8. Mahānāradakassapajātaka
Ahu rājā videhānaṁ, aṅgati nāma khattiyo;
aṅgati → aṅgāti (bj) Pahūtayoggo dhanimā, anantabalaporiso.So ca pannarasiṁ rattiṁ, purimayāme anāgate;
pannarasiṁ → pannarase (sya1ed, sya2ed, mr) Cātumāsā komudiyā, amacce sannipātayi.
Cātumāsā → cātumassa (bj, pts-vp-pli1)Paṇḍite sutasampanne, mhitapubbe vicakkhaṇe;
mhitapubbe → mihitapubbe (bj, pts-vp-pli1); mitapubbe (sya1ed, sya2ed, csp1ed) Vijayañca sunāmañca, senāpatiṁ alātakaṁ.Tamanupucchi vedeho, “paccekaṁ brūtha saṁ ruciṁ; Cātumāsā komudajja, juṇhaṁ byapahataṁ tamaṁ;
byapahataṁ → vyapagataṁ (bj, pts-vp-pli1) Kāyajja ratiyā rattiṁ, viharemu imaṁ utuṁ”.Tato senāpati rañño, alāto etadabravi; “Haṭṭhaṁ yoggaṁ balaṁ sabbaṁ, senaṁ sannāhayāmase.
Niyyāma deva yuddhāya, anantabalaporisā; Ye te vasaṁ na āyanti, vasaṁ upanayāmase;
upanayāmase → upanīyāmase (sya1ed, sya2ed); upaniyyāmase (mr) Esā mayhaṁ sakā diṭṭhi, ajitaṁ ojināmase”.Alātassa vaco sutvā, sunāmo etadabravi; “Sabbe tuyhaṁ mahārāja, amittā vasamāgatā.
Nikkhittasatthā paccatthā, nivātamanuvattare; Uttamo ussavo ajja, na yuddhaṁ mama ruccati.
Annapānañca khajjañca, khippaṁ abhiharantu te; Ramassu deva kāmehi, naccagīte suvādite”.
Sunāmassa vaco sutvā, vijayo etadabravi; “Sabbe kāmā mahārāja, niccaṁ tava mupaṭṭhitā.
tava → vata (bj, pts-vp-pli1)Na hete dullabhā deva, tava kāmehi modituṁ; Sadāpi kāmā sulabhā, netaṁ cittamataṁ mama.
cittamataṁ → cittaṁ mataṁ (pts-vp-pli1); cittaṁ matī (mr)Samaṇaṁ brāhmaṇaṁ vāpi, upāsemu bahussutaṁ; Yo najja vinaye kaṅkhaṁ, atthadhammavidū ise”.
Yo → ko (bj, pts-vp-pli1)Vijayassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi; “Yathā vijayo bhaṇati, mayhampetaṁva ruccati.
Samaṇaṁ brāhmaṇaṁ vāpi, upāsemu bahussutaṁ; Yo najja vinaye kaṅkhaṁ, atthadhammavidū ise.
Sabbeva santā karotha matiṁ, kaṁ upāsemu paṇḍitaṁ; Yo najja vinaye kaṅkhaṁ, atthadhammavidū ise”.
Vedehassa vaco sutvā, alāto etadabravi; “Atthāyaṁ migadāyasmiṁ, acelo dhīrasammato.
Guṇo kassapagottāyaṁ, suto citrakathī gaṇī; Taṁ deva payirupāsemu, so no kaṅkhaṁ vinessati”.
Taṁ deva → tadeva (mr) | payirupāsemu → payirupāsaya (bj, pts-vp-pli1)Alātassa vaco sutvā, rājā codesi sārathiṁ; “Migadāyaṁ gamissāma, yuttaṁ yānaṁ idhānaya”.
Tassa yānaṁ ayojesuṁ, dantaṁ rūpiyapakkharaṁ;
rūpiyapakkharaṁ → rūpiyupakkharaṁ (mr) Sukkamaṭṭhaparivāraṁ, paṇḍaraṁ dosināmukhaṁ.Tatrāsuṁ kumudāyuttā, cattāro sindhavā hayā; Anilūpamasamuppātā, sudantā soṇṇamālino.
Anilūpamasamuppātā → anilūpamasamuppādā (pts-vp-pli1, mr)Setacchattaṁ setaratho, setassā setabījanī; Vedeho sahamaccehi, niyyaṁ candova sobhati.
Tamanuyāyiṁsu bahavo, indikhaggadharā balī;
indikhaggadharā → indakhaggadharā (bj); iṭṭhikhaggadharā (pts-vp-pli1) Assapiṭṭhigatā vīrā, narā naravarādhipaṁ.So muhuttaṁva yāyitvā, yānā oruyha khattiyo; Vedeho sahamaccehi, pattī guṇamupāgami.
Yepi tattha tadā āsuṁ, brāhmaṇibbhā samāgatā; Na te apanayī rājā, akataṁ bhūmimāgate.
