1 Cūḷahaṁsajātaka
“Sumukha anupacinantā, pakkamanti vihaṅgamā;
na → nu (bj) | kañcanadepiñcha → … depiccha (bj, pts-vp-pli1); … dvepiccha (sya1ed, sya2ed) Gaccha tuvampi mā kaṅkhi, natthi baddhe sahāyatā”.
baddhe → bandhe (sya1ed, sya2ed, mr) | baddhe → bandhe (sya-all) | sahāyatā gacche vāhaṁ → sahāyatāti gacch evāhaṁ (pts) | baddhe → natthi bandhe (bj: machasaṁ) | baddhe → bandhe (cck: syā. ka.)“Gacche vāhaṁ na vā gacche, na tena amaro siyaṁ; Sukhitaṁ taṁ upāsitvā, dukkhitaṁ taṁ kathaṁ jahe.
Maraṇaṁ vā tayā saddhiṁ, jīvitaṁ vā tayā vinā; Tadeva maraṇaṁ seyyo, yañce jīve tayā vinā.
tadeva → tath eva (pts) vinā → ayaṁ gāthā pādo machasaṁ potthakesu na dissati (bj note)Nesa dhammo mahārāja, yaṁ taṁ evaṁ gataṁ jahe;
gataṁ → kataṁ (bj: machasaṁ) Yā gati tuyhaṁ sā mayhaṁ, ruccate vihagādhipa”.
vihagādhipa → vihaṅgādhipa (pts) | vihagādhipa → vihaṅgādhipa (bj: machasaṁ)“Kā nu pāsena baddhassa, gati aññā mahānasā;
baddhassa → bandhassa (sya1ed, sya2ed, mr) | baddhassa → buddhassa (bj); bandhassa (sya-all) | buddhassa → bandhassa (bj: machasaṁ) | baddhassa → bandhassa (cck: syā. ka.) Sā kathaṁ cetayānassa, muttassa tava ruccati.Kaṁ vā tvaṁ passase atthaṁ, mama tuyhañca pakkhima; Ñātīnaṁ vāvasiṭṭhānaṁ, ubhinnaṁ jīvitakkhaye.
Yaṁ na kañcanadepiñcha, andhena tamasā gataṁ;
na kañcanadepiñcha → nu kañcanadepiccha (bj) | yaṁ na kañcanadepiñcha → yanna kañcanadvepiccha (sya-all) | kañcanadepiñcha → kañcanadepiccha (pts) | kañcanadepiccha → cepiñcha (bj: machasaṁ) | kañcanadepiñcha → depiccha (cck: sī. pī.); dvepiccha (cck: syā.) gataṁ → kataṁ (sya-all) Tādise sañcajaṁ pāṇaṁ, kamatthamabhijotaye”.
kamatthamabhijotaye → kimatthamabhijotaye (sya-all)“Kathaṁ nu patataṁ seṭṭha, dhamme atthaṁ na bujjhasi;
bujjhasi → bujjhase (bj) | bujjhasi → khujjhase (bj) | bujjhasi → bujjhase (cck: sī.) Dhammo apacito santo, atthaṁ dasseti pāṇinaṁ.Sohaṁ dhammaṁ apekkhāno, dhammā catthaṁ samuṭṭhitaṁ;
apekkhāno → avekkhanto (bj) Bhattiñca tayi sampassaṁ, nāvakaṅkhāmi jīvitaṁ.Addhā eso sataṁ dhammo, yo mitto mittamāpade;
so → yo (bj, pts-vp-pli1) mitto → mitetā (bj) Na caje jīvitassāpi, hetudhammamanussaraṁ”.“Svāyaṁ dhammo ca te ciṇṇo, bhatti ca viditā mayi;
dhammo → dhamemā (bj) bhatti → bhattī (pts) Kāmaṁ karassu mayhetaṁ, gacchevānumato mayā.Api tvevaṁ gate kāle, yaṁ khaṇḍaṁ ñātinaṁ mayā;
khaṇḍaṁ → baddhaṁ (bj); bandhaṁ (pts-vp-pli1) | khaṇḍaṁ ñātinaṁ → baddhaṁ ñātīnaṁ (bj) | khaṇḍaṁ → baddhaṁ (cck: sī.); bandhaṁ (cck: pī.) Tayā taṁ buddhisampannaṁ, assa paramasaṁvutaṁ”.
