1 Mūgapakkhajātaka
“Mā paṇḍiccayaṁ vibhāvaya, bālamato bhava sabbapāṇinaṁ;
paṇḍiccayaṁ → paṇḍitiyaṁ (bj); paṇḍicciyaṁ (pts-vp-pli1) | paṇḍitiyaṁ → paṇḍiccayaṁ (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi) | paṇḍiccayaṁ → paṇḍitiyaṁ (cck: sī.); paṇḍicciyaṁ (cck: pī.) sa → ca (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Sabbo taṁ jano ocināyatu, evaṁ tava attho bhavissati”.
jano → tañjano (bj: machasaṁ, syā) bhavissati → bhavissatīti (pts)“Karomi te taṁ vacanaṁ, yaṁ maṁ bhaṇasi devate; Atthakāmāsi me amma, hitakāmāsi devate”.
“Kiṁ nu santaramānova, kāsuṁ khaṇasi sārathi; Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṁ kāsuyā karissasi”.
karissasi → karissasīti (pts)“Rañño mūgo ca pakkho ca, putto jāto acetaso; Somhi raññā samajjhiṭṭho, puttaṁ me nikhaṇaṁ vane”.
samajjhiṭṭho → samajjhittho (sya-all); samijjhiṭṭho (pts) | samajjhiṭṭho → samajjhittho (bj: machasaṁ, syā) vane → vaneti (pts) | nikhaṇaṁ → nikkhaṇaṁ (bj: machasaṁ, syā) | nikhaṇaṁ → so all four MSS. throughout. (pts note)“Na badhiro na mūgosmi, na pakkho na ca vīkalo;
na ca vīkalo → napi paṅgulo (bj, pts-vp-pli1); na ca piṅgalo (sya1ed); na ca paṅgulo (sya2ed) | vīkalo → piṅgalo (sya-all) | paṅgulo → cikalo (bj: syā); piṅgalo (bj: machasaṁ) | vīkalo → napi paṅgulo (cck: sī. pī.); na ca piṅgalo (cck: syā.) | piṅgalo → paṅgulo ba. pīkalo (sya-all: sī.) | paṅgulo → Bd piṅgalo. (pts note) Adhammaṁ sārathi kayirā, mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane.Ūrū bāhuñca me passa, bhāsitañca suṇohi me;
bāhuñca → bāhū ca (bj, sya1ed, sya2ed, mr) | ūrū bāhuñca → urū bāhū ca (sya-all) | bāhuṁ → bāhū (cck: sī. ka.) Adhammaṁ sārathi kayirā, mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane”.
vane → vaneti (pts)“Devatā nusi gandhabbo, adu sakko purindado;
adu → ādu (bj); ādū (sya1ed, sya2ed) | adu → ādū (sya-all) | ādu → adu (bj: machasaṁ) | adu → ādu (cck: sī.); ādū (cck: syā.) Ko vā tvaṁ kassa vā putto, kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ”.“Namhi devo na gandhabbo, nāpi sakko purindado;
nāpi → na pi (pts) | napi → nāpi namhi (bj: machasaṁ, syā) Kāsirañño ahaṁ putto, yaṁ kāsuyā nikhaññasi.
nikhaññasi → nighaññasi (bj, pts-vp-pli1); nikhañchasi (?) | nikhaññasi → nighaññasi (cck: sī. pī.); nikhañchasi (cck: ?) | nighaññasi → Bd nikkhaññasi, Bs nikhaññasi. (pts note)Tassa rañño ahaṁ putto, yaṁ tvaṁ sammūpajīvasi;
sammūpajīvasi → samupajīvasi (bj, pts-vp-pli1) | samupajīvasi → sammūpajivasī (bj: machasaṁ) | sammūpajīvasi → samupajīvasi (cck: sī. pī.) Adhammaṁ sārathi kayirā, mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane.
mañce → maṁ ve (bj)Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa sākhaṁ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako.
mittadubbho → mittadūbho (bj, pts-vp-pli1) | mittadūbho → mittadubbho (bj: machasaṁ, sī.vivi) | mittadubbho → mittadūbho (cck: sī. pī.)Yathā rukkho tathā rājā, yathā sākhā tathā ahaṁ; Yathā chāyūpago poso, evaṁ tvamasi sārathi; Adhammaṁ sārathi kayirā, mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane.
vane → vaneti (pts) | nikhaṇaṁ → nikkhaṇaṁ (bj: machasaṁ)Pahūtabhakkho bhavati, vippavuttho sakaṁ gharā;
Pahūtabhakkho → bahutabbhakkho (sya1ed, sya2ed); bahuttabhakkho (mr) | pahūtabhakkho → pahutabhakkho (bj); bahutabbhakkho (sya-all) | pahutabhakkho → bahutta (bj: machasaṁ) | Pahūtabhakkho → bahuttabhakkho (cck: ka.) | Pahūtabhakkho → Ck -pakkho. (pts note) vippavuttho → vippamutto (sya1ed, mr); vippavuṭṭho (sya2ed, csp1ed) | sakaṁ → sakā (bj, pts-vp-pli1) | sakaṁ gharā → sakāgharā (bj) | vippavuttho → vippavuṭṭho (cck) | vippavuttho → vippamutto (bj note) | sakāgharā → sakaṅgharā (bj: machasaṁ, syā) | vippavuṭṭho → vippavuttho (cck: sī. pī.); vippamutto (cck: ka.) | sakaṁ → sakā (cck: sī. pī.) Bahū naṁ upajīvanti, yo mittānaṁ na dubbhati.
dubbhati → dūbhati (bj, pts) | dūbhati → na dubbhati (bj: machasaṁ)Yaṁ yaṁ janapadaṁ yāti, nigame rājadhāniyo;
rājadhāniyo → rājaṭṭhāniyo (bj: machasaṁ) Sabbattha pūjito hoti, yo mittānaṁ na dubbhati.
dubbhati → dūbhati (bj, pts)Nāssa corā pasāhanti, nātimaññanti khattiyā;
pasāhanti → pasahanti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | pasāhanti nātimaññanti khattiyā → pasahanti nātimaññeti khattiyo (bj, sya-all, pts) | pasāhanti → pasahanti (cck: sī. syā. pī.) nātimaññanti khattiyā → nātimaññeti khattiyo (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | nātimaññeti → nātimaññati (bj: machasaṁ) | khattiyā → nātimaññeti khattiyo (cck: sī. syā. pī.) Sabbe amitte tarati, yo mittānaṁ na dubbhati.
