1 Soṇakajātaka
“Tassa sutvā sataṁ dammi, sahassaṁ diṭṭha soṇakaṁ;
diṭṭha → daṭṭhu (bj, pts-vp-pli1) Ko me soṇakamakkhāti, sahāyaṁ paṁsukīḷitaṁ”.“Athabravī māṇavako, daharo pañcacūḷako;
ca → yodha (bj, sya1ed, sya2ed) | niraṅkatvā → nirākatvā (?) Mayhaṁ sutvā sataṁ dehi, sahassaṁ diṭṭha soṇakaṁ;
diṭṭha → daṭṭhu (bj, pts-vp-pli1) Ahaṁ te soṇakakkhissaṁ, sahāyaṁ paṁsukīḷitaṁ”.
Ahaṁ te soṇakakkhissaṁ → ahaṁ soṇakamakkhissaṁ (bj, pts-vp-pli1); ahaṁ te soṇakamakkhissaṁ (sya1ed, sya2ed)“Katamasmiṁ so janapade, raṭṭhesu nigamesu ca;
Katamasmiṁ → katarasmiṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Kattha soṇakamaddakkhi, taṁ me akkhāhi pucchito”.
Kattha soṇakamaddakkhi → kattha te soṇako diṭṭho (bj); kattha te sonako diṭṭho (pts-vp-pli1)“Taveva deva vijite, tavevuyyānabhūmiyā; Ujuvaṁsā mahāsālā, nīlobhāsā manoramā.
Tiṭṭhanti meghasamānā, rammā aññoññanissitā; Tesaṁ mūlamhi soṇako, jhāyatī anupādano;
mūlamhi → mūlasmiṁ (bj, pts-vp-pli1); mūlasmi (sya1ed, sya2ed) anupādano → anupādino (sya1ed, sya2ed); anupādāno (pts-vp-pli1) Upādānesu lokesu, ḍayhamānesu nibbuto”.Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅgiyā; Kārāpetvā samaṁ maggaṁ, agamā yena soṇako.
Uyyānabhūmiṁ gantvāna, vicaranto brahāvane; Āsīnaṁ soṇakaṁ dakkhi, ḍayhamānesu nibbutaṁ.
“Kapaṇo vatayaṁ bhikkhu, muṇḍo saṅghāṭipāruto; Amātiko apitiko, rukkhamūlasmi jhāyati”.
Imaṁ vākyaṁ nisāmetvā, soṇako etadabravi; “Na rāja kapaṇo hoti, dhammaṁ kāyena phassayaṁ.
phassayaṁ → phusayaṁ (mr)Yo ca dhammaṁ niraṅkatvā, adhammamanuvattati;
mama → mamaṁ (pts-vp-pli1) Sa rāja kapaṇo hoti, pāpo pāpaparāyaṇo”.“Arindamoti me nāmaṁ, kāsirājāti maṁ vidū; Kacci bhoto sukhasseyyā, idha pattassa soṇaka”.
sukhasseyyā → sukhaseyyo (bj, mr); sukhaseyyā (sya1ed, sya2ed); sukhā seyyā (pts-vp-pli1)“Sadāpi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno; Na tesaṁ koṭṭhe openti, na kumbhiṁ na khaḷopiyaṁ;
na kumbhiṁ na khaḷopiyaṁ → na kumbhiṁ na kaḷopiyaṁ (bj); na kumbhe na kaḷopiyā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Paraniṭṭhitamesānā, tena yāpenti subbatā.Dutiyampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno; Anavajjapiṇḍo bhottabbo, na ca kocūparodhati.
Anavajjapiṇḍo → anavajjo piṇḍo (pts-vp-pli1)Tatiyampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno; Nibbuto piṇḍo bhottabbo, na ca kocūparodhati.
Catutthampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;
Catutthampi → catutthaṁ (pts-vp-pli1) Muttassa raṭṭhe carato, saṅgo yassa na vijjati.Pañcamampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;
Pañcamampi → pañcamaṁ (pts-vp-pli1) Nagaramhi ḍayhamānamhi, nāssa kiñci aḍayhatha.Chaṭṭhampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;
Chaṭṭhampi → chaṭṭhaṁ (pts-vp-pli1) Raṭṭhe vilumpamānamhi, nāssa kiñci ahīratha.
vilumpamānamhi → viluppamānamhi (mr) ahīratha → ahāratha (bj, sya1ed, sya2ed)Sattamampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;
Sattamampi → sattamaṁ (pts-vp-pli1) Corehi rakkhitaṁ maggaṁ, ye caññe paripanthikā; Pattacīvaramādāya, sotthiṁ gacchati subbato.Aṭṭhamampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;
Aṭṭhamampi → aṭṭhamaṁ (pts-vp-pli1) Yaṁ yaṁ disaṁ pakkamati, anapekkhova gacchati”.“Bahūni samaṇabhadrāni, ye tvaṁ bhikkhu pasaṁsasi;
Bahūni samaṇabhadrāni → bahūpi bhadrā etesaṁ (sya1ed, sya2ed, csp1ed); bahūpi bhadrakā ete (pts-vp-pli1); bahūni bhadrā etesaṁ (mr) Ahañca giddho kāmesu, kathaṁ kāhāmi soṇaka.Piyā me mānusā kāmā, atho dibyāpi me piyā; Atha kena nu vaṇṇena, ubho loke labhāmase”.
