1. Kusajātaka
“Idaṁ te raṭṭhaṁ sadhanaṁ sayoggaṁ, sakāyuraṁ sabbakāmūpapannaṁ;
na → kiṁ nu (sya1ed, sya2ed, mr) | idaṁ → (pts) sakāyuraṁ → sakāyūraṁ (bj) Idaṁ te rajjaṁ anusāsa amma, gacchāmahaṁ yattha piyā pabhāvatī”.
rajjaṁ → raṭṭhaṁ (mr) | rajjaṁ → raṭṭhaṁ (cck: ka.) pabhāvatī → pabhāvati (bj); pabhāvatīti (pts)“Anujjubhūtena haraṁ mahantaṁ, divā ca ratto ca nisīthakāle;
mahantaṁ → mahanti (bj: machasaṁ) nisīthakāle → nisīda kāle (mr) | nisīthakāle → nisīdakāle (bj: machasaṁ) | nisīthakāle → nisīda kāle (cck: ka.) Paṭigaccha tvaṁ khippaṁ kusāvatiṁ kusa, nicchāmi dubbaṇṇamahaṁ vasantaṁ”.
kusāvatiṁ kusa → kusāvatiṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | kusa → (sya-all) | kusa → kusāvatiṁ (cck: syā. ka.) nicchāmi → na icchāmi (bj) | icchāmi → nicchāmi (bj: machasaṁ)“Nāhaṁ gamissāmi ito kusāvatiṁ, pabhāvatī vaṇṇapalobhito tava;
pabhāvatī → pabhāvati (bj) Ramāmi maddassa niketaramme, hitvāna raṭṭhaṁ tava dassane rato.
madda → mama (bj); maddo (pts-vp-pli1)Pabhāvatī vaṇṇapalobhito tava, sammūḷharūpo vicarāmi mediniṁ;
mediniṁ → medaniṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | mediniṁ → medaniṁ (cck: syā. ka.) Disaṁ na jānāmi kutomhi āgato, tayamhi matto migamandalocane.
kutomhi → kutombhi (bj) | na → (pts)Suvaṇṇacīravasane, jātarūpasumekhale;
suvaṇṇacīravasane → sovaṇṇacīravasane (sya-all) Sussoṇi tava kāmā hi, nāhaṁ rajjena matthiko”.
kāmā → kāmāhi nāhaṁ rajjenamatthikoti abbhu (pts) | sussoṇi → susoṇi (bj: machasaṁ) | hi → kāmehi (cck: sī. syā. pī.) rajjena matthiko abbhūti → rajjenamatthiko abbhū hi (bj) | nāhaṁ rajjena matthiko abbhūti → (pts)“Abbhūti tassa bho hoti, yo anicchantamicchati;
Abbhūti → abbhū hi (bj); abhūti (sya1ed, sya2ed); abbhu hi (pts-vp-pli1) | Abbhūti → abbhū hi (cck: sī.); abhūti (cck: syā.); abbhu hi (cck: pī.) Akāmaṁ rāja kāmesi, akantaṁ kantumicchasi”.
kāmesi → kāmehi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | kāmesi akantaṁ kantumicchasi → kāmehi akanto kanta micchasi (bj, sya-all) | kāmesi → kāmehi (cck: sī. pī.) akantaṁ kantumicchasi → akanto kantamicchasi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | kanta → kantu (bj: machasaṁ) | kantu → akanto kanta (cck: sī. syā. pī.) | kantamicchasi → ba. akantaṁ kantumicchasi (sya-all note)“Akāmaṁ vā sakāmaṁ vā, yo naro labhate piyaṁ; Lābhamettha pasaṁsāma, alābho tattha pāpako”.
pasaṁsāma → pasaṁsāmi (bj) | pasaṁsāmi → pasaṁsāma (bj: machasaṁ, sī.vivi) pāpako → pāpakoti (pts)“Pāsāṇasāraṁ khaṇasi, kaṇikārassa dārunā; Vātaṁ jālena bādhesi, yo anicchantamicchasi”.
anicchantamicchasi → anicchantamicchati (bj); anicchantam icchasīti (pts)“Pāsāṇo nūna te hadaye, ohito mudulakkhaṇe; Yo te sātaṁ na vindāmi, tirojanapadāgato.
