Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Jātaka
  • Mahānipāta
  • Mūgapakkhavagga

5 Umaṅgajātaka

“Pañcālo sabbasenāya, brahmadattoyamāgato;
mā → nediso te (bj); ediso te (sya1ed, sya2ed)
Sāyaṁ pañcāliyā senā, appameyyā mahosadha.

Vīthimatī pattimatī, sabbasaṅgāmakovidā;
Vīthimatī → piṭṭhimatī (bj, pts-vp-pli1); viddhimatī (sya1ed, sya2ed)
Ohārinī saddavatī, bherisaṅkhappabodhanā.

Lohavijjālaṅkārābhā, dhajinī vāmarohinī;
Lohavijjālaṅkārābhā → lohavijjā alaṅkārā (sya1ed, sya2ed, csp1ed); lohavijjālaṅkārā (pts-vp-pli1)
Sippiyehi susampannā, sūrehi suppatiṭṭhitā.

Dasettha paṇḍitā āhu, bhūripaññā rahogamā;
rahogamā → rahogatā (sya1ed, sya2ed, mr)
Mātā ekādasī rañño, pañcāliyaṁ pasāsati.
pañcāliyaṁ → pañcālīnaṁ (bahūsu)

Athetthekasataṁ khatyā, anuyantā yasassino; Acchinnaraṭṭhā byathitā, pañcāliyaṁ vasaṁ gatā.

Yaṁvadā takkarā rañño, akāmā piyabhāṇino; Pañcālamanuyāyanti, akāmā vasino gatā.

Tāya senāya mithilā, tisandhiparivāritā; Rājadhānī videhānaṁ, samantā parikhaññati.

Uddhaṁ tārakajātāva, samantā parivāritā; Mahosadha vijānāhi, kathaṁ mokkho bhavissati”.

“Pāde deva pasārehi, bhuñja kāme ramassu ca; Hitvā pañcāliyaṁ senaṁ, brahmadatto palāyiti”.
palāyiti → palāyati (bj, sya1ed, sya2ed); pamāyatīti (pts-vp-pli1)

“Rājā santhavakāmo te, ratanāni pavecchati; Āgacchantu ito dūtā, mañjukā piyabhāṇino.
ito → tato (bj, sya1ed, pts-vp-pli1)

Bhāsantu mudukā vācā, yā vācā paṭinanditā; Pañcālo ca videho ca, ubho ekā bhavantu te”.
Pañcālo ca videho ca → pañcālā ca videhā ca (bj, pts-vp-pli1)

“Kathaṁ nu kevaṭṭa mahosadhena, samāgamo āsi tadiṅgha brūhi; Kacci te paṭinijjhatto, kacci tuṭṭho mahosadho”.

“Anariyarūpo puriso janinda, asammodako thaddho asabbhirūpo; Yathā mūgo ca badhiro ca, na kiñcitthaṁ abhāsatha”.
abhāsatha → abhāsittha (mr)

“Addhā idaṁ mantapadaṁ sududdasaṁ, attho suddho naraviriyena diṭṭho; Tathā hi kāyo mama sampavedhati, hitvā sayaṁ ko parahatthamessati”.

“Channañhi ekāva matī sameti, ye paṇḍitā uttamabhūripattā; Yānaṁ ayānaṁ atha vāpi ṭhānaṁ, mahosadha tvampi matiṁ karohi”.

“Jānāsi kho rāja mahānubhāvo, mahabbalo cūḷanibrahmadatto; Rājā ca taṁ icchati māraṇatthaṁ, migaṁ yathā okacarena luddo.
māraṇatthaṁ → kāraṇatthaṁ (bj, pts-vp-pli1)

Yathāpi maccho baḷisaṁ, vaṅkaṁ maṁsena chāditaṁ; Āmagiddho na jānāti, maccho maraṇamattano.

Evameva tuvaṁ rāja, cūḷaneyyassa dhītaraṁ;
tuvaṁ → tava (bj, pts-vp-pli1)
Kāmagiddho na jānāsi, macchova maraṇamattano.

Sace gacchasi pañcālaṁ, khippamattaṁ jahissasi; Migaṁ panthānubandhaṁva, mahantaṁ bhayamessati”.
panthānubandhaṁva → pathānupannaṁva (bj, pts-vp-pli1); panthānupannaṁva (sya1ed, sya2ed)

“Mayameva bālamhase eḷamūgā, ye uttamatthāni tayī lapimhā; Kimeva tvaṁ naṅgalakoṭivaḍḍho, atthāni jānāsi yathāpi aññe”.

“Imaṁ gale gahetvāna, nāsetha vijitā mama; Yo me ratanalābhassa, antarāyāya bhāsati”.

