Evamakkhāyati, evamanusūyati.
evamanusūyati → … suyyati (sya1ed, sya2ed, mr) | evamanusūyati sabbosadhadharaṇidhare → evamanusuyyati sabbosadhadharaṇīdhare (sya-all) | evamanusūyati → suyyati (cck: ka.) Sabbosadhadharaṇidhare nekapupphamālyavitate gajagavajamahiṁsarurucamarapasadakhaggagokaṇṇasīhabyagghadīpiacchakokataracchauddārakadalimigabiḷārasasakaṇṇikānucarite ākiṇṇanelamaṇḍalamahāvarāhanāgakulakareṇusaṅghādhivuṭṭhe issamigasākhamigasarabhamigaeṇīmigavātamigapasadamigapurisālukimpurisayakkharakkhasanisevite amajjavamañjarīdharapahaṭṭhapupphaphusitaggānekapādapagaṇavitate kuraracakoravāraṇamayūraparabhatajīvañjīvakacelāvakābhiṅkārakaravīkamattavihaṅgagaṇasatatasampaghuṭṭhe añjanamanosilāharitālahiṅgulakahemarajatakanakānekadhātusatavinaddhapaṭimaṇḍitappadese evarūpe khalu, bho, ramme vanasaṇḍe kuṇālo nāma sakuṇo paṭivasati ativiya citto ativiya cittapattacchadano.
ākiṇṇanelamaṇḍalamahāvarāhanāgakulakareṇu → … kaṇeru (bj, pts-vp-pli1) | saṅghādhivuṭṭhe → … vutthe (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | issamigasākhamigasarabhamigaeṇīmigavātamigapasadamigapurisālukimpurisayakkharakkhasanisevite → … purisallu … (bj, pts-vp-pli1) | amajjavamañjarīdharapahaṭṭha → … brahaṭṭha (bj, pts-vp-pli1) | pupphaphusitaggānekapādapagaṇavitate → puppapupphitagga … (bj); pupphapuphitagga … (pts-vp-pli1) | kuraracakoravāraṇamayūraparabhatajīvañjīvakacelāvakābhiṅkārakaravīkamattavihaṅgagaṇasatatasampaghuṭṭhe → … vihaṅgasata … (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | tā → idaṁ padaṁ pts-vp-pli1 potthake | nāḷikerasañcāriyeneva → … sañjādiyeneva (pts-vp-pli1) | ratitthāya → ratatthāya (bj, pts-vp-pli1) | sabbosadhadharaṇīdhare → sabbosatha (bj: machasaṁ) | nekapupphamālyacitte → malyaviṭate (bj: machasaṁ) | gajagavajamahisarurucamarapasadakhaggagokaṇṇasīhavyagghadīpiacchakokataracchauddārakakadalimigabiḷārasasakaṇṇakānucarite → mamahiṁsa (bj: machasaṁ) | amajjamañjarīdharabrahaṭṭhapuppapupphitagganekapādapagaṇavitate → pahaṭaṭha (bj: machasaṁ) | amajjamañjarīdharabrahaṭṭhapuppapupphitagganekapādapagaṇavitate → vibhade (bj: machasaṁ) | kuraracakoravāraṇamayuraparābhūtajīvañjīvakacelāvaka → vaṅkora (bj: machasaṁ) | kuraracakoravāraṇamayuraparābhūtajīvañjīvakacelāvaka → parabhata (bj: machasaṁ) | kuraracakoravāraṇamayuraparābhūtajīvañjīvakacelāvaka → jivajivaka (bj: machasaṁ) | kaṇṇikānucariteākiṇṇanelamaṇḍalamahāvarāhanāgakulakareṇu → kaṇeru (cck: sī. pī.) | saṅghādhivuṭṭhe → vutthe (cck: sī. pī.) | purisālu → purisallu (cck: sī. pī.) | pahaṭṭha → brahaṭṭha (cck: sī. pī.) | pupphaphusitaggā → pupphitagga (cck: sī. pī.) | satata → vihaṅgasata (cck: sī. pī.)

Tasseva khalu, bho, kuṇālassa sakuṇassa aḍḍhuḍḍhāni itthisahassāni paricārikā dijakaññāyo, atha khalu, bho, dve dijakaññāyo kaṭṭhaṁ mukhena ḍaṁsitvā taṁ kuṇālaṁ sakuṇaṁ majjhe nisīdāpetvā uḍḍenti—
ḍaṁsitvā → ḍasitvā (bj, pts-vp-pli1) | uḍḍenti → ḍenti (sya1ed) | itthisahassāni → itthīsahassāni (sya-all) | ḍasitvā → ḍaṁsitvā (bj: machasaṁ, syā) | uḍḍenti → ḍentī (bj: machasaṁ) | ḍaṁsitvā → ḍasitvā (sī. pī.) evamuparipi (cck note) | uḍḍenti → ḍenti (sī. pī.) evamuparipi (cck note) “mā naṁ kuṇālaṁ sakuṇaṁ addhānapariyāyapathe kilamatho ubbāhetthā”ti.
ubbāhetthā”ti → ubbāheyyāti (bj); ubbāhethāti (sya1ed, mr) | ubbāhetthāti → ubbāheyyāti (bj) | ubbāhetthā’’ti → ubbāhethāti (cck: syā. ka.)

Pañcasatā dijakaññāyo heṭṭhato heṭṭhato uḍḍenti—
Pañcasatā → pañcasata (pts-vp-pli1) | uḍḍenti → ḍenti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | uḍḍenti → ḍenti (sya-all) | Pañcasatā → pañcasata (cck: pī.) | → ḍenti (sī. pī.) evamuparipi (cck note) “sacāyaṁ kuṇālo sakuṇo āsanā paripatissati, mayaṁ taṁ pakkhehi paṭiggahessāmā”ti.
paripatissati → paripaṭissati (bj)

Pañcasatā dijakaññāyo uparūpari uḍḍenti—
uḍḍenti → ḍenti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | uḍḍenti → ḍenti (sya-all) | → ḍenti (sī. pī.) evamuparipi (cck note) “mā naṁ kuṇālaṁ sakuṇaṁ ātapo paritāpesī”ti.
paritāpesī”ti → paritāpīti (bj, pts-vp-pli1) | paritāpesīti pañcasatā → paritāpīti (bj) | ātapo → ātāpo (sya-all) | paritāpīti → paritāpesīti (bj: sī.vivi, machasaṁ, syā) | paritāpesī’’ti → parikāpīti (cck: sī. pī.)

Pañcasatā pañcasatā dijakaññāyo ubhatopassena uḍḍenti—
pañcasatā → bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1 potthakesu \ pa sakideva | uḍḍenti → ḍenti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | ubhatopassena uḍḍenti → ubhato passena ḍenti (bj, sya-all) | pañcasatā → potthakesu ‘‘pañcasatā’’ti sakideva āgataṁ (cck: sī. pī.) | → ḍenti (sī. pī.) evamuparipi (cck note) “mā naṁ kuṇālaṁ sakuṇaṁ sītaṁ vā uṇhaṁ vā tiṇaṁ vā rajo vā vāto vā ussāvo vā upapphusī”ti.
vā → idaṁ padadvayaṁ bj, pts-vp-pli1 potthakesu | saṅgamesī”ti → saṅgāmesīti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)

Pañcasatā dijakaññāyo purato purato uḍḍenti—
uḍḍenti → ḍenti (bj, sya-all) “mā naṁ kuṇālaṁ sakuṇaṁ gopālakā vā pasupālakā vā tiṇahārakā vā kaṭṭhahārakā vā vanakammikā vā kaṭṭhena vā kaṭhalena vā pāṇinā vā (…) leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā sakkharāhi vā pahāraṁ adaṁsu.
kaṭhalena vā → kathalāya vā (bj, sya1ed, sya2ed, mr) | (…) → (pāsāṇena vā) (sya1ed, sya2ed) | kaṭhalena → kaṭhalāya (bj); kathalāya (sya-all) | pāṇinā → pāṇinā vā pāsāṇena (bj, sya-all) | sakkharāhi → sakkharāya (bj) | vā → kathalāya (bj: machasaṁ) | vā → kathalāya vā (cck: ka.) | → (pāsāṇena vā) (syā.) (cck note) | vā → sakkharāya vā (cck: sī.) Māyaṁ kuṇālo sakuṇo gacchehi vā latāhi vā rukkhehi vā sākhāhi vā thambhehi vā pāsāṇehi vā balavantehi vā pakkhīhi saṅgamesī”ti.
saṅgamesīti → saṅgā mesīti (bj, sya-all) | vā → idaṁ padadvayaṁ sī. pī. potthakesu natthi (cck note) | saṅgamesī’’ti → saṅgāmesīti (cck: sī. pī.)

Pañcasatā dijakaññāyo pacchato pacchato uḍḍenti saṇhāhi sakhilāhi mañjūhi madhurāhi vācāhi samudācarantiyo—
uḍḍenti → ḍenti (bj, sya-all) “māyaṁ kuṇālo sakuṇo āsane pariyukkaṇṭhī”ti.
pariyukkaṇṭhīti → pariyukkaṇṭhiti (bj)

Pañcasatā dijakaññāyo disodisaṁ uḍḍenti anekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo—
disodisaṁ uḍḍenti anekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo → diso disaṁ ḍenti nekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo (bj) | uḍḍenti → ḍenti (sya-all) “māyaṁ kuṇālo sakuṇo khudāya parikilamitthā”ti.

Atha khalu, bho, tā dijakaññāyo taṁ kuṇālaṁ sakuṇaṁ ārāmeneva ārāmaṁ uyyāneneva uyyānaṁ nadītittheneva nadītitthaṁ pabbatasikhareneva pabbatasikharaṁ ambavaneneva ambavanaṁ jambuvaneneva jambuvanaṁ labujavaneneva labujavanaṁ nāḷikerasañcāriyeneva nāḷikerasañcāriyaṁ khippameva abhisambhonti ratitthāya.
jambuvaneneva jambuvanaṁ → jambūvaneneva jambūvanaṁ (bj, sya-all) | ratitthāya → ratatthāya (bj) | nāḷikerasañcāriyaṁ → nāḷikerasañcāriṁ (sya-all) | tā → natthi sī. pī. potthakesu (cck note) | nāḷikerasañcāriyeneva → sañjādiyeneva (cck: pī.) | ratitthāya → ratatthāya (cck: sī. pī.)

Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo tāhi dijakaññāhi divasaṁ paribyūḷho evaṁ apasādeti—
paribyūḷho → paribbūḷho (bj) “nassatha tumhe vasaliyo, vinassatha tumhe vasaliyo, coriyo dhuttiyo asatiyo lahucittāyo katassa appaṭikārikāyo anilo viya yenakāmaṅgamāyo”ti.
appaṭikārikāyo → appatikārikāyo (bj)

Tasseva khalu, bho, himavato pabbatarājassa puratthimadisābhāge susukhumasunipuṇagirippabhava—
susukhumasunipuṇagirippabhava → … ppabhavā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | puratthimadisābhāge susukhumasunipuṇagirippabhava → puratthime disābhāge susukhumasunipuṇagiripabhavā (sya-all) | susukhumasunipuṇagirippabhava → ppabhavā (cck: sī. pī.) haritupayantiyo.

