1 Mūgapakkhajātaka
“Mā paṇḍiccayaṁ vibhāvaya, bālamato bhava sabbapāṇinaṁ;
paṇḍiccayaṁ → paṇḍitiyaṁ (bj); paṇḍicciyaṁ (pts-vp-pli1) sa → ca (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Sabbo taṁ jano ocināyatu, evaṁ tava attho bhavissati”.“Karomi te taṁ vacanaṁ, yaṁ maṁ bhaṇasi devate; Atthakāmāsi me amma, hitakāmāsi devate”.
“Kiṁ nu santaramānova, kāsuṁ khaṇasi sārathi; Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṁ kāsuyā karissasi”.
“Rañño mūgo ca pakkho ca, putto jāto acetaso; Somhi raññā samajjhiṭṭho, puttaṁ me nikhaṇaṁ vane”.
“Na badhiro na mūgosmi, na pakkho na ca vīkalo;
na ca vīkalo → napi paṅgulo (bj, pts-vp-pli1); na ca piṅgalo (sya1ed); na ca paṅgulo (sya2ed) Adhammaṁ sārathi kayirā, mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane.Ūrū bāhuñca me passa, bhāsitañca suṇohi me;
bāhuñca → bāhū ca (bj, sya1ed, sya2ed, mr) Adhammaṁ sārathi kayirā, mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane”.“Devatā nusi gandhabbo, adu sakko purindado;
adu → ādu (bj); ādū (sya1ed, sya2ed) Ko vā tvaṁ kassa vā putto, kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ”.“Namhi devo na gandhabbo, nāpi sakko purindado; Kāsirañño ahaṁ putto, yaṁ kāsuyā nikhaññasi.
nikhaññasi → nighaññasi (bj, pts-vp-pli1); nikhañchasi (?)Tassa rañño ahaṁ putto, yaṁ tvaṁ sammūpajīvasi;
sammūpajīvasi → samupajīvasi (bj, pts-vp-pli1) Adhammaṁ sārathi kayirā, mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane.Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa sākhaṁ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako.
mittadubbho → mittadūbho (bj, pts-vp-pli1)Yathā rukkho tathā rājā, yathā sākhā tathā ahaṁ; Yathā chāyūpago poso, evaṁ tvamasi sārathi; Adhammaṁ sārathi kayirā, mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane.
Pahūtabhakkho bhavati, vippavuttho sakaṁ gharā;
Pahūtabhakkho → bahutabbhakkho (sya1ed, sya2ed); bahuttabhakkho (mr) vippavuttho → vippamutto (sya1ed, mr); vippavuṭṭho (sya2ed, csp1ed) | sakaṁ → sakā (bj, pts-vp-pli1) Bahū naṁ upajīvanti, yo mittānaṁ na dubbhati.Yaṁ yaṁ janapadaṁ yāti, nigame rājadhāniyo; Sabbattha pūjito hoti, yo mittānaṁ na dubbhati.
Nāssa corā pasāhanti, nātimaññanti khattiyā;
pasāhanti → pasahanti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) nātimaññanti khattiyā → nātimaññeti khattiyo (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Sabbe amitte tarati, yo mittānaṁ na dubbhati.Akkuddho sagharaṁ eti, sabhāyaṁ paṭinandito;
sabhāyaṁ → sabhāya (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Ñātīnaṁ uttamo hoti, yo mittānaṁ na dubbhati.Sakkatvā sakkato hoti, garu hoti sagāravo;
garu hoti sagāravo → garuko hoti gāravo (mr) Vaṇṇakittibhato hoti, yo mittānaṁ na dubbhati.Pūjako labhate pūjaṁ, vandako paṭivandanaṁ; Yaso kittiñca pappoti, yo mittānaṁ na dubbhati.
Aggi yathā pajjalati, devatāva virocati; Siriyā ajahito hoti, yo mittānaṁ na dubbhati.
Gāvo tassa pajāyanti, khette vuttaṁ virūhati; Vuttānaṁ phalamasnāti, yo mittānaṁ na dubbhati.
Darito pabbatāto vā, rukkhato patito naro; Cuto patiṭṭhaṁ labhati, yo mittānaṁ na dubbhati.