Tato ca so apakkamma, vedehassa upantikā; Atha āmantayī dūtaṁ, mādharaṁ suvapaṇḍitaṁ.
mādharaṁ → māḍharaṁ (bj); mādhuraṁ (sya1ed, sya2ed); māṭharaṁ (pts-vp-pli1)

“Ehi samma haritapakkha, veyyāvaccaṁ karohi me;
haritapakkha → harīpakkha (bj, pts-vp-pli1)
Atthi pañcālarājassa, sāḷikā sayanapālikā.

Taṁ bandhanena pucchassu, sā hi sabbassa kovidā;
Taṁ bandhanena → taṁ pattharena (bj, pts-vp-pli1); taṁ santhavena (sya1ed, sya2ed)
Sā tesaṁ sabbaṁ jānāti, rañño ca kosiyassa ca”.

“Āmo”ti so paṭissutvā, mādharo suvapaṇḍito; Agamāsi haritapakkho, sāḷikāya upantikaṁ.
haritapakkho → harīpakkho (bj, pts-vp-pli1) upantikaṁ → upantikā (sya1ed, sya2ed, mr)

Tato ca kho so gantvāna, mādharo suvapaṇḍito; Athāmantayi sugharaṁ, sāḷikaṁ mañjubhāṇikaṁ.

“Kacci te sughare khamanīyaṁ, kacci vesse anāmayaṁ; Kacci te madhunā lājā, labbhate sughare tuvaṁ”.

“Kusalañceva me samma, atho samma anāmayaṁ; Atho me madhunā lājā, labbhate suvapaṇḍita.

Kuto nu samma āgamma, kassa vā pahito tuvaṁ; Na ca mesi ito pubbe, diṭṭho vā yadi vā suto”.

“Ahosiṁ sivirājassa, pāsāde sayanapālako; Tato so dhammiko rājā, baddhe mocesi bandhanā.

Tassa mekā dutiyāsi, sāḷikā mañjubhāṇikā; Taṁ tattha avadhī seno, pekkhato sughare mama.

Tassā kāmā hi sammatto, āgatosmi tavantike; Sace kareyya okāsaṁ, ubhayova vasāmase”.
kareyya → kareyyāsi (bj); kareyu (sya1ed, sya2ed); kareyyāsi me (pts-vp-pli1)

“Suvova suviṁ kāmeyya, sāḷiko pana sāḷikaṁ; Suvassa sāḷikāyeva, saṁvāso hoti kīdiso”.
sāḷikāyeva → sāḷikāya ca (bj, pts-vp-pli1); sālikāyeva (sya1ed, sya2ed)

“Yoyaṁ kāme kāmayati, api caṇḍālikāmapi;
Yoyaṁ kāme → yaṁ yaṁ kāmī (bj, pts-vp-pli1)
Sabbo hi sadiso hoti, natthi kāme asādiso”.

“Atthi jampāvatī nāma, mātā sivissa rājino;
jampāvatī → jambāvatī (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); campāvatī (mr) sivissa → sibbissa (pts-vp-pli1)
Sā bhariyā vāsudevassa, kaṇhassa mahesī piyā.

Raṭṭhavatī kimpurisī, sāpi vacchaṁ akāmayi;
Raṭṭhavatī → rathāvatī (bj); ratanavatī (sya1ed, sya2ed); rathavati (pts-vp-pli1)
Manusso migiyā saddhiṁ, natthi kāme asādiso.

Handa khvāhaṁ gamissāmi, sāḷike mañjubhāṇike; Paccakkhānupadañhetaṁ, atimaññasi nūna maṁ”.

“Na sirī taramānassa, mādhara suvapaṇḍita; Idheva tāva acchassu, yāva rājāna dakkhasi;
rājāna → rājānaṁ (bj, pts-vp-pli1) | dakkhasi → dakkhisi (pts-vp-pli1)
Sossi saddaṁ mudiṅgānaṁ, ānubhāvañca rājino”.
Sossi → sossasi (bj)

“Yo nu khvāyaṁ tibbo saddo, tirojanapade suto;
tirojanapade → tirojanapadaṁ (pts-vp-pli1, mr)
Dhītā pañcālarājassa, osadhī viya vaṇṇinī; Taṁ dassati videhānaṁ, so vivāho bhavissati”.

“Ediso mā amittānaṁ, vivāho hotu mādhara; Yathā pañcālarājassa, vedehena bhavissati.

Ānayitvāna vedehaṁ, pañcālānaṁ rathesabho; Tato naṁ ghātayissati, nassa sakhī bhavissati”.

“Handa kho maṁ anujānāhi, rattiyo sattamattiyo; Yāvāhaṁ sivirājassa, ārocemi mahesino; Laddho ca me āvasatho, sāḷikāya upantikaṁ”.

“Handa kho taṁ anujānāmi, rattiyo sattamattiyo;
jānāmi → jānissaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)
Sace tvaṁ sattarattena, nāgacchasi mamantike; Maññe okkantasattaṁ maṁ, matāya āgamissasi”.
okkantasattaṁ → okkantasantaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, mr)

Tato ca kho so gantvāna, mādharo suvapaṇḍito; Mahosadhassa akkhāsi, sāḷikāvacanaṁ idaṁ.

