“Ko nu maṁ usunā vijjhi, pamattaṁ udahārakaṁ;
udahārakaṁ → hārikaṁ (sya1ed, sya2ed); hāriyaṁ (mr) Khattiyo brāhmaṇo vesso, ko maṁ viddhā nilīyasi.

Na me maṁsāni khajjāni, cammenattho na vijjati; Atha kena nu vaṇṇena, viddheyyaṁ maṁ amaññatha.

Ko vā tvaṁ kassa vā putto, kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ;
tvaṁ kassa vā putto → tvañca kassa vā puttosi (bj, pts-vp-pli1) Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṁ maṁ viddhā nilīyasi”.

“Rājāhamasmi kāsīnaṁ, pīḷiyakkhoti maṁ vidū; Lobhā raṭṭhaṁ pahitvāna, migamesaṁ carāmahaṁ.

Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto; Nāgopi me na mucceyya, āgato usupātanaṁ.

Ko vā tvaṁ kassa vā putto, kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ; Pituno attano cāpi, nāmagottaṁ pavedaya”.

“Nesādaputto bhaddante, sāmo iti maṁ ñātayo; Āmantayiṁsu jīvantaṁ, svajjevāhaṁ gato saye.
svajjevāhaṁ gato → svājjevaṅgato (sya1ed, sya2ed); svājjevahaṁ gato (pts-vp-pli1); svajjevaṅgate (mr)

Viddhosmi puthusallena, savisena yathā migo; Sakamhi lohite rāja, passa semi paripluto.

Paṭivāmagataṁ sallaṁ, passa dhimhāmi lohitaṁ;
Paṭivāmagataṁ → paṭicamma gataṁ (bj, pts-vp-pli1) dhimhāmi → vihāmi (bj, pts-vp-pli1); thimhāmi (sya1ed, sya2ed) Āturo tyānupucchāmi, kiṁ maṁ viddhā nilīyasi.

Ajinamhi haññate dīpi, nāgo dantehi haññate; Atha kena nu vaṇṇena, viddheyyaṁ maṁ amaññatha”.

“Migo upaṭṭhito āsi, āgato usupātanaṁ; Taṁ disvā ubbijī sāma, tena kodho mamāvisi”.

“Yato sarāmi attānaṁ, yato pattosmi viññutaṁ; Na maṁ migā uttasanti, araññe sāpadānipi.

Yato nidhiṁ parihariṁ, yato pattosmi yobbanaṁ; Na maṁ migā uttasanti, araññe sāpadānipi.

Bhīrū kimpurisā rāja, pabbate gandhamādane; Sammodamānā gacchāma, pabbatāni vanāni ca.

Na maṁ migā uttasanti, araññe sāpadānipi;
Na maṁ migā … araññe sāpadānipi → etthantare pāṭho si, sya1ed, sya2ed, pts1ed potthakesu Atha kena nu vaṇṇena, utrāsanti migā mamaṁ”.
utrāsanti migā mamaṁ → uttrase so migo mamaṁ (bj); utrase so migo mamanti (pts-vp-pli1)

“Na taṁ tasa migo sāma, kiṁ tāhaṁ alikaṁ bhaṇe;
Na taṁ tasa → na taddasā (bj, pts-vp-pli1) Kodhalobhābhibhūtāhaṁ, usuṁ te taṁ avassajiṁ.
avassajiṁ → avissajiṁ (sya1ed, sya2ed); avissajīti (pts-vp-pli1)

Kuto nu sāma āgamma, kassa vā pahito tuvaṁ; Udahāro nadiṁ gaccha, āgato migasammataṁ”.

“Andhā mātāpitā mayhaṁ, te bharāmi brahāvane; Tesāhaṁ udakāhāro, āgato migasammataṁ.

Atthi nesaṁ usāmattaṁ, atha sāhassa jīvitaṁ; Udakassa alābhena, maññe andhā marissare.

Na me idaṁ tathā dukkhaṁ, labbhā hi pumunā idaṁ; Yañca ammaṁ na passāmi, taṁ me dukkhataraṁ ito.

Na me idaṁ tathā dukkhaṁ, labbhā hi pumunā idaṁ; Yañca tātaṁ na passāmi, taṁ me dukkhataraṁ ito.