Uppala paduma kumuda nalina satapatta sogandhika mandālaka sampativirūḷhasucigandhamanuññamāvakappadese.
nalina → naḷina (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, csp1ed) | mandālaka → mandālava (bj); mandārava (mr) | sampativirūḷhasucigandhamanuññamāvakappadese → … pāvakappadese (bj, pts-vp-pli1); … manāpakappadese (sya1ed, sya2ed) | nalina → naḷina (cck) | kuravakamucalindaketakavetasavañjulapunnāgavakulatilakapiyakahasanasalasāḷala → kurāvaka (bj: machasaṁ) | mandālaka → mandālava (cck: sī. pī.); mandārava (cck: ka.) | manuññamāvakappadese → pāvakappadese (cck: sī. pī.) | vañjula → vetasamañjula (cck: sī.) | kaccikāra → kacchikāra (cck: ka.) | vanamallika → navamallika (cck: sī. pī.) | jātisumanamadhugandhika → madhukabandhuka (cck: ka.) | dhanutakkāri → dhanukāri (cck: sī.); dhanukārika (cck: pī.) | siddha → sindhava (cck: sī. pī.)

Kuravakamucalindaketakavedisavañjulapunnāgabakulatilakapiyakahasanasālasaḷalacampakaasokanāgarukkhatirīṭibhujapattaloddacandanoghavane kāḷāgarupadmakapiyaṅgudevadārukacocagahane kakudhakuṭajaaṅkolakaccikārakaṇikārakaṇṇikārakanaverakoraṇḍakakoviḷārakiṁsukayodhikavanamallikamanaṅgaṇamanavajjabhaṇḍisurucirabhaginimālāmalyadhare jātisumanamadhugandhikadhanutakkāritālīsatagaramusīrakoṭṭhakacchavitate atimuttakasaṅkusumitalatāvitatapaṭimaṇḍitappadese haṁsapilavakādambakāraṇḍavābhinadite vijjādharasiddhasamaṇatāpasagaṇādhivuṭṭhe varadevayakkharakkhasadānavagandhabbakinnaramahoragānuciṇṇappadese evarūpe khalu, bho, ramme vanasaṇḍe puṇṇamukho nāma phussakokilo paṭivasati ativiya madhuragiro vilāsitanayano mattakkho.
Kuravakamucalindaketakavedisavañjula → vetasavañjula (bj); cetasavajuḷa (pts-vp-pli1) | kakudhakuṭajaaṅkolakaccikāra → kacchikāra (mr) | kaṇikārakaṇṇikārakanaverakoraṇḍakakoviḷārakiṁsukayodhikavanamallika → navamallika (bj); vanamallika (pts-vp-pli1) | jātisumanamadhugandhika → madhukabandhuka (mr) | dhanutakkāri → dhanukāri (bj); dhanukārika (pts-vp-pli1) | tālīsa → tāḷīsa (bj); tālisa (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | vilāsitanayano mattakkho → vilasitanayanamattakkho (bj, pts-vp-pli1); vilāsitanayanamattakkho (sya1ed, sya2ed); savilāsitanayanamattakkho (mr) | phussakokilo → pussakokilo (sya-all) | vilāsitanayano mattakkho → vilāsitanayanamattakkho (sya-all) | mattakkho → savilāsitanayanamattakkho (cck: ka.)

Tasseva khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa aḍḍhuḍḍhāni itthisatāni paricārikā dijakaññāyo.
phussakokilassa → pussakokilassa (sya-all) | itthisatāni → itthīsatāni (sya-all) Atha khalu, bho, dve dijakaññāyo kaṭṭhaṁ mukhena ḍaṁsitvā taṁ puṇṇamukhaṁ phussakokilaṁ majjhe nisīdāpetvā uḍḍenti—
ḍaṁsitvā → ḍasitvā (bj) | phussakokilaṁ → pussakokilaṁ (sya-all) “mā naṁ puṇṇamukhaṁ phussakokilaṁ addhānapariyāyapathe kilamatho ubbāhetthā”ti.
ubbāhetthāti → ubbahetthāti (bj) | phussakokilaṁ → pussakokilaṁ (sya-all)

Paññāsa dijakaññāyo heṭṭhato heṭṭhato uḍḍenti—
uḍḍenti → ḍenti (bj, sya-all) “sacāyaṁ puṇṇamukho phussakokilo āsanā paripatissati, mayaṁ taṁ pakkhehi paṭiggahessāmā”ti.
phussakokilo → pussakokilo (sya-all)

Paññāsa dijakaññāyo uparūpari uḍḍenti—
paññāsa dijakaññāyo → paññāya dija kaññāyo (bj) | uḍḍenti → ḍenti (bj, sya-all) “mā naṁ puṇṇamukhaṁ phussakokilaṁ ātapo paritāpesī”ti.
paritāpesīti paññāsa → paritāpīti (bj) | phussakokilaṁ ātapo → pussakokilaṁ ātāpo (sya-all)

Paññāsa paññāsa dijakaññāyo ubhatopassena uḍḍenti—
ubhatopassena uḍḍenti → ubhato passena ḍenti (bj, sya-all) “mā naṁ puṇṇamukhaṁ phussakokilaṁ sītaṁ vā uṇhaṁ vā tiṇaṁ vā rajo vā vāto vā ussāvo vā upapphusī”ti.
phussakokilaṁ → pussakokilaṁ (sya-all)

Paññāsa dijakaññāyo purato purato uḍḍenti—
uḍḍenti → ḍenti (bj, sya-all) “mā naṁ puṇṇamukhaṁ phussakokilaṁ gopālakā vā pasupālakā vā tiṇahārakā vā kaṭṭhahārakā vā vanakammikā vā kaṭṭhena vā kaṭhalena vā pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā sakkharāhi vā pahāraṁ adaṁsu.
kaṭhalena → kathalāya (sya1ed, sya2ed, csp1ed) | kaṭhalena → kaṭhalāya (bj); kathalāya (cck, sya-all) | pāṇinā → pāṇinā vā pāsāṇena (bj, sya-all) | phussakokilaṁ → pussakokilaṁ (sya-all) Māyaṁ puṇṇamukho phussakokilo gacchehi vā latāhi vā rukkhehi vā sākhāhi vā thambhehi vā pāsāṇehi vā balavantehi vā pakkhīhi saṅgamesī”ti.
saṅgamesīti → saṁgāmesīti (bj, cck, sya-all) | phussakokilo → pussakokilo (sya-all)

Paññāsa dijakaññāyo pacchato pacchato uḍḍenti saṇhāhi sakhilāhi mañjūhi madhurāhi vācāhi samudācarantiyo—
uḍḍenti → ḍenti (bj, sya-all) “māyaṁ puṇṇamukho phussakokilo āsane pariyukkaṇṭhī”ti.
phussakokilo → phussakokilaṁ (bj); pussakokilo (sya-all) | pariyukkaṇṭhīti → pariyukkaṇṭhiti (bj)

Paññāsa dijakaññāyo disodisaṁ uḍḍenti anekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo—
uḍḍenti anekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo → ḍenti nekarukkhavividhavikatiphalamāharahantiyo (bj) | uḍḍenti → ḍenti (sya-all) “māyaṁ puṇṇamukho phussakokilo khudāya parikilamitthā”ti.
phussakokilo khudāya → pussakokilo khuddāya (sya-all)

Atha khalu, bho, tā dijakaññāyo taṁ puṇṇamukhaṁ phussakokilaṁ ārāmeneva ārāmaṁ uyyāneneva uyyānaṁ nadītittheneva nadītitthaṁ pabbatasikhareneva pabbatasikharaṁ ambavaneneva ambavanaṁ jambuvaneneva jambuvanaṁ labujavaneneva labujavanaṁ nāḷikerasañcāriyeneva nāḷikerasañcāriyaṁ khippameva abhisambhonti ratitthāya.
ārāmaṁ → arāmaṁ (bj) | jambuvaneneva jambuvanaṁ → jambūvaneneva jambūvanaṁ (bj, sya-all) | nāḷikerasañcāriyeneva → nāḷikerasañcārīyeneva (bj) | ratitthāya → ratatthāya (bj) | phussakokilaṁ → pussakokilaṁ (sya-all) | nāḷikerasañcāriyaṁ → nāḷikerasañcāriṁ (sya-all)

Atha khalu, bho, puṇṇamukho phussakokilo tāhi dijakaññāhi divasaṁ paribyūḷho evaṁ pasaṁsati—
paribyūḷho → paribbūḷho (bj) | phussakokilo → pussakokilo (sya-all) “sādhu sādhu, bhaginiyo, etaṁ kho, bhaginiyo, tumhākaṁ patirūpaṁ kuladhītānaṁ, yaṁ tumhe bhattāraṁ paricareyyāthā”ti.
etaṁ → etha (bj) | patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all)

Atha khalu, bho, puṇṇamukho phussakokilo yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkami.
phussakokilo → phussakokile (bj); pussakokilo (sya-all) Addasaṁsu kho kuṇālassa sakuṇassa paricārikā dijakaññāyo taṁ puṇṇamukhaṁ phussakokilaṁ dūratova āgacchantaṁ;
phussakokilaṁ → pussakokilaṁ (sya-all) disvāna yena puṇṇamukho phussakokilo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā taṁ puṇṇamukhaṁ phussakokilaṁ etadavocuṁ—
phussakokilo → pussakokilo (sya-all) | phussakokilaṁ → pussakokilaṁ (sya-all) “ayaṁ, samma puṇṇamukha, kuṇālo sakuṇo ativiya pharuso ativiya pharusavāco, appevanāma tavampi āgamma piyavācaṁ labheyyāmā”ti.
ativiya pharusavāco → atitiviyapharusavāco (bj) | tavampi → tvampi (bj); tuvaṁpi (sya-all) “Appevanāma, bhaginiyo”ti vatvā yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kuṇālena sakuṇena saddhiṁ paṭisammoditvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho puṇṇamukho phussakokilo taṁ kuṇālaṁ sakuṇaṁ etadavoca—
phussakokilo → pussakokilo (sya-all) “kissa tvaṁ, samma kuṇāla, itthīnaṁ sujātānaṁ kuladhītānaṁ sammāpaṭipannānaṁ micchāpaṭipannosi?
micchāpaṭipannosi → … paṭipanno (pts-vp-pli1) | micchāpaṭipanno’si → paṭipanno (cck: sī. pī.) Amanāpabhāṇīnampi kira, samma kuṇāla, itthīnaṁ manāpabhāṇinā bhavitabbaṁ, kimaṅga pana manāpabhāṇīnan”ti.
kimaṅga → kimaṅgaṁ (bj, sya-all)

Evaṁ vutte, kuṇālo sakuṇo taṁ puṇṇamukhaṁ phussakokilaṁ evaṁ apasādesi—
phussakokilaṁ → pussakokilaṁ (sya-all) “nassa tvaṁ, samma jamma vasala, vinassa tvaṁ, samma jamma vasala, ko nu tayā viyatto jāyājinenā”ti.
nassa → tassa (bj) Evaṁ apasādito ca pana puṇṇamukho phussakokilo tatoyeva paṭinivatti.
tatoyeva → tato heva (bj, pts-vp-pli1) | phussakokilo → pussakokilo (sya-all) | tatoyeva → tato heva (cck: sī. pī.)

Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa aparena samayena nacirasseva kharo ābādho uppajji lohitapakkhandikā bāḷhā vedanā vattanti māraṇantikā.
nacirasseva → acirasseva accayena (sya1ed, sya2ed, mr) | māraṇantikā → maraṇantikā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | nacirasseva → na cirasseva accayena (bj); acirasseva accayena (sya-all) | uppajji → uppajja (bj) | phussakokilassa → pussakokilassa (sya-all) | māraṇantikā → maraṇantikā (sya-all) | nacirasseva → acirasseva accayena (cck: ka.) | māraṇantikā → maraṇantikā (cck: syā.) Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa paricārikānaṁ dijakaññānaṁ etadahosi—
phussakokilassa → pussakokilassa (sya-all) “ābādhiko kho ayaṁ puṇṇamukho phussakokilo, appevanāma imamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā”ti ekaṁ adutiyaṁ ohāya yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkamiṁsu.
vuṭṭhaheyyāti ekaṁ → vuṭṭhabheyyāti taṁ ekakaṁ (bj) | phussakokilo → pussakokilo (sya-all) | ekaṁ → taṁ ekakaṁ (sya-all) Addasā kho kuṇālo sakuṇo tā dijakaññāyo dūratova āgacchantiyo, disvāna tā dijakaññāyo etadavoca— “kahaṁ pana tumhaṁ vasaliyo bhattā”ti? “Ābādhiko kho, samma kuṇāla, puṇṇamukho phussakokilo appevanāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā”ti.
phussakokilo → pussakokilo (sya-all) Evaṁ vutte, kuṇālo sakuṇo tā dijakaññāyo evaṁ apasādesi— “nassatha tumhe vasaliyo, vinassatha tumhe vasaliyo, coriyo dhuttiyo asatiyo lahucittāyo katassa appaṭikārikāyo anilo viya yenakāmaṅgamāyo”ti;
tumhe → tumebha (bj) | lahucittāyo → lahuvittāyo (bj) vatvā yena puṇṇamukho phussakokilo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ puṇṇamukhaṁ phussakokilaṁ etadavoca—
phussakokilo → pussakokilo (sya-all) | phussakokilaṁ → pussakokilaṁ (sya-all) “haṁ, samma, puṇṇamukhā”ti. “Haṁ, samma, kuṇālā”ti.

Atha khalu, bho kuṇālo sakuṇo taṁ puṇṇamukhaṁ phussakokilaṁ pakkhehi ca mukhatuṇḍakena ca pariggahetvā vuṭṭhāpetvā nānābhesajjāni pāyāpesi.
mukhatuṇḍakena → mukhatuṇḍena (bj, sya-all) | phussakokilaṁ → pussakokilaṁ (sya-all) Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa so ābādho paṭippassambhīti.
ābādho paṭippassambhīti → abādho paṭippassambhiti (bj) | phussakokilassa → pussakokilassa (sya-all) Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo taṁ puṇṇamukhaṁ phussakokilaṁ gilānavuṭṭhitaṁ aciravuṭṭhitaṁ gelaññā etadavoca—
gilānavuṭṭhitaṁ → gilānā vuṭṭhitaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | phussakokilaṁ gilānavuṭṭhitaṁ → pussakokilaṁ gilānā vuṭṭhitaṁ (sya-all) | gilānavuṭṭhitaṁ → gilānāvuṭṭhitaṁ (cck: sī. syā. pī.)

“Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kaṇhā dvepitikā pañcapatikāya chaṭṭhe purise cittaṁ paṭibandhantiyā, yadidaṁ kabandhe pīṭhasappimhī”ti.
kabandhe → kavandhe (bj, pts-vp-pli1) | paṭibandhantiyā → paṭibaddhantiyā (bj, sya-all) | kabandhe pīṭhasappimhīti → kavandhe pīṭhasappimbhīti (bj) | pīṭhasappimhīti → pīṭhasappimhi (sya-all) | dvepitikā → kaṇhā devi (bj: machasaṁ) | kabandhe → kavandhe (cck: sī. pī.) Bhavati ca panuttarettha vākyaṁ—
panuttarettha → punu (bj: machasaṁ) | panuttarettha → punuttacettha (ka.) evamuparipi (cck note)

“Athajjuno nakulo bhīmaseno, yudhiṭṭhilo sahadevo ca rājā;
bhīmaseno → bhimmaseno (cck: sī. syā. pī.) sahadevo → sīhadevo (mr) | sahadevoca → sīha (bj: machasaṁ) | sahadevo → sīhadevo (cck: ka.) Ete patī pañca maticca nārī, akāsi khujjavāmanakena pāpanti.
pañca maticca → pañcamatīcca (bj) | patī → patikā (bj: machasaṁ) khujjavāmanakena → khujjavāmanena (pts-vp-pli1) | akāsi → akāsī (bj) | khujjavāmanakena → khujjavāmanena (cck: pī.)

Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, saccatapāpī nāma samaṇī susānamajjhe vasantī catutthabhattaṁ pariṇāmayamānā surādhuttakena pāpamakāsi.
saccatapāpī → saccatapāvī (bj, pts-vp-pli1); pañcatapāvī (sya1ed, sya2ed) | surādhuttakena → tulāputtakena (bj); sā tulāputtakena (pts-vp-pli1); sā surādhuttakena (mr) | saccatapāpī → pañcatapāvī (sya-all) | saccatapāvī → saccaka (bj: machasaṁ) | tulāputtakena → surādhuttakena (bj: syā); surādhūttakena (bj: __sā__, machasaṁ) | saccatapāpī → saccatapāvī (cck: sī. pī.); pañcatapāvī (cck: syā.) | surādhuttakena → tulāputtakena (cck: sī. pī.); sā surādhuttakena (cck: ka.)

Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kākavatī nāma devī samuddamajjhe vasantī bhariyā venateyyassa naṭakuverena pāpamakāsi.
kākavatī → kākātī (bj); kākāti (pts-vp-pli1) | samma → sammā (bj) | kākavatī → kākātī (cck: sī.); kākāti (cck: pī.)

Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kuruṅgadevī nāma lomasuddarī eḷikakumāraṁ kāmayamānā chaḷaṅgakumāradhanantevāsinā pāpamakāsi.
kuruṅgadevī → kuraṅgavī (pts-vp-pli1) | lomasuddarī → lomasundarī (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | eḷikakumāraṁ → eḷakamārakaṁ (bj); eḷakakumāraṁ (sya1ed, sya2ed); eḷakamāraṁ (pts-vp-pli1) | lomasuddarī eḷikakumāraṁ → lomasundarī eḷakamārakaṁ (bj); lomasundarī eḷakakumāraṁ (sya-all) | kuruṅgadevī → kuraṅgavī (cck: sī. pī.) | lomasuddarī → lomasundarī (cck: sī. syā. pī.) | eḷikakumāraṁ → eḷamārakaṁ (cck: sī.); eḷakakumāraṁ (cck: syā.); eḷakamāraṁ (cck: pī.)

Evañhetaṁ mayā ñātaṁ, brahmadattassa mātaraṁ;
mātaraṁ → mātukā (sya1ed, sya2ed) | mātaraṁ → mātukā (sya-all) | mātaraṁ → mātukā (cck: syā.) Ohāya kosalarājaṁ, pañcālacaṇḍena pāpamakāsi.

Etā ca aññā ca akaṁsu pāpaṁ, tasmāhamitthīnaṁ na vissase nappasaṁse;
tasmāhamitthīnaṁ → tasmā hi itthīnaṁ (bj, pts-vp-pli1); tasmāhaṁ itthīnaṁ (sya1ed, sya2ed) Mahī yathā jagati samānarattā, vasundharā itarītarā patiṭṭhā;
jagati → jaggati (bj: machasaṁ) itarītarā patiṭṭhā → itarītarānaṁ patiṭṭhā (sya1ed, sya2ed); ittarītarappatiṭṭhā (?) | itarītarā → itarītarānaṁ (sya-all) | itarītarāpatiṭṭhā → itarītarānaṁ patiṭṭhā (cck: syā.); ittarītarappatiṭṭhā (cck: ?) Sabbasahā aphandanā akuppā, tathitthiyo tāyo na vissase naro.
sabbasahā → sabbaṁsahā (bj) naro → etena so (pts-vp-pli1) | niccayato → niccayatto (bj, pts-vp-pli1)

Sīho yathā lohitamaṁsabhojano, vāḷamigo pañcāvudho suruddho;
pañcāvudho → pañcahattho (bj, pts-vp-pli1) | pañcāvudho suruddho pasayhakhādī → pañcahattho suruddo pasayha khādī (bj) | pañcahattho → pañcāvudho (bj: machasaṁ) | suruddo → suruddho (bj: sīmu) | pañcāvudho → pañcahattho (cck: sī. pī.) Pasayhakhādī parahiṁsane rato, tathitthiyo tāyo na vissase naro.
tāyo → tayo (bj)

Na khalu, samma puṇṇamukha, vesiyo nāriyo gamaniyo, na hetā bandhakiyo nāma, vadhikāyo nāma etāyo, yadidaṁ vesiyo nāriyo gamaniyoti.
Na khalu → na khalu bho (bj, sya1ed, sya2ed, mr) | na hetā → nahetāva (bj) | khalu → na khalu bho (cck: syā. ka.)