buddhisampannaṁ → buddhisampanna (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | buddhisampannaṁ → buddhisampanna (cck: sī. syā. pī.)Iccevaṁ mantayantānaṁ, ariyānaṁ ariyavuttinaṁ;
Iccevaṁ → icceva (pts-vp-pli1) | Iccevaṁ → icceva (cck: sī. pī.) Paccadissatha nesādo, āturānamivantako.Te sattumabhisañcikkha, dīgharattaṁ hitā dijā;
sattumabhisañcikkha → sattum abhisamikkha (pts) Tuṇhīmāsittha ubhayo, na sañcalesumāsanā.
na sañcalesumāsanā → na ca sañcesu'māsanā (bj, pts-vp-pli1) | sañcalesumāsanā → ca sañcesumāsanā (bj, pts) | sañcalesumāsanā → na ca sañcesu’māsanā (cck: sī. pī.)Dhataraṭṭhe ca disvāna, samuḍḍente tato tato;
samuḍḍente → samuḍḍhente (bj) Abhikkamatha vegena, dijasattu dijādhipe.
dijasattu dijādhipe → dvijasattu dvijādhipe (bj)So ca vegenabhikkamma, āsajja parame dije; Paccakamittha nesādo, baddhā iti vicintayaṁ.
Paccakamittha → paccakampittha (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | paccakamittha → paccakampittha (bj, sya-all, pts) | Paccakamittha → paccakampittha (cck: sī. syā. pī.) baddhā → bandhā (sya-all)Ekaṁva baddhamāsīnaṁ, abaddhañca punāparaṁ;
ekaṁva → ekañca (bj) | ekaṁva baddhamāsīnaṁ abaddhañca → ekañca bandhamāsīnaṁ abandhañca (sya-all) Āsajja baddhamāsīnaṁ, pekkhamānamadīnavaṁ.
baddhamāsīnaṁ → bandhamāsīnaṁ (sya-all)Tato so vimatoyeva, paṇḍare ajjhabhāsatha; Pavaḍḍhakāye āsīne, dijasaṅghagaṇādhipe.
pavaḍḍhakāye → pavaddhakāye (bj, pts)“Yannu pāsena mahatā, baddho na kurute disaṁ;
baddho → bandho (sya-all) | disaṁ → desaṁ (pts) Atha kasmā abaddho tvaṁ, balī pakkhi na gacchasi.
abaddho → abandho (sya-all) pakkhi → pakkhī (bj, sya-all, pts)Kiṁ nu tyāyaṁ dijo hoti, mutto baddhaṁ upāsasi;
tyāyaṁ → tā'yaṁ (bj, pts-vp-pli1, mr) | kiṁ nu tyāyaṁ → kinnu tāyaṁ (bj) | tyāyaṁ → tāyaṁ (pts) | tyāyaṁ → tā’yaṁ (cck: sī. pī. ka.) baddhaṁ → bandhaṁ (sya-all) Ohāya sakuṇā yanti, kiṁ eko avahīyasi”.
yanti → yantī (bj)“Rājā me so dijāmitta, sakhā pāṇasamo ca me; Neva naṁ vijahissāmi, yāva kālassa pariyāyaṁ”.
kālassa pariyāyaṁ → kālapariyāyaṁ (sya-all) | kālapariyāyaṁ → kālaparissayantipi (sya-all note)“Kathaṁ panāyaṁ vihaṅgo, nāddasa pāsamoḍḍitaṁ;
vihaṅgo nāddasa → vihago nāddasā (bj) | vihaṅgo → vihago (pts) Padañhetaṁ mahantānaṁ, boddhumarahanti āpadaṁ”.“Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye; Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhati.