“Yasseva ghare bhuñjeyya bhogaṁ, tasseva atthaṁ puriso careyya; Handāhaṁ gacchāmi pure janinda, pañcālarājassa puraṁ surammaṁ; Nivesanāni māpetuṁ, vedehassa yasassino.

Nivesanāni māpetvā, vedehassa yasassino; Yadā te pahiṇeyyāmi, tadā eyyāsi khattiya”.

Tato ca pāyāsi pure mahosadho, pañcālarājassa puraṁ surammaṁ; Nivesanāni māpetuṁ, vedehassa yasassino.

Nivesanāni māpetvā, vedehassa yasassino; Athassa pāhiṇī dūtaṁ, vedehaṁ mithilaggahaṁ;
vedehaṁ mithilaggahaṁ → etthantare pāṭho si, pts1ed potthakesu
“Ehi dāni mahārāja, māpitaṁ te nivesanaṁ”.

Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅgiyā;
caturaṅgiyā → caturaṅginiyā (mr)
Anantavāhanaṁ daṭṭhuṁ, phītaṁ kapiliyaṁ puraṁ.
kapiliyaṁ → kampilliyaṁ (bj, pts-vp-pli1); kappiliyaṁ (sya1ed, sya2ed)

Tato ca kho so gantvāna, brahmadattassa pāhiṇi; “Āgatosmi mahārāja, tava pādāni vandituṁ.

Dadāhi dāni me bhariyaṁ, nāriṁ sabbaṅgasobhiniṁ; Suvaṇṇena paṭicchannaṁ, dāsīgaṇapurakkhataṁ”.

“Svāgataṁ teva vedeha, atho te adurāgataṁ;
Svāgataṁ teva vedeha … → ayaṁ gāthā sīhale potthake na | teva → te (bj); tepi (sya1ed, sya2ed); tena (pts-vp-pli1)
Nakkhattaṁyeva paripuccha, ahaṁ kaññaṁ dadāmi te; Suvaṇṇena paṭicchannaṁ, dāsīgaṇapurakkhataṁ”.

Tato ca rājā vedeho, nakkhattaṁ paripucchatha;
paripucchatha → paripucchati (sya1ed, sya2ed, mr)
Nakkhattaṁ paripucchitvā, brahmadattassa pāhiṇi.

“Dadāhi dāni me bhariyaṁ, nāriṁ sabbaṅgasobhiniṁ;
Dadāhi dāni me bhariyaṁ … → ayaṁ gāthā sīhale potthake na
Suvaṇṇena paṭicchannaṁ, dāsīgaṇapurakkhataṁ”.

“Dadāmi dāni te bhariyaṁ, nāriṁ sabbaṅgasobhiniṁ; Suvaṇṇena paṭicchannaṁ, dāsīgaṇapurakkhataṁ”.

“Hatthī assā rathā pattī, senā tiṭṭhanti vammitā;
vammitā → cammikā (sya1ed, sya2ed); vammikā (mr)
Ukkā padittā jhāyanti, kiṁ nu maññanti paṇḍitā.

Hatthī assā rathā pattī, senā tiṭṭhanti vammitā;
vammitā → cammikā (sya1ed, sya2ed); vammikā (mr)
Ukkā padittā jhāyanti, kiṁ nu kāhanti paṇḍita”.
kāhanti → kāhati (mr)

“Rakkhati taṁ mahārāja, cūḷaneyyo mahabbalo; Paduṭṭho brahmadattena, pāto taṁ ghātayissati”.
Paduṭṭho brahmadattena → paduṭṭho te brahmadatto (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)

“Ubbedhati me hadayaṁ, mukhañca parisussati; Nibbutiṁ nādhigacchāmi, aggidaḍḍhova ātape.

Kammārānaṁ yathā ukkā, anto jhāyati no bahi; Evampi hadayaṁ mayhaṁ, anto jhāyati no bahi”.

“Pamatto mantanātīto, bhinnamantosi khattiya; Idāni kho taṁ tāyantu, paṇḍitā mantino janā.

Akatvāmaccassa vacanaṁ, atthakāmahitesino; Attapītirato rājā, migo kūṭeva ohito.

Yathāpi maccho baḷisaṁ, vaṅkaṁ maṁsena chāditaṁ; Āmagiddho na jānāti, maccho maraṇamattano.

Evameva tuvaṁ rāja, cūḷaneyyassa dhītaraṁ; Kāmagiddho na jānāsi, macchova maraṇamattano.

Sace gacchasi pañcālaṁ, khippamattaṁ jahissasi; Migaṁ panthānubandhaṁva, mahantaṁ bhayamessati.