Virūḷhamūlasantānaṁ, nigrodhamiva māluto; Amittā nappasāhanti, yo mittānaṁ na dubbhati”.
“Ehi taṁ paṭinessāmi, rājaputta sakaṁ gharaṁ; Rajjaṁ kārehi bhaddante, kiṁ araññe karissasi”.
“Alaṁ me tena rajjena, ñātakehi dhanena vā;
ñātakehi → ñātakena (sya1ed, sya2ed, mr) Yaṁ me adhammacariyāya, rajjaṁ labbhetha sārathi”.“Puṇṇapattaṁ maṁ lābhehi, rājaputta ito gato;
maṁ lābhehi → palabbhehi (bj, pts-vp-pli1) Pitā mātā ca me dajjuṁ, rājaputta tayī gate.Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Tepi attamanā dajjuṁ, rājaputta tayī gate.
Tepi attamanā dajjuṁ → tepi dajjuṁ patītā me (bj, pts-vp-pli1)Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
Hatthārohā → hatthārūhā (bj, pts-vp-pli1) Tepi attamanā dajjuṁ, rājaputta tayī gate.Bahudhaññā jānapadā, negamā ca samāgatā;
Bahudhaññā jānapadā → bahū jānapadā caññe (bj); bahuttadhaññā jānapadā (sya1ed, sya2ed); bahū janapadā caññe (pts-vp-pli1) Upāyanāni me dajjuṁ, rājaputta tayī gate”.“Pitu mātu cahaṁ catto, raṭṭhassa nigamassa ca; Atho sabbakumārānaṁ, natthi mayhaṁ sakaṁ gharaṁ.
Anuññāto ahaṁ matyā, sañcatto pitarā mahaṁ; Ekoraññe pabbajito, na kāme abhipatthaye.
Api ataramānānaṁ, phalāsāva samijjhati; Vipakkabrahmacariyosmi, evaṁ jānāhi sārathi.
Api ataramānānaṁ, sammadattho vipaccati; Vipakkabrahmacariyosmi, nikkhanto akutobhayo”.
“Evaṁ vaggukatho santo, visaṭṭhavacano casi;
casi → ca so (sya1ed, sya2ed, mr) Kasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇī tadā”.“Nāhaṁ asandhitā pakkho, na badhiro asotatā;
asandhitā → asatthitā (bj) Nāhaṁ ajivhatā mūgo, mā maṁ mūgamadhārayi.Purimaṁ sarāmahaṁ jātiṁ, yattha rajjamakārayiṁ; Kārayitvā tahiṁ rajjaṁ, pāpatthaṁ nirayaṁ bhusaṁ.
Vīsatiñceva vassāni, tahiṁ rajjamakārayiṁ; Asītivassasahassāni, nirayamhi apaccisaṁ.
apaccisaṁ → apaccasiṁ (sya1ed, sya2ed); apaccayiṁ (pts-vp-pli1)Tassa rajjassahaṁ bhīto, mā maṁ rajjābhisecayuṁ;
rajjābhisecayuṁ → rajjebhisecayuṁ (sya1ed, sya2ed, mr); rajjabhisecayuṁ (pts-vp-pli1) Tasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇiṁ tadā.Ucchaṅge maṁ nisādetvā, pitā atthānusāsati; Ekaṁ hanatha bandhatha, ekaṁ khārāpatacchikaṁ;
khārāpatacchikaṁ → kharāpaticchakaṁ (sya1ed, sya2ed); kharāpaṭicchakaṁ (mr) Ekaṁ sūlasmiṁ uppetha, iccassa manusāsati.
uppetha → appetha (bj); ubbetha (sya1ed, sya2ed); accetha (pts-vp-pli1)Tāyāhaṁ pharusaṁ sutvā, vācāyo samudīritā;
Tāyāhaṁ → tassāhaṁ (bj, pts-vp-pli1) Amūgo mūgavaṇṇena, apakkho pakkhasammato; Sake muttakarīsasmiṁ, acchāhaṁ samparipluto.Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṁyutaṁ; Komaṁ jīvitamāgamma, veraṁ kayirātha kenaci.
Komaṁ → ko taṁ (bj, pts-vp-pli1)Paññāya ca alābhena, dhammassa ca adassanā; Komaṁ jīvitamāgamma, veraṁ kayirātha kenaci.