dubbhati → dūbhati (bj) | dubbhati akkuddho → dūbhati akuddho (pts)Akkuddho sagharaṁ eti, sabhāyaṁ paṭinandito;
akkuddho → akuddho (bj: machasaṁ) sabhāyaṁ → sabhāya (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | sabhāya → sahāyaṁ (bj: machasaṁ) | sabhāyaṁ → sabhāya (cck: sī. syā. pī.) Ñātīnaṁ uttamo hoti, yo mittānaṁ na dubbhati.
dubbhati → dūbhati (bj, pts)Sakkatvā sakkato hoti, garu hoti sagāravo;
garu hoti sagāravo → garuko hoti gāravo (mr) | sagāravo → garuko hoti gāravo (bj: machasaṁ) | sagāravo → garuko hoti gāravo (cck: ka.) Vaṇṇakittibhato hoti, yo mittānaṁ na dubbhati.
vaṇṇakittibhato → Bd -ṭo. (pts note) dubbhati → dūbhati (bj, pts)Pūjako labhate pūjaṁ, vandako paṭivandanaṁ; Yaso kittiñca pappoti, yo mittānaṁ na dubbhati.
dubbhati → dūbhati (bj, pts)Aggi yathā pajjalati, devatāva virocati; Siriyā ajahito hoti, yo mittānaṁ na dubbhati.
dubbhati → dūbhati (bj, pts)Gāvo tassa pajāyanti, khette vuttaṁ virūhati; Vuttānaṁ phalamasnāti, yo mittānaṁ na dubbhati.
phalamasnāti → phalam asanāti (pts) | phalamasnāti → vuttāna phala (bj: machasaṁ) | vuttānaṁ → Cks puttānaṁ. (pts note) | asanāti → read asnāti, Bd anasāti. (pts note) dubbhati → dūbhati (bj, pts)Darito pabbatāto vā, rukkhato patito naro;
pabbatāto → pabbato (bj: machasaṁ) | Darito → Bd du-. (pts note) | pabbatāto → Bd -ato. (pts note) rukkhato → rukkhāto (bj) | rukkhāto → rukkhato (bj: machasaṁ) | rukkhato → Cs -āto. (pts note) Cuto patiṭṭhaṁ labhati, yo mittānaṁ na dubbhati.
dubbhati → dūbhati (bj, pts)Virūḷhamūlasantānaṁ, nigrodhamiva māluto;
nigrodhamiva māluto → nigrodham iva māḷuto (pts) Amittā nappasāhanti, yo mittānaṁ na dubbhati”.
nappasāhanti → nappasahanti (bj, sya-all, pts) dubbhati → dūbhati (bj, pts)“Ehi taṁ paṭinessāmi, rājaputta sakaṁ gharaṁ; Rajjaṁ kārehi bhaddante, kiṁ araññe karissasi”.
karissasi alaṁ → karissasīti alam (pts)“Alaṁ me tena rajjena, ñātakehi dhanena vā;
ñātakehi → ñātakena (sya1ed, sya2ed, mr) | ñātakehi → ñātakena (sya-all) | ñātakehi → ñātakena (bj: machasaṁ, syā) | ñātakehi → ñātakena (cck: syā. ka.) Yaṁ me adhammacariyāya, rajjaṁ labbhetha sārathi”.
sārathi → sārathīti (pts) | labbhetha → labhetha (bj: machasaṁ)“Puṇṇapattaṁ maṁ lābhehi, rājaputta ito gato;
maṁ lābhehi → palabbhehi (bj, pts-vp-pli1) | palabbhehi → maṁ palābhehi (syā); maṁ lābhehi (bj note) | lābhehi → palābhehi (cck: sī. pī.) rājaputta → rājaputto (sya-all) Pitā mātā ca me dajjuṁ, rājaputta tayī gate.
tayī → tayi (pts)Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Tepi attamanā dajjuṁ, rājaputta tayī gate.
Tepi attamanā dajjuṁ → tepi dajjuṁ patītā me (bj, pts-vp-pli1) tayī → tayi (pts)Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
Hatthārohā → hatthārūhā (bj, pts-vp-pli1) | hatthārohā → hatthārūhā (bj, pts) | hatthārūhā → rohā (bj: machasaṁ, sī.vivi) | Hatthārohā → hatthārūhā (sī. pī.) evamuparipi (cck note) pattikārakā tepi attamanā → pattikārikā te pi (pts) Tepi attamanā dajjuṁ, rājaputta tayī gate.
attamanā → (bj) | dajjuṁ → dajjuṁ patītā me (bj, pts) | dajjuṁ → tepi dajjuṁ patītāme (cck: sī. pī.) tayī → tayi (pts)Bahudhaññā jānapadā, negamā ca samāgatā;
Bahudhaññā jānapadā → bahū jānapadā caññe (bj); bahuttadhaññā jānapadā (sya1ed, sya2ed); bahū janapadā caññe (pts-vp-pli1) | bahudhaññā → bahū (bj); bahuttadhaññā (sya-all) | bahū → bahuttadhaññā (bj: machasaṁ, syā) | jānapadā → bahū jānapadā caññe (cck: sī.); bahū janapadā caññe (cck: pī.) samāgatā → samagatā (pts) Upāyanāni me dajjuṁ, rājaputta tayī gate”.
upāyanāni → upayānāni (sya-all) | upāyanāni → Bds upayā-. (pts note) tayī → tayi (pts)“Pitu mātu cahaṁ catto, raṭṭhassa nigamassa ca;
raṭṭhassa → rathassa (pts) Atho sabbakumārānaṁ, natthi mayhaṁ sakaṁ gharaṁ.
sabbakumārānaṁ → sakyakumārānaṁ (bj)Anuññāto ahaṁ matyā, sañcatto pitarā mahaṁ;
mahaṁ ekoraññe → ahaṁ eko araññe (bj, sya-all, pts) Ekoraññe pabbajito, na kāme abhipatthaye.
abhipatthaye → abhipatthayeti (pts)Api ataramānānaṁ, phalāsāva samijjhati;
phalāsā → Ck palāsa. (pts note) Vipakkabrahmacariyosmi, evaṁ jānāhi sārathi.Api ataramānānaṁ, sammadattho vipaccati;
sammadattho → sammadatthā (bj) Vipakkabrahmacariyosmi, nikkhanto akutobhayo”.
akutobhayo → akutobhayoti (pts)“Evaṁ vaggukatho santo, visaṭṭhavacano casi;
vaggukatho → vaggukato (bj: machasaṁ) | santo → Cs satto. (pts note) casi → ca so (sya1ed, sya2ed, mr) | visaṭṭhavacano → vissaṭṭhaccano (bj) | casi → ca so (sya-all) | casi → vacanova so (bj: machasaṁ, syā) | casi → ca so (cck: syā. ka.) | asi → Bd caso. (pts note) Kasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇī tadā”.