Anariyarūpo puriso janinda, ahīva ucchaṅgagato ḍaseyya; Na tena mittiṁ kayirātha dhīro, dukkho have kāpurisena saṅgamo.
dhīro → pañño (pts-vp-pli1) kāpurisena → kāpurisehi (mr)

Yadeva jaññā purisaṁ janinda, sīlavāyaṁ bahussuto;
Yadeva → yaṁ tveva (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | purisaṁ → puriso (sya1ed, sya2ed, mr)
Teneva mittiṁ kayirātha dhīro, sukho have sappurisena saṅgamo.

Bālo tuvaṁ eḷamūgosi rāja, yo uttamatthāni mayī lapittho; Kimevahaṁ naṅgalakoṭivaḍḍho, atthāni jānāmi yathāpi aññe.

Imaṁ gale gahetvāna, nāsetha vijitā mama; Yo me ratanalābhassa, antarāyāya bhāsati”.

“Mahosadha atītena, nānuvijjhanti paṇḍitā; Kiṁ maṁ assaṁva sambaddhaṁ, patodeneva vijjhasi.

Sace passasi mokkhaṁ vā, khemaṁ vā pana passasi; Teneva maṁ anusāsa, kiṁ atītena vijjhasi”.

“Atītaṁ mānusaṁ kammaṁ, dukkaraṁ durabhisambhavaṁ; Na taṁ sakkomi mocetuṁ, tvaṁ pajānassu khattiya.
tvaṁ pajānassu → tvampi jānassu (bj, pts-vp-pli1)

Santi vehāyasā nāgā, iddhimanto yasassino;
vehāyasā → vehāsayā (bj, pts-vp-pli1)
Tepi ādāya gaccheyyuṁ, yassa honti tathāvidhā.

Santi vehāyasā assā, iddhimanto yasassino; Tepi ādāya gaccheyyuṁ, yassa honti tathāvidhā.

Santi vehāyasā pakkhī, iddhimanto yasassino; Tepi ādāya gaccheyyuṁ, yassa honti tathāvidhā.

Santi vehāyasā yakkhā, iddhimanto yasassino; Tepi ādāya gaccheyyuṁ, yassa honti tathāvidhā.

Atītaṁ mānusaṁ kammaṁ, dukkaraṁ durabhisambhavaṁ; Na taṁ sakkomi mocetuṁ, antalikkhena khattiya”.

“Atīradassī puriso, mahante udakaṇṇave; Yattha so labhate gādhaṁ, tattha so vindate sukhaṁ.
gādhaṁ → nāvaṁ (mr)

Evaṁ amhañca rañño ca, tvaṁ patiṭṭhā mahosadha; Tvaṁ nosi mantinaṁ seṭṭho, amhe dukkhā pamocaya”.

“Atītaṁ mānusaṁ kammaṁ, dukkaraṁ durabhisambhavaṁ; Na taṁ sakkomi mocetuṁ, tvaṁ pajānassu senaka”.

“Suṇohi metaṁ vacanaṁ, passa senaṁ mahabbhayaṁ;
metaṁ → etaṁ (mr) passa senaṁ → passase'taṁ (bj, pts-vp-pli1)
Senakaṁ dāni pucchāmi, kiṁ kiccaṁ idha maññasi”.

“Aggiṁ vā dvārato dema, gaṇhāmase vikantanaṁ;
vikantanaṁ → vikattanaṁ (bj, pts-vp-pli1)
Aññamaññaṁ vadhitvāna, khippaṁ hissāma jīvitaṁ; Mā no rājā brahmadatto, ciraṁ dukkhena mārayi”.

“Suṇohi metaṁ vacanaṁ, passa senaṁ mahabbhayaṁ; Pukkusaṁ dāni pucchāmi, kiṁ kiccaṁ idha maññasi”.

“Visaṁ khāditvā miyyāma, khippaṁ hissāma jīvitaṁ; Mā no rājā brahmadatto, ciraṁ dukkhena mārayi”.

“Suṇohi metaṁ vacanaṁ, passa senaṁ mahabbhayaṁ; Kāmindaṁ dāni pucchāmi, kiṁ kiccaṁ idha maññasi”.
Kāmindaṁ → kāvindaṁ (bj, pts-vp-pli1); kāminda (sya1ed, sya2ed)

“Rajjuyā bajjha miyyāma, papātā papatāmase;
papatāmase → papatemase (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)
Mā no rājā brahmadatto, ciraṁ dukkhena mārayi”.

“Suṇohi metaṁ vacanaṁ, passa senaṁ mahabbhayaṁ; Devindaṁ dāni pucchāmi, kiṁ kiccaṁ idha maññasi”.

“Aggiṁ vā dvārato dema, gaṇhāmase vikantanaṁ; Aññamaññaṁ vadhitvāna, khippaṁ hissāma jīvitaṁ; Na no sakkoti mocetuṁ, sukheneva mahosadho”.

“Yathā kadalino sāraṁ, anvesaṁ nādhigacchati; Evaṁ anvesamānā naṁ, pañhaṁ najjhagamāmase.

Yathā simbalino sāraṁ, anvesaṁ nādhigacchati; Evaṁ anvesamānā naṁ, pañhaṁ najjhagamāmase.

