“Kiṁ nu daṇḍaṁ kimajinaṁ, kiṁ chattaṁ kimupāhanaṁ;
kimajinaṁ → kimājinaṁ (sya-all) | kiṁ → (pts) Kimaṅkusañca pattañca, saṅghāṭiñcāpi brāhmaṇa; Taramānarūpohāsi, kiṁ nu patthayase disaṁ”.
Taramānarūpohāsi → … rūpo gaṇhāsi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | taramānarūpohāsi kiṁ nu → taramānarūpo gaṇhāsi kannu (bj); taramānarūpo gaṇhāsi kinnu (sya-all) | taramānarūpohāsi kiṁ → taramānarūpo gaṇhāsi kin (pts) | Taramānarūpohāsi → gaṇhāsi (cck: sī. syā. pī.) disaṁ dvādasetāni → disanti dvādas etāni (pts)

“Dvādasetāni vassāni, vusitāni tavantike;
vusitāni → vasitāni (sya-all) Nābhijānāmi soṇena, piṅgalenābhikūjitaṁ.
soṇena piṅgalenābhikūjitaṁ → sonena piṅgalena abhinikūjitaṁ (pts) piṅgalenābhikūjitaṁ → piṅgalenābhikujjitaṁ (bj)

Svāyaṁ dittova nadati, sukkadāṭhaṁ vidaṁsayaṁ; Tava sutvā sabhariyassa, vītasaddhassa maṁ pati”.
maṁ pati → mam patīti (pts)

“Ahu esa kato doso, yathā bhāsasi brāhmaṇa; Esa bhiyyo pasīdāmi, vasa brāhmaṇa māgamā”.
māgamā → mā gamāti (pts)

“Sabbaseto pure āsi, tatopi sabalo ahu; Sabbalohitako dāni, kālo pakkamituṁ mama.

Abbhantaraṁ pure āsi, tato majjhe tato bahi; Purā niddhamanā hoti, sayameva vajāmahaṁ.
sayameva vajāmahaṁ → sayam eva cajām ahaṁ (pts)

Vītasaddhaṁ na seveyya, udapānaṁvanodakaṁ; Sacepi naṁ anukhaṇe, vāri kaddamagandhikaṁ.

Pasannameva seveyya, appasannaṁ vivajjaye; Pasannaṁ payirupāseyya, rahadaṁ vudakatthiko.
rahadaṁ vudakatthiko → rahadaṁvodakatthiko (bj) | vudakatthiko → va udakatthiko (pts)

Bhaje bhajantaṁ purisaṁ, abhajantaṁ na bhajjaye;
bhajjaye → bhājaye (pts-vp-pli1) | bhajjaye → nabhaye nabhājaye (bj: sī.vivi, machasaṁ) | bhajjaye → bhājaye (cck: pī.) Asappurisadhammo so, yo bhajantaṁ na bhajjati.
bhajjati → bhājati (pts-vp-pli1) | bhajjati → nabhajati (bj: machasaṁ); nabhājati (bj: sī.vivi) | bhajjati → bhājati (cck: pī.)

Yo bhajantaṁ na bhajati, sevamānaṁ na sevati; Sa ve manussapāpiṭṭho, migo sākhassito yathā.

Accābhikkhaṇasaṁsaggā, asamosaraṇena ca; Etena mittā jīranti, akāle yācanāya ca.

Tasmā nābhikkhaṇaṁ gacche, na ca gacche cirāciraṁ; Kālena yācaṁ yāceyya, evaṁ mittā na jīyare.
jīyare → jīrare (sya1ed, pts-vp-pli1); jirare (sya2ed) | jīyare → jīrare (sya-all) | jīyare aticiraṁ nivāsena → jīrare aticiraṁnivāsena (pts) | jīyare → jīrare (cck: syā. pī.)

Aticiraṁ nivāsena, piyo bhavati appiyo; Āmanta kho taṁ gacchāma, purā te homa appiyā”.

