1 Dohaḷakaṇḍa

“Paṇḍu kisiyāsi dubbalā, vaṇṇarūpaṁ natavedisaṁ pure;
kisiyāsi → kīsiyāsi (sya-all) vaṇṇarūpaṁ → vaṇṇarūpe (mr) | ve → me (sya1ed, sya2ed, mr) | tavedisaṁ → tavedisī (bj: machasaṁ, sī.vivi) | vaṇṇarūpaṁ → vaṇṇarūpe (cck: ka.) Vimale akkhāhi pucchitā, kīdisī tuyhaṁ sarīravedanā”.
pucchitā → pucchito (bj: machasaṁ) kīdisī → kīdisi (bj) | sarīravedanā → sarīravedanāti (pts) | kīdisi → kidisā (bj: sī.vivi)

“Dhammo manujesu mātīnaṁ, dohaḷo nāma janinda vuccati;
mātīnaṁ → māninaṁ (bj); mātinaṁ (pts-vp-pli1) | mātīnaṁ → mātinaṁ (cck: sī. pī.) vuccati → vaccati (sya-all) Dhammāhataṁ nāgakuñjara, vidhurassa hadayābhipatthaye”.
dhammāhataṁ → dhammāhaṭaṁ (bj, pts) | dhammāhaṭaṁ → dhammāhataṁ (bj: machasaṁ, sī.vivi) hadayābhipatthaye → haday ābhipatthayeti (pts)

“Candaṁ kho tvaṁ dohaḷāyasi, sūriyaṁ vā atha vāpi mālutaṁ;
tvaṁ → te (sya1ed, sya2ed, mr) | tvaṁ → tvaṁ vimale (sya-all) | dohaḷāyasi → cimale dohaḷāyasi (bj: machasaṁ) sūriyaṁ → suriyaṁ (bj, sya-all, pts) Dullabhañhi vidhurassa dassanaṁ, ko vidhuramidha mānayissati”.
Dullabhañhi → dullabhe hi (bj, pts-vp-pli1) | dassanaṁ → dassane (bj, pts-vp-pli1) | dullabhañhi → dullabhe hi (bj) | dullabhañhi vidhurassa dassanaṁ → dullabhe hi vidhūrassa dassane (pts) | dullabhe → dullabhaṁ (bj: machasaṁ) | dassane → dassanaṁ (bj: machasaṁ) | Dullabhañhi → dullabhe (cck: sī. pī.) | dassanaṁ → dassane (cck: sī. pī.) vidhuramidha mānayissati kiṁ nu → vidhura idhamānayissati kinnu (bj) | vidhuramidha mānayissati kiṁ → vidhūraṁ idhamānayissatīti kin (pts)

“Kiṁ nu tāta tuvaṁ pajjhāyasi, padumaṁ hatthagataṁva te mukhaṁ; Kiṁ nu dummanarūposi issara, mā tvaṁ soci amittatāpana”.
nu → (bj) amittatāpana → amittatāpanā (bj)

“Mātā hi tava irandhati, vidhurassa hadayaṁ dhaniyati;
irandhati → irandati (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | irandhati → irandatī (bj); irandati (sya-all) | irandatī → irandhati (bj: machasaṁ) | irandhati → irandati (cck: sī. syā. pī.) dhaniyati dullabhañhi → dhanīyati dullabhe hi (bj); vanīyati dullabhe hi (pts) Dullabhañhi vidhurassa dassanaṁ, ko vidhuramidha mānayissati.
dassanaṁ → dassane (bj, pts) vidhuramidha mānayissati tassa → vidhuraṁ idhamānayissati (bj)

Tassa bhattupariyesanaṁ cara, yo vidhuramidha mānayissati”;
Tassa bhattupariyesanaṁ → tassa bhattupariyesanaṁ (bj); taṁ bhattāraṁ pariyesanaṁ (sya1ed, sya2ed); bhattupariyesanañ (pts-vp-pli1) | bhattupariyesanaṁ → taṁ bhattāraṁ (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi) | bhattupariyesanaṁ → bhattupariyesanaṁ (cck: sī. pī.) vidhuramidha mānayissati → vidhūraṁ idhamānayissatīti (pts) Pituno ca sā sutvāna vākyaṁ, rattiṁ nikkhamma avassutiṁ cari.
avassutiṁ → avassutī (sya-all) | cari → carīti (pts)