Sā nūna kapaṇā ammā, cirarattāya rucchati;
rucchati → rucchiti (pts-vp-pli1); ruccati (mr) Aḍḍharatte va ratte vā, nadīva avasucchati.
avasucchati → avasussati (sya1ed, sya2ed)

So nūna kapaṇo tāto, cirarattāya rucchati;
rucchati → ruccati (mr) Aḍḍharatte va ratte vā, nadīva avasucchati.
avasucchati → avasussati (sya1ed, sya2ed)

Uṭṭhānapādacariyāya, pādasambāhanassa ca;
Uṭṭhānapādacariyāya → … pāricariyāya (bj, pts-vp-pli1) Sāma tāta vilapantā, hiṇḍissanti brahāvane.

Idampi dutiyaṁ sallaṁ, kampeti hadayaṁ mamaṁ; Yañca andhe na passāmi, maññe hissāmi jīvitaṁ”.
maññe hissāmi → maññe hessāmi (bj); yañca hessāmi (pts-vp-pli1); taṁ me hissāmi (mr)

“Mā bāḷhaṁ paridevesi, sāma kalyāṇadassana; Ahaṁ kammakaro hutvā, bharissaṁ te brahāvane.

Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto; Ahaṁ kammakaro hutvā, bharissaṁ te brahāvane.

Migānaṁ vighāsamanvesaṁ, vanamūlaphalāni ca;
Migānaṁ → magānaṁ (mr) Ahaṁ kammakaro hutvā, bharissaṁ te brahāvane.

Katamaṁ taṁ vanaṁ sāma, yattha mātāpitā tava; Ahaṁ te tathā bharissaṁ, yathā te abharī tuvaṁ”.

“Ayaṁ ekapadī rāja, yoyaṁ ussīsake mama; Ito gantvā aḍḍhakosaṁ, tattha nesaṁ agārakaṁ; Yattha mātāpitā mayhaṁ, te bharassu ito gato.

Namo te kāsirājatthu, namo te kāsivaḍḍhana; Andhā mātāpitā mayhaṁ, te bharassu brahāvane.

Añjaliṁ te paggaṇhāmi, kāsirāja namatthu te; Mātaraṁ pitaraṁ mayhaṁ, vutto vajjāsi vandanaṁ”.

Idaṁ vatvāna so sāmo, yuvā kalyāṇadassano; Mucchito visavegena, visaññī samapajjatha.

Sa rājā paridevesi, bahuṁ kāruññasañhitaṁ; “Ajarāmarohaṁ āsiṁ, ajjetaṁ ñāmi no pure;
ajjetaṁ ñāmi → ajjahaññāmi (mr) Sāmaṁ kālaṅkataṁ disvā, natthi maccussa nāgamo.

Yassu maṁ paṭimanteti, savisena samappito; Svajja evaṁ gate kāle, na kiñci mabhibhāsati.
Svajja evaṁ → svajjevaṁ (bj); svājjevaṅ (sya1ed, sya2ed); svājjevaṁ (pts-vp-pli1)

Nirayaṁ nūna gacchāmi, ettha me natthi saṁsayo; Tadā hi pakataṁ pāpaṁ, cirarattāya kibbisaṁ.

Bhavanti tassa vattāro, gāme kibbisakārako; Araññe nimmanussamhi, ko maṁ vattumarahati.

Sārayanti hi kammāni, gāme saṅgaccha māṇavā; Araññe nimmanussamhi, ko nu maṁ sārayissati”.

Sā devatā antarahitā, pabbate gandhamādane; Raññova anukampāya, imā gāthā abhāsatha.

“Āguṁ kira mahārāja, akari kamma dukkaṭaṁ;
kira → kari (bj, pts-vp-pli1) akari → akarā (bj) Adūsakā pitāputtā, tayo ekūsunā hatā.

Ehi taṁ anusikkhāmi, yathā te sugatī siyā; Dhammenandhe vane posa, maññehaṁ sugatī tayā”.

Sa rājā paridevitvā, bahuṁ kāruññasañhitaṁ; Udakakumbhamādāya, pakkāmi dakkhiṇāmukho.
ādāya → ādā (bj, pts-vp-pli1)

“Kassa nu eso padasaddo, manussasseva āgato; Neso sāmassa nigghoso, ko nu tvamasi mārisa.
tvamasi → tvamahi (?)