Tato so mudukā bhisiyā, muducittakasanthate;
muducittakasanthate → muducittakaḷandake (bj, pts-vp-pli1) Mudupaccatthate rājā, ekamantaṁ upāvisi.Nisajja rājā sammodi, kathaṁ sāraṇiyaṁ tato; “Kacci yāpaniyaṁ bhante, vātānamaviyaggatā.
vātānamaviyaggatā → vātānamavisaggatā (bj, pts-vp-pli1); vātānamaviyattatā (sya1ed, sya2ed)Kacci akasirā vutti, labhasi piṇḍayāpanaṁ;
labhasi → labbhati (bj, pts-vp-pli1) | piṇḍayāpanaṁ → piṇḍiyāpanaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) Apābādho casi kacci, cakkhuṁ na parihāyati”.Taṁ guṇo paṭisammodi, vedehaṁ vinaye rataṁ; “Yāpanīyaṁ mahārāja, sabbametaṁ tadūbhayaṁ.
Kacci tuyhampi vedeha, paccantā na balīyare; Kacci arogaṁ yoggaṁ te, kacci vahati vāhanaṁ; Kacci te byādhayo natthi, sarīrassupatāpiyā”.
sarīrassupatāpiyā → sarīrassupatāpikā (bj, pts-vp-pli1); sarīrassupatāpanā (?)Paṭisammodito rājā, tato pucchi anantarā; Atthaṁ dhammañca ñāyañca, dhammakāmo rathesabho.
“Kathaṁ dhammaṁ care macco, mātāpitūsu kassapa; Kathaṁ care ācariye, puttadāre kathaṁ care.
Kathaṁ careyya vuḍḍhesu, kathaṁ samaṇabrāhmaṇe; Kathañca balakāyasmiṁ, kathaṁ janapade care.
Kathaṁ dhammaṁ caritvāna, maccā gacchanti suggatiṁ;
maccā gacchanti → pecca gacchati (bj, pts-vp-pli1); pecca gacchanti (sya1ed, sya2ed) Kathañceke adhammaṭṭhā, patanti nirayaṁ atho”.Vedehassa vaco sutvā, kassapo etadabravi; “Suṇohi me mahārāja, saccaṁ avitathaṁ padaṁ.
Natthi dhammacaritassa, phalaṁ kalyāṇapāpakaṁ;
dhammacaritassa → dhammassa ciṇṇassa (bj) Natthi deva paro loko, ko tato hi idhāgato.Natthi deva pitaro vā, kuto mātā kuto pitā; Natthi ācariyo nāma, adantaṁ ko damessati.
Samatulyāni bhūtāni, natthi jeṭṭhāpacāyikā; Natthi balaṁ vīriyaṁ vā, kuto uṭṭhānaporisaṁ; Niyatāni hi bhūtāni, yathā goṭaviso tathā.
Laddheyyaṁ labhate macco, tattha dānaphalaṁ kuto; Natthi dānaphalaṁ deva, avaso devavīriyo.
Bālehi dānaṁ paññattaṁ, paṇḍitehi paṭicchitaṁ; Avasā denti dhīrānaṁ, bālā paṇḍitamānino.
Sattime sassatā kāyā, acchejjā avikopino; Tejo pathavī āpo ca, vāyo sukhaṁ dukhañcime; Jīve ca sattime kāyā, yesaṁ chettā na vijjati.
Natthi hantā va chettā vā, haññe yevāpi koci naṁ;
haññe yevāpi → haññare vāpi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Antareneva kāyānaṁ, satthāni vītivattare.Yo cāpi siramādāya, paresaṁ nisitāsinā;
cāpi → yopāyaṁ (bj, pts-vp-pli1); yo cāyaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) Na so chindati te kāye, tattha pāpaphalaṁ kuto.Cullāsītimahākappe, sabbe sujjhanti saṁsaraṁ; Anāgate tamhi kāle, saññatopi na sujjhati.
Caritvāpi bahuṁ bhadraṁ, neva sujjhantināgate; Pāpañcepi bahuṁ katvā, taṁ khaṇaṁ nātivattare.
Anupubbena no suddhi, kappānaṁ cullasītiyā; Niyatiṁ nātivattāma, velantamiva sāgaro”.
Kassapassa vaco sutvā, alāto etadabravi; “Yathā bhadanto bhaṇati, mayhampetaṁva ruccati.
Ahampi purimaṁ jātiṁ, sare saṁsaritattano;
jātiṁ → jātijātiṁ (bj, pts-vp-pli1) Piṅgalo nāmahaṁ āsiṁ, luddo goghātako pure.Bārāṇasiyaṁ phītāyaṁ, bahuṁ pāpaṁ kataṁ mayā; Bahū mayā hatā pāṇā, mahiṁsā sūkarā ajā.