tirojanapadāgato → tiro janapadaṁ gato (pts)Yadā maṁ bhakuṭiṁ katvā, rājaputtī udikkhati;
bhakuṭiṁ → bhūkuṭiṁ (bj, pts-vp-pli1) | bhūkuṭiṁ → bhūkuṭikaṁ (bj: sī.vivi) | bhakuṭiṁ → bhūkuṭiṁ (cck: sī. pī.) rājaputtī udikkhati → rājaputti udikkhasi (bj, pts-vp-pli1) | udikkhati → rājaputti udikkhasi (cck: sī. pī.) Āḷāriko tadā homi, rañño maddassantepure.
maddassantepure → maddassa thīpure (bj, pts-vp-pli1) | maddassantepure → maddassa thipure (bj) | maddassa → dadassante (bj: machasaṁ) | maddassantepure → maddassa thīpure (sī. pī.) evamuparipi (cck note)Yadā umhayamānā maṁ, rājaputtī udikkhati;
umhayamānā → umbhayamānā (bj) rājaputtī udikkhati → rājaputti udikkhasi (bj, pts-vp-pli1) | udikkhati → rājaputti udikkhasi (cck: sī. pī.) Nāḷāriko tadā homi, rājā homi tadā kuso”.
rājā → kusarājā (sabbattha) | kuso → kusoti (pts)“Sace hi vacanaṁ saccaṁ, nemittānaṁ bhavissati; Neva me tvaṁ patī assa, kāmaṁ chindantu sattadhā”.
patī → pati (bj, pts) sattadhā → sattadhāti (pts)“Sace hi vacanaṁ saccaṁ, aññesaṁ yadi vā mamaṁ;
mamaṁ → mama (pts-vp-pli1) Neva tuyhaṁ patī atthi, añño sīhassarā kusā”.
patī → pati (bj) kusā → kusāti (pts)“Nekkhaṁ gīvaṁ te kāressaṁ, patvā khujje kusāvatiṁ;
nekkhaṁ → nikkhaṁ (bj: machasaṁ) Sace maṁ nāganāsūrū, olokeyya pabhāvatī.
nāganāsūrū → nāganāsūru (bj, pts); nāganāsūruṁ (sya-all)Nekkhaṁ gīvaṁ te kāressaṁ, patvā khujje kusāvatiṁ;
kāressaṁ → kārissaṁ (bj: machasaṁ) Sace maṁ nāganāsūrū, ālapeyya pabhāvatī.
nāganāsūrū → nāganāsūru (bj); nāganāsūruṁ (sya-all) | nāganāsūru → anāganāsūruṁ (bj: machasaṁ, syā); nāganāsūraṁ (bj: sī.vivi)Nekkhaṁ gīvaṁ te kāressaṁ, patvā khujje kusāvatiṁ; Sace maṁ nāganāsūrū, umhāyeyya pabhāvatī.
nāganāsūrū umhāyeyya → nāganāsūru umbhāyeyya (bj) | nāganāsūrū → nāganāsūruṁ (sya-all) umbhāyeyya → umbhāpeyya (bj: sī.vivi, machasaṁ)Nekkhaṁ gīvaṁ te kāressaṁ, patvā khujje kusāvatiṁ; Sace maṁ nāganāsūrū, pamhāyeyya pabhāvatī.
nāganāsūrū pamhāyeyya → nāganāsūru pambhāyeyya (bj) | nāganāsūrū → nāganāsūruṁ (sya-all) pambhāyeyya → pambhāpeyya (bj: sī.vivi, machasaṁ)Nekkhaṁ gīvaṁ te kāressaṁ, patvā khujje kusāvatiṁ; Sace maṁ nāganāsūrū, pāṇīhi upasamphuse”.
nāganāsūrū → nāganāsūru (bj) | maṁ → me (cck) pāṇīhi → pāṇinā (bj: machasaṁ)“Na hi nūnāyaṁ rājaputtī, kuse sātampi vindati; Āḷārike bhate pose, vetanena anatthike”.
bhate → bhaṭe (bj: machasaṁ) vetanena → vettanena (bj: machasaṁ)“Na hi nūnāyaṁ sā khujjā, labhati jivhāya chedanaṁ;
nūnāyaṁ sā → nūna ayaṁ (bj, sya1ed, sya2ed) | na hi nūnāyaṁ sā → nahi nūna ayaṁ (bj, sya-all) | nūna → nūnāyaṁ sā khujjā (bj: machasaṁ) | sā → nūna ayaṁ (cck: sī. syā.) Sunisitena satthena, evaṁ dubbhāsitaṁ bhaṇaṁ”.