āsajjāpi → āsājjapi (bj)Api tveva mahāpañña, pāsā bahuvidhā tatā;
mahāpañña → mahāpuñña (pts) tatā → katā (sya1ed, sya2ed, mr) | tatā → katā (sya-all) | tatā → tatā (cck: syā. ka.) Guyhamāsajja bajjhanti, athevaṁ jīvitakkhaye”.
Guyhamāsajja → gūḷhamāsajja (bj, pts-vp-pli1) | guyhamāsajja → guḷhamāsajja (bj); gūḷham āsajja (pts) | Guyhamāsajja → gūḷhamāsajja (cck: sī. pī.) athevaṁ jīvitakkhaye → ath evaṁ jīvitakkhayeti (pts)“Api nāyaṁ tayā saddhiṁ, saṁvāsassa sukhudrayo;
saṁvāsassa → sambhāsassa (bj, pts-vp-pli1) | saṁvāsassa → sambhāsassa (cck: sī. pī.) Api no anumaññāsi, api no jīvitaṁ dade”.
anumaññāsi → anumaññasi (bj, pts)“Na ceva me tvaṁ baddhosi, napi icchāmi te vadhaṁ;
baddhosi → bandhosi (sya-all) Kāmaṁ khippamito gantvā, jīva tvaṁ anigho ciraṁ”.
jīva → jiva (bj)“Nevāhametamicchāmi, aññatretassa jīvitā;
Nevāhametamicchāmi → na vāhametaṁ (bj) | nevāhametamicchāmi → na vāhametaṁ icchāmi (bj) | vāhametaṁ → nevāhaṁ (bj: machasaṁ) Sace ekena tuṭṭhosi, muñcetaṁ mañca bhakkhaya.Ārohapariṇāhena, tulyāsmā vayasā ubho;
tulyāsmā → tulyasmā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); tulyāmhā (mr) | tulyāsmā → tulyasmā (sya-all, pts) | tulyāsmā → tulyāmhā (cck: ka.) Na te lābhena jīvatthi, etena niminā tuvaṁ.
jīvatthi → jinatthi (bj, sya1ed, sya2ed); jīnatthi (pts-vp-pli1) | jīvatthi → jinatthi (sya-all); jīn atthi (pts) | jinatthi → jīvatthi (bj: machasaṁ) | jīvatthi → jīnatthi (cck: sī. syā. pī.)Tadiṅgha samapekkhassu, hotu giddhi tavamhasu;
samapekkhassu → samavekkhassu (bj, pts-vp-pli1) | tadiṅgha samapekkhassu → tad iṁgha samavekkhassu (pts) | samapekkhassu → samavekkhasu (cck: sī. pī.) tavamhasu → tavāsmasu (bj, pts-vp-pli1); tavasmasu (sya1ed, sya2ed) | tavamhasu → tavasmasu (sya-all) | tavamhasu → tavasmasu (cck: sī. syā.) | tavasmasu → ba. tavamhasu (sya-all note) Maṁ pubbe bandha pāsena, pacchā muñca dijādhipaṁ.Tāvadeva ca te lābho, katāssa yācanāya ca;
katāssa → katassa (bj, sya1ed, sya2ed); katassā (pts-vp-pli1) | katāssa → katassa (sya-all) | katāssa → katassā (cck: sī. pī.) Mitti ca dhataraṭṭhehi, yāvajīvāya te siyā”.
mitti → mettī (pts) siyā → siyāti (pts)“Passantu no mahāsaṅghā, tayā muttaṁ ito gataṁ; Mittāmaccā ca bhaccā ca, puttadārā ca bandhavā.
bhaccā → bhattā (bj)Na ca te tādisā mittā, bahūnaṁ idha vijjati;
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, pts-vp-pli1) | vijjati → vijjare (sya-all) | bahunnaṁ → bahūnaṁ (bj: machasaṁ) | bahūnaṁ → bahunnaṁ (cck: sī. pī.) Yathā tvaṁ dhataraṭṭhassa, pāṇasādhāraṇo sakhā.So te sahāyaṁ muñcāmi, hotu rājā tavānugo;
hotu → hoti (sya-all) Kāmaṁ khippamito gantvā, ñātimajjhe virocatha”.