Tato cuto idha jāto, iddhe senāpatīkule;
cuto → gato (bj, pts-vp-pli1) Natthi nūna phalaṁ pāpaṁ, yohaṁ na nirayaṁ gato”.
yohaṁ → sohaṁ (bj, pts-vp-pli1); yohaṁ (sya1ed, sya2ed)Athettha bījako nāma, dāso āsi paṭaccarī;
paṭaccarī → paḷaccarī (bj, pts-vp-pli1); paṭajjarī (sya1ed, sya2ed, mr) Uposathaṁ upavasanto, guṇasantikupāgami.Kassapassa vaco sutvā, alātassa ca bhāsitaṁ; Passasanto muhuṁ uṇhaṁ, rudaṁ assūni vattayi.
muhuṁ → ahu (sya1ed, sya2ed, mr)Tamanupucchi vedeho, “kimatthaṁ samma rodasi; Kiṁ te sutaṁ vā diṭṭhaṁ vā, kiṁ maṁ vedesi vedanaṁ”.
Vedehassa vaco sutvā, bījako etadabravi; “Natthi me vedanā dukkhā, mahārāja suṇohi me.
Ahampi purimaṁ jātiṁ, sarāmi sukhamattano; Sāketāhaṁ pure āsiṁ, bhāvaseṭṭhi guṇe rato.
Sammato brāhmaṇibbhānaṁ, saṁvibhāgarato suci; Na cāpi pāpakaṁ kammaṁ, sarāmi katamattano.
Na cāpi → na ahaṁ (mr)Tato cutāhaṁ vedeha, idha jāto duritthiyā; Gabbhamhi kumbhadāsiyā, yato jāto suduggato.
Evampi duggato santo, samacariyaṁ adhiṭṭhito; Upaḍḍhabhāgaṁ bhattassa, dadāmi yo me icchati.
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, sadā upavasāmahaṁ; Na cāpi bhūte hiṁsāmi, theyyañcāpi vivajjayiṁ.
Sabbameva hi nūnetaṁ, suciṇṇaṁ bhavati nipphalaṁ; Niratthaṁ maññidaṁ sīlaṁ, alāto bhāsatī yathā.
Kalimeva nūna gaṇhāmi, asippo dhuttako yathā; Kaṭaṁ alāto gaṇhāti, kitavosikkhito yathā.
Dvāraṁ nappaṭipassāmi, yena gacchāmi suggatiṁ; Tasmā rāja parodāmi, sutvā kassapabhāsitaṁ”.
Bījakassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi; “Natthi dvāraṁ sugatiyā, niyatiṁ kaṅkha bījaka.
niyatiṁ → niyataṁ (sya1ed, sya2ed)Sukhaṁ vā yadi vā dukkhaṁ, niyatiyā kira labbhati;
labbhati → labhati (sya1ed, sya2ed); seti (mr) Saṁsārasuddhi sabbesaṁ, mā turittho anāgate.
turittho → turito (sya1ed, sya2ed)Ahampi pubbe kalyāṇo, brāhmaṇibbhesu byāvaṭo;
byāvaṭo → pāvaṭo (sya1ed, sya2ed); vāvaṭo (mr) Vohāramanusāsanto, ratihīno tadantarā.Punapi bhante dakkhemu, saṅgati ce bhavissati”; Idaṁ vatvāna vedeho, paccagā sanivesanaṁ.
Tato ratyā vivasāne, upaṭṭhānamhi aṅgati; Amacce sannipātetvā, idaṁ vacanamabravi.
“Candake me vimānasmiṁ, sadā kāme vidhentu me; Mā upagacchuṁ atthesu, guyhappakāsiyesu ca.
Vijayo ca sunāmo ca, senāpati alātako; Ete atthe nisīdantu, vohārakusalā tayo”.
Idaṁ vatvāna vedeho, “kāmeva bahumaññatha; Na cāpi brāhmaṇibbhesu, atthe kismiñci byāvaṭo”.
Tato dvesattarattassa, vedehassatrajā piyā; Rājakaññā rucā nāma, dhātimātaramabravi.
rucā → rujā (bj, pts-vp-pli1)“Alaṅkarotha maṁ khippaṁ, sakhiyo cālaṅkarontu me;
cālaṅkarontu → ca karontu (bj, pts-vp-pli1); ca alaṅkarontu (sya1ed, sya2ed) Suve pannaraso dibyo, gacchaṁ issarasantike”.
issarasantike → pitussa santike (sya1ed, sya2ed)Tassā mālyaṁ abhihariṁsu, candanañca mahārahaṁ; Maṇisaṅkhamuttāratanaṁ, nānāratte ca ambare.
Tañca soṇṇamaye pīṭhe, nisinnaṁ bahukitthiyo;
soṇṇamaye → sovaṇṇaye (bj, pts-vp-pli1, csp1ed); sovaṇṇamaye (sya1ed, sya2ed) Parikiriya pasobhiṁsu, rucaṁ ruciravaṇṇiniṁ.
pasobhiṁsu → asobhiṁsu (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Sā ca sakhimajjhagatā, sabbābharaṇabhūsitā; Sateratā abbhamiva, candakaṁ pāvisī rucā.
Upasaṅkamitvā vedehaṁ, vanditvā vinaye rataṁ; Suvaṇṇakhacite pīṭhe, ekamantaṁ upāvisi.