“Kāme giddhā kāmaratā, kāmesu adhimucchitā;
giddhā → kāmesu giddhā (bj, pts-vp-pli1) Narā pāpāni katvāna, upapajjanti duggatiṁ.Ye ca kāme pahantvāna, nikkhantā akutobhayā;
pahantvāna → pahatvāna (bj, pts-vp-pli1) Ekodibhāvādhigatā, na te gacchanti duggatiṁ.Upamaṁ te karissāmi, taṁ suṇohi arindama; Upamāya midhekacce, atthaṁ jānanti paṇḍitā.
midhekacce → pidhekacce (bj, pts-vp-pli1)Gaṅgāya kuṇapaṁ disvā, vuyhamānaṁ mahaṇṇave; Vāyaso samacintesi, appapañño acetaso.
‘Yānañca vatidaṁ laddhaṁ, bhakkho cāyaṁ anappako’; Tattha rattiṁ tattha divā, tattheva nirato mano.
Khādaṁ nāgassa maṁsāni, pivaṁ bhāgīrathodakaṁ;
bhāgīrathodakaṁ → bhāgīrasodakaṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, mr) Sampassaṁ vanacetyāni, na palettha vihaṅgamo.
palettha → palittha (pts-vp-pli1); paletvā (mr)Tañca otaraṇī gaṅgā, pamattaṁ kuṇape rataṁ;
Tañca → taṁva (pts-vp-pli1) Samuddaṁ ajjhagāhāsi, agatī yattha pakkhinaṁ.
ajjhagāhāsi → ajjhagāhayi (pts-vp-pli1)So ca bhakkhaparikkhīṇo, udapatvā vihaṅgamo;
udapatvā → uppatitvā (bj, sya1ed, sya2ed); udāpatvā (pts-vp-pli1) Na pacchato na purato, nuttaraṁ nopi dakkhiṇaṁ.Dīpaṁ so najjhagāgañchi, agatī yattha pakkhinaṁ;
najjhagāgañchi → na ajjhagañchi (bj); na ajjhagacchi (pts-vp-pli1) So ca tattheva pāpattha, yathā dubbalako tathā.Tañca sāmuddikā macchā, kumbhīlā makarā susū; Pasayhakārā khādiṁsu, phandamānaṁ vipakkhakaṁ.
vipakkhakaṁ → vipakkhinaṁ (bj, pts-vp-pli1); vipakkhikaṁ (sya1ed, sya2ed)Evameva tuvaṁ rāja, ye caññe kāmabhogino; Giddhā ce na vamissanti, kākapaññāva te vidū.
kākapaññāva → kākapaññāya (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Esā te upamā rāja, atthasandassanī katā; Tvañca paññāyase tena, yadi kāhasi vā na vā.
Ekavācampi dvivācaṁ, bhaṇeyya anukampako; Tatuttariṁ na bhāseyya, dāsovayyassa santike”.
dāsovayyassa → dāso ayyassa (bj); dāso ayirassa (pts-vp-pli1)Idaṁ vatvāna pakkāmi, soṇako amitabuddhimā;
soṇako amitabuddhimā → soṇako'mitabuddhimā (?) Vehāse antalikkhasmiṁ, anusāsitvāna khattiyaṁ.“Ko nume rājakattāro, suddā veyyattamāgatā;
veyyattamāgatā → sūtā veyyattimāgatā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Rajjaṁ niyyādayissāmi, nāhaṁ rajjena matthiko.Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṁ suve; Māhaṁ kākova dummedho, kāmānaṁ vasamanvagaṁ”.
vasamanvagaṁ → vasamanvagā (sya1ed, sya2ed); vasamannagā (pts-vp-pli1)“Atthi te daharo putto, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano; Taṁ rajje abhisiñcassu, so no rājā bhavissati”.
“Khippaṁ kumāramānetha, dīghāvuṁ raṭṭhavaḍḍhanaṁ; Taṁ rajje abhisiñcissaṁ, so vo rājā bhavissati”.