“Ke gandhabbe rakkhase ca nāge, ke kimpurise cāpi mānuse;
gandhabbe → gandhabbe ca (bj, pts) | rakkhase → rakkhase nāge kimpurise (bj, pts) | nāge ke kimpurise cāpi → (bj, pts) kimpurise cāpi → kiṁpurise athavāpi (sya-all) Ke paṇḍite sabbakāmadade, dīgharattaṁ bhattā me bhavissati”.
sabbakāmadade → sabbakāmade (bj, pts-vp-pli1) | sabbakāmadade → sabbakāmade (cck: sī. pī.) me bhavissati → bhavissatīti (pts)

“Assāsa hessāmi te pati, bhattā te hessāmi anindalocane;
te → (bj) | anindalocane → anindilocane (pts) Paññā hi mamaṁ tathāvidhā, assāsa hessasi bhariyā mama”.
mamaṁ tathāvidhā → mama tathā vidhā (bj) | paññā hi mamaṁ tathāvidhā → paññāhi mama tathāvidhāhi (sya-all) | mama → mamaṁ (bj: machasaṁ) mama → mamaṁ atha naṁ (bj); mamanti atha naṁ (pts) | mamaṁ → mama (bj: machasaṁ)

Avacāsi puṇṇakaṁ irandhatī, pubbapathānugatena cetasā;
irandhatī → irandatī (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | puṇṇakaṁ irandhatī → irandatī (bj, pts) | irandhatī → irandatī (sya-all) | avacāsi → avacāsi puṇṇakaṁ (bj: machasaṁ) | irandhatī → irandatī (cck: sī. pī.) pubbapathānugatena → ba. pubbavatānugatena (sya-all note) “Ehi gacchāma pitu mamantike, esova te etamatthaṁ pavakkhati”.
pitu mamantike → pitu mama santikaṁ (mr) | mamantike → pitu mama santikaṁ (cck: ka.) esova → eseva (sya-all)

Alaṅkatā suvasanā, mālinī candanussadā; Yakkhaṁ hatthe gahetvāna, pitusantikupāgami.
pitusantikupāgami → pitu santikamupāgami (bj, sya-all); pitu santikaṁ upāgamīti (pts)

“Nāgavara vaco suṇohi me, patirūpaṁ paṭipajja suṅkiyaṁ;
suṇohi → suṇāhi (sya-all) patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all) Patthemi ahaṁ irandhatiṁ, tāya samaṅgiṁ karohi maṁ tuvaṁ.
irandhatiṁ → irandatiṁ (bj, sya-all, pts) | irandatiṁ → irandhatiṁ (bj: machasaṁ) samaṅgiṁ → samaṅgī (bj) | maṁ → me (bj) | samaṅgiṁ karohi maṁ → samaṅgikarohi me (pts) | samaṅgī → samaṅgi (bj: machasaṁ) | tuvaṁ → maṁ (bj: machasaṁ)

Sataṁ hatthī sataṁ assā, sataṁ assatarīrathā;
hatthī → hatthi (bj) Sataṁ valabhiyo puṇṇā, nānāratnassa kevalā;
valabhiyo → vaḷabhiyo (bj, pts) nānāratnassa → nānāratanassa (bj, pts) Te nāga paṭipajjassu, dhītaraṁ dehirandhatiṁ”.
dehirandhatiṁ → dehi irandatiṁ (bj); dehirandatiṁ (sya-all); dehi irandatinti (pts)

“Yāva āmantaye ñātī, mitte ca suhadajjane;
suhadajjane → suhadaṁjanaṁ (bj, pts-vp-pli1) | suhadajjane anāmanta kataṁ → suhadaṁ janaṁ anāmantakataṁ (bj) | suhadajjane → suhadaṁ janaṁ (pts) | janaṁ → suhadajjane (bj: machasaṁ) | suhadajjane → suhadaṁjanaṁ (cck: sī. pī.) Anāmanta kataṁ kammaṁ, taṁ pacchā anutappati”.
anāmanta kataṁ kammaṁ → anāmantakatakammaṁ (sya-all) pacchā anutappati → pacchāmanutappati (bj); pacchāmanutappatīti (pts)