kasmā → tasmā (bj: sī.vivi) tadā nāhaṁ → tadāti nāham (pts)“Nāhaṁ asandhitā pakkho, na badhiro asotatā;
asandhitā → asatthitā (bj) | asatthitā → asandhitā (bj: machasaṁ, syā) | asandhitā → asatthitā (cck: sī.) | asandhitā → Cks asatthitā, Bd asandhikā. (pts note) Nāhaṁ ajivhatā mūgo, mā maṁ mūgamadhārayi.
ajivhatā → ajivatā (bj: machasaṁ) mūgamadhārayi → mūgo adhārayi (cck: sī.) | mūgam → Ck mugo. (pts note)Purimaṁ sarāmahaṁ jātiṁ, yattha rajjamakārayiṁ; Kārayitvā tahiṁ rajjaṁ, pāpatthaṁ nirayaṁ bhusaṁ.
pāpatthaṁ → so Cs; Ck -ttha. Bds -ttaṁ. (pts note)Vīsatiñceva vassāni, tahiṁ rajjamakārayiṁ; Asītivassasahassāni, nirayamhi apaccisaṁ.
apaccisaṁ → apaccasiṁ (sya1ed, sya2ed); apaccayiṁ (pts-vp-pli1) | apaccisaṁ → apaccasiṁ (sya-all) | apaccisaṁ → apaccasaṁ (bj: syā); apaccayiṁ (bj: sī.vivi) | apaccisaṁ → apaccasiṁ (cck: syā.); apaccayiṁ (cck: pī.)Tassa rajjassahaṁ bhīto, mā maṁ rajjābhisecayuṁ;
bhīto → Ck hito, Cs hīto, Bd bhito. (pts note) rajjābhisecayuṁ → rajjebhisecayuṁ (sya1ed, sya2ed, mr); rajjabhisecayuṁ (pts-vp-pli1) | rajjābhisecayuṁ → rajjebhisecayuṁ (sya-all); rajj abhisecayuṁ (pts) | rajjābhisecayuṁ → rajjebhisecayuṁ (cck: syā. ka.) | abhisecayuṁ → Bd rajje bhi-. (pts note) Tasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇiṁ tadā.
pitucca → pituca mātuca (bj: machasaṁ, syā)Ucchaṅge maṁ nisādetvā, pitā atthānusāsati;
nisādetvā → nisīdetvā (bj, sya-all, pts) | ucchaṅge → uccaṅke (sya-all) Ekaṁ hanatha bandhatha, ekaṁ khārāpatacchikaṁ;
khārāpatacchikaṁ → kharāpaticchakaṁ (sya1ed, sya2ed); kharāpaṭicchakaṁ (mr) | khārāpatacchikaṁ → kharāpaticchakaṁ (sya-all) | khārāpatacchikaṁ → kharā (bj: machasaṁ, syā) | khārāpatacchikaṁ → kharāpaticchakaṁ (cck: syā.); kharāpaṭicchakaṁ (cck: ka.) | khārāpatacchikaṁ → Bds -ṭiccha-. (pts note) Ekaṁ sūlasmiṁ uppetha, iccassa manusāsati.
uppetha → appetha (bj); ubbetha (sya1ed, sya2ed); accetha (pts-vp-pli1) | uppetha iccassa manusāsati tāyāhaṁ → appetha iccassamanusāsati tassāhaṁ (bj); accetha iccassamanusāsati tassāhaṁ (pts) | sūlasmiṁ uppetha → sūlasmi ubbetha (sya-all) | appetha → uppetha (bj: machasaṁ); uppetha (bj: syā) | uppetha → appetha (cck: sī.); ubbetha (cck: syā.); accetha (cck: pī.) | accetha → Ck abbaccetha, Cs accatha, Bds upetha. (pts note) manusāsati → anusāsati (sya-all)Tāyāhaṁ pharusaṁ sutvā, vācāyo samudīritā;
Tāyāhaṁ → tassāhaṁ (bj, pts-vp-pli1) | tassāhaṁ → tāsāhaṁ (bj: machasaṁ); tyāhaṁ (bj: syā); accetha (bj: sī.vivi) | Tāyāhaṁ → tassāhaṁ (cck: sī. pī.) | Tassāhaṁ → Bds tayāhaṁ Ck tassā māhaṁ, Cs tasmāhaṁ. (pts note) vācāyo → Cks add na. 7 Bd maṁ. (pts note) Amūgo mūgavaṇṇena, apakkho pakkhasammato;
apakkho → apakkhe (bj: machasaṁ) Sake muttakarīsasmiṁ, acchāhaṁ samparipluto.
samparipluto → samparipaluto (bj)Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṁyutaṁ; Komaṁ jīvitamāgamma, veraṁ kayirātha kenaci.
Komaṁ → ko taṁ (bj, pts-vp-pli1) | komaṁ → ko taṁ (bj) | komaṁ jīvitamāgamma → ko taṁ jīvitam āgamma (pts) | Komaṁ → ko taṁ (cck: sī. pī.)Paññāya ca alābhena, dhammassa ca adassanā;
adassanā → Cks -naṁ. (pts note) Komaṁ jīvitamāgamma, veraṁ kayirātha kenaci.
Komaṁ → ko taṁ (bj, pts-vp-pli1) | komaṁ → ko taṁ (bj) | komaṁ jīvitamāgamma → ko taṁ jīvitam āgamma (pts) | Komaṁ → ko taṁ (cck: sī. pī.)Api ataramānānaṁ, phalāsāva samijjhati; Vipakkabrahmacariyosmi, evaṁ jānāhi sārathi.
Api ataramānānaṁ, sammadattho vipaccati; Vipakkabrahmacariyosmi, nikkhanto akutobhayo”.
vipakkabrahmacariyosmi → vipakkabrahmamacariyosmi (bj) akutobhayo ahampi → akutobhayoti aham pi (pts)“Ahampi pabbajissāmi, rājaputta tavantike;
tavantike avhāyassu → tav antike avhayassu (pts) Avhāyassu maṁ bhaddante, pabbajjā mama ruccati”.
Avhāyassu → avhayassu (bj, sya2ed, pts-vp-pli1) | avhāyassu → avhayassu (bj) | bhaddante → bhaddaneta (bj) | Avhāyassu → avhayassu (cck: sī. pī.) ruccati → ruccatīti (pts)“Rathaṁ niyyādayitvāna, anaṇo ehi sārathi; Anaṇassa hi pabbajjā, etaṁ isīhi vaṇṇitaṁ”.
isīhi → isībhi (sya-all) | vaṇṇitaṁ yadeva → vaṇṇitanti yad eva (pts)“Yadeva tyāhaṁ vacanaṁ, akaraṁ bhaddamatthu te; Tadeva me tvaṁ vacanaṁ, yācito kattumarahasi.