Coro viya veṇikatā, madirāva diddhā vāṇijo viya vācāsanthutiyo, issasiṅghamiva viparivattāyo, uragāmiva dujivhāyo, sobbhamiva paṭicchannā, pātālamiva duppūrā rakkhasī viya duttosā, yamovekantahāriyo, sikhīriva sabbabhakkhā, nadīriva sabbavāhī, anilo viya yenakāmaṁcarā, neru viya avisesakarā, visarukkho viya niccaphalitāyoti.
Coro → corā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | madirāva → madirā viya (bj, sya1ed, sya2ed); madiriva (pts-vp-pli1) | diddhā → visaduṭṭhā (sya1ed, sya2ed); diṭṭhā (mr) | vāṇijo → vāṇijā (bj, pts-vp-pli1) | viparivattāyo → parivattāyo (pts-vp-pli1); viparivattāro (mr) | coro → corā (bj, sya-all) | issasiṅghamiva → issasiṅgamiva (bj, sya-all) | uragāmiva → uragamiva (bj, sya-all) | sobbhamiva → sobbamiva (bj) | yamovekantahāriyo sikhīriva → yamocekantabhāriye sikhiriva (bj) | sabbavāhī → sabbavāhinī (bj, sya-all) | madirāva diddhā → madirā viya visaduṭṭhā (sya-all) | madirā → madirāva diṭṭhā (bj: machasaṁ) | Coro → corā (cck: sī. syā. pī.) | madirāva → madirā viya (cck: sī. syā.); madiriva (cck: pī.) | diddhā → diṭṭhā (cck: ka.); visaduṭṭhā (cck: syā.) | vāṇijo → vāṇijā (cck: pī.) | viparivattāyo → parivattāyo (cck: pī.); viparivattāro (cck: ka.) Bhavati ca panuttarettha vākyaṁ—

Yathā coro yathā diddho, vāṇijova vikatthanī;
diddho → duṭṭho (sya-all) | diddho → diṭṭho (bj: machasaṁ); duṭṭho (bj: syā) Issasiṅghamiva parivattā, dujivhā urago viya.
Issasiṅghamiva parivattā → … mivāvaṭṭā (bj); issasiṅgamivāvattā (pts-vp-pli1) | issasiṅghamiva parivattā → issasiṅgamivāvaṭṭā (bj) | issasiṅghamiva → issasiṅgamiva (sya-all) | issasiṅgamivāvaṭṭā → parivattā (bj: machasaṁ, syā) | parivattā → mivāvaṭṭo (cck: sī.); mivāvattā (cck: pī.) dujivhā → dujjivha (pts-vp-pli1) | viya → yathā (bj, sya-all) | yathā → viya (bj: machasaṁ) | dujivhā → dujjivha (cck: pī.)

Sobbhamiva paṭicchannā, pātālamiva duppurā;
pātālamiva duppurā → pātāgamiva duppūrā (bj) Rakkhasī viya duttosā, yamovekantahāriyo.

Yathā sikhī nadī vāto, nerunāva samāgatā;
Yathā sikhī … Ratanantakaritthiyoti → yathā sikhī nadī vāho, anilo kāmacāravā. nerūva avisesā ca, visarukkho viya niccaphalā. nāsayanti ghare bhogaṁ, ratanānantakaritthiyoti. (si), yathā sikhī nadī vāho, anilo kāmapāravā. nerūva avisesā ca, visarukkhova niccaphalī. nāsayanti ghare bhogaṁ, ratanānantakaritthiyoti (sya1ed, sya2ed) | vāho → ayaṁ gāthāpādo machasaṁ potthakesu nadissati (bj note) nerunāva samāgatā → neru nāvasamākatā (pts) | kāmacāravā → kāmapāravā (bj: sī.vivi, syā) Visarukkho viya niccaphalā, nāsayanti ghare bhogaṁ;
niccaphalā → pañcadhā (pts) Ratanantakaritthiyoti.
ratanantakaritthiyoti → ratanānantakaritthiyoti (bj) | ratanantakaritthiyoti cattārimāni → ratanānantakaritthiyoti cattārīmāni (sya-all) | Ratanantakaritthiyo’’ti → yathā sikhī nadīvāho, anilo kāmacāravā;§nerūva avisesā ca, visarukkho viya niccaphalā;§nāsayanti ghare bhogaṁ, ratanānantakaritthi yoti; (cck: sī. syā.)

Cattārimāni, samma puṇṇamukha, yāni vatthūni kicce jāte anatthacarāni bhavanti;
yāni vatthūni kicce … tāni → etthantare pāṭho si, sya1ed, sya2ed potthakesu na tāni parakule na vāsetabbāni—
tāni → ( ) sī. syā. potthakesu na dissati (cck note) goṇaṁ dhenuṁ yānaṁ bhariyā.
bhariyā → bhariyaṁ (bj) Cattāri etāni paṇḍito dhanāni gharā na vippavāsaye.
dhanāni → yāni (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | etāni → dhanāni (sya-all) | dhanāni → yāni (sya-all) | dhanāni → yāni (cck: sī. syā. pī.)

Goṇaṁ dhenuñca yānañca, bhariyaṁ ñātikule na vāsaye; Bhañjanti rathaṁ ayānakā, ativāhena hananti puṅgavaṁ;
bhañjanti → bhuñjanti (bj, sya-all); bhajanti (pts) | ayānakā → ajānakā (pts) | bhuñjanti → bhañjanti (bj: machasaṁ) Dohena hananti vacchakaṁ, bhariyā ñātikule padussatīti.
ñātikule padussatīti → ñātikulesu dussatīti (bj)

Cha imāni, samma puṇṇamukha, yāni vatthūni kicce jāte anatthacarāni bhavanti—
vatthūni → idaṁ padaṁ pts-vp-pli1 potthake na | anatthacarāni → anatthācarāni (bj) | vatthūni → ( ) sī. pī. potthakesu nu dissati (cck note)

Aguṇaṁ dhanu ñātikule ca bhariyā, pāraṁ nāvā akkhabhaggañca yānaṁ; Dūre mitto pāpasahāyako ca, kicce jāte anatthacarāni bhavanti.
kicce → kiceca (bj) | anatthacarāni → anatthacārinī (bj) | bhavanti → bhavantīti (sya-all) | bhavanti → anatthacarāni (bj: sī.vivi, machasaṁ)

Aṭṭhahi khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī sāmikaṁ avajānāti.
avajānāti → avajānanti (bj, pts-vp-pli1) | itthī → itthi (bj) Daliddatā, āturatā, jiṇṇatā, surāsoṇḍatā, muddhatā, pamattatā, sabbakiccesu anuvattanatā, sabbadhanaanuppadānena—
sabbakiccesu → rattaṁ kiccesu (bj, pts-vp-pli1) | daliddatā → daḷiddatā (bj) | anuvattanatā sabbadhanaanuppadānena → anuvattitā sabbadhanamanuppadānena (bj) | jiṇṇatā → jiṇṇakatā (sya-all) | sabbadhanaanuppadānena → sabbadhanamanuppādanena (sya-all) imehi khalu, samma puṇṇamukha, aṭṭhahi ṭhānehi itthī sāmikaṁ avajānāti.
aṭṭhahi → aaṭṭahi (bj) | itthī → itthi (bj) Bhavati ca panuttarettha vākyaṁ—

Daliddaṁ āturañcāpi, jiṇṇakaṁ surasoṇḍakaṁ;
daliddaṁ → daḷiddaṁ (bj) jiṇṇakaṁ surasoṇḍakaṁ → jiṇṇaṁ surāsoṇḍakaṁ (bj) Pamattaṁ muddhapattañca, sabbakiccesu hāpanaṁ;
sabbakiccesu → rattaṁ kiccesu (bj); dattaṁ kiccesu (sya-all) | rattaṁ → sabbaṁ (bj: machasaṁ); dattaṁ (bj: syā) | sabbakiccesu → rattaṁ kiccesu (cck: sī. pī.) Sabbakāmappadānena, avajānāti sāmikanti.
Sabbakāmappadānena → sabbakāmapaṇidhānena (sya1ed, sya2ed); sabbakāmapadānena (pts-vp-pli1) | sabbakāmappadānena → sabbakāmapaṇidhānena (sya-all) | sabbakāmappadānena avajānāti → sabbakāmapadānena avajānanti (pts) | Sabbakāmappadānena → sabbakāmapaṇidhānena (cck: syā) avajānāti → avajānanti (bj) | avajānāti → avajānanti (cck: sī. pī.)

Navahi khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī padosamāharati.
itthī → itthi (bj) Ārāmagamanasīlā ca hoti, uyyānagamanasīlā ca hoti, nadītitthagamanasīlā ca hoti, ñātikulagamanasīlā ca hoti, parakulagamanasīlā ca hoti, ādāsadussamaṇḍanānuyogamanuyuttasīlā ca hoti, majjapāyinī ca hoti, nillokanasīlā ca hoti, sadvāraṭhāyinī ca hoti—
sadvāraṭhāyinī → padvāraṭṭhāyinī (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | majjapāyinī → majjapāyini (bj) | sadvāraṭhāyinī → padvāraṭṭhāyinī (sya-all) | padvāraṭṭhāyinī → sadvāra (bj: machasaṁ) | sadvāraṭhāyinī → padvāraṭṭhāyinī (cck: sī. syā. pī.) imehi khalu, samma puṇṇamukha, navahi ṭhānehi itthī padosamāharatīti.
itthī → itthi (bj) Bhavati ca panuttarettha vākyaṁ—

Ārāmasīlā ca uyyānaṁ, nadī ñāti parakulaṁ;
Ārāmasīlā ca → ārāmagamanasīlā ca (sya1ed, sya2ed); arāmasīlā (pts-vp-pli1) | ārāmasīlā → ārāmagamanasīlā (sya-all) | ca → ārāmasīlā (cck: sī. pī.) nadī ñāti parakulaṁ ādāsadussamaṇḍanamanuyuttā → nadiṁ ñātiparakulaṁ dussamaṇḍanamanuyuttā (sya-all) | ñāti parakulaṁ ādāsadussamaṇḍanamanuyuttā → ñātiparakulaṁ dussamaṇḍanam anuyuttā (pts) Ādāsadussamaṇḍanamanuyuttā, yā citthī majjapāyinī.
dussamaṇḍanamanuyuttā → ādāsa dussamaṇḍaṇa (bj: machasaṁ)

Yā ca nillokanasīlā, yā ca sadvāraṭhāyinī;
sadvāraṭhāyinī → padvāraṭṭhāyinī (bj, sya-all) | sadvāraṭhāyinī navahetehi → padvāraṭhāyinī navahi etehi (pts) | yā → yāva sacāra (bj: machasaṁ) Navahetehi ṭhānehi, padosamāharanti itthiyoti.
padosamāharanti itthiyoti cattālīsāya → padosamāharantitthiyoti cattāḷīsāya (bj)