bhaṇaṁ → bhaṇanti (pts)“Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;
pabhāvati → pabhāvatī (sya-all) Mahāyasoti katvāna, karassu rucire piyaṁ.
katvāna → karitvāna (bj)Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;
pabhāvati → pabhāvatī (sya-all) Mahaddhanoti katvāna, karassu rucire piyaṁ.Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;
pabhāvati → pabhāvatī (sya-all) Mahabbaloti katvāna, karassu rucire piyaṁ.Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;
pabhāvati → pabhāvatī (sya-all) Mahāraṭṭhoti katvāna, karassu rucire piyaṁ.Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;
pabhāvati → pabhāvatī (sya-all) Mahārājāti katvāna, karassu rucire piyaṁ.Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;
pabhāvati → pabhāvatī (sya-all) Sīhassaroti katvāna, karassu rucire piyaṁ.Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;
pabhāvati → pabhāvatī (sya-all) Vaggussaroti katvāna, karassu rucire piyaṁ.Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;
pabhāvati → pabhāvatī (sya-all) Bindussaroti katvāna, karassu rucire piyaṁ.Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;
pabhāvati → pabhāvatī (sya-all) Mañjussaroti katvāna, karassu rucire piyaṁ.Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;
pabhāvati madhussaroti → pabhāvatī madhurassaroti (sya-all) Madhussaroti katvāna, karassu rucire piyaṁ.
Madhussaroti → madhurassaroti (bj, sya1ed, sya2ed) | madhussaroti → madhurassaroti (bj) | Madhussaroti → madhurassaroti (cck: sī.)Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;
pabhāvati → pabhāvatī (sya-all) Satasippoti katvāna, karassu rucire piyaṁ.Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;
pabhāvati → pabhāvatī (sya-all) Khattiyotipi katvāna, karassu rucire piyaṁ.
khattiyotipi katvāna → khattiyoti karitvāna (bj) | katvāna → karitvāna (cck: sī.)Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;
pabhāvati → pabhāvatī (sya-all) Kusarājāti katvāna, karassu rucire piyaṁ”.
piyaṁ → piyanti (pts)“Ete nāgā upatthaddhā, sabbe tiṭṭhanti vammitā;
vammitā → vammikā (sya1ed, sya2ed) | vammitā → vammikā (sya-all) | vammitā → vammikā (cck: syā.) Purā maddanti pākāraṁ, ānentetaṁ pabhāvatiṁ”.
ānentetaṁ → ānenettaṁ (bj); ānetetaṁ (sya-all) | ānentetaṁ pabhāvatiṁ → ānent etaṁ pabhāvatinti (pts)“Satta bile karitvāna, ahametaṁ pabhāvatiṁ;
bile → khaṇḍe (bj, pts-vp-pli1) | khaṇḍe → khile (bj: machasaṁ) | bile → khaṇḍe (cck: sī. pī.) Khattiyānaṁ padassāmi, ye maṁ hantuṁ idhāgatā”.
hantuṁ idhāgatā avuṭṭhahi rājaputtī → hantumidhāgatā athuṭṭhahī rājaputti (bj) | hantuṁ idhāgatā avuṭṭhahi → hantum idhāgatāti apuṭṭhahi (pts)“Avuṭṭhahi rājaputtī, sāmā koseyyavāsinī; Assupuṇṇehi nettehi, dāsīgaṇapurakkhatā”.
dāsīgaṇapurakkhatā taṁ → dāsigaṇapurakkhatāti tan (pts)“Taṁ nūna kakkūpanisevitaṁ mukhaṁ, ādāsadantātharupaccavekkhitaṁ;
kakkūpanisevitaṁ → kakkūpasevitaṁ (bj) Subhaṁ sunettaṁ virajaṁ anaṅgaṇaṁ, chuddhaṁ vane ṭhassati khattiyehi.
chuddhaṁ → chuḍḍaṁ (sya-all)Te nūna me asite vellitagge, kese mudū candanasāralitte;
mudū → mudu (bj) Samākule sīvathikāya majjhe, pādehi gijjhā parikaḍḍhissanti.