Santañhi sāmo vajati, santaṁ pādāni neyati;
neyati → ñattati (bj) Neso sāmassa nigghoso, ko nu tvamasi mārisa”.
tvamasi → tvamahi (?)

“Rājāhamasmi kāsīnaṁ, pīḷiyakkhoti maṁ vidū; Lobhā raṭṭhaṁ pahitvāna, migamesaṁ carāmahaṁ.

Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto; Nāgopi me na mucceyya, āgato usupātanaṁ”.

“Svāgataṁ te mahārāja, atho te adurāgataṁ; Issarosi anuppatto, yaṁ idhatthi pavedaya.

Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo; Phalāni khuddakappāni, bhuñja rāja varaṁ varaṁ.

Idampi pānīyaṁ sītaṁ, ābhataṁ girigabbharā; Tato piva mahārāja, sace tvaṁ abhikaṅkhasi”.

“Nālaṁ andhā vane daṭṭhuṁ, ko nu vo phalamāhari; Anandhassevayaṁ sammā, nivāpo mayha khāyati”.

“Daharo yuvā nātibrahā, sāmo kalyāṇadassano; Dīghassa kesā asitā, atho sūnaggavellitā.
sūnaggavellitā → sunagga … (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); sonagga … (mr)

So have phalamāharitvā, ito ādāya kamaṇḍaluṁ; Nadiṁ gato udahāro, maññe na dūramāgato”.

“Ahaṁ taṁ avadhiṁ sāmaṁ, yo tuyhaṁ paricārako; Yaṁ kumāraṁ pavedetha, sāmaṁ kalyāṇadassanaṁ.

Dīghassa kesā asitā, atho sūnaggavellitā; Tesu lohitalittesu, seti sāmo mayā hato”.

“Kena dukūla mantesi, hato sāmoti vādinā; Hato sāmoti sutvāna, hadayaṁ me pavedhati.

Assatthasseva taruṇaṁ, pavāḷaṁ māluteritaṁ; Hato sāmoti sutvāna, hadayaṁ me pavedhati”.

“Pārike kāsirājāyaṁ, so sāmaṁ migasammate; Kodhasā usunā vijjhi, tassa mā pāpamicchimhā”.

“Kicchā laddho piyo putto, yo andhe abharī vane; Taṁ ekaputtaṁ ghātimhi, kathaṁ cittaṁ na kopaye”.

“Kicchā laddho piyo putto, yo andhe abharī vane; Taṁ ekaputtaṁ ghātimhi, akkodhaṁ āhu paṇḍitā”.

“Mā bāḷhaṁ paridevetha, hato sāmoti vādinā; Ahaṁ kammakaro hutvā, bharissāmi brahāvane.

Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto; Ahaṁ kammakaro hutvā, bharissāmi brahāvane.

Migānaṁ vighāsamanvesaṁ, vanamūlaphalāni ca; Ahaṁ kammakaro hutvā, bharissāmi brahāvane”.

“Nesa dhammo mahārāja, netaṁ amhesu kappati; Rājā tvamasi amhākaṁ, pāde vandāma te mayaṁ”.

“Dhammaṁ nesādā bhaṇatha, katā apacitī tayā; Pitā tvamasi amhākaṁ, mātā tvamasi pārike”.

“Namo te kāsirājatthu, namo te kāsivaḍḍhana; Añjaliṁ te paggaṇhāma, yāva sāmānupāpaya.

Tassa pāde samajjantā, mukhañca bhujadassanaṁ;
samajjantā → pamajjantā (bj); pavaṭṭantā (pts-vp-pli1) Saṁsumbhamānā attānaṁ, kālamāgamayāmase”.

“Brahā vāḷamigākiṇṇaṁ, ākāsantaṁva dissati; Yattha sāmo hato seti, candova patito chamā.

Brahā vāḷamigākiṇṇaṁ, ākāsantaṁva dissati; Yattha sāmo hato seti, sūriyova patito chamā.