virocatha → virocathāti (pts)“So patīto pamuttena, bhattunā bhattugāravo;
bhattunā → bhattuno (sya1ed) | bhattunā → bhattuno (cck: syā.) Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇaṁ.
vakkaṅgo → vaṅkaṅgo (sya1ed, sya2ed) | vakkaṅgo → vaṅkaṅgo (sya-all) | vakkaṅgo → vaṅkaṅgo (cck: syā.)Evaṁ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja nandāmi, muttaṁ disvā dijādhipaṁ”.
“Ehi taṁ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase;
tvamapi → tuvampi (bj) Lābhaṁ tavāyaṁ dhataraṭṭho, pāpaṁ kiñci na dakkhati.
tavāyaṁ → yathāyaṁ (bj, pts-vp-pli1) | dhataraṭṭho → dhataraṭṭhā (bj) | yathāyaṁ → tavāya (bj: machasaṁ, syā) | tavāyaṁ → yathāyaṁ (cck: sī. pī.) kiñci → kañci (cck: sī.)Khippamantepuraṁ netvā, rañño dassehi no ubho;
netvā → gantvā (sya1ed, sya2ed, mr) | netvā → gantvā (sya-all) | khippamantepuraṁ netvā → khippam antepuraṁ gantvā (pts) | netvā → gantvā (bj: machasaṁ, syā) | netvā → gantvā (cck: syā. ka.) Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite.
pakatibhūte → pakatībhūte (bj) | abaddhe pakatibhūte → abandhe pakatībhūte (sya-all) kāje → kāce (pts-vp-pli1) | ubhayato → ubhayate (bj) | kāje → kāce (cck: pī.)Dhataraṭṭhā mahārāja, haṁsādhipatino ime; Ayañhi rājā haṁsānaṁ, ayaṁ senāpatītaro.
Asaṁsayaṁ imaṁ disvā, haṁsarājaṁ narādhipo; Patīto sumano vitto, bahuṁ dassati te dhanaṁ”.
vitto → citto (mr) | vitto → citto (cck: ka.)Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, kammunā upapādayi;
kammunā → kammanā (bj) | kammanā → kammamunā (bj: machasaṁ, syā) Khippamantepuraṁ gantvā, rañño haṁse adassayi; Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite.
pakatibhūte → pakatībhūte (bj) | abaddhe pakatibhūte → abandhe pakatībhūte (sya-all)“Dhataraṭṭhā mahārāja, haṁsādhipatino ime; Ayañhi rājā haṁsānaṁ, ayaṁ senāpatītaro”.
“Kathaṁ panime vihaṅgā, tava hatthattamāgatā;
vihaṅgā → vihagā (bj, pts-vp-pli1) | vihagā → vibhaṅga (bj: machasaṁ, syā) | vihaṅgā → vihagā (cck: sī. pī.) hatthattamāgatā → hatthattha'māgatā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | hatthattamāgatā → hatthatthamāgatā (bj, sya-all) | hatthattamāgatā → hatthattha’māgatā (cck: sī. syā. pī.) Kathaṁ luddo mahantānaṁ, issare idha ajjhagā”.
issare idha ajjhagā → issaremidhamajjhagā (bj)“Vihitā santime pāsā, pallalesu janādhipa; Yaṁ yadāyatanaṁ maññe, dijānaṁ pāṇarodhanaṁ.