Cattālīsāya khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī purisaṁ accācarati.
Cattālīsāya → cattālīsāhi (pts-vp-pli1, mr) | accācarati → accāvadati (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | itthī → itthi (bj) | accācarati → accāvadati (sya-all) | accāvadati → accācarati (bj: machasaṁ) | Cattālīsāya → cattālīsāyi (cck: pī. ka.) | accācarati → accāvadati (cck: sī. syā. pī.) Vijambhati, vinamati, vilasati, vilajjati, nakhena nakhaṁ ghaṭṭeti, pādena pādaṁ akkamati, kaṭṭhena pathaviṁ vilikhati, dārakaṁ ullaṅghati ullaṅghāpeti, kīḷati kīḷāpeti, cumbati cumbāpeti, bhuñjati bhuñjāpeti, dadāti, yācati, katamanukaroti, uccaṁ bhāsati, nīcaṁ bhāsati, aviccaṁ bhāsati, viviccaṁ bhāsati, naccena gītena vāditena rodanena vilasitena vibhūsitena jagghati, pekkhati, kaṭiṁ cāleti, guyhabhaṇḍakaṁ sañcāleti, ūruṁ vivarati, ūruṁ pidahati, thanaṁ dasseti, kacchaṁ dasseti, nābhiṁ dasseti, akkhiṁ nikhanati, bhamukaṁ ukkhipati, oṭṭhaṁ upalikhati, jivhaṁ nillāleti, dussaṁ muñcati, dussaṁ paṭibandhati, sirasaṁ muñcati, sirasaṁ bandhati—
vilikhati → likhati (bj, pts-vp-pli1); vilekhati (sya1ed, sya2ed) | dārakaṁ ullaṅghati ullaṅghāpeti → dārakaṁ ullaṅgheti olaṅgheti (bj, pts-vp-pli1) | rodanena → roditena (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | oṭṭhaṁ upalikhati → oṭṭhaṁ palikkhati (bj, sya1ed, sya2ed); oṭṭhaṁ palikhati jivham palikhati (si, pts-vp-pli1) | muñcati → muccati (mr) | vilasati → vilāsati vilikhati (bj); vilāsati (sya-all) | pathaviṁ vilikhati → paṭhaviṁ likhati (bj); paṭhaviṁ vilekhati (sya-all) | ullaṅghati ullaṅghāpeti → ullaṁgheti olaṁghāpeti (bj) | dadāti yācati → dadati āyācati (bj) | aviccaṁ → aviviccaṁ (bj); āviccaṁ (sya-all) | nikhanati → nikhaṇati (bj) | upalikhati → palikhati (bj, sya-all) | paṭibandhati → paṭibandati (bj) | rodanena vilasitena → roditena vilāsitena (sya-all) | likhati → vilekhati (bj: sī.vivi, machasaṁ) | roditena → rodanena (bj: machasaṁ) | vilikhati → likhati (cck: sī. pī.) | ullaṅghāpeti → dārakaṁ ullaṅgheti olaṅgheti (cck: sī. pī.) | rodanena → roditena (cck: sī. pī.) | upalikhati → oṭṭhaṁ palikhati jivhaṁ palikhati (cck: sī. pī.) imehi khalu, samma puṇṇamukha, cattālīsāya ṭhānehi itthī purisaṁ accācarati.
cattālīsāya → cattāḷīsāya (bj) | itthī → itthi (bj) | accācarati → accāvadati (bj, sya-all)

Pañcavīsāya khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī paduṭṭhā veditabbā bhavati.
Pañcavīsāya → pañcavīsāhi (pts-vp-pli1, mr) | itthī → itthi (bj) | Pañcavīsāya → pañcavīsāhi (cck: pī. ka.) Sāmikassa pavāsaṁ vaṇṇeti, pavuṭṭhaṁ na sarati, āgataṁ nābhinandati, avaṇṇaṁ tassa bhaṇati, vaṇṇaṁ tassa na bhaṇati, anatthaṁ tassa carati, atthaṁ tassa na carati, akiccaṁ tassa karoti, kiccaṁ tassa na karoti, paridahitvā sayati, parammukhī nipajjati, parivattakajātā kho pana hoti kuṅkumiyajātā, dīghaṁ assasati, dukkhaṁ vedayati, uccārapassāvaṁ abhiṇhaṁ gacchati, vilomamācarati, parapurisasaddaṁ sutvā kaṇṇasotaṁ vivaramodahati, nihatabhogā kho pana hoti, paṭivissakehi santhavaṁ karoti, nikkhantapādā kho pana hoti, visikhānucārinī aticārinī kho pana hoti, niccaṁ sāmike agāravā paduṭṭhamanasaṅkappā, abhiṇhaṁ dvāre tiṭṭhati, kacchāni aṅgāni thanāni dasseti, disodisaṁ gantvā pekkhati—
vivaramodahati → vidahati (sya1ed, sya2ed); vivarati tam odahati (pts-vp-pli1) | niccaṁ → idaṁ padaṁ bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1 potthakesu | pavuṭṭhaṁ → pavutthaṁ (bj, sya-all) | parammukhī → parammukhi (bj) | parivattakajātā → parāvattakajātā (bj) | kaṇṇasotaṁ vivaramodahati → kaṇṇasotavivaramodahati (bj) | niccaṁ → (bj, sya-all) | assasati → assāsati (sya-all) | vivaramodahati nihatabhogā → vidahati nīhatabhogā (sya-all) | pavuṭṭhaṁ na sarati → gataṁ nānusocati disvā patiṁ (pts) | avaṇṇaṁ tassa bhaṇati → bhattāra (pts) | pavutthaṁ → pavuṁ nisaratī (bj: machasaṁ) | parāvattakajātā → parivattakajātā (bj: sī.vivi, machasaṁ, syā) | assasati → assāsati (bj: sī.vivi, machasaṁ, syā) | vivaramodahati → vivarati kamodahati (cck: pī.) | niccaṁ → natthi sī. syā. pī. potthakesu (cck note) imehi khalu, samma puṇṇamukha, pañcavīsāya ṭhānehi itthī paduṭṭhā veditabbā bhavati.
pañcavīsāya → pañcavīsāhi (pts-vp-pli1, mr) | itthī → itthi (bj) | pañcavīsāya → pañcavīsāhi (cck: ka.) Bhavati ca panuttarettha vākyaṁ—

Pavāsaṁ tassa vaṇṇeti, gataṁ tassa na socati;
pavāsaṁ tassa → pavāsamassa (bj) gataṁ tassa na socati → pavāsa'massa vaṇṇeti gataṁ nānusocati (bj, pts-vp-pli1) | nānusocati → gataṁ tassa nasocati (bj: sī.vivi, machasaṁ) | socati → pavāsa’massa vaṇṇeti gatiṁ nānusocati (cck: sī. pī.) Disvāna patimāgataṁ nābhinandati, bhattāravaṇṇaṁ na kadāci bhāsati;
Disvāna patimāgataṁ → disvā patiṁ āgataṁ (bj, pts-vp-pli1) | patimāgataṁ → disvāpatiṁ āgataṁ (cck: sī. pī.) bhattāravaṇṇaṁ → bhattaraṁ vaṇṇaṁ (sya-all) Ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.

Anatthaṁ tassa carati asaññatā, atthañca hāpeti akiccakārinī;
carati → caratī (pts) akiccakārinī → akiccakāriṇī (bj) Paridahitvā sayati parammukhī, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
sayati parammukhī → sayatī paraṁmukhī (pts)

Parivattajātā ca bhavati kuṅkumī, dīghañca assasati dukkhavedinī;
Parivattajātā ca → parāvattajātā ca (bj); parivattakājatā ca (pts-vp-pli1) | parivattajātā → parāvattajātā (bj); parivattakājatā (pts) | parāvattajātā → parivattajātā (bj: sī.vivi, machasaṁ, syā) | ca → parāvattakajātā ca (cck: sī.) assasati → assāsati (sya-all) | dukkhavedinī uccārapassāvamabhiṇhaṁ → dukkha vediti uccārapassāvaṁ abhiṇha (pts) Uccārapassāvamabhiṇhaṁ gacchati, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
uccārapassāvamabhiṇhaṁ gacchati → uccārapassāvamabhiṇhagacchati (bj)

Vilomamācarati akiccakārinī, saddaṁ nisāmeti parassa bhāsato;
akiccakārinī → akiccakāriṇī (bj) Nihatabhogā ca karoti santhavaṁ, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
nihatabhogā → hatabhogā (bj); nīhatabhogā (sya-all) | santhavaṁ → sandhavaṁ (bj: machasaṁ)

Kicchena laddhaṁ kasirābhataṁ dhanaṁ, vittaṁ vināseti dukkhena sambhataṁ;
kasirābhataṁ → kasirenābhataṁ (bj) | kasirenābhataṁ → kasirā bhataṁ (bj: sī.vivi, machasaṁ) | kasirābhataṁ → kasirenābhataṁ (cck: sī.) dukkhena → dukekhana (bj) Paṭivissakehi ca karoti santhavaṁ, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.

Nikkhantapādā visikhānucārinī, niccañca sāmimhi paduṭṭhamānasā;
nikkhantapādā → nikkhantapādi (bj) niccañca sāmimhi → niccaṁ sa sāmimhi (bj, pts-vp-pli1, mr) | niccañca sāmimhi → niccaṁ sa sāmimbhi (bj); niccaṁ sasāmimhi (pts) | sāmimhi → niccaṁ sasāmimhi (cck: pī. ka.) Aticārinī hoti apetagāravā, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
Aticārinī → aticāriṇī (bj) | apetagāravā → tatheva'gāravā (bj, pts-vp-pli1) | apetagāravā → tathevagāravā (bj, pts) | tathevagāravā → apeta (bj: sī.vivi, machasaṁ) | apetagāravā → tatheva’gāravā (cck: sī. pī.)

Abhikkhaṇaṁ tiṭṭhati dvāramūle, thanāni kacchāni ca dassayantī;
dassayantī → dassayanti (bj) Disodisaṁ pekkhati bhantacittā, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.

Sabbā nadī vaṅkagatī, sabbe kaṭṭhamayā vanā;
vaṅkagatī → vaṅkanadī (mr) | vaṅkagatī → vaṅkanadī (bj: machasaṁ); vaṅkagatā (bj: sī.vivi) | vaṅkagatī → vaṅkanadī (cck: ka.) Sabbitthiyo kare pāpaṁ, labhamāne nivātake.
labhamāne → labhamānā (bj: sī.vivi)

Sace labhetha khaṇaṁ vā raho vā, nivātakaṁ vāpi labhetha tādisaṁ;
nivātakaṁ → nimantakaṁ (mi5.4.8:1 [Amarādevīpañha]) Sabbāva itthī kayiruṁ nu pāpaṁ, aññaṁ alattha pīṭhasappināpi saddhiṁ.
kayiruṁ nu → kareyyu no (bj); kareyyuṁ no (pts-vp-pli1) | itthī kayiruṁ nu → itthi kareyyu no (bj) | sabbāva → sabbā ca (pts) | kareyyu → kayiruṁ (bj: machasaṁ) | nu → kareyyu no (cck: sī.); kareyyuṁ no (cck: pī.) alattha → aladdhā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, mr mi5.4.8:1 [Amarādevīpañha]) | alattha pīṭhasappināpi → aladdhā pīṭhasappinā (sya-all) | alattha → aladdhā (cck: syā. pī. ka.)

Narānamārāmakarāsu nārisu, anekacittāsu aniggahāsu ca; Sabbattha nāpītikarāpi ce siyā, na vissase titthasamā hi nāriyoti.
Sabbattha nāpītikarāpi → sabba'ttanā'pītikarāpi (bj, pts-vp-pli1); sabbatthatā pītikarāpi (sya2ed) | siyā → siyuṁ (sya1ed, sya2ed); vesiyā (pts-vp-pli1) | sabbattha nāpītikarāpi → sabbattanāpītikarāpi (bj); sabbatthatā pītikarāpi (sya-all) | siyā → siyuṁ (sya-all) | sabbattha nāpītikarāpi ce siyā → sabb attanā pītikarāpi vesiyā (pts) | siyā → cesisuṁ (bj: sī.vivi, syā); cesiyā (bj: machasaṁ) | nāpītikarāpi → sabba’ttanā’pītikārāpi (cck: sī. syā.) | siyā → siyuṁ (cck: syā.)