Brahā vāḷamigākiṇṇaṁ, ākāsantaṁva dissati; Yattha sāmo hato seti, paṁsunā patikunthito.
patikunthito → patikuṇṭhito (bj); parikuṇṭhito (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)

Brahā vāḷamigākiṇṇaṁ, ākāsantaṁva dissati; Yattha sāmo hato seti, idheva vasathassame”.

“Yadi tattha sahassāni, satāni niyutāni ca;
niyutāni → nahutāni (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Nevamhākaṁ bhayaṁ koci, vane vāḷesu vijjati”.

Tato andhānamādāya, kāsirājā brahāvane; Hatthe gahetvā pakkāmi, yattha sāmo hato ahu.

Disvāna patitaṁ sāmaṁ, puttakaṁ paṁsukunthitaṁ; Apaviddhaṁ brahāraññe, candaṁva patitaṁ chamā.

Disvāna patitaṁ sāmaṁ, puttakaṁ paṁsukunthitaṁ; Apaviddhaṁ brahāraññe, sūriyaṁva patitaṁ chamā.

Disvāna patitaṁ sāmaṁ, puttakaṁ paṁsukunthitaṁ; Apaviddhaṁ brahāraññe, kalūnaṁ paridevayuṁ.
kalūnaṁ → karuṇaṁ (bj, pts-vp-pli1)

Disvāna patitaṁ sāmaṁ, puttakaṁ paṁsukunthitaṁ; Bāhā paggayha pakkanduṁ, “adhammo kira bho iti.

Bāḷhaṁ kho tvaṁ pamattosi, sāma kalyāṇadassana; Yo ajjevaṁ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.
ajjevaṁ → svajjevaṁ (mr)

Bāḷhaṁ kho tvaṁ padittosi, sāma kalyāṇadassana; Yo ajjevaṁ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.

Bāḷhaṁ kho tvaṁ pakuddhosi, sāma kalyāṇadassana; Yo ajjevaṁ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.

Bāḷhaṁ kho tvaṁ pasuttosi, sāma kalyāṇadassana; Yo ajjevaṁ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.

Bāḷhaṁ kho tvaṁ vimanosi, sāma kalyāṇadassana; Yo ajjevaṁ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.

Jaṭaṁ valinaṁ paṁsugataṁ, ko dāni saṇṭhapessati;
paṁsugataṁ → paṅkagataṁ (bj, pts-vp-pli1) saṇṭhapessati → saṇṭhapessāmi (bj) Sāmo ayaṁ kālaṅkato, andhānaṁ paricārako.

Ko me sammajjamādāya, sammajjissati assamaṁ;
sammajjamādāya → ce sammajjanādāya (bj); no sammajjanādāya (sya1ed, sya2ed); vā sammajjanādāya (pts-vp-pli1) Sāmo ayaṁ kālaṅkato, andhānaṁ paricārako.

Ko dāni nhāpayissati, sītenuṇhodakena ca; Sāmo ayaṁ kālaṅkato, andhānaṁ paricārako.

Ko dāni bhojayissati, vanamūlaphalāni ca; Sāmo ayaṁ kālaṅkato, andhānaṁ paricārako”.

Disvāna patitaṁ sāmaṁ, puttakaṁ paṁsukunthitaṁ; Aṭṭitā puttasokena, mātā saccaṁ abhāsatha.

“Yena saccenayaṁ sāmo, dhammacārī pure ahu; Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu.

Yena saccenayaṁ sāmo, brahmacārī pure ahu; Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu.

Yena saccenayaṁ sāmo, saccavādī pure ahu; Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu.

Yena saccenayaṁ sāmo, mātāpettibharo ahu;
mātāpettibharo → mātāpetibharo (sya1ed, sya2ed); mātāpittibharo (mr) Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu.

Yena saccenayaṁ sāmo, kule jeṭṭhāpacāyiko; Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu.

Yena saccenayaṁ sāmo, pāṇā piyataro mama; Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu.

Yaṁ kiñcitthi kataṁ puññaṁ, mayhañceva pitucca te;
kiñcitthi → kiñcatthi (bj, pts-vp-pli1) Sabbena tena kusalena, visaṁ sāmassa haññatu”.

Disvāna patitaṁ sāmaṁ, puttakaṁ paṁsukunthitaṁ; Aṭṭito puttasokena, pitā saccaṁ abhāsatha.