Komaṁ → ko taṁ (bj, pts-vp-pli1)Api ataramānānaṁ, phalāsāva samijjhati; Vipakkabrahmacariyosmi, evaṁ jānāhi sārathi.
Api ataramānānaṁ, sammadattho vipaccati; Vipakkabrahmacariyosmi, nikkhanto akutobhayo”.
“Ahampi pabbajissāmi, rājaputta tavantike; Avhāyassu maṁ bhaddante, pabbajjā mama ruccati”.
Avhāyassu → avhayassu (bj, sya2ed, pts-vp-pli1)“Rathaṁ niyyādayitvāna, anaṇo ehi sārathi; Anaṇassa hi pabbajjā, etaṁ isīhi vaṇṇitaṁ”.
“Yadeva tyāhaṁ vacanaṁ, akaraṁ bhaddamatthu te; Tadeva me tvaṁ vacanaṁ, yācito kattumarahasi.
Idheva tāva acchassu, yāva rājānamānaye; Appeva te pitā disvā, patīto sumano siyā”.
“Karomi tetaṁ vacanaṁ, yaṁ maṁ bhaṇasi sārathi; Ahampi daṭṭhukāmosmi, pitaraṁ me idhāgataṁ.
Ehi samma nivattassu, kusalaṁ vajjāsi ñātinaṁ; Mātaraṁ pitaraṁ mayhaṁ, vutto vajjāsi vandanaṁ”.
Tassa pāde gahetvāna, katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ; Sārathi rathamāruyha, rājadvāraṁ upāgami.
Suññaṁ mātā rathaṁ disvā, ekaṁ sārathimāgataṁ; Assupuṇṇehi nettehi, rodantī naṁ udikkhati.
“Ayaṁ so sārathi eti, nihantvā mama atrajaṁ; Nihato nūna me putto, pathabyā bhūmivaḍḍhano.
Amittā nūna nandanti, patītā nūna verino; Āgataṁ sārathiṁ disvā, nihantvā mama atrajaṁ”.
Suññaṁ mātā rathaṁ disvā, ekaṁ sārathimāgataṁ; Assupuṇṇehi nettehi, rodantī paripucchi naṁ.
rodantī paripucchi naṁ → rodantī paripucchati (bj, pts-vp-pli1); rodantī naṁ paripucchati (sya1ed, sya2ed)“Kiṁ nu mūgo kiṁ nu pakkho, kiṁ nu so vilapī tadā; Nihaññamāno bhūmiyā, taṁ me akkhāhi sārathi.
Kathaṁ hatthehi pādehi, mūgapakkho vivajjayi; Nihaññamāno bhūmiyā, taṁ me akkhāhi pucchito”.
“Akkheyyaṁ te ahaṁ ayye, dajjāsi abhayaṁ mama;
Akkheyyaṁ → akkhissaṁ (bj); akkhissan (pts-vp-pli1) Yaṁ me sutaṁ vā diṭṭhaṁ vā, rājaputtassa santike”.“Abhayaṁ samma te dammi, abhīto bhaṇa sārathi; Yaṁ te sutaṁ vā diṭṭhaṁ vā, rājaputtassa santike”.
“Na so mūgo na so pakkho, visaṭṭhavacano ca so; Rajjassa kira so bhīto, akarā ālaye bahū.
akarā → akarī (bj, pts-vp-pli1)Purimaṁ sarati so jātiṁ, yattha rajjamakārayi; Kārayitvā tahiṁ rajjaṁ, pāpattha nirayaṁ bhusaṁ.
Vīsatiñceva vassāni, tahiṁ rajjamakārayi; Asītivassasahassāni, nirayamhi apacci so.
Tassa rajjassa so bhīto, mā maṁ rajjābhisecayuṁ; Tasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇī tadā.
Aṅgapaccaṅgasampanno, ārohapariṇāhavā; Visaṭṭhavacano pañño, magge saggassa tiṭṭhati.