Yaṁ ve disvā kaṇḍarīkinnarānaṁ, sabbitthiyo na ramanti agāre;
Yaṁ ve → yañca (sya1ed, sya2ed, mr) | kaṇḍarīkinnarānaṁ → kinnarakinnarīnaṁ (sya1ed, sya2ed); kaṇḍarikinnarānaṁ (pts-vp-pli1); kinnarīkinnarānaṁ (mr) | kaṇḍarīkinnarānaṁ → kaṇḍarīkintarānaṁ (bj); kinnarakinnarīnaṁ (sya-all) | yaṁ ve → yañca (sya-all) | kaṇḍarīkintarānaṁ → kinnara (bj: machasaṁ, syā) | ve → yañca (cck: syā. ka.) | kaṇḍarīkinnarānaṁ → kinnarakinnarīnaṁ (cck: syā.); kinnarīkinnarānaṁ (cck: ka.) Taṁ tādisaṁ maccaṁ cajitvā bhariyā, aññaṁ disvā purisaṁ pīṭhasappiṁ.
purisaṁ → parapurisaṁ (sya-all)

Bakassa ca bāvarikassa rañño, accantakāmānugatassa bhariyā;
bāvarikassa → pāvārikassa (bj, pts-vp-pli1); bāvariyassa (sya1ed, sya2ed) | bāvarikassa → bāvariyassa (sya-all) | pāvārikassa → bāvarikassa (bj: machasaṁ) | bāvarikassa → pāvārikassa (cck: sī.); bāvariyassa (cck: syā.) Avācarī paṭṭhavasānugassa, kaṁ vāpi itthī nāticare tadaññaṁ.
Avācarī → avācari (bj); anācarī (sya1ed, sya2ed); anācari (mr) | paṭṭhavasānugassa → baddhavasānugassa (bj, sya1ed, pts-vp-pli1); pattavasānugatassa (mr) | avācarī paṭṭhavasānugassa → acācari baddhavasānugassa (bj) | avācarī → anācarī (sya-all) | baddhavasānugassa → anācaripaṭṭhavasānuvakassa (bj: machasaṁ) | Avācarī → accācari (cck: syā.); anācari (cck: ka.) | paṭṭhavasānugassa → baddhavasānugassa (cck: sī. syā.); pattavasānugatassa (cck: ka.) itthī → itthi (bj) | tadaññaṁ → tadaññanti (pts)

Piṅgiyānī sabbalokissarassa, rañño piyā brahmadattassa bhariyā; Avācarī paṭṭhavasānugassa, taṁ vāpi sā nājjhagā kāmakāminī.
paṭṭhavasānugassa → baddhavasānugassa (bj, pts) | avācarī → anācarī (sya-all)

Luddhānaṁ lahucittānaṁ, akataññūna dubbhinaṁ;
Luddhānaṁ → khuddānaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | luddhānaṁ → khuddānaṁ (bj, sya-all) | khuddānaṁ → luddanā (bj: machasaṁ) | Luddhānaṁ → khuddānaṁ (cck: sī. syā. pī.) akataññūna dubbhinaṁ → akataññuna dūbhinaṁ (bj, pts) | dūbhinaṁ → dubbhinaṁ (bj: sī.vivi, machasaṁ, syā) Nādevasatto puriso, thīnaṁ saddhātumarahati.
thīnaṁ → thinaṁ (bj)

Na tā pajānanti kataṁ na kiccaṁ, na mātaraṁ pitaraṁ bhātaraṁ vā; Anariyā samatikkantadhammā, sasseva cittassa vasaṁ vajanti.

Cirānuvuṭṭhampi piyaṁ manāpaṁ, anukampakaṁ pāṇasamampi bhattuṁ;
Cirānuvuṭṭhampi → cirānuvutthampi (bj, pts-vp-pli1); cirānuvutthaṁpi (sya1ed, sya2ed) | cirānuvuṭṭhampi → cirānuvutthampi (bj, sya-all, pts) | Cirānuvuṭṭhampi → cirānuvutthampi (cck: sī. pī.) bhattuṁ → santaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | pāṇasamampi bhattuṁ → pāṇasamaṁpi santaṁ (sya-all, pts) | santaṁ → sabhattuṁ (bj: machasaṁ) | bhattuṁ → santaṁ (cck: sī. syā. pī.) Āvāsu kiccesu ca naṁ jahanti, tasmāhamitthīnaṁ na vissasāmi.
āvāsu → āvāsuṁ (bj: machasaṁ) tasmāhamitthīnaṁ → tasmānaṁ itthīnaṁ (bj)

Thīnañhi cittaṁ yathā vānarassa, kannappakannaṁ yathā rukkhachāyā;
thīnañhi → thinaṁ hi (bj) kannappakannaṁ → kantappakantaṁ (bj) Calācalaṁ hadayamitthiyānaṁ, cakkassa nemi viya parivattati.
calācalaṁ hadayamitthiyānaṁ → calāvalaṁ hadayaṁ itthiyānaṁ (bj)

Yadā tā passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṁ purisassa vittaṁ; Saṇhāhi vācāhi nayanti menaṁ, kambojakā jalajeneva assaṁ.
menaṁ → metaṁ (bj) | nayanti menaṁ → nayantimetaṁ (pts)

Yadā na passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṁ purisassa vittaṁ; Samantato naṁ parivajjayanti, tiṇṇo nadīpāragatova kullaṁ.
naṁ → taṁ (bj, sya-all)

Silesūpamā sikhiriva sabbabhakkhā, tikkhamāyā nadīriva sīghasotā;
sikhiriva → sikhīriva (bj) | silesūpamā → silesūpamāṁ (cck) | silesūpamā sikhiriva → silesupamā sikhīriva (sya-all) | sabbabhakkhā tikkhamāyā nadīriva → sabbabbhakkhā tikkhāmayā nadiriva (pts) Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṁ parañca.
orakūlaṁ → orakulaṁ (bj, sya1ed) | orakūlaṁ → orakulaṁ (sya-all) | orakūlaṁ → orakulaṁ (sī.) evamuparipi (cck note)

Na tā ekassa na dvinnaṁ, āpaṇova pasārito; Yo tā mayhanti maññeyya, vātaṁ jālena bādhaye.
bādhaye → bandhaye (sya1ed, sya2ed, mr) | bādhaye → bandhaye (sya-all) | bādhaye → bandhaye (bj: machasaṁ, syā) | bādhaye → bandhaye (cck: syā. ka.)

Yathā nadī ca pantho ca, pānāgāraṁ sabhā papā;
pantho → pattho (bj) Evaṁ lokitthiyo nāma, velā tāsaṁ na vijjati.
vijjati → kesuci potthakesu imissā gāthāya pubbaddhāparaddhaṁ vipariyāyena | vijjati → kesuci potthakesu imissā gāthāya pubbaddhāparaddhaṁ vipariyāyena dissati (cck note)

Ghatāsanasamā etā, kaṇhasappasirūpamā;
ghatāsanasamā etā → ghatāsanasamāhetā (bj) Gāvo bahitiṇasseva, omasanti varaṁ varaṁ.

Ghatāsanaṁ kuñjaraṁ kaṇhasappaṁ, muddhābhisittaṁ pamadā ca sabbā;
pamadā → pamudā (sya-all) Ete naro niccayato bhajetha, tesaṁ have dubbidu sabbabhāvo.
naro niccayato → nāro niccayatto (bj); na so niccayatto (pts) | naro → etena so (cck: pī.) | niccayato → niccayatto (cck: sī. pī.) sabbabhāvo → saccabhāvo (bj, sya1ed, sya2ed) | have dubbidu sabbabhāvo naccantavaṇṇā → bhave dubbidū saccabhāvo nāccantavaṇṇā (bj) | sabbabhāvo naccantavaṇṇā → saccabhāvo nāccantavaṇṇā (sya-all) | have → bhave (pts) | saccabhāvo → sabbabhāvo (bj: machasaṁ) | sabbabhāvo → saccabhāvo (cck: syā.)

Naccantavaṇṇā na bahūna kantā, na dakkhiṇā pamadā sevitabbā;
bahūna → bahūni (bj); bahūnaṁ (cck) | naccantavaṇṇā → nāccantavaṇṇā (pts) | nāccantavaṇṇā → naccanta (bj: machasaṁ) pamadā → pamudā (sya-all) Na parassa bhariyā na dhanassa hetu, etitthiyo pañca na sevitabbā”.

Atha khalu, bho, ānando gijjharājā kuṇālassa sakuṇassa ādimajjhakathāpariyosānaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imā gāthāyo abhāsi—
ādimajjhakathāpariyosānaṁ → ādimajjhagāthāpariyosānaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | ādimajjhakathāpariyosānaṁ → ādimajjhagāthāpariyosānaṁ (sya-all) | ādimajjhakathāpariyosānaṁ → ādimajjhagāthāpariyosānaṁ (cck: syā. ka.)

“Puṇṇampi cemaṁ pathaviṁ dhanena, dajjitthiyā puriso sammatāya;
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all) dajjitthiyā → dajjatthiyā (bj) Laddhā khaṇaṁ atimaññeyya tampi, tāsaṁ vasaṁ asatīnaṁ na gacche.

Uṭṭhāhakañcepi alīnavuttiṁ, komārabhattāraṁ piyaṁ manāpaṁ;
uṭṭhāhakañcepi → uṭṭhāhakañceva (sya-all) Āvāsu kiccesu ca naṁ jahanti, tasmāhamitthīnaṁ na vissasāmi.
tasmāhamitthīnaṁ → tasmā hi itthīnaṁ (bj, pts) | tasmāhamitthīnaṁ → tasmā hi itthīnaṁ (cck: sī. pī.)

Na vissase icchati manti poso, na vissase rodati me sakāse; Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṁ parañca.
orakūlaṁ → orakulaṁ (bj, sya-all)

Na vissase sākhapurāṇasanthataṁ, na vissase mittapurāṇacoraṁ; Na vissase rājānaṁ sakhā mamanti, na vissase itthi dasanna mātaraṁ.
rājānaṁ sakhā → rājā sakhā (bj, pts-vp-pli1); rāja sakhā (sya1ed, sya2ed) | rājānaṁ → rāja (sya-all) | mamanti → mananti (sya-all) | rājā → rājānaṁ (bj: machasaṁ) | sakhā → rājā sakhā (cck: sī. pī.)

Na vissase rāmakarāsu nārisu, accantasīlāsu asaññatāsu; Accantapemānugatassa bhariyā, na vissase titthasamā hi nāriyo.