sīvathikāya → sīvaṭhikāya (bj: machasaṁ) parikaḍḍhissanti → parikaḍḍhayanti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | parikaḍḍhissanti → parikaḍḍhayanti (sya-all) | parikaḍḍhayanti → parikaḍḍhiyanti (bj: machasaṁ) | parikaḍḍhissanti → parikaḍḍhayanti (cck: sī. syā. pī.)Tā nūna me tambanakhā sulomā, bāhā mudū candanasāralittā; Chinnā vane ujjhitā khattiyehi, gayha dhaṅko gacchati yenakāmaṁ.
dhaṅko → vako (pts-vp-pli1) | dhaṅko → vako (cck: pī.)Te nūna tālūpanibhe alambe, nisevite kāsikacandanena;
tālūpanibhe → tālupanibhe (bj) Thanesu me lambissati siṅgālo, mātūva putto taruṇo tanūjo.
lambissati → lambahīti (pts-vp-pli1) | siṅgālo → sigālo (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | siṅgālo → sigālo (sya-all) | lambissati siṅgālo mātūva → lambahīti sigālo mātū va (pts) | sigālo → siṅgālo (bj: sī.vivi, machasaṁ) | lambissati → lambahīti (cck: pī.) | siṅgālo → sigālo (cck: sī. syā. pī.) tanūjo → tanujo (sya-all)Taṁ nūna soṇiṁ puthulaṁ sukoṭṭitaṁ, nisevitaṁ kañcanamekhalāhi;
sukoṭṭitaṁ → sukoṭṭhitaṁ (bj, pts) mekhalāhi → mekhalehi (bj: machasaṁ) Chinnaṁ vane khattiyehī avatthaṁ, siṅgālasaṅghā parikaḍḍhissanti.
khattiyehī → khantiyehī (bj); khattiyehi (sya-all, pts) siṅgālasaṅghā parikaḍḍhissanti → siṅgālasaṅghā parikaḍḍhayanti (bj); sigālasaṅghā parikaḍḍhayanti (sya1ed, sya2ed); gayhā vako gacchati yenakāmaṁ (pts-vp-pli1) | siṅgālasaṅghā parikaḍḍhissanti → sigālasaṅghā parikaḍḍhayanti (bj, sya-all); gayhā vako gacchati yenakāmaṁ (pts) | parikaḍḍhayanti → gayhāvako gacchati yena kāma (bj: sī.vivi) | parikaḍḍhissanti → gayhā vako gacchati yenakāmaṁ (cck: pī.)Soṇā dhaṅkā siṅgālā ca, ye caññe santi dāṭhino;
dhaṅkā → vakā (pts-vp-pli1) | siṅgālā → sigālā (bj, sya-all) | dhaṅkā siṅgālā → vakā sigālā (pts) | dhaṅkā → vakā (cck: pī.) Ajarā nūna hessanti, bhakkhayitvā pabhāvatiṁ.Sace maṁsāni hariṁsu, khattiyā dūragāmino;
hariṁsu khattiyā → bhāresuṁ khantiyā (bj) | maṁsāni hariṁsu → maṁsā harīyiṁsu (pts) | bhāresuṁ → bhariṁsu (bj: machasaṁ) Aṭṭhīni amma yācitvā, anupathe dahātha naṁ.
anupathe → anupanthe (bj, sya-all) | anupanthe → anupathe (bj: machasaṁ)Khettāni amma kāretvā, kaṇikārettha ropaya;
ropaya → ropaye (sya1ed, sya2ed, mr) | ropaya → ropaye (sya-all) | ropaya → ropaye (cck: ka.) Yadā te pupphitā assu, hemantānaṁ himaccaye; Sareyyātha mamaṁ amma, evaṁvaṇṇā pabhāvatī”.
mamaṁ → mama (cck: pī.) pabhāvatī → pabhāvatīti (pts)“Tassā mātā udaṭṭhāsi, khattiyā devavaṇṇinī; Disvā asiñca sūnañca, rañño maddassantepure”.
sūnañca → sūṇañca (bj); sunañca (sya-all) maddassantepure → maddassa thipure (bj); maddassa thīpureti (pts)“Iminā nūna asinā, susaññaṁ tanumajjhimaṁ; Dhītaraṁ madda hantvāna, khattiyānaṁ padassasi.
madda → mama (bj); maddo (pts) | hantvāna → dhītaraṁ maddahantvāna (bj note) | madda → mama (cck: sī.); maddo (cck: pī.) padassasi → padassatīti (pts-vp-pli1); padassati (mr) | padassasi → padassati (cck: pī. ka.)Na me akāsi vacanaṁ, atthakāmāya puttike;
puttike → puttaki (pts) Sājja lohitasañchannā, gacchasi yamasādhanaṁ.