Tādisaṁ pāsamāsajja, haṁsarājā abajjhatha; Taṁ abaddho upāsīno, mamāyaṁ ajjhabhāsatha.
abaddho → abandho (sya-all)Sudukkaraṁ anariyehi, dahate bhāvamuttamaṁ; Bhatturatthe parakkanto, dhammayutto vihaṅgamo.
dhammayutto → dhamme yutto (bj, pts-vp-pli1) | dhammayutto → dhamme yutto (cck: sī. pī.)Attanāyaṁ cajitvāna, jīvitaṁ jīvitāraho;
Attanāyaṁ → attanoyaṁ (sya1ed, sya2ed) | attanāyaṁ → attanoyaṁ (sya-all) | Attanāyaṁ → attano yaṁ (cck: syā.) Anutthunanto āsīno, bhattu yācittha jīvitaṁ.Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, pasādamahamajjhagā;
pasādamahamajjhagā → pasādamahamajjhagaṁ (bj) Tato naṁ pāmuciṁ pāsā, anuññāsiṁ sukhena ca.
pāmuciṁ → pāmuñciṁ (pts-vp-pli1, mr) | pāmuciṁ → pāmuviṁ (bj) | pāmuciṁ → pāmuñciṁ (cck: pī. ka.)So patīto pamuttena, bhattunā bhattugāravo; Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇaṁ.
vakkaṅgo → vaṅkaṅgo (sya-all)‘Evaṁ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja nandāmi, muttaṁ disvā dijādhipaṁ.
Ehi taṁ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase;
tvamapi → tvampi (bj) Lābhaṁ tavāyaṁ dhataraṭṭho, pāpaṁ kiñci na dakkhati.
tavāyaṁ → yathāyaṁ (bj); tyāyaṁ (sya-all) nadakkhati → nadakkhasi (bj: machasaṁ)Khippamantepuraṁ netvā, rañño dassehi no ubho;
netvā → gantvā (sabbattha) | netvā → gantvā (bj, sya-all) | netvā → gantvā (cck: sabbattha) Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite.
pakatibhūte → pakatībhūte (bj) | abaddhe pakatibhūte → abandhe pakatībhūte (sya-all)“Dhataraṭṭhā mahārāja, haṁsādhipatino ime; Ayañhi rājā haṁsānaṁ, ayaṁ senāpatītaro”.
Asaṁsayaṁ imaṁ disvā, haṁsarājaṁ narādhipo; Patīto sumano vitto, bahuṁ dassati te dhanaṁ’.
Evametassa vacanā, ānītāme ubho mayā; Ettheva hi ime āsuṁ, ubho anumatā mayā.
āsuṁ → assu (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | āsuṁ → assu (sya-all) | āsuṁ → assu (cck: sī. syā. pī.)Soyaṁ evaṁ gato pakkhī, dijo paramadhammiko;
pakkhī → pakkhi (bj) Mādisassa hi luddassa, janayeyyātha maddavaṁ.Upāyanañca te deva, nāññaṁ passāmi edisaṁ;
upāyanañca → upāyanaṁ hi (bj, pts) | hi → ca (bj: machasaṁ) Sabbasākuṇikāgāme, taṁ passa manujādhipa”.
sabbasākuṇikāgāme → sabbasākuṇikagāme (bj, sya-all, pts) manujādhipa → manujādhipāti (pts)Disvā nisinnaṁ rājānaṁ, pīṭhe sovaṇṇaye subhe; Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇaṁ.
vakkaṅgo → vaṅkaṅgo (sya-all)“Kaccinnu bhoto kusalaṁ, kacci bhoto anāmayaṁ;
kaccinnu → kaccinu (bj, sya-all, pts) Kacci raṭṭhamidaṁ phītaṁ, dhammena manusāsasi”.
manusāsasi → … manusissati (bj, pts-vp-pli1) | manusissati → manusāsati (bj: machasaṁ, syā)“Kusalañceva me haṁsa, atho haṁsa anāmayaṁ; Atho raṭṭhamidaṁ phītaṁ, dhammena manusāsahaṁ”.
manusāsahaṁ → … manusissati (bj, pts-vp-pli1) | dhammena manusāsahaṁ → dhammenamanusissati (pts) | manusāsahaṁ → manusissati (cck: sī. pī.)“Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati;
bhoto → nu te (sya-all) Kacci ca te tavatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṁ”.
Kacci ca → kaccinnu (bj, pts-vp-pli1) | kacci ca → kaccinnu (bj, pts) | ca → kaccinnu (cck: sī. pī.)“Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati; Athopi te mamatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṁ”.