Sace tvaṁ daṭṭhukāmāsi, rājaputtaṁ tavatrajaṁ;
rājaputtaṁ → rājaputti (bj) Ehi taṁ pāpayissāmi, yattha sammati temiyo”.“Yojayantu rathe asse, kacchaṁ nāgāna bandhatha;
nāgāna → nāgāni (sya1ed, sya2ed, mr) Udīrayantu saṅkhapaṇavā, vādantu ekapokkharā.
vādantu → vadantu (bj); nadantu (sya1ed, sya2ed, mr); vadataṁ (pts-vp-pli1)Vādantu bherī sannaddhā, vaggū vādantu dundubhī;
Vādantu → nadantu (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Negamā ca maṁ anventu, gacchaṁ puttanivedako.
puttanivedako → nivādako (sya1ed, sya2ed, mr)Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Khippaṁ yānāni yojentu, gacchaṁ puttanivedako.
puttanivedako → nivādako (sya1ed, sya2ed, mr)Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Khippaṁ yānāni yojentu, gacchaṁ puttanivedako.
puttanivedako → nivādako (sya1ed, sya2ed, mr)Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Khippaṁ yānāni yojentu, gacchaṁ puttanivedako”.
puttanivedako → nivādako (sya1ed, sya2ed, mr)Asse ca sārathī yutte, sindhave sīghavāhane; Rājadvāraṁ upāgacchuṁ, “yuttā deva ime hayā”.
“Thūlā javena hāyanti, kisā hāyanti thāmunā; Kise thūle vivajjetvā, saṁsaṭṭhā yojitā hayā”.
Tato rājā taramāno, yuttamāruyha sandanaṁ; Itthāgāraṁ ajjhabhāsi, “sabbāva anuyātha maṁ.
ajjhabhāsi → abhāsatha (mr)Vālabījanimuṇhīsaṁ, khaggaṁ chattañca paṇḍaraṁ; Upādhī rathamāruyha, suvaṇṇehi alaṅkatā”.
Upādhī rathamāruyha → upādirathamāruyha (bj, pts-vp-pli1)Tato sa rājā pāyāsi, purakkhatvāna sārathiṁ; Khippameva upāgacchi, yattha sammati temiyo.
Tañca disvāna āyantaṁ, jalantamiva tejasā; Khattasaṅghaparibyūḷhaṁ, temiyo etadabravi.
Khattasaṅghaparibyūḷhaṁ → paribbūḷhaṁ (bj, pts-vp-pli1)“Kacci nu tāta kusalaṁ, kacci tāta anāmayaṁ; Sabbā ca rājakaññāyo, arogā mayha mātaro”.
Sabbā ca → kaccinnu (bj, pts-vp-pli1)“Kusalañceva me putta, atho putta anāmayaṁ; Sabbā ca rājakaññāyo, arogā tuyha mātaro”.
“Kacci amajjapo tāta, kacci te suramappiyaṁ;
Kacci amajjapo → kaccissa majjapo (bj, pts-vp-pli1) Kacci sacce ca dhamme ca, dāne te ramate mano”.“Amajjapo ahaṁ putta, atho me suramappiyaṁ; Atho sacce ca dhamme ca, dāne me ramate mano”.
“Kacci arogaṁ yoggaṁ te, kacci vahati vāhanaṁ; Kacci te byādhayo natthi, sarīrassupatāpanā”.
sarīrassupatāpanā → sarīrassupatāpiyā (sya1ed, sya2ed, mr)“Atho arogaṁ yoggaṁ me, atho vahati vāhanaṁ; Atho me byādhayo natthi, sarīrassupatāpanā”.
sarīrassupatāpanā → sarīrassupatāpiyā (sya1ed, sya2ed, mr)“Kacci antā ca te phītā, majjhe ca bahalā tava; Koṭṭhāgārañca kosañca, kacci te paṭisanthataṁ”.
paṭisanthataṁ → paṭisaṇṭhitaṁ (sya1ed, sya2ed, mr)“Atho antā ca me phītā, majjhe ca bahalā mama; Koṭṭhāgārañca kosañca, sabbaṁ me paṭisanthataṁ”.
“Svāgataṁ te mahārāja, atho te adurāgataṁ; Patiṭṭhapentu pallaṅkaṁ, yattha rājā nisakkati.