gacchasi → gañchisi (bj, pts-vp-pli1) | gacchasi yamasādhanaṁ evamāpajjatī → gañchisi yamasādanaṁ evam āpajjatī (pts) | gañchisi → gacchasi (bj: machasaṁ) | gacchasi → gañchisi (cck: sī. pī.)Evamāpajjatī poso, pāpiyañca nigacchati;
evamāpajjatī → evamāpajjati (sya-all) Yo ve hitānaṁ vacanaṁ, na karoti atthadassinaṁ.
na karoti → na karaṁ (bj) | karoti → na karaṁ (cck: sī.)Sace ca ajja dhāresi, kumāraṁ cārudassanaṁ;
Sace ca ajja → tvaṁ amma (bj); saceva ajja (sya1ed, sya2ed); tvaṁ ajja (pts-vp-pli1) | dhāresi → vāresi (pts-vp-pli1) | ca → tvaṁ (pts) | dhāresi → saceva ajjadhāresi (bj: machasaṁ) | ajja → tvaṁ amma (cck: sī.) | dhāresi → vāresi (cck: pī.) Kusena jātaṁ khattiyaṁ, suvaṇṇamaṇimekhalaṁ; Pūjitaṁ ñātisaṅghehi, na gacchasi yamakkhayaṁ.
Pūjitaṁ → pūjitā (pts-vp-pli1) | pūjitaṁ → pūjitā (pts) | Pūjitaṁ → pūjitā (cck: pī.) gacchasi → gañchisi (bj, pts-vp-pli1) | gacchasi → gañchisi (cck: sī. pī.)Yatthassu bherī nadati, kuñjaro ca nikūjati;
yatthassu bherī → yatth assu bheri (pts) nikūjati → paṭikujjati (bj); nikuñjati (pts-vp-pli1) | ca nikūjati → paṭikujjati (bj) | paṭikujjati → kuñjaroca nikūjatī (bj: sī.vivi, machasaṁ, syā) | nikūjati → nikuñjati (cck: pī.) Khattiyānaṁ kule bhadde, kiṁ nu sukhataraṁ tato.Asso ca sisati dvāre, kumāro uparodati;
ca sisati → asso hasisati (bj); asso hasiyati (sya1ed, sya2ed); asso ca siṁsati (pts-vp-pli1) | ca sisati → hasiyati (sya-all) | sisati → asso hasisati (cck: sī.); asso hasiyati (cck: syā.); asso ca siṁsati (cck: pī.) Khattiyānaṁ kule bhadde, kiṁ nu sukhataraṁ tato.Mayūrakoñcābhirude, kokilābhinikūjite;
mayūrakoñcābhirude → mayūrakoñcāhirude (bj) Khattiyānaṁ kule bhadde, kiṁ nu sukhataraṁ tato”.“Kahaṁ nu so sattumaddano, pararaṭṭhappamaddano;
nu so → nukho (bj) Kuso soḷārapaññāṇo, yo no dukkhā pamocaye”.
yo → so (bj, pts)“Idheva so sattumaddano, pararaṭṭhappamaddano;
sattumaddano → sattumadāno (bj: machasaṁ) Kuso soḷārapaññāṇo, yo te sabbe vadhissati”.
sabbe vadhissati → yo no dukkhā pamocaye (bj); yo ne sabbe vadhissati (sya1ed, sya2ed); so no sabbe vadhissatīti (pts-vp-pli1) | te sabbe vadhissati → no dukkhā pamocaye (bj) | te → ne (sya-all) | yo te → so no (pts) | dukkhā → sabbe vadhissatī (bj: machasaṁ) | vadhissati → yo no dukkhā pamocaye (cck: sī.); so no sabbe vadhissati (cck: pī.)“Ummattikā nu bhaṇasi, andhabālā pabhāsasi;
andhabālā pabhāsasi → ādu bālāva bhāsasi (bj, pts-vp-pli1) | andhabālā pabhāsasi → ādu bālāva bhāsasi (bj, pts) | bālāva → andhabālā (bj: machasaṁ); andhabālā pabhāsasi (bj: syā) | pabhāsasi → ādu bālāva bhāsasi (cck: sī. pī.) Kuso ce āgato assa, kiṁ na jānemu taṁ mayaṁ”.