“Evañce yācamānānaṁ, añjaliṁ nāvabujjhasi;
ce → te (bj: machasaṁ) nāvabujjhasi → nāvakhujjhasi (bj) Paricārakānaṁ sataṁ, vacanaṁ na karosi no;
Paricārakānaṁ sataṁ → paricārakānaṁ sattānaṁ (bj); paricārikānaṁ sattānaṁ (sya1ed, sya2ed); parivārakānaṁ sattānaṁ (pts-vp-pli1) | paricārakānaṁ sataṁ → paricārikānaṁ sattānaṁ (sya-all); parivārakānaṁ sattānaṁ (pts) | sataṁ → paricārikānaṁ sattānaṁ (cck: sī. syā. pī.) karosi → kārosi (bj) Evaṁ taṁ abhiyācāma, puna kayirāsi pariyāyaṁ”.

“Evañce no viharataṁ, antarāyo na hessati;
hessati tuyhaṁ vāpi → hesasti tumhaṁ cāpi (bj) Tuyhaṁ vāpi mahārāja, mayhaṁ vā raṭṭhavaddhana;
Tuyhaṁ vāpi → tumhañcāpi (bj); tuyhañcāpi (pts-vp-pli1) | cāpi → mayahaṁcā (sī.vivi); mayhaṁ (bj note) | vāpi → tumhañcāpi (cck: sī.); tuyhañcāpi (cck: pī.) mayhaṁ vā → amhaṁ vā (bj); mayha vā (sya1ed, sya2ed); mayhañca (pts-vp-pli1) | mayhaṁ → amhaṁ (bj) | raṭṭhavaddhana appeva nāma → raṭṭhavaḍḍhana appevanāma (bj) | raṭṭhavaddhana → raṭṭhavaḍḍhana (sya-all) | amhaṁ → tuyahaṁcāpi (bj: sī.vivi, machasaṁ) | vā → amhaṁ vā (cck: sī.); mayhañca (cck: pī.) Appeva nāma passema, ahorattānamaccaye.
passema → passāma (bj: sī.vivi) ahorattānamaccaye → ahorattānam accayeti (pts)

Udīraṇā ce saṅgatyā, bhāvāya manuvattati; Akāmā akaraṇīyaṁ vā, karaṇīyaṁ vāpi kubbati;
kubbati akāmākaraṇīyamhi kvidha → krubbati akāmakaraṇīyasmiṁ kavidha (sya-all) Akāmākaraṇīyamhi, kvidha pāpena lippati.
akāmākaraṇīyamhi → akāmakaraṇīyasmiṁ (bj); ākāmākaraṇīyamhi (cck) | akāmākaraṇīyamhi kvidha → akāmakaraṇīyasmiṁ kuv idha (pts) | akāmakaraṇīyasmiṁ → akāmā karaṇīyamahi (bj: machasaṁ, syā) lippati → limpati (sya1ed, sya2ed, mr) | lippati → limpati (sya-all) | lippati → limpati (bj: machasaṁ, syā) | lippati → limpati (cck: syā. ka.)

So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;
ca → (pts) Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.

Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā;
vijāniyā → vijāniya (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | vijāniyā → vijāniya (sya-all) | vijāniyā → vijāniya (cck: sī. syā. pī.) Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.
garaheyyāsi → garakeyyāsi (pts) tādiso → tādisoti (pts)

Issaro sabbalokassa, sace kappeti jīvitaṁ;
sace → ceva (bj); cepi (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, mr) | kappeti → kuppeti (bj: machasaṁ) Iddhiṁ byasanabhāvañca, kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ;
Iddhiṁ → iddhi (bj, pts-vp-pli1, mr) | iddhiṁ byasanabhāvañca → iddhibyasanabhāvañca (bj) | Iddhiṁ → iddhi (cck: pī. ka.) Niddesakārī puriso, issaro tena lippati.
lippati → limpati (sya-all)

So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.

Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā;
vijāniyā → vijāniya (sya-all, pts) Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.
tādiso → tādisoti (pts)

Sace pubbekatahetu, sukhadukkhaṁ nigacchati; Porāṇakaṁ kataṁ pāpaṁ, tameso muccate iṇaṁ;
muccate → muñcate (bj, sya1ed, sya2ed) | muccate → muñcate (sya-all) | muccate → muñcate (cck: sī. syā.) Porāṇakaiṇamokkho, kvidha pāpena lippati.
porāṇakaiṇamokkho kvidha → porāṇakam iṇamokkho kuvidha (pts) lippati → limpati (sya-all)

So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.

Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā;
vijāniyā → vijāniya (sya-all, pts) Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.
tādiso catunnaṁyevupādāya → tādisoti catunnaṁ yev upādāya (pts)

Catunnaṁyevupādāya, rūpaṁ sambhoti pāṇinaṁ; Yato ca rūpaṁ sambhoti, tatthevānupagacchati;
tatthevānupagacchati → tattheva anupagacchati (bj) | tattheva → tatthevānupa (bj: sī.vivi, machasaṁ) Idheva jīvati jīvo, pecca pecca vinassati.

Ucchijjati ayaṁ loko, ye bālā ye ca paṇḍitā; Ucchijjamāne lokasmiṁ, kvidha pāpena lippati.
lippati → limpati (sya-all) | kvidha → kuvidha (pts)

So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.

Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā;
vijāniyā → vijāniya (sya-all, pts) Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.
tādiso → tādisoti (pts)

Āhu khattavidā loke, bālā paṇḍitamānino;
khattavidā → khattavidhā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | khattavidā → battavidhā (bj); khattavidhā (sya-all) | khattavidā → khattavidhā (cck: sī. syā. pī.) | khattavidhā → ba. khattavidā (sya-all note) ‘Mātaraṁ pitaraṁ haññe, atho jeṭṭhampi bhātaraṁ; Haneyya puttadāre ca, attho ce tādiso siyā’.
puttadāre ca → putte ca dāre ca (pts-vp-pli1) | puttadāre → putte ca dāre (pts) | putta → putte ca (cck: pī.) siyā → siyāti (pts)

Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa sākhaṁ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako.
mittadubbho → mittadūbhī (pts-vp-pli1) | mittadubbho → mittadūbhī (cck: pī.)

Atha atthe samuppanne, samūlamapi abbahe;
atthe → attho (bj) abbahe → abbhuhe (sya1ed, sya2ed); abbhahe (mr) | abbahe → abbhuhe (sya-all) | abbahe → abbhahe (cck: syā. ka.) Attho me sambalenāpi, suhato vānaro mayā.
sambalenāpi → sambalenāsi (bj); sambalenāti (pts)

So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;
So → ayaṁ gāthā sīhaḷapotthake natthi (cck note) Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.
mayā → ayaṁ gāthā sīhaḷapotthake natthi (cck note)

Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā;
vijāniyā → vijāniya (sya-all, pts) Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.
tādiso → tādisoti (pts)

Ahetuvādo puriso, yo ca issarakuttiko; Pubbekatī ca ucchedī, yo ca khattavido naro.
khattavido → khattavidho (bj, sya-all, pts)

Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; Kareyya tādiso pāpaṁ, atho aññampi kāraye; Asappurisasaṁsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.
dukkhanto → dukkaṭo (bj) | kaṭukudrayo → kaṭukudrayoti (pts) | dukkhanto → dukkaṭo (cck: sī.)

Urabbharūpena vakassu pubbe, asaṅkito ajayūthaṁ upeti;
vakassu → bakāsu (bj, sya1ed, sya2ed); vakāsu (pts-vp-pli1) | vakassu → bakāsu (sya-all); vak āsu (pts) | bakāsu → vakassu (bj: machasaṁ); cakāsu (bj: sī.vivi) | vakassu → bakāsu (cck: sī. syā.); vakāsu (cck: pī.) Hantvā uraṇiṁ ajikaṁ ajañca, utrāsayitvā yena kāmaṁ paleti.
ajikaṁ → ajiyaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | ajikaṁ → ajiyaṁ (sya-all) | ajiyaṁ → ajikaṁ (bj: machasaṁ) | ajikaṁ → ajiyaṁ (cck: sī. syā. pī.) utrāsayitvā → citrā sayitvā (bj, pts-vp-pli1); hantvā sayitvā (sya1ed, sya2ed) | utrāsayitvā → citrāsayitvā (bj); hantvā sayitvā (sya-all) | utrāsayitvā → citrāsayitvā (cck: sī. pī.)

Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse, chadanaṁ katvā vañcayanti manusse;
vañcayanti → vañcayantī (pts) Anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca, rajojallaṁ ukkuṭikappadhānaṁ; Pariyāyabhattañca apānakattā, pāpācārā arahanto vadānā.
apānakattā → apāṇakattaṁ (bj) | apāṇakattaṁ → apāṇakattā (bj: machasaṁ, syā)

Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; Kareyya tādiso pāpaṁ, atho aññampi kāraye;
aññampi → aññepi (bj) Asappurisasaṁsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.
dukkhanto → dukkaṭo (bj)

Yamāhu natthi vīriyanti, ahetuñca pavadanti ye;
vīriyanti ahetuñca pavadanti → viriyanti hetuñca apavadanti (bj) ahetuñca pavadanti → hetuñca apavadanti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | ahetuñca pavadanti → hetuñca apavadanti (sya-all) | apavadanti → ahetuñca pavadantiye (bj: machasaṁ) | pavadanti → hetuñca apavadanti (cck: sī. syā. pī.) Parakāraṁ attakārañca, ye tucchaṁ samavaṇṇayuṁ.

Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; Kareyya tādiso pāpaṁ, atho aññampi kāraye;
aññampi → aññepi (bj) Asappurisasaṁsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.
dukkhanto → dukkaṭo (bj) | dukkaṭo → dukkhanto (bj: machasaṁ)

Sace hi vīriyaṁ nāssa, kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ; Na bhare vaḍḍhakiṁ rājā, napi yantāni kāraye.
vaḍḍhakiṁ → vaḍḍhati (bj: machasaṁ) yantāni → tantāni (bj: machasaṁ) | yantāni → ba. tantāni (sya-all note)

Yasmā ca vīriyaṁ atthi, kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ; Tasmā yantāni kāreti, rājā bharati vaḍḍhakiṁ.
kāreti → kārenti (pts) | yantāni → ba. tantāni (sya-all note)

Yadi vassasataṁ devo, na vasse na himaṁ pate; Ucchijjeyya ayaṁ loko, vinasseyya ayaṁ pajā.

Yasmā ca vassatī devo, himañcānuphusāyati;
vassatī → vassati (bj) himañcānuphusāyati → himaṁ cāpi phusīyati (bj); himañcānuphusīyati (sya-all, pts) | cāpi → bhimañcānuphusayati (bj: machasaṁ); bhimaṁcānu phuseyyati (bj: sī.vivi) Tasmā sassāni paccanti, raṭṭhañca pālite ciraṁ.
pālite → pallate (bj, pts-vp-pli1); pālayate (sya1ed, sya2ed) | pālite → pālayate (sya-all) | pālite → pallate (cck: sī. pī.); polayate (cck: syā.)

Gavañce taramānānaṁ, jimhaṁ gacchati puṅgavo;
jimhaṁ → jimha (pts-vp-pli1) | puṅgavo → puṅgavo supra (pts) Sabbā tā jimhaṁ gacchanti, nette jimhaṁ gate sati.
jimhaṁ → jimha (cck: pī.)

Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;
Evameva → evamevaṁ (pts-vp-pli1) | Evameva → evamevaṁ (cck: pī.) So ce adhammaṁ carati, pageva itarā pajā; Sabbaṁ raṭṭhaṁ dukhaṁ seti, rājā ce hoti adhammiko.

Gavañce taramānānaṁ, ujuṁ gacchati puṅgavo;
gavañce → gamañce (bj) ujuṁ → uju (bj, pts-vp-pli1) Sabbā gāvī ujuṁ yanti, nette ujuṁ gate sati.
gāvī → tā (bj, sya-all, pts) | yanti → gacchanti (bj, sya-all, pts) ujuṁ gate → ujugate (bj) | ujugate → ujuṁ (bj: machasaṁ) | ujuṁ → ujū (cck: pī.)

Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; So sace dhammaṁ carati, pageva itarā pajā;
sace → ceva (bj); cepi (sya-all, pts) | sace → ceva (cck: sī.); cepi (cck: ka.) Sabbaṁ raṭṭhaṁ sukhaṁ seti, rājā ce hoti dhammiko.
dhammiko → adhammiko (bj)

Mahārukkhassa phalino, āmaṁ chindati yo phalaṁ; Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati.

Mahārukkhūpamaṁ raṭṭhaṁ, adhammena pasāsati;
adhammena → adhammena yo (bj, sya-all, pts) Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati.

Mahārukkhassa phalino, pakkaṁ chindati yo phalaṁ; Rasañcassa vijānāti, bījañcassa na nassati.
rasañcassa → rañcassa (bj)

Mahārukkhūpamaṁ raṭṭhaṁ, dhammena yo pasāsati; Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati.

Yo ca rājā janapadaṁ, adhammena pasāsati; Sabbosadhīhi so rājā, viruddho hoti khattiyo.
sabbosadhīhi → sabbosadhībhi (sya-all) viruddho → viruddhaṁ (bj)

Tatheva negame hiṁsaṁ, ye yuttā kayavikkaye; Ojadānabalīkāre, sa kosena virujjhati.
ojadānabalīkāre → ojadānabalīkare (pts) | ojadānabalīkāre → ojadānebalīkāre (bj: sī.vivi)

Pahāravarakhettaññū, saṅgāme katanissame;
pahāravarakhettaññū → pahāravarakhettaññu (bj) katanissame → kataniyame (mr) | katanissame → kataniyame (cck: ka.) Ussite hiṁsayaṁ rājā, sa balena virujjhati.

Tatheva isayo hiṁsaṁ, saññate brahmacārino;
saññate → saṁyame (bj, sya1ed, sya2ed, mr) | brahmacārino → brahmacāriye (sya1ed, sya2ed); brahmacārayo (pts-vp-pli1); brahmacāriyo (csp1ed) | brahmacārino → brahmacāriyo (cck) | saññate brahmacārino → saṁyame brahmacāriye (sya-all) | brahmacārino → brahmacāriye (bj: sī.vivi, machasaṁ) | saññate → saṁyame (cck: syā. ka.) | brahmacāriyo → brahmacārino (cck: sī.) Adhammacārī khattiyo, so saggena virujjhati.

Yo ca rājā adhammaṭṭho, bhariyaṁ hanti adūsikaṁ;
adūsikaṁ → adūsakaṁ (bj, sya-all) Luddaṁ pasavate ṭhānaṁ, puttehi ca virujjhati.
ṭhānaṁ → pāpaṁ (bj) | pāpaṁ → ṭhānaṁ (bj: machasaṁ, syā) | ṭhānaṁ → pāpaṁ (cck: sī.)

Dhammaṁ care jānapade, negamesu balesu ca;
jānapade → janapade (pts) negamesu → nigamesu (cck: sī.) Isayo ca na hiṁseyya, puttadāre samaṁ care.

Sa tādiso bhūmipati, raṭṭhapālo akodhano; Sapatte sampakampeti, indova asurādhipo”ti.
Sapatte → sāmante (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | sapatte → sāmante (bj, sya-all, pts) | Sapatte → sāmante (cck: sī. syā. pī.) | sāmante → ba. sapatte (sya-all note)

Mahābodhijātakaṁ tatiyaṁ.

Paṇṇāsanipātaṁ niṭṭhitaṁ.

Tassuddānaṁ

Saniḷīnikamavhayano paṭhamo, dutiyo pana saummadantivaro;
saniḷīnikamavhayano → sanaḷīnikamavhayano (bj) saummadantivaro → saummadantīvaro (sya-all) Tatiyo pana bodhisirīvhayano, kathitā pana tīṇi jinena subhāti.
bodhisirīvhayano kathitā pana → bodhi sirivhayano kathitāpana (bj)