“Yena saccenayaṁ sāmo, dhammacārī pure ahu; Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu.

Yena saccenayaṁ sāmo, brahmacārī pure ahu; Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu.

Yena saccenayaṁ sāmo, saccavādī pure ahu; Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu.

Yena saccenayaṁ sāmo, mātāpettibharo ahu; Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu.

Yena saccenayaṁ sāmo, kule jeṭṭhāpacāyiko; Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu.

Yena saccenayaṁ sāmo, pāṇā piyataro mama; Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu.

Yaṁ kiñcitthi kataṁ puññaṁ, mayhañceva mātucca te;
kiñcitthi → kiñcatthi (bj, pts-vp-pli1) Sabbena tena kusalena, visaṁ sāmassa haññatu.

Sā devatā antarahitā, pabbate gandhamādane; Sāmassa anukampāya, imaṁ saccaṁ abhāsatha.

Pabbatyāhaṁ gandhamādane, cirarattanivāsinī;
cirarattanivāsinī → ciraṁ rattaṁ nivāsinī (sya1ed, sya2ed) Na me piyataro koci, añño sāmena vijjati;
sāmena → sāmā na (bj, pts-vp-pli1) Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu.

Sabbe vanā gandhamayā, pabbate gandhamādane; Etena saccavajjena, visaṁ sāmassa haññatu”.

Tesaṁ lālappamānānaṁ, bahuṁ kāruññasañhitaṁ; Khippaṁ sāmo samuṭṭhāsi, yuvā kalyāṇadassano.

“Sāmohamasmi bhaddaṁ vo, sotthināmhi samuṭṭhito;
bhaddaṁ vo → bhaddante (mr) Mā bāḷhaṁ paridevetha, mañjunābhivadetha maṁ”.

“Svāgataṁ te mahārāja, atho te adurāgataṁ; Issarosi anuppatto, yaṁ idhatthi pavedaya.

Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo; Phalāni khuddakappāni, bhuñja rāja varaṁ varaṁ.

Atthi me pānīyaṁ sītaṁ, ābhataṁ girigabbharā; Tato piva mahārāja, sace tvaṁ abhikaṅkhasi”.

“Sammuyhāmi pamuyhāmi, sabbā muyhanti me disā; Petaṁ taṁ sāma maddakkhiṁ, ko nu tvaṁ sāma jīvasi”.

“Api jīvaṁ mahārāja, purisaṁ gāḷhavedanaṁ; Upanītamanasaṅkappaṁ, jīvantaṁ maññate mataṁ.

Api jīvaṁ mahārāja, purisaṁ gāḷhavedanaṁ; Taṁ nirodhagataṁ santaṁ, jīvantaṁ maññate mataṁ.

Yo mātaraṁ pitaraṁ vā, macco dhammena posati; Devāpi naṁ tikicchanti, mātāpettibharaṁ naraṁ.

Yo mātaraṁ pitaraṁ vā, macco dhammena posati; Idheva naṁ pasaṁsanti, pecca sagge pamodati”.

“Esa bhiyyo pamuyhāmi, sabbā muyhanti me disā; Saraṇaṁ taṁ sāma gacchāmi, tvañca me saraṇaṁ bhava”.
Saraṇaṁ taṁ sāma gacchāmi → saraṇaṁ sāma gacchāmi (sya1ed, sya2ed, mr)

“Dhammaṁ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.

Dhammaṁ cara mahārāja, puttadāresu khattiya; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.

Dhammaṁ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.

Dhammaṁ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.

Dhammaṁ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.

Dhammaṁ cara mahārāja, raṭṭhesu janapadesu ca; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.

Dhammaṁ cara mahārāja, samaṇabrāhmaṇesu ca; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.

Dhammaṁ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.

Dhammaṁ cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho; Idha dhammaṁ caritvāna, rāja saggaṁ gamissasi.

Dhammaṁ cara mahārāja, saindā devā sabrahmakā; Suciṇṇena divaṁ pattā, mā dhammaṁ rāja pāmado”ti.

Suvaṇṇasāmajātakaṁ tatiyaṁ.
Suvaṇṇasāmajātakaṁ → sāmajātakaṁ (bj, pts-vp-pli1)