na → nu (sya-all) | na → kinnu (cck: syā. ka.)“Eso āḷāriko poso, kumārīpuramantare; Daḷhaṁ katvāna saṁvelliṁ, kumbhiṁ dhovati oṇato”.
saṁvelliṁ → saṁvellaṁ (sya-all) | saṁvelliṁ → saṁvellaṁ (bj: machasaṁ, syā) oṇato veṇī → onato veṇi (bj) | oṇato → onato (sya-all) | kumbhiṁ → kumbhī (pts)“Veṇī tvamasi caṇḍālī, adūsi kulagandhinī;
adūsi → ādūsi (bj, sya-all) | adūsi kulagandhinī → adū si kulagatthinī (pts) Kathaṁ maddakule jātā, dāsaṁ kayirāsi kāmukaṁ”.“Namhi veṇī na caṇḍālī, na camhi kulagandhinī;
veṇī → veṇi (bj) | caṇḍālī → vaṇḍāli (bj) Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi”.
maññasi → maññasīti (pts)“Yo brāhmaṇasahassāni, sadā bhojeti vīsatiṁ;
vīsatiṁ → viṁsati (sya-all) Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi.Yassa nāgasahassāni, sadā yojenti vīsatiṁ;
yojenti → bhojenti (bj) Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi.Yassa assasahassāni, sadā yojenti vīsatiṁ;
yojenti → bhojenti (bj) Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi.Yassa rathasahassāni, sadā yojenti vīsatiṁ; Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi.
Yassa usabhasahassāni, sadā yojenti vīsatiṁ;
Yassa usabhasahassāni … → ayaṁ gāthā pts1ed potthakeyeva | usabhasahassāni → usabhasasahassāni (bj) | Yassa → ( ) ayaṁ gāthā sī. pī. potthakesuyeva dissati (cck note) Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi.
maññasi → ( ) ayaṁ gāthā sī. pī. potthakesuyeva dissati (cck note)Yassa dhenusahassāni, sadā duhanti vīsatiṁ;
duhanti vīsatiṁ → duyhanti vīsati (bj, pts-vp-pli1); dūhanti vīsati (sya1ed, sya2ed) | duhanti → duyhanti (bj) | duhanti vīsatiṁ → dūhanti vīsati (sya-all) | duyhanti → dūhanti (bj: machasaṁ, sī.vivi, syā) | vīsatiṁ → duyhanti vīsati (cck: sī. pī.) Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi”.“Taggha te dukkaṭaṁ bāle, yaṁ khattiyaṁ mahabbalaṁ;
dukkaṭaṁ → dukkataṁ (pts) Nāgaṁ maṇḍūkavaṇṇena, na naṁ akkhāsidhāgataṁ”.
maṇḍūkavaṇṇena → maṇḍukavaṇṇena (bj) na naṁ → na taṁ (bj, pts-vp-pli1) | akkhāsidhāgataṁ → akkhāsi āgataṁ (bj); akkhāsi māgataṁ (sya1ed, sya2ed) | naṁ akkhāsidhāgataṁ → taṁ akkhāsi āgataṁ (bj) | akkhāsidhāgataṁ → akkhāsi māgataṁ (sya-all) | āgataṁ → nanaṁ ākkhāsimāgataṁ (bj: machasaṁ, syā) | naṁ → na taṁ (cck: sī. pī.) | akkhāsidhāgataṁ → akkhāsi āgataṁ (cck: sī.)“Aparādhaṁ mahārāja, tvaṁ no khama rathesabha; Yaṁ taṁ aññātavesena, nāññāsimhā idhāgataṁ”.
taṁ → tvaṁ (sya-all) nāññāsimhā → naññāsimbhā (bj); naññāsimhā (sya-all)“Mādisassa na taṁ channaṁ, yohaṁ āḷāriko bhave;
āḷāriko → aḷāriko (bj) Tvaññeva me pasīdassu, natthi te deva dukkaṭaṁ”.“Gaccha bāle khamāpehi, kusarājaṁ mahabbalaṁ;
bāle → bale (bj) Khamāpito kuso rājā, so te dassati jīvitaṁ”.
kuso rājā → kusarājā (bj, sya-all, pts) | rājā → kusarājā (cck: sabbattha)“Pitussa vacanaṁ sutvā, devavaṇṇī pabhāvatī; Sirasā aggahī pāde, kusarājaṁ mahabbalaṁ”.