Athopi te → athopime (pts-vp-pli1) | te → athopime (cck: sī. pī.)“Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;
piyabhāṇinī → piyabhāṇini (bj) Puttarūpayasūpetā, tava chandavasānugā”.“Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;
atho → atho pi (pts) piyabhāṇinī → piyyāṇinī (bj) Puttarūpayasūpetā, mama chandavasānugā.
mama chandavasānugā bhavantaṁ → mamacchandavasānugāti bhavan tu (pts)Bhavantaṁ kacci nu mahā- sattuhatthattataṁ gato;
Bhavantaṁ → bhavaṁ tu (bj, pts-vp-pli1); bhavannu (sya1ed, sya2ed) | bhavantaṁ → bhavaṁ tu (bj); bhavannu (sya-all) | mahā sattuhatthattataṁ gato → mahāsattuhatthatthataṅgato (bj) | mahā sattuhatthattataṁ → mahāsattuhatthatthataṁ (pts) | Bhavantaṁ → bhavaṁ tu (cck: sī. pī.); bhavannu (cck: syā.) sattuhatthattataṁ → … hatthatthataṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | sattuhatthattataṁ → sattuhatthatthataṁ (sya-all) | sattuhatthattataṁ → hatthatthataṁ (cck: sī. syā. pī.) Dukkhamāpajji vipulaṁ, tasmiṁ paṭhamamāpade.
dukkhamāpajji → dukkhamāpajja (sya-all)Kacci yantāpatitvāna, daṇḍena samapothayi;
kacci yantāpatitvāna → kacciyaṁ nāpatitvāna (bj) | yantāpatitvāna → yannāpatitvāna (sya-all) | kacciyaṁ → kacciyanto (bj: machasaṁ) samapothayi → samapoṭhayi (bj) Evametesaṁ jammānaṁ, pātikaṁ bhavati tāvade”.
pātikaṁ → pākatikaṁ (bj, pts-vp-pli1) | pātikaṁ → pākatikaṁ (cck: sī. pī.)“Khemamāsi mahārāja, evamāpadiyā sati;
evamāpadiyā sati → evamāpadi saṁsati (bj, pts-vp-pli1); evamāpariyāsati (sya1ed, sya2ed) | evamāpadiyā sati → evamāpariyāsati (sya-all); evam āpadi saṁsati (pts) | evamāpadi → evamāpariyāsati (bj: syā); evamāpadiyāsati (bj: machasaṁ) | sati → evamāpadi saṁsati (cck: sī. pī.) Na cāyaṁ kiñci rasmāsu, sattūva samapajjatha.
kiñci rasmāsu sattūva → kiñcirasmāsu satatūva (bj) samapajjatha → māpajjatha (bj: machasaṁ)Paccagamittha nesādo, pubbeva ajjhabhāsatha;
paccagamittha → paccakampittha (bj, sya-all, pts) Tadāyaṁ sumukhoyeva, paṇḍito paccabhāsatha.
paccabhāsatha → paccahāsatha (bj) | paccahāsatha → ajjhabhāsatha (bj: machasaṁ)Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, pasādamayamajjhagā; Tato maṁ pāmucī pāsā, anuññāsi sukhena ca.
pāmucī → pāmuci (sya-all); pāmuñci (pts)Idañca sumukheneva, etadatthāya cintitaṁ;
idañca → idampi (bj) | idañca sumukheneva → idam pi sumukhen eva (pts) Bhoto sakāsegamanaṁ, etassa dhanamicchatā”.
sakāsegamanaṁ → sakāse āgamanaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | sakāsegamanaṁ → sakāse āgamanaṁ (sya-all) | sakāsegamanaṁ → sakāse + āgamanaṁ (cck note)“Svāgatañcevidaṁ bhavataṁ, patīto casmi dassanā; Eso cāpi bahuṁ vittaṁ, labhataṁ yāvadicchati”.
