“Kiṁ nu daṇḍaṁ kimajinaṁ, kiṁ chattaṁ kimupāhanaṁ; Kimaṅkusañca pattañca, saṅghāṭiñcāpi brāhmaṇa; Taramānarūpohāsi, kiṁ nu patthayase disaṁ”.
Taramānarūpohāsi → … rūpo gaṇhāsi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)

“Dvādasetāni vassāni, vusitāni tavantike; Nābhijānāmi soṇena, piṅgalenābhikūjitaṁ.

Svāyaṁ dittova nadati, sukkadāṭhaṁ vidaṁsayaṁ; Tava sutvā sabhariyassa, vītasaddhassa maṁ pati”.

“Ahu esa kato doso, yathā bhāsasi brāhmaṇa; Esa bhiyyo pasīdāmi, vasa brāhmaṇa māgamā”.

“Sabbaseto pure āsi, tatopi sabalo ahu; Sabbalohitako dāni, kālo pakkamituṁ mama.

Abbhantaraṁ pure āsi, tato majjhe tato bahi; Purā niddhamanā hoti, sayameva vajāmahaṁ.

Vītasaddhaṁ na seveyya, udapānaṁvanodakaṁ; Sacepi naṁ anukhaṇe, vāri kaddamagandhikaṁ.

Pasannameva seveyya, appasannaṁ vivajjaye; Pasannaṁ payirupāseyya, rahadaṁ vudakatthiko.

Bhaje bhajantaṁ purisaṁ, abhajantaṁ na bhajjaye;
bhajjaye → bhājaye (pts-vp-pli1) Asappurisadhammo so, yo bhajantaṁ na bhajjati.
bhajjati → bhājati (pts-vp-pli1)

Yo bhajantaṁ na bhajati, sevamānaṁ na sevati; Sa ve manussapāpiṭṭho, migo sākhassito yathā.

Accābhikkhaṇasaṁsaggā, asamosaraṇena ca; Etena mittā jīranti, akāle yācanāya ca.

Tasmā nābhikkhaṇaṁ gacche, na ca gacche cirāciraṁ; Kālena yācaṁ yāceyya, evaṁ mittā na jīyare.
jīyare → jīrare (sya1ed, pts-vp-pli1); jirare (sya2ed)

Aticiraṁ nivāsena, piyo bhavati appiyo; Āmanta kho taṁ gacchāma, purā te homa appiyā”.

“Evañce yācamānānaṁ, añjaliṁ nāvabujjhasi; Paricārakānaṁ sataṁ, vacanaṁ na karosi no;
Paricārakānaṁ sataṁ → paricārakānaṁ sattānaṁ (bj); paricārikānaṁ sattānaṁ (sya1ed, sya2ed); parivārakānaṁ sattānaṁ (pts-vp-pli1) Evaṁ taṁ abhiyācāma, puna kayirāsi pariyāyaṁ”.

“Evañce no viharataṁ, antarāyo na hessati; Tuyhaṁ vāpi mahārāja, mayhaṁ vā raṭṭhavaddhana;
Tuyhaṁ vāpi → tumhañcāpi (bj); tuyhañcāpi (pts-vp-pli1) mayhaṁ vā → amhaṁ vā (bj); mayha vā (sya1ed, sya2ed); mayhañca (pts-vp-pli1) Appeva nāma passema, ahorattānamaccaye.

Udīraṇā ce saṅgatyā, bhāvāya manuvattati; Akāmā akaraṇīyaṁ vā, karaṇīyaṁ vāpi kubbati; Akāmākaraṇīyamhi, kvidha pāpena lippati.
lippati → limpati (sya1ed, sya2ed, mr)

So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.

Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā;
vijāniyā → vijāniya (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.

Issaro sabbalokassa, sace kappeti jīvitaṁ;
sace → ceva (bj); cepi (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, mr) Iddhiṁ byasanabhāvañca, kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ;
Iddhiṁ → iddhi (bj, pts-vp-pli1, mr) Niddesakārī puriso, issaro tena lippati.

So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.

Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā; Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.

Sace pubbekatahetu, sukhadukkhaṁ nigacchati; Porāṇakaṁ kataṁ pāpaṁ, tameso muccate iṇaṁ;
muccate → muñcate (bj, sya1ed, sya2ed) Porāṇakaiṇamokkho, kvidha pāpena lippati.

So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.

Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā; Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.

Catunnaṁyevupādāya, rūpaṁ sambhoti pāṇinaṁ; Yato ca rūpaṁ sambhoti, tatthevānupagacchati; Idheva jīvati jīvo, pecca pecca vinassati.

Ucchijjati ayaṁ loko, ye bālā ye ca paṇḍitā; Ucchijjamāne lokasmiṁ, kvidha pāpena lippati.

So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.

Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā; Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.

Āhu khattavidā loke, bālā paṇḍitamānino;
khattavidā → khattavidhā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) ‘Mātaraṁ pitaraṁ haññe, atho jeṭṭhampi bhātaraṁ; Haneyya puttadāre ca, attho ce tādiso siyā’.
puttadāre ca → putte ca dāre ca (pts-vp-pli1)

Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa sākhaṁ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako.
mittadubbho → mittadūbhī (pts-vp-pli1)

Atha atthe samuppanne, samūlamapi abbahe;
abbahe → abbhuhe (sya1ed, sya2ed); abbhahe (mr) Attho me sambalenāpi, suhato vānaro mayā.