Patiṭṭhapentu → patiṭṭhāpentu (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Idheva te nisīdassu, niyate paṇṇasanthare;
nisīdassu → nisinnassa (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); nisinnassu (mr) Etto udakamādāya, pāde pakkhālayassu te.
pakkhālayassu → pakkhālayantu (bj); pakkhālayanti (pts-vp-pli1)Idampi paṇṇakaṁ mayhaṁ, randhaṁ rāja aloṇakaṁ; Paribhuñja mahārāja, pāhuno mesidhāgato”.
mesidhāgato → mesi āgato (bj, sya1ed, sya2ed)“Na cāhaṁ paṇṇaṁ bhuñjāmi, na hetaṁ mayha bhojanaṁ;
Na cāhaṁ → na vāhaṁ (mr) Sālīnaṁ odanaṁ bhuñje, suciṁ maṁsūpasecanaṁ”.“Accherakaṁ maṁ paṭibhāti, ekakampi rahogataṁ; Edisaṁ bhuñjamānānaṁ, kena vaṇṇo pasīdati”.
“Eko rāja nipajjāmi, niyate paṇṇasanthare; Tāya me ekaseyyāya, rāja vaṇṇo pasīdati.
Na ca nettiṁsabandhā me, rājarakkhā upaṭṭhitā;
nettiṁsabandhā → nettiṁsabaddhā (bj, pts-vp-pli1) Tāya me sukhaseyyāya, rāja vaṇṇo pasīdati.Atītaṁ nānusocāmi, nappajappāmināgataṁ;
nappajappāmināgataṁ → nappajappamanāgataṁ (bj); nappajappāma'nāgataṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Paccuppannena yāpemi, tena vaṇṇo pasīdati.Anāgatappajappāya, atītassānusocanā; Etena bālā sussanti, naḷova harito luto”.
“Hatthānīkaṁ rathānīkaṁ, asse pattī ca vammino; Nivesanāni rammāni, ahaṁ putta dadāmi te.
Itthāgārampi te dammi, sabbālaṅkārabhūsitaṁ; Tā putta paṭipajjassu, tvaṁ no rājā bhavissasi.
putta paṭipajjassu → tāsu putte paṭipajja (mr)Kusalā naccagītassa, sikkhitā cāturitthiyo;
cāturitthiyo → caturitthiyo (bj, pts-vp-pli1) Kāme taṁ ramayissanti, kiṁ araññe karissasi.Paṭirājūhi te kaññā, ānayissaṁ alaṅkatā; Tāsu putte janetvāna, atha pacchā pabbajissasi.
Yuvā ca daharo cāsi, paṭhamuppattiko susu;
cāsi → cāpi (sya1ed, sya2ed, mr) paṭhamuppattiko → paṭhamuppattito (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Rajjaṁ kārehi bhaddante, kiṁ araññe karissasi”.“Yuvā care brahmacariyaṁ, brahmacārī yuvā siyā; Daharassa hi pabbajjā, etaṁ isīhi vaṇṇitaṁ.
Yuvā care brahmacariyaṁ, brahmacārī yuvā siyā; Brahmacariyaṁ carissāmi, nāhaṁ rajjena matthiko.
Passāmi vohaṁ daharaṁ, amma tāta vadantaraṁ;
vadantaraṁ → vadaṁ naraṁ (bj); vadannaraṁ (sya1ed, sya2ed) Kicchāladdhaṁ piyaṁ puttaṁ, appatvāva jaraṁ mataṁ.Passāmi vohaṁ dahariṁ, kumāriṁ cārudassaniṁ; Navavaṁsakaḷīraṁva, paluggaṁ jīvitakkhayaṁ.
jīvitakkhayaṁ → jīvitakkhaye (bj, pts-vp-pli1)Daharāpi hi miyyanti, narā ca atha nāriyo; Tattha ko vissase poso, daharomhīti jīvite.
Yassa ratyā vivasāne, āyu appataraṁ siyā; Appodakeva macchānaṁ, kiṁ nu komārakaṁ tahiṁ.
komārakaṁ → komārataṁ (mr)Niccamabbhāhato loko, niccañca parivārito; Amoghāsu vajantīsu, kiṁ maṁ rajjebhisiñcasi”.
rajjebhisiñcasi → rajjena siñcasi (bj, pts-vp-pli1)“Kena mabbhāhato loko, kena ca parivārito; Kāyo amoghā gacchanti, taṁ me akkhāhi pucchito”.