Haneyyuṁ chindeyyuṁ chedāpeyyumpi, kaṇṭhepi chetvā rudhiraṁ piveyyuṁ;
Haneyyuṁ chindeyyuṁ chedāpeyyumpi → haneyyu chindeyyumpi chedayeyyuṁ (bj, pts-vp-pli1); haneyyuṁpi chindeyyuṁpi chedāpeyyuṁpi (sya1ed, sya2ed) | haneyyuṁ chindeyyuṁ chedāpeyyumpi kaṇṭhepi → haneyyu chindeyyumpi chedayeyyuṁ kaṇṭhampi (bj); haneyyayapi chindeyyayapi chedāpeyyuṁpi kaṇṭhaṁpi (sya-all) | haneyyu → haneyyuṁ (bj: machasaṁ) | chedāpeyyumpi → haneyyu chindeyyuṁpi chadayeyyuṁ (cck: sī. pī.); haneyyuṁpi chindeyyuṁpi chedāpeyyuṁpi (cck: syā.) kaṇṭhepi → kaṇṭhampi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | piveyyuṁ → pibeyyuṁ (bj); pipeyyuṁ (pts) | kaṇṭhepi → kaṇṭhampi (cck: sī. syā.) Mā dīnakāmāsu asaññatāsu, bhāvaṁ kare gaṅgatitthūpamāsu.
gaṅgatitthūpamāsu → gaṅgatitthupamāsu (bj)

Musā tāsaṁ yathā saccaṁ, saccaṁ tāsaṁ yathā musā;
yathā → tathā (pts) | tāsaṁ → bhāsaṁ (bj: machasaṁ) Gāvo bahitiṇasseva, omasanti varaṁ varaṁ.

Gatenetā palobhenti, pekkhitena mhitena ca;
gatenetā → gatena tā (sya-all) mhitena → mihitena (bj, pts); hasitena (sya-all) | pekkhitena → pakkhitenambhitenava (bj: syā) | ca → ba. pekkhitenamhitena ca (sya-all note) Athopi dunnivatthena, mañjunā bhaṇitena ca.

Coriyo kathinā hetā, vāḷā ca lapasakkharā;
kathinā → kaṭhinā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | kathinā hetā → kaṭhinābhetā (bj) | kathinā → kaṭhinā (sya-all) | kaṭhinābhetā → kathinā (bj: machasaṁ) | kathinā → kaṭhinā (cck: sī. syā. pī.) Na tā kiñci na jānanti, yaṁ manussesu vañcanaṁ.

Asā lokitthiyo nāma, velā tāsaṁ na vijjati; Sārattā ca pagabbhā ca, sikhī sabbaghaso yathā.
ca → pagabbāca (bj: machasaṁ)

Natthitthīnaṁ piyo nāma, appiyopi na vijjati;
natthitthīnaṁ → natthitthinaṁ (bj) appiyopi → apiyopi (bj: machasaṁ) Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṁ parañca.
orakūlaṁ parañca natthitthīnaṁ → orakūlaṁparañca natthitthinaṁ (bj) | orakūlaṁ → orakulaṁ (sya-all)

Natthitthīnaṁ piyo nāma, appiyopi na vijjati; Dhanattā paṭivallanti, latāva dumanissitā.
Dhanattā → dhanatthā (sya1ed, sya2ed) | paṭivallanti → pativellanti (bj) | dhanattā paṭivallanti → dhanatthā paṭivellanti (sya-all) | paṭivallanti latāva → pativellanti latā va (pts) | pativellanti → dhanattāpaṭivellanti (bj: machasaṁ) | Dhanattā → dhanatthā (cck: syā.)

Hatthibandhaṁ assabandhaṁ, gopurisañca maṇḍalaṁ;
maṇḍalaṁ → caṇḍālaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | maṇḍalaṁ chavaḍāhakaṁ → caṇḍālaṁ chavadāhakaṁ (sya-all) | caṇḍālaṁ → maṇḍalaṁ (bj: machasaṁ) | maṇḍalaṁ → caṇḍalaṁ (cck: sī. syā. pī.) Chavaḍāhakaṁ pupphachaḍḍakaṁ, sadhanamanupatanti nāriyo.

Kulaputtampi jahanti akiñcanaṁ, chavakasamasadisampi;
akiñcanaṁ chavakasamasadisampi anugacchanti → akiñcinaṁ chavakasamaṁ sadisaṁ (sya-all) chavakasamasadisampi → chavakasamaṁ; sadisaṁ (sya1ed, sya2ed); chavakasamaṁ; sadisam api (pts-vp-pli1) | chavakasamasadisampi anugacchanti → chavakasamaṁ sadisam api gacchanti (pts) | chavakasamasadisampi → chavakasamaṁ (cck: syā. pī.) Anugacchanti anupatanti, dhanahetu hi nāriyo”ti.
Anugacchanti → gacchanti (pts-vp-pli1) | Anugacchanti → gacchanti (cck: pī.) dhanahetu hi nāriyo”ti → dhanahetu ca nāriyoti (sya1ed, sya2ed); dhanahetu nāriyoti (pts-vp-pli1) | hi → ca (sya-all); (pts) | nāriyo’’ti → dhanahetu ca nāriyo (cck: syā.); dhanahetu nāriyo (cck: pī.)

Atha khalu, bho, nārado devabrāhmaṇo ānandassa gijjharājassa ādimajjhakathāpariyosānaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imā gāthāyo abhāsi—
ādimajjhakathāpariyosānaṁ → ādimajjhagāthāpariyosānaṁ (sya-all) | ādimajjhakathāpariyosānaṁ → ādimajjhagāthā (bj: sī.vivi, machasaṁ)

“Cattārome na pūrenti, te me suṇātha bhāsato;
bhāsato → suṇātha mama bhāsato (bj: machasaṁ) Samuddo brāhmaṇo rājā, itthī cāpi dijampati.
itthī → itthi (bj, pts)

Saritā sāgaraṁ yanti, yā kāci pathavissitā;
pathavissitā → paṭhaviṁsitā (bj); pathaviṁ sitā (pts) | yā kāci pathavissitā → yākāci paṭhavissitā (sya-all) | paṭhaviṁsitā → pathavissitā (bj: machasaṁ) Tā samuddaṁ na pūrenti, ūnattā hi na pūrati.
ūnattā → onattā (sya-all) | ūnattā → onattā (bj: syā)

Brāhmaṇo ca adhīyāna, vedamakkhānapañcamaṁ;
adhīyāna → adhiyāna (sya-all) Bhiyyopi sutamiccheyya, ūnattā hi na pūrati.
ūnattā → onattā (sya-all)

Rājā ca pathaviṁ sabbaṁ, sasamuddaṁ sapabbataṁ;
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | paṭhaviṁ → pathaviṁ (bj: machasaṁ) Ajjhāvasaṁ vijinitvā, anantaratanocitaṁ;
ajjhāvasaṁ → ajjhāvase (pts) | ajjhāvasaṁ → ajjhāvase (bj: sīmu) Pāraṁ samuddaṁ pattheti, ūnattā hi na pūrati.
ūnattā → onattā (sya-all)

Ekamekāya itthiyā, aṭṭhaṭṭha patino siyā;
ekamekāya → evamekāya (bj) siyā → siyuṁ (sya-all) Sūrā ca balavanto ca, sabbakāmarasāharā;
sūrā → surā (bj) | balavanto → balavantā (bj, pts) Kareyya navame chandaṁ, ūnattā hi na pūrati.
kareyya → kāreyya (bj) ūnattā → onattā (sya-all)

Sabbitthiyo sikhiriva sabbabhakkhā, sabbitthiyo nadīriva sabbavāhī;
sikhiriva → sikhīriva (sya-all) sabbavāhī → sabbavāhinī (bj, sya-all) | nadīriva → nadiriva (pts) | sabbavāhinī → vābhi (bj: machasaṁ) Sabbitthiyo kaṇṭakānaṁva sākhā, sabbitthiyo dhanahetu vajanti.
kaṇṭakānaṁva sākhā → kaṇṭhakānaṁ pasākhā (pts) dhanahetu → dhanahetū (pts)

Vātañca jālena naro parāmase, osiñcaye sāgaramekapāṇinā;
vātañca jālena naro → vātaṁ jalena paro (pts) osiñcaye → osañciyā (bj); osiñciyā (pts-vp-pli1) | osiñcaye → osiñciyā (bj) | osiñcaye sāgaramekapāṇinā → osiñciyā sāgaraṁ ekapāṇinā (pts) | osiñcaye → osañciyā (cck: sī. pī.) Sakena hatthena kareyya ghosaṁ, yo sabbabhāvaṁ pamadāsu osaje.
Sakena hatthena kareyya ghosaṁ → sakena hatthena haneyya ghosaṁ (bj, sya1ed, sya2ed); sakena tālena haneyya ghosanaṁ (pts-vp-pli1) | kareyya → haneyya (bj, sya-all) | ghosaṁ → sakena kālena haneyya ghosanaṁ (cck: pī.) osaje → ossajeyya (pts)

Corīnaṁ bahubuddhīnaṁ, yāsu saccaṁ sudullabhaṁ;
bahubuddhīnaṁ → bahubuddhinaṁ (bj) Thīnaṁ bhāvo durājāno, macchassevodake gataṁ.
thīnaṁ bhāvo → thinaṁ bhāve (bj)

Analā mudusambhāsā, duppūrā tā nadīsamā; Sīdanti naṁ viditvāna, ārakā parivajjaye.

Āvaṭṭanī mahāmāyā, brahmacariyavikopanā; Sīdanti naṁ viditvāna, ārakā parivajjaye.

Yaṁ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā;
Yaṁ etā → yañcetā (bj, sya1ed, sya2ed) | yaṁ etā → yañcetā (bj, sya-all) | yañcetā → yaṁetā (bj: machasaṁ) | etā → yañcetā (cck: syā.) Jātavedova saṇṭhānaṁ, khippaṁ anudahanti nan”ti.
saṇṭhānaṁ → saṇaṭhānaṁ (bj) anudahanti → anuḍahanti (pts)

Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo nāradassa devabrāhmaṇassa ādimajjhakathāpariyosānaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imā gāthāyo abhāsi—
ādimajjhakathāpariyosānaṁ → ādimajjhagāthāpariyosānaṁ (sya-all) | ādimajjhakathāpariyosānaṁ → gāthā (bj: sī.vivi, machasaṁ, syā)

“Sallape nisitakhaggapāṇinā, paṇḍito api pisācadosinā;
nisitakhaggapāṇinā → nisitabaggapāṇinā (bj) | nisitabaggapāṇinā → nīsita (bj: machasaṁ) Uggatejamuragampi āside, eko ekāya pamadāya nālape.
uggatejamuragampi → uggatejauragampi (bj, pts) ekāya pamadāya nālape → eko ekāya pamudāya nālape (sya1ed, sya2ed); eko ekapamadaṁ hi nālape (pts-vp-pli1); eko ekapamādāya nālape (?) | pamadāya → pamudāya (sya-all) | ekāya pamadāya → ekapamadaṁ hi (pts) | nālape → eko ekapamadaṁ hi nālape (cck: pī.); eko ekapamādāya nālape (cck: ?)