Idheva tāva acchassu, yāva rājānamānaye; Appeva te pitā disvā, patīto sumano siyā”.
siyā → siyāti (pts)“Karomi tetaṁ vacanaṁ, yaṁ maṁ bhaṇasi sārathi; Ahampi daṭṭhukāmosmi, pitaraṁ me idhāgataṁ.
Ehi samma nivattassu, kusalaṁ vajjāsi ñātinaṁ; Mātaraṁ pitaraṁ mayhaṁ, vutto vajjāsi vandanaṁ”.
vandanaṁ → vandananti (pts)Tassa pāde gahetvāna, katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ; Sārathi rathamāruyha, rājadvāraṁ upāgami.
upāgami → upāgamīti (pts)Suññaṁ mātā rathaṁ disvā, ekaṁ sārathimāgataṁ; Assupuṇṇehi nettehi, rodantī naṁ udikkhati.
“Ayaṁ so sārathi eti, nihantvā mama atrajaṁ;
nihantvā mama atrajaṁ → nihantvāna mamatrajaṁ (bj) | nihantvā mama → nihantvāna mam (pts) Nihato nūna me putto, pathabyā bhūmivaḍḍhano.
pathabyā bhūmivaḍḍhano → pathavyā bhūmivaddhano (bj, pts) | pathabyā → paṭhabyā (sya-all)Amittā nūna nandanti, patītā nūna verino; Āgataṁ sārathiṁ disvā, nihantvā mama atrajaṁ”.
nihantvā mama atrajaṁ → nihantvāna mamatrajaṁ (bj) | nihantvā mama → nihantvāna mam (pts) | nihantvāna → nihantvā mama atrajaṁ (bj: machasaṁ)Suññaṁ mātā rathaṁ disvā, ekaṁ sārathimāgataṁ; Assupuṇṇehi nettehi, rodantī paripucchi naṁ.
rodantī paripucchi naṁ → rodantī paripucchati (bj, pts-vp-pli1); rodantī naṁ paripucchati (sya1ed, sya2ed) | paripucchi → (sya-all) | paripucchi naṁ kiṁ → paripucchati kin (pts) | paripucchati → rodantī naṁ paripucchi (bj: machasaṁ) | naṁ → rodantī paripucchati (cck: sī. pī.); rodantī naṁ paripucchati (cck: syā.)“Kiṁ nu mūgo kiṁ nu pakkho, kiṁ nu so vilapī tadā;
kiṁ nu → paripucchati kinnu (sya-all) vilapī → vilapi (pts) Nihaññamāno bhūmiyā, taṁ me akkhāhi sārathi.Kathaṁ hatthehi pādehi, mūgapakkho vivajjayi;
mūgapakkho → mūgo pakkho (bj, sya-all) Nihaññamāno bhūmiyā, taṁ me akkhāhi pucchito”.
pucchito akkheyyaṁ → pucchitoti akkhissan (pts)“Akkheyyaṁ te ahaṁ ayye, dajjāsi abhayaṁ mama;
Akkheyyaṁ → akkhissaṁ (bj); akkhissan (pts-vp-pli1) | akkheyyaṁ → akkhissaṁ (bj) | te → akkheyyante (bj: machasaṁ, syā) | Akkheyyaṁ → akkhissaṁ (cck: sī. pī.) Yaṁ me sutaṁ vā diṭṭhaṁ vā, rājaputtassa santike”.
santike → santiketi (pts)“Abhayaṁ samma te dammi, abhīto bhaṇa sārathi; Yaṁ te sutaṁ vā diṭṭhaṁ vā, rājaputtassa santike”.
santike → santiketi (pts)“Na so mūgo na so pakkho, visaṭṭhavacano ca so;
pakkho visaṭṭhavacano ca → pakko vissaṭṭhacacanova (bj) vissaṭṭhacacanova → visaṭṭha (bj: machasaṁ) Rajjassa kira so bhīto, akarā ālaye bahū.
akarā → akarī (bj, pts-vp-pli1) | bahū → bahu (bj) | akarī → akarā (bj: machasaṁ, syā) | akarā → akarī (cck: sī. pī.)Purimaṁ sarati so jātiṁ, yattha rajjamakārayi; Kārayitvā tahiṁ rajjaṁ, pāpattha nirayaṁ bhusaṁ.
pāpattha → pāpatthaṁ (sya-all) | pāpattha → so Ck; Bd pāpattaṁ, Cs pāpa. (pts note)Vīsatiñceva vassāni, tahiṁ rajjamakārayi;
vīsatiñceva → vīsatiñce ca (bj); vīsati ceva (sya-all) Asītivassasahassāni, nirayamhi apacci so.
so → apaccīsa (bj: machasaṁ)Tassa rajjassa so bhīto, mā maṁ rajjābhisecayuṁ;
rajjassa → rājassa (bj) rajjābhisecayuṁ → rajjebhisecayuṁ (sya-all); rajj abhisecayuṁ (pts) | rajjābhisecayuṁ → rajjebhisecayuṁ (bj: machasaṁ) | abhisecayuṁ → Bd rajje bhi-. (pts note) Tasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇī tadā.
mātucca → pituca mātuca (bj note) bhaṇī → bhaṇi (bj, pts) | bhaṇi → nahaṇe (bj: machasaṁ)Aṅgapaccaṅgasampanno, ārohapariṇāhavā; Visaṭṭhavacano pañño, magge saggassa tiṭṭhati.
Sace tvaṁ daṭṭhukāmāsi, rājaputtaṁ tavatrajaṁ;
daṭṭhukāmāsi → kāmosi (bj: machasaṁ) rājaputtaṁ → rājaputti (bj) | rājaputti → rājaputtaṁ (bj: machasaṁ, syā) | rājaputtaṁ → rājaputti (cck: sī.) | rājaputtaṁ → Cks -tti. (pts note) Ehi taṁ pāpayissāmi, yattha sammati temiyo”.
temiyo → temiyoti (pts)“Yojayantu rathe asse, kacchaṁ nāgāna bandhatha;
nāgāna → nāgāni (sya1ed, sya2ed, mr) | nāgāna → nāgāni (sya-all) | nāgāna → nāgāni (bj: machasaṁ, syā) | nāgāna → nāgāni (cck: syā. ka.) Udīrayantu saṅkhapaṇavā, vādantu ekapokkharā.