“Maccunābbhāhato loko, jarāya parivārito; Ratyo amoghā gacchanti, evaṁ jānāhi khattiya.
Yathāpi tante vitate, yaṁ yadevūpaviyyati;
vitate → vītante (sya1ed, sya2ed); vitante (mr) yaṁ yadevūpaviyyati → yaṁ yadevūpaviyati (bj); yaṁ yadevopavuyhati (sya1ed, sya2ed); yaṁ yaṁ devūpavīyati (pts-vp-pli1) Appakaṁ hoti vetabbaṁ, evaṁ maccāna jīvitaṁ.Yathā vārivaho pūro, gacchannupanivattati;
gacchannupanivattati → gacchaṁ na parivattati (sya1ed, sya2ed); gacchannūpanivattati (pts-vp-pli1); gacchaṁ nuparivattati (mr) Evamāyu manussānaṁ, gacchannupanivattati.
gacchannupanivattati → gacchaṁ na parivattati (sya1ed, sya2ed); gacchannūpanivattati (pts-vp-pli1); gacchaṁ nuparivattati (mr)Yathā vārivaho pūro, vahe rukkhepakūlaje; Evaṁ jarāmaraṇena, vuyhante sabbapāṇino”.
“Hatthānīkaṁ rathānīkaṁ, asse pattī ca vammino; Nivesanāni rammāni, ahaṁ putta dadāmi te.
Itthāgārampi te dammi, sabbālaṅkārabhūsitaṁ; Tā putta paṭipajjassu, tvaṁ no rājā bhavissasi.
Kusalā naccagītassa, sikkhitā cāturitthiyo; Kāme taṁ ramayissanti, kiṁ araññe karissasi.
Paṭirājūhi te kaññā, ānayissaṁ alaṅkatā; Tāsu putte janetvāna, atha pacchā pabbajissasi.
Yuvā ca daharo cāsi, paṭhamuppattiko susu; Rajjaṁ kārehi bhaddante, kiṁ araññe karissasi.
Koṭṭhāgārañca kosañca, vāhanāni balāni ca; Nivesanāni rammāni, ahaṁ putta dadāmi te.
Gomaṇḍalaparibyūḷho, dāsisaṅghapurakkhato; Rajjaṁ kārehi bhaddante, kiṁ araññe karissasi”.
“Kiṁ dhanena yaṁ khīyetha, kiṁ bhariyāya marissati;
dhanena yaṁ khīyetha → kiṁ dhanena yaṁ jīyetha (bj); kiṁ maṁ dhanena khiyyetha (sya1ed, sya2ed); kiṁ dhanena yaṁ jiyyetha (pts-vp-pli1); kiṁ maṁ dhanena khīyetha (mr) Kiṁ yobbanena jiṇṇena, yaṁ jarāyābhibhuyyati.
jiṇṇena → ciṇṇena (bj, pts-vp-pli1); vaṇṇena (mr) yaṁ jarāyābhibhuyyati → yaṁ jarā abhihessati (bj, pts-vp-pli1)Tattha kā nandi kā khiḍḍā, kā rati kā dhanesanā; Kiṁ me puttehi dārehi, rāja muttosmi bandhanā.
Yohaṁ evaṁ pajānāmi, maccu me nappamajjati;
Yohaṁ → sohaṁ (bj, pts-vp-pli1) Antakenādhipannassa, kā ratī kā dhanesanā.Phalānamiva pakkānaṁ, niccaṁ patanato bhayaṁ; Evaṁ jātāna maccānaṁ, niccaṁ maraṇato bhayaṁ.
Sāyameke na dissanti, pāto diṭṭhā bahū janā; Pāto eke na dissanti, sāyaṁ diṭṭhā bahū janā.
Ajjeva kiccaṁ ātapaṁ, ko jaññā maraṇaṁ suve; Na hi no saṅgaraṁ tena, mahāsenena maccunā.
saṅgaraṁ → saṅkaraṁ (csp1ed)Corā dhanassa patthenti, rāja muttosmi bandhanā; Ehi rāja nivattassu, nāhaṁ rajjena matthiko”ti.
Mūgapakkhajātakaṁ paṭhamaṁ.
Mūgapakkhajātakaṁ → temiyajātakaṁ (sya1ed, sya2ed)