Tato kumāramānesuṁ, dīghāvuṁ raṭṭhavaḍḍhanaṁ; Taṁ disvā ālapī rājā, ekaputtaṁ manoramaṁ.
“Saṭṭhi gāmasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso; Te putta paṭipajjassu, rajjaṁ niyyādayāmi te.
Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṁ suve; Māhaṁ kākova dummedho, kāmānaṁ vasamanvagaṁ.
vasamanvagaṁ → vasamannagā (pts-vp-pli1)Saṭṭhi nāgasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā; Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.
Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi; Te putta paṭipajjassu, rajjaṁ niyyādayāmi te.
Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṁ suve; Māhaṁ kākova dummedho, kāmānaṁ vasamanvagaṁ.
Saṭṭhi assasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā; Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhino.
Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;
illiyācāpadhāribhi → indiyācāpadhāribhi (sya1ed, sya2ed, mr); illiyācāpadhārihi (pts-vp-pli1) Te putta paṭipajjassu, rajjaṁ niyyādayāmi te.Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṁ suve; Māhaṁ kākova dummedho, kāmānaṁ vasamanvagaṁ.
Saṭṭhi rathasahassāni, sannaddhā ussitaddhajā; Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.
Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; Te putta paṭipajjassu, rajjaṁ niyyādayāmi te.
Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṁ suve; Māhaṁ kākova dummedho, kāmānaṁ vasamanvagaṁ.
Saṭṭhi dhenusahassāni, rohaññā puṅgavūsabhā; Tā putta paṭipajjassu, rajjaṁ niyyādayāmi te.
Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṁ suve; Māhaṁ kākova dummedho, kāmānaṁ vasamanvagaṁ.
Soḷasitthisahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā; Vicitravatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā; Tā putta paṭipajjassu, rajjaṁ niyyādayāmi te.
Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṁ suve; Māhaṁ kākova dummedho, kāmānaṁ vasamanvagaṁ”.
“Daharasseva me tāta, mātā matāti me sutaṁ; Tayā vinā ahaṁ tāta, jīvitumpi na ussahe.
Yathā āraññakaṁ nāgaṁ, poto anveti pacchato; Jessantaṁ giriduggesu, samesu visamesu ca.
Evaṁ taṁ anugacchāmi, pattamādāya pacchato;
pattamādāya → puttamādāya (bj, sya1ed, sya2ed, csp1ed) Subharo te bhavissāmi, na te hessāmi dubbharo”.“Yathā sāmuddikaṁ nāvaṁ, vāṇijānaṁ dhanesinaṁ; Vohāro tattha gaṇheyya, vāṇijā byasanī siyā.
byasanī → byasanaṁ (mr)Evamevāyaṁ puttakali, antarāyakaro mama;
puttakali → puttaka (sya1ed, sya2ed) Imaṁ kumāraṁ pāpetha, pāsādaṁ rativaḍḍhanaṁ.Tattha kambusahatthāyo, yathā sakkaṁva accharā; Tā naṁ tattha ramessanti, tāhi ceso ramissati.
ramessanti → ramissanti (sya1ed, sya2ed, mr) ceso → meso (pts-vp-pli1)Tato kumāraṁ pāpesuṁ, pāsādaṁ rativaḍḍhanaṁ; Taṁ disvā avacuṁ kaññā, dīghāvuṁ raṭṭhavaḍḍhanaṁ.
Devatā nusi gandhabbo, adu sakko purindado;
adu → ādu (bj, pts-vp-pli1); ādū (sya1ed, sya2ed) Ko vā tvaṁ kassa vā putto, kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ”.“Namhi devo na gandhabbo, nāpi sakko purindado;
nāpi → napi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); namhi (mr) Kāsirañño ahaṁ putto, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano; Mamaṁ bharatha bhaddaṁ vo, ahaṁ bhattā bhavāmi vo”.
Mamaṁ → mama (pts-vp-pli1) | bhaddaṁ vo → bhaddante (mr)Taṁ tattha avacuṁ kaññā, dīghāvuṁ raṭṭhavaḍḍhanaṁ; “Kuhiṁ rājā anuppatto, ito rājā kuhiṁ gato”.
“Paṅkaṁ rājā atikkanto, thale rājā patiṭṭhito; Akaṇṭakaṁ agahanaṁ, paṭipanno mahāpathaṁ.
Ahañca paṭipannosmi, maggaṁ duggatigāminaṁ; Sakaṇṭakaṁ sagahanaṁ, yena gacchanti duggatiṁ”.
“Tassa te svāgataṁ rāja, sīhasseva giribbajaṁ; Anusāsa mahārāja, tvaṁ no sabbāsamissaro”ti.
Soṇakajātakaṁ paṭhamaṁ.
Soṇakajātakaṁ → sonakajātakaṁ (pts-vp-pli1)