saṅkhapaṇavā vādantu → saṅkhapaṇḍavā nadantu (sya-all) | udīrayantu → Ck udirayantu, Cs udīyantu, Bds udīriyantu. (pts note) vādantu → vadantu (bj); nadantu (sya1ed, sya2ed, mr); vadataṁ (pts-vp-pli1) | vādantu → vadantu (bj); vadataṁ (pts) | vadantu → vagguvādantu (bj: machasaṁ) | vādantu → vadantu (cck: sī.); nadantu (cck: syā. ka.); vadataṁ (cck: pī.) | vadataṁ → so Cks; Bds nadantu. (pts note)Vādantu bherī sannaddhā, vaggū vādantu dundubhī;
Vādantu → nadantu (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | vādantu bherī → nadantu bheri (bj) | vādantu bherī sannaddhā → nadantu bherīsannaddhā (sya-all) | vādantu → nadantu (pts) | Vādantu → nadantu (cck: sī. syā. pī.) vaggū vādantu dundubhī → vagguṁ vadatu dundubhi (bj) | vādantu → nadantu (sya-all) | vādantu dundubhī → vadatu dundubhi (pts) | vaggū → Ck Bd vaggu, Cs vagguṁ. (pts note) | vadatu → Bd nadantu. (pts note) Negamā ca maṁ anventu, gacchaṁ puttanivedako.
puttanivedako → nivādako (sya1ed, sya2ed, mr) | puttanivedako → puttanivādako (sya-all) | puttanivedako → nivādako (bj: machasaṁ) | puttanivedako → nivādako (cck: syā. ka.) | puttanivedako → Bd -nivā-. (pts note)Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Khippaṁ yānāni yojentu, gacchaṁ puttanivedako.
puttanivedako → nivādako (sya1ed, sya2ed, mr) | puttanivedako → puttanivādako (sya-all) | puttanivedako → nivādako (cck: syā. ka.)Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
pattikārakā → pattikārākā (bj); pattikārikā (pts) Khippaṁ yānāni yojentu, gacchaṁ puttanivedako.
puttanivedako → nivādako (sya1ed, sya2ed, mr) | puttanivedako → puttanivādako (sya-all) | puttanivedako → nivādako (cck: syā. ka.)Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;
jānapadā → janapadā (pts) Khippaṁ yānāni yojentu, gacchaṁ puttanivedako”.
puttanivedako → nivādako (sya1ed, sya2ed, mr) | puttanivedako → puttanivādako (sya-all); puttanivedakoti (pts) | puttanivedako → nivādako (cck: syā. ka.)Asse ca sārathī yutte, sindhave sīghavāhane;
sārathī → sārathi (bj) Rājadvāraṁ upāgacchuṁ, “yuttā deva ime hayā”.
upāgacchuṁ → upāgañchuṁ (bj, sya-all); upagañchuṁ (pts) hayā → bhayā (bj); hayāti (pts)“Thūlā javena hāyanti, kisā hāyanti thāmunā;
hāyanti → bhāyanti (bj) hāyanti → bhāyanti (bj) | kisā → kīsā (sya-all) | thāmunā kise → thāmasā kīse (sya-all) | thāmunā → thāmasā (bj: syā); kāmunā (bj: machasaṁ) Kise thūle vivajjetvā, saṁsaṭṭhā yojitā hayā”.
vivajjetvā → vivajjitvā (sya-all) hayā → bhayā (bj)Tato rājā taramāno, yuttamāruyha sandanaṁ;
Tato → Cks add ca. (pts note) Itthāgāraṁ ajjhabhāsi, “sabbāva anuyātha maṁ.
ajjhabhāsi → abhāsatha (mr) | ajjhabhāsi → abhāsatha (bj: machasaṁ); ajjhabhāsittha (bj: sī.vivi) | ajjhabhāsi → abhāsatha (cck: ka.) | ajjhabhāsi → Cks -ittha. (pts note)Vālabījanimuṇhīsaṁ, khaggaṁ chattañca paṇḍaraṁ;
vālabījanimuṇhīsaṁ → vāḷavījanimuṇhīsaṁ (bj, pts); vālavījanimuṇhīsaṁ (sya-all) Upādhī rathamāruyha, suvaṇṇehi alaṅkatā”.
Upādhī rathamāruyha → upādirathamāruyha (bj, pts-vp-pli1) | upādhī rathamāruyha suvaṇṇehi alaṅkatā → upādirathamāruyha suvaṇṇena alaṅkato (bj); upādhiratham āruyha suvaṇṇena alaṁkato (pts) | upādhī → upādhi (cck) | suvaṇṇena → suvaṇṇehi (bj: machasaṁ) | rathamāruyha → upādirathamāruyha (cck: sī.); upādhī rathamāruyha (cck: syā.) alaṅkato → alaṅkatā (bj: machasaṁ, syā) | suvaṇṇena → Cks -ehi. (pts note)Tato sa rājā pāyāsi, purakkhatvāna sārathiṁ;
sa → ca (bj, sya-all, pts) | sa → ca (cck: sī. syā. pī.) | ca → Bds sa. (pts note) purakkhatvāna → purakkhitvāna (sya-all) | purakkhatvāna → purakkhitvāna (bj: machasaṁ, syā) Khippameva upāgacchi, yattha sammati temiyo.
upāgacchi → upāgañachi (bj); upāgañchi (sya-all)Tañca disvāna āyantaṁ, jalantamiva tejasā; Khattasaṅghaparibyūḷhaṁ, temiyo etadabravi.
Khattasaṅghaparibyūḷhaṁ → paribbūḷhaṁ (bj, pts-vp-pli1) | khattasaṅghaparibyūḷhaṁ → khattasaṅghaparibbūḷhaṁ (bj, pts) | khattasaṅghaparibbūḷhaṁ → paribūḷhaṁ (bj: machasaṁ) | Khattasaṅghaparibyūḷhaṁ → paribbūḷhaṁ (cck: sī.) | khattasaṁghaparibbūḷhaṁ → Bd khagga-. (pts note) etadabravi kacci → etad abravi kaccin (pts)“Kacci nu tāta kusalaṁ, kacci tāta anāmayaṁ;
kacci nu → kaccinnu (bj) | kaccinnu → kaccīnu (bj: machasaṁ) Sabbā ca rājakaññāyo, arogā mayha mātaro”.