aggahī → aggahi (pts)“Yāmā ratyo atikkantā, tāmā deva tayā vinā;
yāmā → yā imā (bj); yāva (sya-all) tāmā → tā imā (bj); imā (pts) Vande te sirasā pāde, mā me kujjha rathesabha.
kujjha → kujjhaṁ (cck); kujjhi (pts)Sabbaṁ te paṭijānāmi, mahārāja suṇohi me;
Sabbaṁ → saccan (bj, sya1ed, sya2ed); sacaṁ (pts-vp-pli1) | sabbaṁ → saccaṁ (bj, pts) | sabbaṁ te → saccante (sya-all) | te → sabbaṁ te (bj: machasaṁ) | Sabbaṁ → saccaṁ (cck: sī. syā. pī.) Na cāpi appiyaṁ tuyhaṁ, kareyyāmi ahaṁ puna.
appiyaṁ → apiyaṁ (bj: machasaṁ)Evañce yācamānāya, vacanaṁ me na kāhasi;
evañce → evañca (sya-all) Idāni maṁ tāto hantvā, khattiyānaṁ padassati”.
tāto → tato (pts) padassati → padassatīti (pts)“Evaṁ te yācamānāya, kiṁ na kāhāmi te vaco; Vikuddho tyasmi kalyāṇi, mā tvaṁ bhāyi pabhāvati.
kalyāṇi → kalyāṇī (sya-all) pabhāvati sabbaṁ te → pabhāvatī saccante (sya-all)Sabbaṁ te paṭijānāmi, rājaputti suṇohi me;
Sabbaṁ → saccan (bj, sya1ed, sya2ed); sacaṁ (pts-vp-pli1) | sabbaṁ te → saccante (bj) | sabbaṁ → saccaṁ (pts) rājaputti → rājaputtī (sya-all) Na cāpi appiyaṁ tuyhaṁ, kareyyāmi ahaṁ puna.Tava kāmā hi sussoṇi, pahu dukkhaṁ titikkhisaṁ;
tava → taca (bj) pahu → bahuṁ (bj, pts-vp-pli1, mr); bahu (sya1ed, sya2ed) | titikkhisaṁ → titikkhissaṁ (pts-vp-pli1) | pahu dukkhaṁ → bahudukkhaṁ (sya-all) | titikkhisaṁ bahuṁ maddakulaṁ → titikkhissaṁ bahū maddakule (pts) | pahu → bahu (cck: syā.); bahū (cck: pī.); bahuṁ (cck: ka.) | titikkhisaṁ → titikkhissaṁ (cck: sī. pī.) Bahuṁ maddakulaṁ hantvā, nayituṁ taṁ pabhāvati”.
hantvā → gantvā (bj) pabhāvati → pabhāvatī (sya-all); pabhāvatīti (pts)“Yojayantu rathe asse, nānācitte samāhite;
nānācitte → nānācitre (pts) Atha dakkhatha me vegaṁ, vidhamantassa sattavo”.
vidhamantassa → vidhamentassa (sabbattha) | vidhamantassa → vidhamentassa (bj, sya-all) | vidhamantassa → vidhamentassa (cck: sabbattha)“Tañca tattha udikkhiṁsu, rañño maddassantepure;
maddassantepure → maddassa thipure (bj); maddassa thīpure (pts) | thipure → maddassante pure (bj: machasaṁ) | maddassantepure → maddassa thīpure (sya-all: sī.) Vijambhamānaṁ sīhaṁva, phoṭentaṁ diguṇaṁ bhujaṁ.
sīhaṁva phoṭentaṁ → sīhaṁ va pothentaṁ (pts) phoṭentaṁ → pothentaṁ (bj); poṭhentaṁ (sya-all)Hatthikkhandhañca āruyha, āropetvā pabhāvatiṁ;
hatthikkhandhañca → hatthakkhandhañca (bj) Saṅgāmaṁ otaritvāna, sīhanādaṁ nadī kuso.Tassa taṁ nadato sutvā, sīhassevitare migā;
sīhassevitare → sīhassevītare (sya-all) Khattiyā vipalāyiṁsu, kusasaddabhayaṭṭitā.
