipūraṁ nāvaṁ va (pts) | sambhutaṁ → sambhataṁ (cck: pī.) Nānāratnaparipūraṁ, nāvaṁva gaṇhi aṇṇave”.
aṇṇave ahaṁ → aṇṇaveti ahan (pts)“Ahaṁ te pāricariyāya, devarājena pesitā; Avadhiṁ cittaṁ cittena, pamādo tvaṁ na bujjhasi”.
Avadhiṁ → avadhi (sya1ed, sya2ed); avadhī (pts-vp-pli1, mr) | cittena pamādo → citetana pamādā (bj) | avadhiṁ → avadhī (pts) | Avadhiṁ → avadhī (cck: syā. pī. ka.) pamādo → pamādā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | pamādo → pamādā (sya-all) | pamādo → pamādā (cck: syā. pī.)“Imāni kira maṁ tāto, kassapo anusāsati;
anusāsati kamalāsadisitthiyo → anusāsate kamalāsaris itthiyo (pts) Kamalāsadisitthiyo, tāyo bujjhesi māṇava.
Kamalāsadisitthiyo → … sarisitthiyo (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | kamalāsadisitthiyo → kamalāsarisitthiyo (bj, sya-all) | Kamalāsadisitthiyo → sarisitthiyo (cck: syā. pī.)Uregaṇḍāyo bujjhesi, tāyo bujjhesi māṇava; Iccānusāsi maṁ tāto, yathā maṁ anukampako.
Tassāhaṁ vacanaṁ nākaṁ, pitu vuddhassa sāsanaṁ;
vuddhassa → buddhassa (sya-all); vaddhassa (pts) Araññe nimmanussamhi, svajja jhāyāmi ekako.
svajja jhāyāmi → svājjajjhāyāmi (bj, pts-vp-pli1) | svajja → svājja (bj) | jhāyāmi → svājjajjhāyāmi (cck: sī. pī.)Sohaṁ tathā karissāmi, dhiratthu jīvitena me; Puna vā tādiso hessaṁ, maraṇaṁ me bhavissati”.
maraṇaṁ → maraṇaṁ vā (bj) | bhavissati → bhavissatīti (pts)Tassa tejaṁ vīriyañca, dhitiṁ ñatvā avaṭṭhitaṁ;
tejaṁ → tejañca (bj, pts-vp-pli1) | tejaṁ vīriyañca dhitiṁ → tejañca viriyañca ṭhitiṁ (bj) | tejaṁ → tejañca (cck: sī. pī.) dhitiṁ → dhitiñca (pts-vp-pli1) | avaṭṭhitaṁ → suvaḍḍhitaṁ (bj); avatthitaṁ (pts-vp-pli1) | dhitiṁ → dhitiñca (cck: pī.) | avaṭṭhitaṁ → suvaḍḍhitaṁ (cck: sī.) Sirasā aggahī pāde, isisiṅgaṁ alambusā.
aggahī → aggahi (bj, pts)“Mā me kujjha mahāvīra, mā me kujjha mahāise;
kujjha → kujjhi (pts-vp-pli1) | kujjha → kujjhi (cck: pī.) kujjha → kujjhi (pts-vp-pli1) | mahāise → mahāisī (bj) | kujjha mahāise → kujjhi mahāisi (pts) | kujjha → kujjhi (cck: pī.) Mahā attho mayā ciṇṇo, tidasānaṁ yasassinaṁ; Tayā saṅkampitaṁ āsi, sabbaṁ devapuraṁ tadā”.
saṅkampitaṁ → pakampitaṁ (bj, pts) | pakampitaṁ → saṅkampitaṁ (bj note) tadā → tadāti (pts)“Tāvatiṁsā ca ye devā, tidasānañca vāsavo; Tvañca bhadde sukhī hohi, gaccha kaññe yathāsukhaṁ”.
Tassa pāde gahetvāna, katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ; Añjaliṁ paggahetvāna, tamhā ṭhānā apakkami.
Yo ca tassāsi pallaṅko, sovaṇṇo sopavāhano;
ca tassāsi → tassā āsi (bj, sya-all) sovaṇṇo sopavāhano → sovaṇṇasopavāhano (pts) Sauttaracchadapaññāso, sahassapaṭiyatthato;
sauttaracchadapaññāso → sauracchadapaññāso (sya-all) sahassapaṭiyatthato → sahassapaṭikatthato (bj) Tameva pallaṅkamāruyha, agā devāna santike.Tamokkamiva āyantiṁ, jalantiṁ vijjutaṁ yathā;
jalantiṁ → jalantaṁ (pts) Patīto sumano vitto, devindo adadā varaṁ.“Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara;
sabbabhūtānamissara nisippalobhikā → sabbabhūtānam issara na isipalobhiyaṁ (pts) Nisippalobhikā gacche, etaṁ sakka varaṁ vare”ti.
Nisippalobhikā → na isipalobhikā (sya1ed, sya2ed); na isipalobhiyaṁ (pts-vp-pli1) | nisippalobhikā → na isipalobhikā (bj, sya-all) | Nisippalobhikā → na isipalobhikā (cck: syā.); na isipalobhiyaṁ (cck: pī.)