cāpi → api (bj, pts) | bahuṁ vittaṁ → bahuvittaṁ (sya-all) yāvadicchati → yāvaticchati (bj); yāvat'icchīti (pts-vp-pli1) | yāvadicchati → yāvat icchīti (pts) | yāvadicchati → yāvaticchati (cck: sī. pī.)Santappayitvā nesādaṁ, bhogehi manujādhipo; Ajjhabhāsatha vakkaṅgaṁ, vācaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇaṁ.
vakkaṅgaṁ → vaṅkaṅgo (sya-all) | vakkaṅgaṁ → vakkaṅgo (bj: machasaṁ, syā)“Yaṁ khalu dhammamādhīnaṁ, vaso vattati kiñcanaṁ;
khalu dhammamādhīnaṁ → balu dhammadhīnaṁ (bj) | dhammadhīnaṁ → dhammamādhīnaṁ (bj: machasaṁ, syā) kiñcanaṁ → kiñci naṁ (sya-all) Sabbatthissariyaṁ tava, taṁ pasāsa yadicchatha.
Sabbatthissariyaṁ tava → sabbatthissariyaṁ bhavataṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); sabbissariyaṁ bhavataṁ (mr) | tava taṁ pasāsa → bhavataṁ pasāsatha (bj, sya-all) | sabbatthissariyaṁ → sabbīssariyaṁ (bj: machasaṁ) | tava → sabbatthissariyaṁ bhavataṁ (cck: sī. syā. pī.); sabbissariyaṁ bhavataṁ (cck: syā. ka.) pasāsa → pasāsatha (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | pasāsatha → taṁ pasāsaṁ (bj: machasaṁ) | pasāsa → pasāsatha (cck: sī. syā. pī.)Dānatthaṁ upabhottuṁ vā, yaṁ caññaṁ upakappati;
upabhottuṁ → upabhotthuṁ (pts) Etaṁ dadāmi vo vittaṁ, issariyaṁ vissajāmi vo”.
issariyaṁ → isseraṁ (bj); issaraṁ (pts-vp-pli1) | issariyaṁ vissajāmi vo → issaraṁ issajāmi voti āha (pts) | issariyaṁ → isseraṁ (cck: sī.); issaraṁ (cck: pī.)“Yathā ca myāyaṁ sumukho, ajjhabhāseyya paṇḍito;
ajjhabhāseyya → ajjhahāseyya (bj) Kāmasā buddhisampanno, taṁ myāssa paramappiyaṁ”.
taṁ myāssa → tamassa (sya-all) | paramappiyaṁ → paramappiyanti (pts)“Ahaṁ khalu mahārāja, nāgarājārivantaraṁ;
nāgarājārivantaraṁ paṭivattuṁ → nāgarājāriv antaraṁ pativattuṁ (pts) Paṭivattuṁ na sakkomi, na me so vinayo siyā.Amhākañceva so seṭṭho, tvañca uttamasattavo;
so → yo (bj) | amhākañceva so → amhākam eva yo (pts) | so → yo (cck: sī. pī.) Bhūmipālo manussindo, pūjā bahūhi hetuhi.
hetuhi → hetubhi (sya-all, pts)Tesaṁ ubhinnaṁ bhaṇataṁ, vattamāne vinicchaye; Nantaraṁ paṭivattabbaṁ, pessena manujādhipa”.
Nantaraṁ → nāntaraṁ (bj, pts-vp-pli1) | nantaraṁ → nāntaraṁ (bj) | nantaraṁ paṭivattabbaṁ → nāntaraṁ pativattabbaṁ (pts) | nāntaraṁ → nanataraṁ (bj: machasaṁ, syā) | Nantaraṁ → nāntaraṁ (cck: sī. pī.) pessena → pesena (mr) | manujādhipa → manujādhipāti (pts) | pessena → pesena (bj: machasaṁ) | pessena → pesena (cck: ka.)“Dhammena kira nesādo, paṇḍito aṇḍajo iti;
dhammena → dhamemana (bj) Na heva akatattassa, nayo etādiso siyā.
siyā → siyāti (pts)Evaṁ aggapakatimā, evaṁ uttamasattavo; Yāvatatthi mayā diṭṭhā, nāññaṁ passāmi edisaṁ.