Adese vata no vuṭṭhaṁ, kuñjarānaṁvanodake; Sakāse dummanussānaṁ, bālānaṁ avijānataṁ.

Ubbedhati me hadayaṁ, mukhañca parisussati; Nibbutiṁ nādhigacchāmi, aggidaḍḍhova ātape.

Kammārānaṁ yathā ukkā, anto jhāyati no bahi; Evampi hadayaṁ mayhaṁ, anto jhāyati no bahi”.

Tato so paṇḍito dhīro, atthadassī mahosadho; Vedehaṁ dukkhitaṁ disvā, idaṁ vacanamabravi.

“Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, mā tvaṁ bhāyi rathesabha; Ahaṁ taṁ mocayissāmi, rāhuggahaṁva candimaṁ.
rāhuggahaṁva → rāhugahitaṁva (bj, pts-vp-pli1); rāhuggahitaṁva (sya1ed, sya2ed)

Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, mā tvaṁ bhāyi rathesabha; Ahaṁ taṁ mocayissāmi, rāhuggahaṁva sūriyaṁ.

Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, mā tvaṁ bhāyi rathesabha; Ahaṁ taṁ mocayissāmi, paṅke sannaṁva kuñjaraṁ.

Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, mā tvaṁ bhāyi rathesabha; Ahaṁ taṁ mocayissāmi, peḷābaddhaṁva pannagaṁ.

Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, mā tvaṁ bhāyi rathesabha;
Mā tvaṁ bhāyi mahārāja … → ayaṁ gāthā pts1ed potthake na
Ahaṁ taṁ mocayissāmi, pakkhiṁ baddhaṁva pañjare.

Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, mā tvaṁ bhāyi rathesabha; Ahaṁ taṁ mocayissāmi, macche jālagateriva.

Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, mā tvaṁ bhāyi rathesabha; Ahaṁ taṁ mocayissāmi, sayoggabalavāhanaṁ.

Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, mā tvaṁ bhāyi rathesabha; Pañcālaṁ vāhayissāmi, kākasenaṁva leḍḍunā.
vāhayissāmi → bāhayissāmi (sya1ed, sya2ed); vārayissāmi (mr)

Adu paññā kimatthiyā, amacco vāpi tādiso; Yo taṁ sambādhapakkhandaṁ, dukkhā na parimocaye”.
sambādhapakkhandaṁ → sambādhapakkhantaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)

“Etha māṇavā uṭṭhetha, mukhaṁ sodhetha sandhino; Vedeho sahamaccehi, umaṅgena gamissati”.
umaṅgena → ummaggena (bj, pts-vp-pli1); ummaṅgena (sya1ed, sya2ed)

Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, paṇḍitassānucārino;
paṇḍitassānucārino → paṇḍitassānusārino (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)
Umaṅgadvāraṁ vivariṁsu, yantayutte ca aggaḷe.

Purato senako yāti, pacchato ca mahosadho; Majjhe ca rājā vedeho, amaccaparivārito.

Umaṅgā nikkhamitvāna, vedeho nāvamāruhi; Abhirūḷhañca taṁ ñatvā, anusāsi mahosadho.
Abhirūḷhañca taṁ ñatvā → abhiruyhañca ñatvāna (sya1ed, sya2ed, mr)

“Ayaṁ te sasuro deva, ayaṁ sassu janādhipa; Yathā mātu paṭipatti, evaṁ te hotu sassuyā.

Yathāpi niyako bhātā, saudariyo ekamātuko; Evaṁ pañcālacando te, dayitabbo rathesabha.

Ayaṁ pañcālacandī te, rājaputtī abhicchitā;
abhicchitā → abhijjhitā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)
Kāmaṁ karohi te tāya, bhariyā te rathesabha”.

“Āruyha nāvaṁ taramāno, kiṁ nu tīramhi tiṭṭhasi; Kicchā muttāmha dukkhato, yāma dāni mahosadha”.

“Nesa dhammo mahārāja, yohaṁ senāya nāyako; Senaṅgaṁ parihāpetvā, attānaṁ parimocaye.

Nivesanamhi te deva, senaṅgaṁ parihāpitaṁ; Taṁ dinnaṁ brahmadattena, ānayissaṁ rathesabha”.

“Appaseno mahāsenaṁ, kathaṁ viggayha ṭhassasi;
viggayha → niggayha (sya1ed, sya2ed, mr)
Dubbalo balavantena, vihaññissasi paṇḍita”.

“Appasenopi ce mantī, mahāsenaṁ amantinaṁ; Jināti rājā rājāno, ādiccovudayaṁ tamaṁ”.