Suvaṇṇakhacite → suvaṇṇavikate (bj, pts-vp-pli1)Tañca disvāna vedeho, accharānaṁva saṅgamaṁ; Rucaṁ sakhimajjhagataṁ, idaṁ vacanamabravi.
“Kacci ramasi pāsāde, antopokkharaṇiṁ pati; Kacci bahuvidhaṁ khajjaṁ, sadā abhiharanti te.
Kacci bahuvidhaṁ mālyaṁ, ocinitvā kumāriyo; Gharake karotha paccekaṁ, khiḍḍāratiratā muhuṁ.
Kena vā vikalaṁ tuyhaṁ, kiṁ khippaṁ āharantu te; Manokarassu kuḍḍamukhī, api candasamamhipi”.
kuḍḍamukhī → kuddamukhī (bj); kuṭṭamukhī (sya1ed, sya2ed) api candasamamhipi → api candasamaṁ hi te (sya1ed, sya2ed); api candasamampi te (mr)Vedehassa vaco sutvā, rucā pitaramabravi; “Sabbametaṁ mahārāja, labbhatissarasantike.
Suve pannaraso dibyo, sahassaṁ āharantu me; Yathādinnañca dassāmi, dānaṁ sabbavanīsvahaṁ”.
sabbavanīsvahaṁ → sabbavaṇīsvahaṁ (sya1ed, sya2ed, mr); sabbavanīsuhanti (pts-vp-pli1)Rucāya vacanaṁ sutvā, rājā aṅgati mabravi; “Bahuṁ vināsitaṁ vittaṁ, niratthaṁ aphalaṁ tayā.
Uposathe vasaṁ niccaṁ, annapānaṁ na bhuñjasi; Niyatetaṁ abhuttabbaṁ, natthi puññaṁ abhuñjato.
Bījakopi hi sutvāna, tadā kassapabhāsitaṁ; Passasanto muhuṁ uṇhaṁ, rudaṁ assūni vattayi.
Yāva ruce jīvamānā, mā bhattamapanāmayi;
jīvamānā → jīvasi no (bj, pts-vp-pli1) Natthi bhadde paro loko, kiṁ niratthaṁ vihaññasi”.Vedehassa vaco sutvā, rucā ruciravaṇṇinī; Jānaṁ pubbāparaṁ dhammaṁ, pitaraṁ etadabravi.
“Sutameva pure āsi, sakkhi diṭṭhamidaṁ mayā;
sakkhi → paccakkhaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) Bālūpasevī yo hoti, bālova samapajjatha.Mūḷho hi mūḷhamāgamma, bhiyyo mohaṁ nigacchati; Patirūpaṁ alātena, bījakena ca muyhituṁ.
Tvañca devāsi sappañño, dhiro atthassa kovido; Kathaṁ bālehi sadisaṁ, hīnadiṭṭhiṁ upāgami.
Sacepi saṁsārapathena sujjhati, niratthiyā pabbajjā guṇassa; Kīṭova aggiṁ jalitaṁ apāpataṁ, upapajjati mohamūḷho naggabhāvaṁ.
mohamūḷho → momuho (bj, pts-vp-pli1)Saṁsārasuddhīti pure niviṭṭhā, kammaṁ vidūsenti bahū ajānaṁ;
bahū ajānaṁ → bahū pajā (mr) Pubbe kalī duggahitovanatthā, dummo ca yā balisā ambujova.
duggahitovanatthā → duggahitova atthā (bj, pts-vp-pli1, csp1ed); duggahitova attho (sya1ed, sya2ed)Upamaṁ te karissāmi, mahārāja tavatthiyā; Upamāya midhekacce, atthaṁ jānanti paṇḍitā.
Vāṇijānaṁ yathā nāvā, appamāṇabharā garu;
appamāṇabharā → appamāṇabhārā (sya1ed, sya2ed); appamāṇaharā (pts-vp-pli1) Atibhāraṁ samādāya, aṇṇave avasīdati.Evameva naro pāpaṁ, thokaṁ thokampi ācinaṁ; Atibhāraṁ samādāya, niraye avasīdati.
Na tāva bhāro paripūro, alātassa mahīpati; Ācināti ca taṁ pāpaṁ, yena gacchati duggatiṁ.
Pubbevassa kataṁ puññaṁ, alātassa mahīpati;
Pubbevassa → pubbe tassa (bj, pts-vp-pli1) Tasseva deva nissando, yañceso labhate sukhaṁ.Khīyate cassa taṁ puññaṁ, tathā hi aguṇe rato; Ujumaggaṁ avahāya, kummaggamanudhāvati.
avahāya → avāhāya (bj)Tulā yathā paggahitā, ohite tulamaṇḍale; Unnameti tulāsīsaṁ, bhāre oropite sati.
Evameva naro puññaṁ, thokaṁ thokampi ācinaṁ; Saggātimāno dāsova, bījako sātave rato.
sātave → sādhave (mr)Yamajja bījako dāso, dukkhaṁ passati attani; Pubbevassa kataṁ pāpaṁ, tameso paṭisevati.