Tato so varuṇo nāgo, pavisitvā nivesanaṁ; Bhariyaṁ āmantayitvāna, idaṁ vacanamabravi.
vacanamabravi → vacanamabuvi (bj)

“Ayaṁ so puṇṇako yakkho, yācatī maṁ irandhatiṁ;
Ayaṁ → ayampi (sya1ed, sya2ed, mr) irandhatiṁ → irandatiṁ (bj, sya-all, pts) | yācatī → yācati (sya-all) Bahunā vittalābhena, tassa dema piyaṁ mamaṁ”.
mamaṁ → mamanti (pts)

“Na dhanena na vittena, labbhā amhaṁ irandhatī;
irandhatī → irandatī (bj, sya-all, pts) Sace ca kho hadayaṁ paṇḍitassa, dhammena laddhā idha māhareyya;
ca kho → hi vo (bj) | ca → hi (pts) | vo → sace ca kho (bj: machasaṁ, syā) Etena vittena kumāri labbhā, nāññaṁ dhanaṁ uttari patthayāma”.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all) | patthayāma → patthayāmāti (pts)

Tato so varuṇo nāgo, nikkhamitvā nivesanā; Puṇṇakāmantayitvāna, idaṁ vacanamabravi.
vacanamabravi → canamabravi (bj)

“Na dhanena na vittena, labbhā amhaṁ irandhatī;
irandhatī → irandatī (bj, sya-all, pts) Sace tuvaṁ hadayaṁ paṇḍitassa, dhammena laddhā idha māharesi; Etena vittena kumāri labbhā, nāññaṁ dhanaṁ uttari patthayāma”.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all) | patthayāma → patthayāmāti (pts)

“Yaṁ paṇḍitotyeke vadanti loke, tameva bāloti punāhu aññe;
loke → lokā (bj, sya1ed, sya2ed, mr); loko (pts-vp-pli1) Akkhāhi me vippavadanti ettha, kaṁ paṇḍitaṁ nāga tuvaṁ vadesi”.
Akkhāhi → akkhehi (bj, pts-vp-pli1) vadesi korabyarājassa dhanañcayassa → vadesīti koravyarājassa dhanañjayassa (pts)

“Korabyarājassa dhanañcayassa, yadi te suto vidhuro nāma kattā;
dhanañcayassa → dhanañjayassa (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | korabyarājassa dhanañcayassa → koravyarājassa dhanañjayassa (bj) | dhanañcayassa → dhanañjayassa (sya-all) | dhanañcayassa → dhanañjayassa (cck: sī. syā. pī.) Ānehi taṁ paṇḍitaṁ dhammaladdhā, irandhatī padacarā te hotu”.
padacarā → paddhacarā (bj, pts-vp-pli1); paṭṭhacarāva (sya1ed, sya2ed, mr) | irandhatī padacarā → irandatī paddhacarā (bj, pts); irandatī paṭṭhacarāva (sya-all) | paddhacarā → paṭṭhacarā (bj: machasaṁ, syā) | padacarā → paddhacarā (cck: sī. pī.); paṭṭhacarā (cck: syā. ka.)

Idañca sutvā varuṇassa vākyaṁ, uṭṭhāya yakkho paramappatīto; Tattheva santo purisaṁ asaṁsi, “Ānehi ājaññamidheva yuttaṁ.
santo → santaṁ (pts-vp-pli1) ājaññamidheva yuttaṁ → ājaññam idh eva yuttanti (pts)

Jātarūpamayā kaṇṇā, kācamhicamayā khurā;
kācamhicamayā → kācamhamayā (bj); kācambhamayā (pts-vp-pli1) | kācamhicamayā → kācambhamayā (bj) | kācambhamayā → kācambhica (bj: machasaṁ, syā) | kācamhicamayā → kācamhamayā (cck: sī.); kācambhamayā (cck: pī.) Jambonadassa pākassa, suvaṇṇassa uracchado”.
uracchado → uracchadoti (pts)

Devavāhavahaṁ yānaṁ, assamāruyha puṇṇako; Alaṅkato kappitakesamassu, pakkāmi vehāyasamantalikkhe.
vehāyasamantalikkhe → vehāsayamantalikkhe (pts-vp-pli1); vehāyasamantalikkhaṁ (mr) | vehāyasamantalikkhe so → vehāsayamantalikkhe sa (bj, pts) | vehāyasamantalikkhe → antalikkhaṁ (cck: ka.)