“Susukhaṁ vata saṁvāso, paṇḍitehīti senaka; Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva; Amittahatthattagate, mocayī no mahosadho”.
Amittahatthattagate → amittahatthatthagate (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); amittassa hatthagate (mr)

“Evametaṁ mahārāja, paṇḍitā hi sukhāvahā;
Evametaṁ → evameva (sya1ed, sya2ed)
Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva; Amittahatthattagate, mocayī no mahosadho”.
Amittahatthattagate → amittahatthatthagate (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); amittassa hatthagate (mr)

Rakkhitvā kasiṇaṁ rattiṁ, cūḷaneyyo mahabbalo; Udentaṁ aruṇuggasmiṁ, upakāriṁ upāgami.

Āruyha pavaraṁ nāgaṁ, balavantaṁ saṭṭhihāyanaṁ; Rājā avoca pañcālo, cūḷaneyyo mahabbalo.

Sannaddho maṇivammena, saramādāya pāṇinā;
maṇivammena → maṇicammena (sya1ed, sya2ed); maṇivammesu (pts-vp-pli1)
Pesiye ajjhabhāsittha, puthugumbe samāgate.

Hatthārohe anīkaṭṭhe, rathike pattikārake; Upāsanamhi katahatthe, vālavedhe samāgate.

“Pesetha kuñjare dantī, balavante saṭṭhihāyane; Maddantu kuñjarā nagaraṁ, vedehena sumāpitaṁ.

Vacchadantamukhā setā, tikkhaggā aṭṭhivedhino; Paṇunnā dhanuvegena, sampatantutarītarā.

Māṇavā vammino sūrā, citradaṇḍayutāvudhā; Pakkhandino mahānāgā, hatthīnaṁ hontu sammukhā.

Sattiyo teladhotāyo, accimantā pabhassarā;
accimantā → accimantī (bj); acchimanto (sya1ed, sya2ed)
Vijjotamānā tiṭṭhantu, sataraṁsīva tārakā.
sataraṁsīva → sataraṁsā viya (bj)

Āvudhabalavantānaṁ, guṇikāyūradhārinaṁ; Etādisānaṁ yodhānaṁ, saṅgāme apalāyinaṁ; Vedeho kuto muccissati, sace pakkhīva kāhiti.

Tiṁsa me purisanāvutyo, sabbevekekaniccitā; Yesaṁ samaṁ na passāmi, kevalaṁ mahimaṁ caraṁ.

Nāgā ca kappitā dantī, balavanto saṭṭhihāyanā; Yesaṁ khandhesu sobhanti, kumārā cārudassanā.

Pītālaṅkārā pītavasanā, pītuttaranivāsanā; Nāgakhandhesu sobhanti, devaputtāva nandane.

Pāṭhīnavaṇṇā nettiṁsā, teladhotā pabhassarā; Niṭṭhitā naradhīrehi, samadhārā sunissitā.
naradhīrehi → naravīrehi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)

Vellālino vītamalā, sikkāyasamayā daḷā; Gahitā balavantehi, suppahārappahāribhi.

Suvaṇṇatharusampannā, lohitakacchupadhāritā; Vivattamānā sobhanti, vijjuvabbhaghanantare.

Paṭākā vammino sūrā, asicammassa kovidā;
Paṭākā → patākā (bj, pts-vp-pli1); pathakā (sya1ed, sya2ed)
Dhanuggahā sikkhitarā, nāgakhandhe nipātino.
Dhanuggahā sikkhitarā → tharuggahā sikkhitāro (bj, pts-vp-pli1) nāgakhandhe nipātino → nāgakhandhātipātino (bj, pts-vp-pli1); nāgakkhandhanipātino (sya1ed, sya2ed)

Etādisehi parikkhitto, natthi mokkho ito tava; Pabhāvaṁ te na passāmi, yena tvaṁ mithilaṁ vaje”.

“Kiṁ nu santaramānova, nāgaṁ pesesi kuñjaraṁ; Pahaṭṭharūpo āpatasi, siddhatthosmīti maññasi.
āpatasi → āgamasi (sya1ed, sya2ed); ātapasi (mr) siddhatthosmīti → laddhatthosmīti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)

Oharetaṁ dhanuṁ cāpaṁ, khurappaṁ paṭisaṁhara; Oharetaṁ subhaṁ vammaṁ, veḷuriyamaṇisanthataṁ”.
veḷuriyamaṇisanthataṁ → veḷuriyamaṇisannibhaṁ (sya1ed, sya2ed)

“Pasannamukhavaṇṇosi, mitapubbañca bhāsasi; Hoti kho maraṇakāle, edisī vaṇṇasampadā”.
edisī → tādisī (bj, pts-vp-pli1)

“Moghaṁ te gajjitaṁ rāja, bhinnamantosi khattiya; Duggaṇhosi tayā rājā, khaḷuṅkeneva sindhavo.
Duggaṇhosi → duggaṇho hi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) khaḷuṅkeneva → khaluṅkeneva (sya1ed, sya2ed); khaḷuṅgeneva (mr)

Tiṇṇo hiyyo rājā gaṅgaṁ, sāmacco saparijjano; Haṁsarājaṁ yathā dhaṅko, anujjavaṁ patissasi.