Khīyate cassa taṁ pāpaṁ, tathā hi vinaye rato; Kassapañca samāpajja, mā hevuppathamāgamā.
Yaṁ yañhi rāja bhajati, santaṁ vā yadi vā asaṁ; Sīlavantaṁ visīlaṁ vā, vasaṁ tasseva gacchati.
Yādisaṁ kurute mittaṁ, yādisaṁ cūpasevati; Sopi tādisako hoti, sahavāso hi tādiso.
sahavāso hi → sahavāsopi (mr)Sevamāno sevamānaṁ, samphuṭṭho samphusaṁ paraṁ; Saro diddho kalāpaṁva, alittamupalimpati; Upalepabhayā dhīro, neva pāpasakhā siyā.
Upalepabhayā → upalimpabhayā (mr)Pūtimacchaṁ kusaggena, yo naro upanayhati; Kusāpi pūti vāyanti, evaṁ bālūpasevanā.
Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati; Pattāpi surabhi vāyanti, evaṁ dhīrūpasevanā.
Tasmā pattapuṭasseva, ñatvā sampākamattano;
pattapuṭasseva → palapuṭasseva (bj); phalapuṭasseva (pts-vp-pli1) Asante nopaseveyya, sante seveyya paṇḍito; Asanto nirayaṁ nenti, santo pāpenti suggatiṁ.Ahampi jātiyo satta, sare saṁsaritattano; Anāgatāpi satteva, yā gamissaṁ ito cutā.
Yā me sā sattamī jāti, ahu pubbe janādhipa; Kammāraputto magadhesu, ahuṁ rājagahe pure.
Pāpaṁ sahāyamāgamma, bahuṁ pāpaṁ kataṁ mayā; Paradārassa heṭhento, carimhā amarā viya.
Taṁ kammaṁ nihitaṁ aṭṭhā, bhasmacchannova pāvako; Atha aññehi kammehi, ajāyiṁ vaṁsabhūmiyaṁ.
Kosambiyaṁ seṭṭhikule, iddhe phīte mahaddhane; Ekaputto mahārāja, niccaṁ sakkatapūjito.
Tattha mittaṁ asevissaṁ, sahāyaṁ sātave rataṁ; Paṇḍitaṁ sutasampannaṁ, so maṁ atthe nivesayi.
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, bahuṁ rattiṁ upāvasiṁ; Taṁ kammaṁ nihitaṁ aṭṭhā, nidhīva udakantike.
Atha pāpāna kammānaṁ, yametaṁ magadhe kataṁ; Phalaṁ pariyāga maṁ pacchā, bhutvā duṭṭhavisaṁ yathā.
pariyāga maṁ → pariyāga taṁ (bj); pariyāgataṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Tato cutāhaṁ vedeha, roruve niraye ciraṁ; Sakammunā apaccissaṁ, taṁ saraṁ na sukhaṁ labhe.
Bahuvassagaṇe tattha, khepayitvā bahuṁ dukhaṁ; Bhinnāgate ahuṁ rāja, chagalo uddhatapphalo.
Bhinnāgate → bheṇṇākaṭe (bj, pts-vp-pli1) chagalo uddhatapphalo → chakalo uddhitapphaloyeva (bj, pts-vp-pli1); chakalo uddhatapphaloyeva (sya1ed, sya2ed)Sātaputtā mayā vūḷhā, piṭṭhiyā ca rathena ca; Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
Tato cutāhaṁ vedeha, kapi āsiṁ brahāvane; Niluñcitaphaloyeva, yūthapena pagabbhinā;
Niluñcitaphaloyeva → nilicchitaphalo (bj, pts-vp-pli1) Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.Tato cutāhaṁ vedeha, dassanesu pasū ahuṁ;
dassanesu → dasaṇṇesu (bj, pts-vp-pli1); dasannesu (sya1ed, sya2ed) Niluñcito javo bhadro, yoggaṁ vūḷhaṁ ciraṁ mayā; Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.Tato cutāhaṁ vedeha, vajjīsu kulamāgamā; Nevitthī na pumā āsiṁ, manussatte sudullabhe; Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
Tato cutāhaṁ vedeha, ajāyiṁ nandane vane; Bhavane tāvatiṁsāhaṁ, accharā kāmavaṇṇinī.
kāmavaṇṇinī → varavaṇṇinī (mr)Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā; Kusalā naccagītassa, sakkassa paricārikā.
Tattha ṭhitāhaṁ vedeha, sarāmi jātiyo imā; Anāgatāpi satteva, yā gamissaṁ ito cutā.
Pariyāgataṁ taṁ kusalaṁ, yaṁ me kosambiyaṁ kataṁ; Deve ceva manusse ca, sandhāvissaṁ ito cutā.