Sabbā ca → kaccinnu (bj, pts-vp-pli1) | sabbā ca → kaccinnu (bj, pts) | ca → kaccinnu (cck: sī. pī.) arogā → ārogā (pts)“Kusalañceva me putta, atho putta anāmayaṁ; Sabbā ca rājakaññāyo, arogā tuyha mātaro”.
sabbā ca → sabbāva (bj) | ca → va (pts) | sabbāva → sabbā ca (bj: machasaṁ) arogā → ārogā (pts)“Kacci amajjapo tāta, kacci te suramappiyaṁ;
Kacci amajjapo → kaccissa majjapo (bj, pts-vp-pli1) | kacci amajjapo → kaccissa majjapo (bj, pts) | majjapo → kacci amajjapo (bj: machasaṁ, syā) | amajjapo → kaccissa’majjapo (cck: sī. pī.) | Kacci-ss-amajjapo → Bds kacciam-. (pts note) Kacci sacce ca dhamme ca, dāne te ramate mano”.
ramate → ramatī (bj, sya-all, pts)“Amajjapo ahaṁ putta, atho me suramappiyaṁ;
putta → puttaṁ (bj) Atho sacce ca dhamme ca, dāne me ramate mano”.
ramate → ramatī (bj, sya-all, pts)“Kacci arogaṁ yoggaṁ te, kacci vahati vāhanaṁ;
arogaṁ yoggaṁ → ārogaṁ yoggan (pts) | ārogaṁ → Bd ārogyaṁ, Cks arogaṁ. (pts note) vahati → vāhati (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi) Kacci te byādhayo natthi, sarīrassupatāpanā”.
byādhayo → byādhiyo (sya-all) sarīrassupatāpanā → sarīrassupatāpiyā (sya1ed, sya2ed, mr) | sarīrassupatāpanā → sarīrassupatāpiyā (sya-all)“Atho arogaṁ yoggaṁ me, atho vahati vāhanaṁ;
arogaṁ yoggaṁ → ārogaṁ yoggam (pts) atho → ato (bj) Atho me byādhayo natthi, sarīrassupatāpanā”.
byādhayo → byādhiyo (sya-all) sarīrassupatāpanā → sarīrassupatāpiyā (sya1ed, sya2ed, mr) | sarīrassupatāpanā → sarīrassupatāpiyā (sya-all) | sarīrassupatāpanā → tāpiyā (bj: machasaṁ, syā) | sarīrassupatāpanā → sarīrassupatāpiyā (cck: syā. ka.) | upatāpanā → Bds -tāpiyā. (pts note)“Kacci antā ca te phītā, majjhe ca bahalā tava;
phītā → phitā (bj) ca → va (pts) | va → Bd ca. (pts note) Koṭṭhāgārañca kosañca, kacci te paṭisanthataṁ”.
paṭisanthataṁ → paṭisaṇṭhitaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | paṭisanthataṁ → paṭisaṇṭhitaṁ (sya-all) | paṭisanthataṁ → sandhataṁ (bj: machasaṁ) | paṭisanthataṁ → paṭisaṇṭhitaṁ (cck: syā. ka.)“Atho antā ca me phītā, majjhe ca bahalā mama;
me phītā → te phitā (bj) Koṭṭhāgārañca kosañca, sabbaṁ me paṭisanthataṁ”.
kosañca → kosaññaca (bj) paṭisanthataṁ svāgataṁ te → paṭisaṇṭhitaṁ svāgatante (sya-all)“Svāgataṁ te mahārāja, atho te adurāgataṁ; Patiṭṭhapentu pallaṅkaṁ, yattha rājā nisakkati.
Patiṭṭhapentu → patiṭṭhāpentu (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | patiṭṭhapentu → patiṭṭhāpentu (bj, sya-all, pts) | Patiṭṭhapentu → patiṭṭhāpentu (cck: sī. syā. pī.) nisakkati idheva → nisakkatīti idh eva (pts)Idheva te nisīdassu, niyate paṇṇasanthare;
nisīdassu → nisinnassa (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); nisinnassu (mr) | nisīdassu → nisinnassa (sya-all) | nisīdassu → nisinnassa (cck: sī. syā. pī.); nisinnassu (cck: ka.) paṇṇasanthare → paṇṇasanthate (bj, pts) | paṇṇasanthate → santhare (bj: machasaṁ, sī.vivi) Etto udakamādāya, pāde pakkhālayassu te.
pakkhālayassu → pakkhālayantu (bj); pakkhālayanti (pts-vp-pli1) | pakkhālayassu te idampi → pakkhālayanti teti idam pi (pts) | pakkhālayassu → pakkhālayantu (cck: sī.); pakkhālayanti (cck: pī.) | pakkhālayanti → Bd -kkhalayassu. (pts note)Idampi paṇṇakaṁ mayhaṁ, randhaṁ rāja aloṇakaṁ;
aloṇakaṁ → aloṇikaṁ (pts) Paribhuñja mahārāja, pāhuno mesidhāgato”.
mesidhāgato → mesi āgato (bj, sya1ed, sya2ed) | mesidhāgato → mesi āgato (sya-all); me si āgatoti (pts) | mesidhāgato → āgato (cck: sī. syā.)“Na cāhaṁ paṇṇaṁ bhuñjāmi, na hetaṁ mayha bhojanaṁ;
Na cāhaṁ → na vāhaṁ (mr) | paṇṇaṁ bhuñjāmi → paṇṇakaṁ bhuñje (sya-all, pts) | cāhaṁ → navāhaṁ (bj: machasaṁ) | cāhaṁ → na vāhaṁ (cck: ka.) | bhuñje → Cks -āmi. (pts note) Sālīnaṁ odanaṁ bhuñje, suciṁ maṁsūpasecanaṁ”.
bhuñje → bhuñeja (bj) maṁsūpasecanaṁ accherakaṁ maṁ → maṁsūpasecananti accherakammaṁ (pts) | suciṁ → suci (bj: machasaṁ, syā)“Accherakaṁ maṁ paṭibhāti, ekakampi rahogataṁ; Edisaṁ bhuñjamānānaṁ, kena vaṇṇo pasīdati”.
pasīdati → pasīdatīti (pts)“Eko rāja nipajjāmi, niyate paṇṇasanthare;
niyate paṇṇasanthare → nīyate paṇṇasanthate (bj) | paṇṇasanthare → paṇṇasanthate (pts) Tāya me ekaseyyāya, rāja vaṇṇo pasīdati.Na ca nettiṁsabandhā me, rājarakkhā upaṭṭhitā;
nettiṁsabandhā → nettiṁsabaddhā (bj, pts-vp-pli1) | ca nettiṁsabandhā → ce nettiṁsabaddhā (bj); ve nettiṁsabaddhā (pts) | ce → nava (bj: machasaṁ) | nettiṁsabandhā → nettisabaddhā (cck: sī. pī.) | ve → Bd ca. (pts note) Tāya me sukhaseyyāya, rāja vaṇṇo pasīdati.
sukhaseyyāya → sukhāseyyāya (bj); ekaseyyāya (sya-all)Atītaṁ nānusocāmi, nappajappāmināgataṁ;
nappajappāmināgataṁ → nappajappamanāgataṁ (bj); nappajappāma'nāgataṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | nappajappāmināgataṁ → nappajappāmanāgataṁ (sya-all, pts) | nappajappāmināgataṁ → nappajappāma’nāgataṁ (cck: sī. syā. pī.) Paccuppannena yāpemi, tena vaṇṇo pasīdati.