Siṅgālā rattibhāgena, phullaṁ disvāna kiṁsukaṁ; Maṁsapesīti maññantā, paribyūḷhā migādhamā.

Vītivattāsu rattīsu, uggatasmiṁ divākare;
divākare → divaṅkare (csp1ed)
Kiṁsukaṁ phullitaṁ disvā, āsacchinnā migādhamā.

Evameva tuvaṁ rāja, vedehaṁ parivāriya;
parivāriya → parivāraya (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); parivāritaṁ (mr)
Āsacchinno gamissasi, siṅgālā kiṁsukaṁ yathā”.

“Imassa hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca chindatha; Yo me amittaṁ hatthagataṁ, vedehaṁ parimocayi.

Imaṁ maṁsaṁva pātabyaṁ, sūle katvā pacantu naṁ;
maṁsaṁva pātabyaṁ → maṁsaṁva pātabbaṁ (bj, pts-vp-pli1); maṁsañca pātabyaṁ (sya1ed, mr)
Yo me amittaṁ hatthagataṁ, vedehaṁ parimocayi.

Yathāpi āsabhaṁ cammaṁ, pathabyā vitaniyyati; Sīhassa atho byagghassa, hoti saṅkusamāhataṁ.

Evaṁ taṁ vitanitvāna, vedhayissāmi sattiyā; Yo me amittaṁ hatthagataṁ, vedehaṁ parimocayi”.

“Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi; Evaṁ pañcālacandassa, vedeho chedayissati.

Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi; Evaṁ pañcālacandiyā, vedeho chedayissati.

Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi; Evaṁ nandāya deviyā, vedeho chedayissati.

Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi; Evaṁ te puttadārassa, vedeho chedayissati.

Sace maṁsaṁva pātabyaṁ, sūle katvā pacissasi; Evaṁ pañcālacandassa, vedeho pācayissati.

Sace maṁsaṁva pātabyaṁ, sūle katvā pacissasi; Evaṁ pañcālacandiyā, vedeho pācayissati.

Sace maṁsaṁva pātabyaṁ, sūle katvā pacissasi; Evaṁ nandāya deviyā, vedeho pācayissati.

Sace maṁsaṁva pātabyaṁ, sūle katvā pacissasi; Evaṁ te puttadārassa, vedeho pācayissati.

Sace maṁ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā; Evaṁ pañcālacandassa, vedeho vedhayissati.

Sace maṁ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā; Evaṁ pañcālacandiyā, vedeho vedhayissati.

Sace maṁ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā; Evaṁ nandāya deviyā, vedeho vedhayissati.

Sace maṁ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā; Evaṁ te puttadārassa, vedeho vedhayissati; Evaṁ no mantitaṁ raho, vedehena mayā saha.

Yathāpi palasataṁ cammaṁ, kontimantāsuniṭṭhitaṁ;
kontimantāsuniṭṭhitaṁ → kontimantīsuniṭṭhitaṁ (bj); kontīmantīsuniṭṭhitaṁ (pts-vp-pli1)
Upeti tanutāṇāya, sarānaṁ paṭihantave.

Sukhāvaho dukkhanudo, vedehassa yasassino; Matiṁ te paṭihaññāmi, usuṁ palasatena vā.

Iṅgha passa mahārāja, suññaṁ antepuraṁ tava; Orodhā ca kumārā ca, tava mātā ca khattiya; Umaṅgā nīharitvāna, vedehassupanāmitā”.

“Iṅgha antepuraṁ mayhaṁ, gantvāna vicinātha naṁ; Yathā imassa vacanaṁ, saccaṁ vā yadi vā musā”.

“Evametaṁ mahārāja, yathā āha mahosadho; Suññaṁ antepuraṁ sabbaṁ, kākapaṭṭanakaṁ yathā”.

“Ito gatā mahārāja, nārī sabbaṅgasobhanā; Kosambaphalakasussoṇī, haṁsagaggarabhāṇinī.
Kosambaphalakasussoṇī → kosumbhaphalakasussoṇī (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)

Ito nītā mahārāja, nārī sabbaṅgasobhanā; Koseyyavasanā sāmā, jātarūpasumekhalā.

Surattapādā kalyāṇī, suvaṇṇamaṇimekhalā; Pārevatakkhī sutanū, bimboṭṭhā tanumajjhimā.

Sujātā bhujalaṭṭhīva, vedīva tanumajjhimā;
vedīva → vellīva (bj, pts-vp-pli1)
Dīghassā kesā asitā, īsakaggapavellitā.

Sujātā migachāpāva, hemantaggisikhāriva; Nadīva giriduggesu, sañchannā khuddaveḷubhi.

Nāganāsūru kalyāṇī, paramā timbarutthanī;
paramā → paṭhamā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)
Nātidīghā nātirassā, nālomā nātilomasā”.

“Nandāya nūna maraṇena, nandasi sirivāhana; Ahañca nūna nandā ca, gacchāma yamasādhanaṁ”.