Satta jacco mahārāja, niccaṁ sakkatapūjitā;
jacco → jaccā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Thībhāvāpi na muccissaṁ, chaṭṭhā nigatiyo imā.
chaṭṭhā nigatiyo → chaṭṭhāva gatiyo (sya1ed, sya2ed)Sattamī ca gati deva, devaputto mahiddhiko; Pumā devo bhavissāmi, devakāyasmimuttamo.
bhavissāmi → bhavissati (mr)Ajjāpi santānamayaṁ, mālaṁ ganthenti nandane; Devaputto javo nāma, yo me mālaṁ paṭicchati.
Muhutto viya so dibyo, idha vassāni soḷasa; Rattindivo ca so dibyo, mānusiṁ saradosataṁ.
Iti kammāni anventi, asaṅkheyyāpi jātiyo; Kalyāṇaṁ yadi vā pāpaṁ, na hi kammaṁ vinassati.
vinassati → panassati (bj, pts-vp-pli1)Yo icche puriso hotuṁ, jātiṁ jātiṁ punappunaṁ; Paradāraṁ vivajjeyya, dhotapādova kaddamaṁ.
Yā icche puriso hotuṁ, jātiṁ jātiṁ punappunaṁ; Sāmikaṁ apacāyeyya, indaṁva paricārikā.
Yo icche dibyabhogañca, dibbamāyuṁ yasaṁ sukhaṁ; Pāpāni parivajjetvā, tividhaṁ dhammamācare.
parivajjetvā → parivajjeyya (mr)Kāyena vācā manasā, appamatto vicakkhaṇo; Attano hoti atthāya, itthī vā yadi vā pumā.
Ye kecime mānujā jīvaloke, yasassino sabbasamantabhogā; Asaṁsayaṁ tehi pure suciṇṇaṁ, kammassakāse puthu sabbasattā.
Iṅghānucintesi sayampi deva, kutonidānā te imā janinda; Yā te imā accharāsannikāsā, alaṅkatā kañcanajālachannā”.
Iccevaṁ pitaraṁ kaññā, rucā tosesi aṅgatiṁ; Mūḷhassa maggamācikkhi, dhammamakkhāsi subbatā.
Athāgamā brahmalokā, nārado mānusiṁ pajaṁ; Jambudīpaṁ avekkhanto, addā rājānamaṅgatiṁ.
Tato patiṭṭhā pāsāde, vedehassa puratthato;
puratthato → purakkhato (sya1ed, sya2ed, mr) Tañca disvānānuppattaṁ, rucā isimavandatha.Athāsanamhā oruyha, rājā byathitamānaso;
byathitamānaso → vyamhitamānaso (bj, pts-vp-pli1); byamhitamānaso (sya1ed, sya2ed) Nāradaṁ paripucchanto, idaṁ vacanamabravi.“Kuto nu āgacchasi devavaṇṇi, obhāsayaṁ sabbadisā candimāva;
sabbadisā → saṁvariṁ (bj, pts-vp-pli1) Akkhāhi me pucchito nāmagottaṁ, kathaṁ taṁ jānanti manussaloke”.“Ahañhi devato idāni emi, obhāsayaṁ sabbadisā candimāva;
sabbadisā → saṁvariṁ (bj, pts-vp-pli1) Akkhāmi te pucchito nāmagottaṁ, jānanti maṁ nārado kassapo ca”.“Accherarūpaṁ tava yādisañca, vehāyasaṁ gacchasi tiṭṭhasī ca; Pucchāmi taṁ nārada etamatthaṁ, atha kena vaṇṇena tavāyamiddhi”.
“Saccañca dhammo ca damo ca cāgo, guṇā mamete pakatā purāṇā; Teheva dhammehi susevitehi, manojavo yena kāmaṁ gatosmi”.
“Accheramācikkhasi puññasiddhiṁ, sace hi etehi yathā vadesi;
etehi → ete tvaṁ (bj, pts-vp-pli1); evaṁ (sya1ed, sya2ed) Pucchāmi taṁ nārada etamatthaṁ, puṭṭho ca me sādhu viyākarohi”.“Pucchassu maṁ rāja tavesa attho, yaṁ saṁsayaṁ kuruse bhūmipāla; Ahaṁ taṁ nissaṁsayataṁ gamemi, nayehi ñāyehi ca hetubhī ca”.
“Pucchāmi taṁ nārada etamatthaṁ, puṭṭho ca me nārada mā musā bhaṇi; Atthi nu devā pitaro nu atthi, loko paro atthi jano yamāhu”.
“Attheva devā pitaro ca atthi, loko paro atthi jano yamāhu; Kāmesu giddhā ca narā pamūḷhā, lokaṁ paraṁ na vidū mohayuttā”.
“Atthīti ce nārada saddahāsi, nivesanaṁ paraloke matānaṁ; Idheva me pañca satāni dehi, dassāmi te paraloke sahassaṁ”.