vaṇṇo → Cks -e. (pts note)Anāgatappajappāya, atītassānusocanā; Etena bālā sussanti, naḷova harito luto”.
harito → bharito (bj) | naḷova → nalo va (pts) | luto → lutoti (pts)“Hatthānīkaṁ rathānīkaṁ, asse pattī ca vammino;
hatthānīkaṁ rathānīkaṁ → hatthāṇīkaṁ rathāṇīkaṁ (bj) pattī ca vammino → pattiñca cammino (sya-all) Nivesanāni rammāni, ahaṁ putta dadāmi te.Itthāgārampi te dammi, sabbālaṅkārabhūsitaṁ;
itthāgārampi → itthāgārañca (sya-all) sabbālaṅkārabhūsitaṁ → sabbālaṅkarā bhūsitaṁ (bj) Tā putta paṭipajjassu, tvaṁ no rājā bhavissasi.
putta paṭipajjassu → tāsu putte paṭipajja (mr) | paṭipajjassu → tāsu putte paṭipajja (cck: ka.)Kusalā naccagītassa, sikkhitā cāturitthiyo;
cāturitthiyo → caturitthiyo (bj, pts-vp-pli1) | cāturitthiyo → caturitthiyo (cck: sī. pī.) Kāme taṁ ramayissanti, kiṁ araññe karissasi.Paṭirājūhi te kaññā, ānayissaṁ alaṅkatā; Tāsu putte janetvāna, atha pacchā pabbajissasi.
Yuvā ca daharo cāsi, paṭhamuppattiko susu;
cāsi → cāpi (sya1ed, sya2ed, mr) | cāsi paṭhamuppattiko susu → cāpi paṭhamuppattito susū (sya-all) | cāsi → cāpi (cck: syā. ka.) paṭhamuppattiko → paṭhamuppattito (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | paṭhamuppattiko → paṭhamuppattito (cck: sī. pī.) Rajjaṁ kārehi bhaddante, kiṁ araññe karissasi”.
karissasi → karissasīti (pts)“Yuvā care brahmacariyaṁ, brahmacārī yuvā siyā; Daharassa hi pabbajjā, etaṁ isīhi vaṇṇitaṁ.
isīhi → isībhi (sya-all)Yuvā care brahmacariyaṁ, brahmacārī yuvā siyā;
brahmacārī → brahmacāri (bj) Brahmacariyaṁ carissāmi, nāhaṁ rajjena matthiko.Passāmi vohaṁ daharaṁ, amma tāta vadantaraṁ;
vadantaraṁ → vadaṁ naraṁ (bj); vadannaraṁ (sya1ed, sya2ed) | vadantaraṁ kicchāladdhaṁ → vadaṁ naraṁ kicchā laddhaṁ (bj) | naraṁ → vadantaraṁ (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi) | vadantaraṁ → vadaṁ naraṁ (cck: sī.) | vadantaraṁ → so all three MSS. (pts note) Kicchāladdhaṁ piyaṁ puttaṁ, appatvāva jaraṁ mataṁ.
appatvāva → appatvāna (bj)Passāmi vohaṁ dahariṁ, kumāriṁ cārudassaniṁ;
cārudassaniṁ navavaṁsakaḷīraṁva → cāru dassanaṁ naḷavaṁsakaḷīraṁva (bj) Navavaṁsakaḷīraṁva, paluggaṁ jīvitakkhayaṁ.
navavaṁsakaḷīraṁva paluggaṁ → navavaṁsakalīraṁva paluttaṁ (sya-all) | navavaṁsakaḷīraṁva → naḷavaṁsakaḷīraṁ va (pts) | naḷavaṁsakaḷīraṁ → Bd nava-. (pts note) jīvitakkhayaṁ → jīvitakkhaye (bj, pts-vp-pli1) | jīvitakkhayaṁ → jīvitakkhaye (cck: sī. pī.) | jīvitakkhaye → Bd -yaṁ. (pts note)Daharāpi hi miyyanti, narā ca atha nāriyo;
miyyanti → mīyanti (bj, sya-all, pts) | hi → Bd va (pts note) narā → Cks carā. (pts note) Tattha ko vissase poso, daharomhīti jīvite.Yassa ratyā vivasāne, āyu appataraṁ siyā;
vivasāne āyu → vivasane āyuṁ (bj, pts) Appodakeva macchānaṁ, kiṁ nu komārakaṁ tahiṁ.
va → Cks na. (pts note) komārakaṁ → komārataṁ (mr) | komārakaṁ → komārataṁ (cck: ka.)Niccamabbhāhato loko, niccañca parivārito; Amoghāsu vajantīsu, kiṁ maṁ rajjebhisiñcasi”.
rajjebhisiñcasi → rajjena siñcasi (bj, pts-vp-pli1) | rajjebhisiñcasi kena mabbhāhato → rajjena siñcasi kenamabbhāhato (bj, pts) | rajjebhisiñcasi → rajjena siñcasi (cck: sī. pī.) | siñcasi → Bd rajjetisecasi. (pts note)“Kena mabbhāhato loko, kena ca parivārito;
ca → Cks ci. (pts note) Kāyo amoghā gacchanti, taṁ me akkhāhi pucchito”.
gacchanti → Bd -to. (pts note)“Maccunābbhāhato loko, jarāya parivārito;
maccunābbhāhato → maccun abbhāhato (pts) | abbhāhato → Bds maccumabbhā-. (pts note) Ratyo amoghā gacchanti, evaṁ jānāhi khattiya.
ratyo → ratyā (pts)Yathāpi tante vitate, yaṁ yadevūpaviyyati;
vitate → vītante (sya1ed, sya2ed); vitante (mr) | vitate → vītante (sya-all) | vitate → vitante (bj: machasaṁ, syā) | vitate → vitante (cck: syā. ka.) yaṁ yadevūpaviyyati → yaṁ yadevūpaviyati (bj); yaṁ yadevopavuyhati (sya1ed, sya2ed); yaṁ yaṁ devūpavīyati (pts-vp-pli1) | yadevūpaviyyati → yadevūpavīyati (bj); yadevopavuyhati (sya-all); yaṁ dev ūpavīyati (pts) | yadevūpaviyyati → yaṁ yaṁ devūpaviyyati (cck: sī. pī.) Appakaṁ hoti vetabbaṁ, evaṁ maccāna jīvitaṁ.Yathā vārivaho pūro, gacchannupanivattati;
gacchannupanivattati → gacchaṁ na parivattati (sya1ed, sya2ed); gacchannūpanivattati (pts-vp-pli1); gacchaṁ nuparivattati (mr) | gacchannupanivattati → gacchannupanivatti (bj); gacchaṁ na parivattati (sya-all) | gacchannupanivatti → gacchaṁ nuparivattati (bj: machasaṁ); gacchaṁ na parivattati (bj: syā) | nupanivattati → na parivattati (cck: syā.); nuparivattati (cck: ka.) | ūpanivattati → Bd nupariv-. (pts note) Evamāyu manussānaṁ, gacchannupanivattati.