khattiyā vipalāyiṁsu kusasaddabhayaṭṭitā hatthārohā → khattiyāpi palāyiṁsu kusasaddabhayaṭṭhitā hatthāruhā (pts) kusasaddabhayaṭṭitā → kusaddasabhayaṭṭitā (bj); kusasaddabhayaṭṭhitā (pts-vp-pli1) | kusasaddabhayaṭṭitā → kusasaddabhayaṭṭhitā (cck: pī.)Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
pattikārakā → pattikārikā (pts) Aññamaññassa chindanti, kusasaddabhayaṭṭitā.
chindanti kusasaddabhayaṭṭitā → khundanti kusasaddabhayaṭṭhitā (pts)Tasmiṁ saṅgāmasīsasmiṁ, passitvā haṭṭhamānaso;
saṅgāmasīsasmiṁ → saṅghāmasīsasmiṁ (bj) haṭṭhamānaso → tuṭṭhamānaso (bj) | tuṭṭhamānaso → haṭṭhamānaso (bj: sī.vivi, machasaṁ) | haṭṭha → tuṭṭha (cck: sī.) Kusassa rañño devindo, adā verocanaṁ maṇiṁ.So taṁ vijitvā saṅgāmaṁ, laddhā verocanaṁ maṇiṁ;
verocanaṁ → verocannaṁ (pts) Hatthikkhandhagato rājā, pāvekkhi nagaraṁ puraṁ.Jīvaggāhaṁ gahetvāna, bandhitvā satta khattiye;
Jīvaggāhaṁ → jīvagāhaṁ (bj, pts-vp-pli1) | jīvagāhaṁ → jīvaggāhaṁ (bj: machasaṁ) | Jīvaggāhaṁ → jīvagāhaṁ (cck: sī. pī.) satta khattiye sasurassupanāmesi → sattukhattiye sasurass upanāmesi (pts) Sasurassupanāmesi, ime te deva sattavo.
sasurassupanāmesi → sassurassūpanāmesi (sya-all)Sabbeva te vasaṁ gatā, amittā vihatā tava; Kāmaṁ karohi te tayā, muñca vā te hanassu vā”.
vā tuyheva → vāti tuyh eva (pts)“Tuyheva sattavo ete, na hi te mayha sattavo;
tuyheva → tumheva (bj) | tumheva → tuyheva (bj: sī.vivi, machasaṁ, syā) Tvaññeva no mahārāja, muñca vā te hanassu vā”.
mahārāja → mahārājā (pts) hanassu vā → hannasu vāti (pts)“Imā te dhītaro satta, devakaññūpamā subhā;
devakaññūpamā → devakaññāsmā (pts) Dadāhi nesaṁ ekekaṁ, hontu jāmātaro tava”.
nesaṁ → tesaṁ (pts)“Amhākañceva tāsañca, tvaṁ no sabbesamissaro; Tvaññeva no mahārāja, dehi nesaṁ yadicchasi”.
mahārāja → mahārājā (pts) yadicchasi → yad icchasīti (pts)Ekamekassa ekekaṁ, adā sīhassaro kuso; Khattiyānaṁ tadā tesaṁ, rañño maddassa dhītaro.
tesaṁ → nesaṁ (bj)Pīṇitā tena lābhena, tuṭṭhā sīhassare kuse;
pīṇitā → paṇītā (bj: sī.vivi, machasaṁ) Sakaraṭṭhāni pāyiṁsu, khattiyā satta tāvade.Pabhāvatiñca ādāya, maṇiṁ verocanaṁ subhaṁ;
subhaṁ → tadā (pts-vp-pli1) | maṇiṁ → maniṁ (pts) | subhaṁ → tadā (cck: pī.) Kusāvatiṁ kuso rājā, agamāsi mahabbalo.Tyassu ekarathe yantā, pavisantā kusāvatiṁ; Samānā vaṇṇarūpena, nāññamaññātirocisuṁ.
nāññamaññātirocisuṁ → nāññamaññamatirocayuṁ (bj) | nāññamaññamatirocayuṁ → rocayiṁsu (bj: machasaṁ) | nāññamaññātirocisuṁ → nāññamaññamatirocayuṁ (cck: sī.)Mātā puttena saṅgacchi, ubhayo ca jayampatī;
saṅgacchi → saṅgañchi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | saṅgacchi → saṅgañchi (sya-all, pts) | saṅgacchi → saṅgañchi (cck: sī. syā. pī.) Samaggā te tadā āsuṁ, phītaṁ dharaṇimāvasunti.