“Dajjemu kho pañca satāni bhoto, jaññāmu ce sīlavantaṁ vadaññuṁ;
vadaññuṁ → vataññuṁ (mr) Luddaṁ taṁ bhontaṁ niraye vasantaṁ, ko codaye paraloke sahassaṁ.Idheva yo hoti adhammasīlo, pāpācāro alaso luddakammo;
adhammasīlo → akammasīlo (pts-vp-pli1) Na paṇḍitā tasmiṁ iṇaṁ dadanti, na hi āgamo hoti tathāvidhamhā.Dakkhañca posaṁ manujā viditvā, uṭṭhānakaṁ sīlavantaṁ vadaññuṁ;
uṭṭhānakaṁ → uṭṭhāhakaṁ (bj) Sayameva bhogehi nimantayanti, kammaṁ karitvā puna māharesi.Ito cuto dakkhasi tattha rāja, kākolasaṅghehi vikassamānaṁ;
kākolasaṅghehi vikassamānaṁ → kākoḷasaṅghehipi kaḍḍhamānaṁ (bj); kākolasaṅghehipi kaḍḍhamānaṁ (pts-vp-pli1) Taṁ khajjamānaṁ niraye vasantaṁ, kākehi gijjhehi ca senakehi;
senakehi → soṇakehi (sya1ed, sya2ed, mr) Sañchinnagattaṁ ruhiraṁ savantaṁ, ko codaye paraloke sahassaṁ.Andhaṁtamaṁ tattha na candasūriyā, nirayo sadā tumulo ghorarūpo; Sā neva rattī na divā paññāyati, tathāvidhe ko vicare dhanatthiko.
Sabalo ca sāmo ca duve suvānā, pavaddhakāyā balino mahantā; Khādanti dantehi ayomayehi, ito paṇunnaṁ paralokapattaṁ.
paralokapattaṁ → paraloke patantaṁ (sya1ed, sya2ed, mr)Taṁ khajjamānaṁ niraye vasantaṁ, luddehi vāḷehi aghammigehi ca; Sañchinnagattaṁ ruhiraṁ savantaṁ, ko codaye paraloke sahassaṁ.
Usūhi sattīhi ca sunisitāhi, hananti vijjhanti ca paccamittā;
paccamittā → paccāmittā (sya1ed, sya2ed); pothayanti (mr) Kāḷūpakāḷā nirayamhi ghore, pubbe naraṁ dukkaṭakammakāriṁ.Taṁ haññamānaṁ niraye vajantaṁ, kucchismiṁ passasmiṁ vipphālitūdaraṁ; Sañchinnagattaṁ ruhiraṁ savantaṁ, ko codaye paraloke sahassaṁ.
Sattī usū tomarabhiṇḍivālā, vividhāvudhā vassanti tattha devā; Patanti aṅgāramivaccimanto, silāsanī vassati luddakamme.
Uṇho ca vāto nirayamhi dussaho, na tamhi sukhaṁ labbhati ittarampi; Taṁ taṁ vidhāvantamalenamāturaṁ, ko codaye paraloke sahassaṁ.
Sandhāvamānampi rathesu yuttaṁ, sajotibhūtaṁ pathaviṁ kamantaṁ;
Sandhāvamānampi → sandhāvamānaṁ taṁ (bj, pts-vp-pli1) Patodalaṭṭhīhi sucodayantaṁ, ko codaye paraloke sahassaṁ.
sucodayantaṁ → sucodiyantaṁ (bj, pts-vp-pli1)Tamāruhantaṁ khurasañcitaṁ giriṁ, vibhiṁsanaṁ pajjalitaṁ bhayānakaṁ; Sañchinnagattaṁ ruhiraṁ savantaṁ, ko codaye paraloke sahassaṁ.
Tamāruhantaṁ pabbatasannikāsaṁ, aṅgārarāsiṁ jalitaṁ bhayānakaṁ; Sudaḍḍhagattaṁ kapaṇaṁ rudantaṁ, ko codaye paraloke sahassaṁ.
Abbhakūṭasamā uccā, kaṇṭakanicitā dumā;
kaṇṭakanicitā → kaṇṭakāpacitā (bj, pts-vp-pli1); kaṇṭakāhi citā (sya2ed) Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhi.Tamāruhanti nāriyo, narā ca paradāragū; Coditā sattihatthehi, yamaniddesakāribhi.
Tamāruhantaṁ nirayaṁ, simbaliṁ ruhiramakkhitaṁ; Vidaḍḍhakāyaṁ vitacaṁ, āturaṁ gāḷhavedanaṁ.
Vidaḍḍhakāyaṁ → vidaddhakāyaṁ (sya1ed, sya2ed); viduṭṭhakāyaṁ (pts-vp-pli1)Passasantaṁ muhuṁ uṇhaṁ, pubbakammāparādhikaṁ; Dumagge vitacaṁ gattaṁ, ko taṁ yāceyya taṁ dhanaṁ.