gacchannupanivattati → gacchaṁ na parivattati (sya1ed, sya2ed); gacchannūpanivattati (pts-vp-pli1); gacchaṁ nuparivattati (mr) | gacchannupanivattati → gacchaṁ na parivattati (sya-all)Yathā vārivaho pūro, vahe rukkhepakūlaje;
rukkhepakūlaje → rukkhūpakūlaje (bj, pts) | rukkhūpakūlaje → ruhepakūlaje (bj note) Evaṁ jarāmaraṇena, vuyhante sabbapāṇino”.
jarāmaraṇena → jarāya maraṇena (bj, sya-all, pts) | jarāya → so all three MSS. for jarā? (pts note) sabbapāṇino hatthānīkaṁ rathānīkaṁ → vata pāṇino hatthāṇīkaṁ rathāṇīkaṁ (bj) | sabbapāṇino → vata pāṇinoti (pts) | pāṇino → sabbapāṇino (bj: machasaṁ, syā)“Hatthānīkaṁ rathānīkaṁ, asse pattī ca vammino;
pattī ca vammino → pattiñca cammino (sya-all) Nivesanāni rammāni, ahaṁ putta dadāmi te.Itthāgārampi te dammi, sabbālaṅkārabhūsitaṁ;
itthāgārampi → itthāgārañca (sya-all) Tā putta paṭipajjassu, tvaṁ no rājā bhavissasi.
putta → Bds tāsu putte. (pts note)Kusalā naccagītassa, sikkhitā cāturitthiyo;
cāturitthiyo → caturitthiyo (bj, pts) Kāme taṁ ramayissanti, kiṁ araññe karissasi.Paṭirājūhi te kaññā, ānayissaṁ alaṅkatā; Tāsu putte janetvāna, atha pacchā pabbajissasi.
Yuvā ca daharo cāsi, paṭhamuppattiko susu;
cāsi paṭhamuppattiko susu → cāpi paṭhamuppattito susū (sya-all) paṭhamuppattiko susu → paṭhamuppattito susū (bj) Rajjaṁ kārehi bhaddante, kiṁ araññe karissasi.Koṭṭhāgārañca kosañca, vāhanāni balāni ca; Nivesanāni rammāni, ahaṁ putta dadāmi te.
Gomaṇḍalaparibyūḷho, dāsisaṅghapurakkhato;
gomaṇḍalaparibyūḷho → gomaṇḍalaparibbūḷho (bj) | gomaṇḍalaparibyūḷho dāsisaṅghapurakkhato → gomaṇḍalaparibbūḷho dāsasaṁghapurakkhato (pts) dāsisaṅghapurakkhato → dāsīsaṅghapurakkhito (sya-all) Rajjaṁ kārehi bhaddante, kiṁ araññe karissasi”.
karissasi → karissasīti (pts)“Kiṁ dhanena yaṁ khīyetha, kiṁ bhariyāya marissati;
dhanena yaṁ khīyetha → kiṁ dhanena yaṁ jīyetha (bj); kiṁ maṁ dhanena khiyyetha (sya1ed, sya2ed); kiṁ dhanena yaṁ jiyyetha (pts-vp-pli1); kiṁ maṁ dhanena khīyetha (mr) | yaṁ khīyetha → khiyyetha (sya-all) | khīyetha → kiṁ dhanena yaṁ jīyetha (cck: sī.); kiṁ maṁ dhanena kīyetha (cck: syā. ka.) | jiyyetha → Bd khiyetha. (pts note) bhariyāya → bhariyāyaya (bj) Kiṁ yobbanena jiṇṇena, yaṁ jarāyābhibhuyyati.
jiṇṇena → ciṇṇena (bj, pts-vp-pli1); vaṇṇena (mr) | jiṇṇena → ciṇṇena (cck: sī. pī.); vaṇṇena (cck: ka.) | ciṇṇena → Bd vaṇṇena. (pts note) yaṁ jarāyābhibhuyyati → yaṁ jarā abhihessati (bj, pts-vp-pli1) | abhihessati → yaṁ jarāyābhibhuyyati (bj: machasaṁ, syā) | jarāyābhibhuyyati → yaṁ jarā abhihessati (cck: sī. pī.) | abhihessati → Bd jarāya abhibhuyyati. (pts note)Tattha kā nandi kā khiḍḍā, kā rati kā dhanesanā;
nandi → vandi (bj) rati → ratī (bj) | dhanesanā → dhanesinā (bj: machasaṁ, syā) Kiṁ me puttehi dārehi, rāja muttosmi bandhanā.Yohaṁ evaṁ pajānāmi, maccu me nappamajjati;
Yohaṁ → sohaṁ (bj, pts-vp-pli1) | yohaṁ → sohaṁ (bj, pts) | Yohaṁ → sohaṁ (cck: sī. pī.) Antakenādhipannassa, kā ratī kā dhanesanā.
ratī → rati (sya-all, pts) | dhanesanā → dhanesinā (sya-all)Phalānamiva pakkānaṁ, niccaṁ patanato bhayaṁ;
patanato → papatanā (pts) Evaṁ jātāna maccānaṁ, niccaṁ maraṇato bhayaṁ.
jātāna → jātānaṁ (pts)Sāyameke na dissanti, pāto diṭṭhā bahū janā;
dissanti → passanti (bj: sī.vivi) bahū janā → bahujjanā (bj, pts) Pāto eke na dissanti, sāyaṁ diṭṭhā bahū janā.
bahū janā → bahujjanā (bj) | bahū janā ajjeva → bahujjanā ajj eva (pts)Ajjeva kiccaṁ ātapaṁ, ko jaññā maraṇaṁ suve;
ātappaṁ → ātapa (bj: machasaṁ) | ātappaṁ → Ck Bd ātapaṁ. (pts note) Na hi no saṅgaraṁ tena, mahāsenena maccunā.
saṅgaraṁ → saṅkaraṁ (csp1ed) | saṅgaraṁ → saṅkaraṁ (cck) | saṅkaraṁ → saṅgaraṁ (sī. pī.) ma. ni. 3.272 (cck note) | saṁgaran → Bd saṁkaran. (pts note)Corā dhanassa patthenti, rāja muttosmi bandhanā;
rāja → rājā (bj) Ehi rāja nivattassu, nāhaṁ rajjena matthiko”ti.
Mūgapakkhajātakaṁ paṭhamaṁ.
Mūgapakkhajātakaṁ → temiyajātakaṁ (sya1ed, sya2ed)