“Dibbaṁ adhīyase māyaṁ, akāsi cakkhumohanaṁ; Yo me amittaṁ hatthagataṁ, vedehaṁ parimocayi”.

“Adhīyanti mahārāja, dibbamāyidha paṇḍitā;
Adhīyanti mahārāja → adhiyanti ve mahārāja (sya1ed, sya2ed, mr)
Te mocayanti attānaṁ, paṇḍitā mantino janā.

Santi māṇavaputtā me, kusalā sandhichedakā; Yesaṁ katena maggena, vedeho mithilaṁ gato”.

“Iṅgha passa mahārāja, umaṅgaṁ sādhu māpitaṁ;
umaṅgaṁ → ummaggaṁ (bj, pts-vp-pli1); ummaṅgaṁ (sya1ed, sya2ed) | māpitaṁ → niṭṭhitaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)
Hatthīnaṁ atha assānaṁ, rathānaṁ atha pattinaṁ; Ālokabhūtaṁ tiṭṭhantaṁ, umaṅgaṁ sādhu māpitaṁ”.

“Lābhā vata videhānaṁ, yassimedisā paṇḍitā; Ghare vasanti vijite, yathā tvaṁsi mahosadha”.

“Vuttiñca parihārañca, diguṇaṁ bhattavetanaṁ; Dadāmi vipule bhoge, bhuñja kāme ramassu ca; Mā videhaṁ paccagamā, kiṁ videho karissati”.

“Yo cajetha mahārāja, bhattāraṁ dhanakāraṇā; Ubhinnaṁ hoti gārayho, attano ca parassa ca; Yāva jīveyya vedeho, nāññassa puriso siyā.

Yo cajetha mahārāja, bhattāraṁ dhanakāraṇā; Ubhinnaṁ hoti gārayho, attano ca parassa ca; Yāva tiṭṭheyya vedeho, nāññassa vijite vase”.

“Dammi nikkhasahassaṁ te, gāmāsītiñca kāsisu; Dāsisatāni cattāri, dammi bhariyāsatañca te; Sabbaṁ senaṅgamādāya, sotthiṁ gaccha mahosadha.

Yāva dadantu hatthīnaṁ, assānaṁ diguṇaṁ vidhaṁ; Tappentu annapānena, rathike pattikārake.

Hatthī asse rathe pattī, gacchevādāya paṇḍita; Passatu taṁ mahārājā, vedeho mithilaṁ gataṁ”.
mithilaṁ gataṁ → mithilaggahaṁ (mr)

“Hatthī assā rathā pattī, senā padissate mahā; Caturaṅginī bhīsarūpā, kiṁ nu maññasi paṇḍita”.
maññasi paṇḍita → maññanti paṇḍitā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)

“Ānando te mahārāja, uttamo paṭidissati; Sabbaṁ senaṅgamādāya, sotthiṁ patto mahosadho”.

“Yathā petaṁ susānasmiṁ, chaḍḍetvā caturo janā; Evaṁ kapilaye tyamha, chaḍḍayitvā idhāgatā.
kapilaye tyamha → kampilliye tyamhā (bj); kappiliye tyamhā (sya1ed, sya2ed); kampilliyaraṭṭhe (pts-vp-pli1)

Atha tvaṁ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā; Kena vā atthajātena, attānaṁ parimocayi”.

“Atthaṁ atthena vedeha, mantaṁ mantena khattiya; Parivārayiṁ rājānaṁ, jambudīpaṁva sāgaro”.
Parivārayiṁ → parivārayissaṁ (bj, sya1ed, sya2ed); parivarayissam (pts-vp-pli1)

“Dinnaṁ nikkhasahassaṁ me, gāmāsīti ca kāsisu; Dāsīsatāni cattāri, dinnaṁ bhariyāsatañca me; Sabbaṁ senaṅgamādāya, sotthināmhi idhāgato”.

“Susukhaṁ vata saṁvāso, paṇḍitehīti senaka; Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva; Amittahatthattagate, mocayī no mahosadho”.

“Evametaṁ mahārāja, paṇḍitā hi sukhāvahā; Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva; Amittahatthattagate, mocayī no mahosadho”.

“Āhaññantu sabbavīṇā, bheriyo dindimāni ca; Dhamentu māgadhā saṅkhā, vaggū nadantu dundubhī”.

Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Bahuṁ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṁ.

Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Bahuṁ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṁ.

Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Bahuṁ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṁ.

Bahujano pasannosi, disvā paṇḍitamāgataṁ;
Bahujano → bahujjano (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)
Paṇḍitamhi anuppatte, celukkhepo avattathāti.

Umaṅgajātakaṁ pañcamaṁ.
Umaṅgajātakaṁ → mahāummaggajātakaṁ (bj, pts-vp-pli1); mahosadhajātakaṁ (sya1ed, sya2ed, mr)

Principles by the Suttas · Rationale · Glossary