Dumagge vitacaṁ gattaṁ → dumaggaviṭapaggataṁ (bj); dummagge vitacaṁ gattaṁ (sya1ed, sya2ed); dumagge vitacagattaṁ (pts-vp-pli1)Abbhakūṭasamā uccā, asipattācitā dumā;
asipattācitā dumā → asipattanirayā dukhā (bj, pts-vp-pli1); asipattanirayā dumā (sya1ed, sya2ed) Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhi.Tamāruhantaṁ asipattapādapaṁ, asīhi tikkhehi ca chijjamānaṁ;
ca chijjamānaṁ → pabhijjamānaṁ (mr) Sañchinnagattaṁ ruhiraṁ savantaṁ, ko codaye paraloke sahassaṁ.Tato nikkhantamattaṁ taṁ, asipattācitā dumā; Sampatitaṁ vetaraṇiṁ, ko taṁ yāceyya taṁ dhanaṁ.
Kharā kharodakā tattā, duggā vetaraṇī nadī;
kharodakā → khārodikā (bj); khārodakā (sya1ed, sya2ed); kharodikā (pts-vp-pli1) Ayopokkharasañchannā, tikkhā pattehi sandati.Tattha sañchinnagattaṁ taṁ, vuyhantaṁ ruhiramakkhitaṁ; Vetaraññe anālambe, ko taṁ yāceyya taṁ dhanaṁ”.
“Vedhāmi rukkho viya chijjamāno, disaṁ na jānāmi pamūḷhasañño; Bhayānutappāmi mahā ca me bhayā, sutvāna kathā tava bhāsitā ise.
kathā → gāthā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Āditte vārimajjhaṁva, dīpaṁvoghe mahaṇṇave; Andhakāreva pajjoto, tvaṁ nosi saraṇaṁ ise.
Atthañca dhammaṁ anusāsa maṁ ise, atītamaddhā aparādhitaṁ mayā; Ācikkha me nārada suddhimaggaṁ, yathā ahaṁ no nirayaṁ pateyyaṁ”.
“Yathā ahū dhataraṭṭho, vessāmitto aṭṭhako yāmataggi; Usindaro cāpi sivī ca rājā, paricārakā samaṇabrāhmaṇānaṁ.
Ete caññe ca rājāno, ye saggavisayaṁ gatā;
saggavisayaṁ → sakkavisayaṁ (bj, pts-vp-pli1) Adhammaṁ parivajjetvā, dhammaṁ cara mahīpati.Annahatthā ca te byamhe, ghosayantu pure tava; Ko chāto ko ca tasito, ko mālaṁ ko vilepanaṁ; Nānārattānaṁ vatthānaṁ, ko naggo paridahissati.
Ko panthe chattamāneti, pādukā ca mudū subhā;
chattamāneti → chatta'mādeti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Iti sāyañca pāto ca, ghosayantu pure tava.Jiṇṇaṁ posaṁ gavāssañca, māssu yuñja yathā pure;
gavāssañca → gavassañca (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, csp1ed) Parihārañca dajjāsi, adhikārakato balī.Kāyo te rathasaññāto, manosārathiko lahu; Avihiṁsāsāritakkho, saṁvibhāgapaṭicchado.
Pādasaññamanemiyo, hatthasaññamapakkharo; Kucchisaññamanabbhanto, vācāsaññamakūjano.
Saccavākyasamattaṅgo, apesuññasusaññato; Girāsakhilanelaṅgo, mitabhāṇisilesito.
Saddhālobhasusaṅkhāro, nivātañjalikubbaro; Athaddhatānatīsāko, sīlasaṁvaranandhano.
Athaddhatānatīsāko → atthaddhatānatīsāko (bj, pts-vp-pli1)Akkodhanamanugghātī, dhammapaṇḍarachattako; Bāhusaccamapālambo, ṭhitacittamupādhiyo.
ṭhitacittamupādhiyo → ṭhiticittamupādhiyo (sya1ed, sya2ed); dhiticittamupādhiyo (mr)Kālaññutācittasāro, vesārajjatidaṇḍako; Nivātavuttiyottako, anatimānayugo lahu.
Nivātavuttiyottako → nivātavuttiyottaṅgo (sya1ed, sya2ed, mr)Alīnacittasanthāro, vuddhisevī rajohato; Sati patodo dhīrassa, dhiti yogo ca rasmiyo.
Mano dantaṁ pathaṁ neti, samadantehi vāhibhi;
pathaṁ neti → patha'nveti (bj, pts-vp-pli1) Icchā lobho ca kummaggo, ujumaggo ca saṁyamo.Rūpe sadde rase gandhe, vāhanassa padhāvato; Paññā ākoṭanī rāja, tattha attāva sārathi.
Sace etena yānena, samacariyā daḷhā dhiti; Sabbakāmaduho rāja, na jātu nirayaṁ vaje”.
“Alāto devadattosi, sunāmo āsi bhaddaji; Vijayo sāriputtosi, moggallānosi bījako.
Sunakkhatto licchaviputto, guṇo āsi acelako; Ānando sā rucā āsi, yā rājānaṁ pasādayi.
Uruvelakassapo rājā, pāpadiṭṭhi tadā ahu;
Uruvelakassapo → uruveḷakassapo (csp1ed) Mahābrahmā bodhisatto, evaṁ dhāretha jātakan”ti.