Lokacittamathanā hi nāriyo, naccagītabhaṇitamhitāvudhā;
naccagītabhaṇitamhitāvudhā → naccagītabhaṇitambhitāvudhā (bj); naccagītabhaṇitamihitāvudhā (pts) Bādhayanti anupaṭṭhitassatiṁ, dīpe rakkhasigaṇova vāṇije.
anupaṭṭhitassatiṁ → anupaṭṭhitāsatī (pts-vp-pli1) | anupaṭṭhitassatiṁ → anupaṭṭhitāsatī (cck: pī.) dīpe rakkhasigaṇova → dīparakkhasigaṇāva (bj) | dīpe rakkhasigaṇova → dīparakkhasigaṇāva (bj) | rakkhasigaṇova → rakkhasigaṇāva (sya-all) | dīparakkhasigaṇāva → dīpe (bj: sī.vivi, machasaṁ, syā) | rakkhasigaṇova → dīparakkhasigaṇāva (cck: sī.)

Natthi tāsaṁ vinayo na saṁvaro, majjamaṁsaniratā asaññatā;
majjamaṁsaniratā → majjamaṁsābhiratā (mr) | majjamaṁsaniratā → majjamaṁsābhiratā (cck: ka.) Tā gilanti purisassa pābhataṁ, sāgareva makaraṁ timiṅgalo.
timiṅgalo → timiṅgilo (pts-vp-pli1) | sāgareva makaraṁ timiṅgalo → sāgare va makaran timiṅgilo (pts) | timiṅgalo → timiṅgayo (bj: machasaṁ) | timiṅgalo → timiṅgilo (cck: sī. pī.)

Pañcakāmaguṇasātagocarā, uddhatā aniyatā asaññatā; Osaranti pamadā pamādinaṁ, loṇatoyavatiyaṁva āpakā.
pamadā → pamudā (sya-all) āpakā → āpagā (bj, sya-all) | āpagā → āpakā (bj: sīmu)

Yaṁ naraṁ upalapenti nāriyo, chandasā va ratiyā dhanena vā;
upalapenti → uparamanti (bj, pts-vp-pli1); palāpenti (mr) | uparamanti → palāpenti (bj: machasaṁ); upalapenti (bj: sī.vivi, syā) | upalapenti → uparamanti (cck: sī. pī.); palāpenti (cck: ka.) chandasā va → candasāva (bj) | va → vā (sya-all); ca (pts) | ratiyā → ratiyā vā (sya-all) Jātavedasadisampi tādisaṁ, rāgadosavadhiyo dahanti naṁ.
rāgadosavadhiyo → rāgadosavatiyo (bj, pts-vp-pli1) | rāgadosavadhiyo dahanti → rāgadosavatiyo ḍahanti (bj, pts) | rāgadosavatiyo → vadhiyo (bj: machasaṁ, syā) | ḍahanti → dahanti (bj: machasaṁ, syā) | rāgadosavadhiyo → rāgadosavatiyo (cck: sī. pī.)

Aḍḍhaṁ ñatvā purisaṁ mahaddhanaṁ, osaranti sadhanā sahattanā;
aḍḍhaṁ → addhaṁ (sya-all) sahattanā rattacittamativeṭhayanti → sahantanā rattacittaṁ ativeṭhayanti (bj) | sadhanā → sadhanaṁ (sya-all) Rattacittamativeṭhayanti naṁ, sāla māluvalatāva kānane.
sāla → sālaṁ (bj, sya-all)

Tā upenti vividhena chandasā, citrabimbamukhiyo alaṅkatā; Uhasanti pahasanti nāriyo, sambarova satamāyakovidā.
Uhasanti → ūhasanti (bj, pts-vp-pli1); ohasanti (sya1ed, sya2ed) | uhasanti → ohasanti (sya-all); ūhasanti (pts) | Uhasanti → ūhasanti (cck: sī. pī.); ohasanti (cck: syā.) sambarova → saṁvarova (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, mr) | sambarova → saṁvarova (sya-all) | sambarova satamāyakovidā → saṁvaro va sati māyakovidā (pts) | sambarova → saṁvarova (cck: syā. pī. ka.)

Jātarūpamaṇimuttabhūsitā, sakkatā patikulesu nāriyo; Rakkhitā aticaranti sāmikaṁ, dānavaṁva hadayantarassitā.
aticaranti → ativaranti (bj) hadayantarassitā → hadayantaranissitā (sya1ed, sya2ed); hadayantanissitā (mr) | hadayantarassitā → hadayantaranissitā (sya-all) | hadayantarassitā → hadayantadassitā (bj: machasaṁ); hadayantaranissitā (bj: syā) | hadayantarassitā → hadayantanissitā (cck: ka.); hadayantaranissitā (cck: syā.)

Tejavāpi hi naro vicakkhaṇo, sakkato bahujanassa pūjito; Nārinaṁ vasagato na bhāsati, rāhunā upahatova candimā.
nārinaṁ → nārīnaṁ (bj) | nārinaṁ vasagato → nārīnaṁ vasaṅgato (sya-all) upahato → upagato (bj, pts-vp-pli1) | upahatova → upagatova (bj, pts) | upagatova → upahatova (bj: machasaṁ, syā)

Yaṁ kareyya kupito diso disaṁ, duṭṭhacitto vasamāgataṁ ariṁ;
ariṁ → ari (bj, pts-vp-pli1) | vasamāgataṁ ariṁ → vasam āgataṁ ari (pts) | ariṁ → ari (cck: sī. pī.) Tena bhiyyo byasanaṁ nigacchati, nārinaṁ vasagato apekkhavā.
nārinaṁ → nārīnaṁ (bj) | nārinaṁ vasagato → nārīnaṁ vasaṅgato (sya-all)

Kesalūnanakhachinnatajjitā, pādapāṇikasadaṇḍatāḷitā; Hīnamevupagatā hi nāriyo, tā ramanti kuṇapeva makkhikā.
hīnamevupagatā → hitameva upagatā (bj); hīnam eva upagatā (pts)

Tā kulesu visikhantaresu vā, rājadhāninigamesu vā puna;
puna → vā pana (sya1ed, sya2ed) | rājadhāninigamesu → rājadhānīsu nigamesu (sya-all) | puna → pana (sya-all) | rājadhāninigamesu → rājaṭṭhāni (bj: machasaṁ) | puna → vā pana (cck: syā.) Oḍḍitaṁ namucipāsavākaraṁ, cakkhumā parivajje sukhatthiko.
namucipāsavākaraṁ → … vāguraṁ (sya1ed, sya2ed) | namucipāsavākaraṁ → namucipāsavāguraṁ (sya-all) | namucipāsavākaraṁ → vākuraṁ (bj: machasaṁ); vāguraṁ (bj: syā) | namucipāsavākaraṁ → vāguraṁ (cck: syā.) parivajje → parivajjaye (bj); parivajjeyya (sya-all) | sukhatthiko → sukhatthiyo (pts) | parivajjaye → parivajje (bj: sīmu)

Ossajitva kusalaṁ tapoguṇaṁ, yo anariyacaritāni mācari;
ossajitva → ossajitvā (sya-all) | ossajitva → osajitvā (bj: machasaṁ) Devatāhi nirayaṁ nimissati, chedagāmimaṇiyaṁva vāṇijo.
nimissati → nayissati (bj: machasaṁ)

So idha garahito parattha ca, dummatī upahato sakammunā;
upahato → upagato (bj, pts) | upagato → upahato (bj: machasaṁ) | upahato → upagato (cck: sī. pī.) Gacchatī aniyato gaḷāgaḷaṁ, duṭṭhagadrabharathova uppathe.
gacchatī → gacchati (bj, sya-all) | gaḷāgaḷaṁ duṭṭhagadrabharathova → galāgalaṁ duṭṭhagadrabharatova (bj) | gaḷāgaḷaṁ → galāgalaṁ (sya-all)

So upeti nirayaṁ patāpanaṁ, sattisimbalivanañca āyasaṁ;
āyasaṁ → māyasa (bj: sīmu) Āvasitvā tiracchānayoniyaṁ, petarājavisayaṁ na muñcati.
āvasitvā → āvasitvāna (sya-all, pts) | tiracchānayoniyaṁ → yoniyā (bj: machasaṁ); yoniye (bj: syā) muñcati → muccati (cck: ka.)

Dibyakhiḍḍaratiyo ca nandane, cakkavatticaritañca mānuse;
dibyakhiḍḍaratiyo ca → dibbakhiḍḍaratiyo na (bj) | dibyakhiḍḍaratiyo → dibyakhiḍḍaratiyoṁ (cck); dibyā khiḍḍā ratiyo (sya-all); dibbakhiḍḍaratiyo (pts) Nāsayanti pamadā pamādinaṁ, duggatiñca paṭipādayanti naṁ.
pamadā → pamudā (sya-all)

Dibyakhiḍḍaratiyo na dullabhā, cakkavatticaritañca mānuse;
dibyakhiḍḍaratiyo → dibbakhiḍḍaratiyo (bj, pts); dibyā khiḍḍā ratiyo (sya-all) Soṇṇabyamhanilayā ca accharā, ye caranti pamadāhanatthikā.
Soṇṇabyamhanilayā → sovaṇṇabyamhanilayā (sya1ed, sya2ed); sovaṇṇavyamhanilayā (pts-vp-pli1); suvaṇṇabyamhanilayā (mr) | soṇṇabyamhanilayā → soṇṇavyambhanilayā (bj); sovaṇṇabyamhanilayā (sya-all) | soṇṇabyamhanilayā ca → sovaṇṇavyamhanilayā va (pts) | soṇṇavyambhanilayā → suvaṇṇa (bj: machasaṁ) | Soṇṇabyamhanilayā → suvaṇṇabyamhanilayā (cck: syā. ka.); sovaṇṇabyamhanilayā (cck: pī.) pamadāhanatthikā → pamudāhanatthikā (sya-all)

Kāmadhātusamatikkamā gati, rūpadhātuyā bhāvo na dullabho;
rūpadhātuyā bhāvo → rūpadhātuyā bhavo (bj); rūpadhātusambhavo (sya1ed, sya2ed) | rūpadhātuyā bhāvo → rūpadhātusambhavo (sya-all) | rūpadhātuyā → rūpadhātubhāvo (bj: machasaṁ); rūpadhātusambhavo (bj: syā) | bhāvo → rūpadhātuyā bhavo (cck: sī.); rūpadhātusambhavo (cck: syā.) Vītarāgavisayūpapatti yā, ye caranti pamadāhanatthikā.
pamadāhanatthikā → pamudāhanatthikā (sya-all)

Sabbadukkhasamatikkamaṁ sivaṁ, accantamacalitaṁ asaṅkhataṁ; Nibbutehi sucihī na dullabhaṁ, ye caranti pamadāhanatthikā”ti.
sucihī → sucīhi (sya-all) pamadāhanatthikāti kuṇālohaṁ → pamadāhanatthikā kuṇālo haṁ (bj) | pamadāhanatthikāti → pamudāhanatthikāti (sya-all)

“Kuṇālohaṁ tadā āsiṁ, udāyī phussakokilo;
phussakokilo → pussakokilo (sya-all) | udāyī → udāyi (pts) Ānando gijjharājāsi, sāriputto ca nārado;
sāriputto → sārīputto (sya-all) Parisā buddhaparisā, evaṁ dhāretha jātakan”ti.

Kuṇālajātakaṁ catutthaṁ.
catutthaṁ → (bj)