So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.

Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā; Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.

Ahetuvādo puriso, yo ca issarakuttiko; Pubbekatī ca ucchedī, yo ca khattavido naro.

Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; Kareyya tādiso pāpaṁ, atho aññampi kāraye; Asappurisasaṁsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.
dukkhanto → dukkaṭo (bj)

Urabbharūpena vakassu pubbe, asaṅkito ajayūthaṁ upeti;
vakassu → bakāsu (bj, sya1ed, sya2ed); vakāsu (pts-vp-pli1) Hantvā uraṇiṁ ajikaṁ ajañca, utrāsayitvā yena kāmaṁ paleti.
ajikaṁ → ajiyaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) utrāsayitvā → citrā sayitvā (bj, pts-vp-pli1); hantvā sayitvā (sya1ed, sya2ed)

Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse, chadanaṁ katvā vañcayanti manusse; Anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca, rajojallaṁ ukkuṭikappadhānaṁ; Pariyāyabhattañca apānakattā, pāpācārā arahanto vadānā.

Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; Kareyya tādiso pāpaṁ, atho aññampi kāraye; Asappurisasaṁsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.

Yamāhu natthi vīriyanti, ahetuñca pavadanti ye;
ahetuñca pavadanti → hetuñca apavadanti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Parakāraṁ attakārañca, ye tucchaṁ samavaṇṇayuṁ.

Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; Kareyya tādiso pāpaṁ, atho aññampi kāraye; Asappurisasaṁsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.

Sace hi vīriyaṁ nāssa, kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ; Na bhare vaḍḍhakiṁ rājā, napi yantāni kāraye.

Yasmā ca vīriyaṁ atthi, kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ; Tasmā yantāni kāreti, rājā bharati vaḍḍhakiṁ.

Yadi vassasataṁ devo, na vasse na himaṁ pate; Ucchijjeyya ayaṁ loko, vinasseyya ayaṁ pajā.

Yasmā ca vassatī devo, himañcānuphusāyati; Tasmā sassāni paccanti, raṭṭhañca pālite ciraṁ.
pālite → pallate (bj, pts-vp-pli1); pālayate (sya1ed, sya2ed)

Gavañce taramānānaṁ, jimhaṁ gacchati puṅgavo;
jimhaṁ → jimha (pts-vp-pli1) Sabbā tā jimhaṁ gacchanti, nette jimhaṁ gate sati.

Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;
Evameva → evamevaṁ (pts-vp-pli1) So ce adhammaṁ carati, pageva itarā pajā; Sabbaṁ raṭṭhaṁ dukhaṁ seti, rājā ce hoti adhammiko.

Gavañce taramānānaṁ, ujuṁ gacchati puṅgavo;
ujuṁ → uju (bj, pts-vp-pli1) Sabbā gāvī ujuṁ yanti, nette ujuṁ gate sati.

Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; So sace dhammaṁ carati, pageva itarā pajā; Sabbaṁ raṭṭhaṁ sukhaṁ seti, rājā ce hoti dhammiko.

Mahārukkhassa phalino, āmaṁ chindati yo phalaṁ; Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati.

Mahārukkhūpamaṁ raṭṭhaṁ, adhammena pasāsati; Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati.

Mahārukkhassa phalino, pakkaṁ chindati yo phalaṁ; Rasañcassa vijānāti, bījañcassa na nassati.

Mahārukkhūpamaṁ raṭṭhaṁ, dhammena yo pasāsati; Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati.

Yo ca rājā janapadaṁ, adhammena pasāsati; Sabbosadhīhi so rājā, viruddho hoti khattiyo.

Tatheva negame hiṁsaṁ, ye yuttā kayavikkaye; Ojadānabalīkāre, sa kosena virujjhati.

Pahāravarakhettaññū, saṅgāme katanissame;
katanissame → kataniyame (mr) Ussite hiṁsayaṁ rājā, sa balena virujjhati.

Tatheva isayo hiṁsaṁ, saññate brahmacārino;
saññate → saṁyame (bj, sya1ed, sya2ed, mr) | brahmacārino → brahmacāriye (sya1ed, sya2ed); brahmacārayo (pts-vp-pli1); brahmacāriyo (csp1ed) Adhammacārī khattiyo, so saggena virujjhati.

Yo ca rājā adhammaṭṭho, bhariyaṁ hanti adūsikaṁ; Luddaṁ pasavate ṭhānaṁ, puttehi ca virujjhati.
ṭhānaṁ → pāpaṁ (bj)

Dhammaṁ care jānapade, negamesu balesu ca; Isayo ca na hiṁseyya, puttadāre samaṁ care.

Sa tādiso bhūmipati, raṭṭhapālo akodhano; Sapatte sampakampeti, indova asurādhipo”ti.
Sapatte → sāmante (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)

Mahābodhijātakaṁ tatiyaṁ.

Paṇṇāsanipātaṁ niṭṭhitaṁ.

Tassuddānaṁ

Saniḷīnikamavhayano paṭhamo, dutiyo pana saummadantivaro; Tatiyo pana bodhisirīvhayano, kathitā pana tīṇi jinena subhāti.