Tuṭṭhosmi vo pakatiyā, vākyena madhurena ca;
vo → co (bj) Eso cāpi mamacchando, ciraṁ passeyya vo ubho”.
ubho → ubhoti (pts)“Yaṁ kiccaṁ parame mitte, katamasmāsu taṁ tayā;
Yaṁ kiccaṁ → yaṅkiñci (pts-vp-pli1) | kiccaṁ → yaṁkiñci (cck: pī.) katamasmāsu → … rasmāsu (bj, pts-vp-pli1) | katamasmāsu → katarasmāsu (bj, pts) | katarasmāsu → katimasmāsu (bj: machasaṁ) | katamasmāsu → rasmāsu (cck: sī. pī.) Pattā nissaṁsayaṁ tyāmhā, bhattirasmāsu yā tava.
tyāmhā → tyamhā (bj, sya1ed, sya2ed) | tyāmhā → tyambhā (bj); tyamhā (sya-all) | tyāmhā → tyamhā (cck: pī.)Aduñca nūna sumahā, ñātisaṅghassa mantaraṁ; Adassanena asmākaṁ, dukkhaṁ bahūsu pakkhisu.
asmākaṁ → amhākaṁ (pts-vp-pli1) | asmākaṁ → amhākaṁ (cck: sī. pī.) bahūsu → bahusu (bj)Tesaṁ sokavighātāya, tayā anumatā mayaṁ; Taṁ padakkhiṇato katvā, ñātiṁ passemurindama.
ñātiṁ → ñātī (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | passemurindama → passemarindama (bj, pts-vp-pli1) | ñātiṁ passemurindama → ñātī passe marindama (bj, pts) | ñātiṁ → ñātī (sya-all) | marindama → murindama (bj: machasaṁ, syā) | ñātiṁ → ñātī (cck: sī. syā. pī.) | passemurindama → passemarindama (cck: sī. pī.)Addhāhaṁ vipulaṁ pītiṁ, bhavataṁ vindāmi dassanā; Eso cāpi mahā attho, ñātivissāsanā siyā”.
cāpi mahā attho → vāpi mahāattho (sya-all) siyā → siyāti (pts)Idaṁ vatvā dhataraṭṭho, haṁsarājā narādhipaṁ;
dhataraṭṭho → dhataraṭṭhā (bj) | dhataraṭṭhā → dhataraṭṭho (bj: sī.vivi, machasaṁ, syā) | dhataraṭṭho → dhataraṭṭhā (cck: sī.) Uttamaṁ javamanvāya, ñātisaṅghaṁ upāgamuṁ.
Uttamaṁ javamanvāya → uttamajavamattāya (bj, pts-vp-pli1) | uttamaṁ javamanvāya ñātisaṅghaṁ upāgamuṁ → uttamajavamattāya ñātisaṅghamupāgamuṁ (bj) | uttamaṁ javamanvāya ñātisaṅghaṁ → uttamajavamattāya ñātisaṁgham (pts) | javamanvāya → uttamajavamattāya (cck: sī. pī.)Te aroge anuppatte, disvāna parame dije;
dije kekāti makaruṁ → dvije kekātimakaruṁ (bj) Kekāti makaruṁ haṁsā, puthusaddo ajāyatha.Te patītā pamuttena, bhattunā bhattugāravā; Samantā parikiriṁsu, aṇḍajā laddhapaccayā.
parikiriṁsu → parikariṁsu (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | parikiriṁsu → parikariṁsu (sya-all) | parikiriṁsu → parikariṁsu (cck: sī. syā. pī.) laddhapaccayā evaṁ → laddhapaccayāti evam (pts)Evaṁ mittavataṁ atthā, sabbe honti padakkhiṇā; Haṁsā yathā dhataraṭṭhā, ñātisaṅghaṁ upāgamunti.
Cūḷahaṁsajātakaṁ paṭhamaṁ.
Cūḷahaṁsajātakaṁ → cullahaṁsajātakaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | Cūḷa → culla (cck: sī. syā. pī.)