So puṇṇako kāmarāgena giddho, irandhatiṁ nāgakaññaṁ jigīsaṁ;
kāmarāgena → kāmavegena (bj, pts-vp-pli1) | kāmavegena → kāmarāgena (bj: machasaṁ, syā) | kāmarāgena → kāmavegena (cck: sī. pī.) jigīsaṁ → jigiṁsaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | irandhatiṁ → irandatiṁ (bj, sya-all, pts) | jigīsaṁ → jigiṁsaṁ (sya-all) | jigīsaṁ → jigiṁsaṁ (cck: sī. syā. pī.) Gantvāna taṁ bhūtapatiṁ yasassiṁ, iccabravī vessavaṇaṁ kuveraṁ.
iccabravī → iccabravi (bj, sya-all)

“Bhogavatī nāma mandire, vāsā hiraññavatīti vuccati;
hiraññavatīti → bhiraññavatīti (bj) Nagare nimmite kañcanamaye, maṇḍalassa uragassa niṭṭhitaṁ.
kañcanamaye → kāñcanamaye (sya-all)

Aṭṭālakā oṭṭhagīviyo, lohitaṅkassa masāragallino;
aṭṭālakā → aṭṭaḷahatā (bj: machasaṁ) lohitaṅkassa → lohitaṅgassa (sya-all) | lohitaṅkassa masāragallino pāsādettha → lohitaṁkamasāragallino pāsād ettha (pts) Pāsādettha silāmayā, sovaṇṇaratanehi chāditā.
sovaṇṇaratanehi → sovaṇṇaratanena (bj, sya-all)

Ambā tilakā ca jambuyo, sattapaṇṇā mucalindaketakā;
sattapaṇṇā → santapaṇṇā (bj) | mucalindaketakā → keṭakā (bj: machasaṁ) Piyaṅgu uddālakā sahā, uparibhaddakā sinduvārakā.
Piyaṅgu → piyakā (bj, pts-vp-pli1); piyaṅgukā (sya1ed, sya2ed) | piyaṅgu → piyakā (bj, pts); piyaṅgukā (sya-all) | piyakā → piyaṅgu uddālakā setā piyaṅgukā (bj: machasaṁ, syā) | Piyaṅgu → piyakā (cck: sī. pī.); piyaṅgukā (cck: syā.) sinduvārakā → sinduvāritā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); sindhavāritā (mr) | sinduvārakā → sindhuvārakā (bj) | uparibhaddakā sinduvārakā → pāribhaddakā sinduvāritā (sya-all) | sindhuvārakā → pāribhaddakā sindhacāritā (bj: machasaṁ) | sinduvārakā → bhinduvāritā (cck: syā. pī.); bhindhavāritā (cck: ka.)

Campeyyakā nāgamallikā, bhaginīmālā atha mettha koliyā;
nāgamallikā bhaginīmālā atha mettha → nāgamālikā bhaginimālā athamettha (bj) | nāgamallikā → nāgamālikā (pts) atha mettha → athettha (sya-all) Ete dumā pariṇāmitā, sobhayanti uragassa mandiraṁ.
pariṇāmitā → parināmitā (bj) mandiraṁ → mandire (sya1ed, sya2ed, mr) | mandiraṁ → mandire (sya-all) | mandiraṁ → mandire (bj: machasaṁ) | mandiraṁ → mandire (cck: syā. ka.)

Khajjurettha silāmayā, sovaṇṇadhuvapupphitā bahū;
bahū → bahu (pts) Yattha vasato papātiko, nāgarājā varuṇo mahiddhiko.

Tassa komārikā bhariyā, vimalā kañcanavelliviggahā;
kañcanavelliviggahā kālā → kāñcanavelliviggahā kāḷā (sya-all) Kālā taruṇāva uggatā, pucimandatthanī cārudassanā.
kālā → kāḷā (bj)

Lākhārasarattasucchavī, kaṇikārāva nivātapupphitā;
kaṇikārāva nivātapupphitā → kaṇikārova nivātapupphito (bj, pts-vp-pli1) | kaṇikārāva nivātapupphitā → kaṇikārova nivātapupphito (bj) | nivātapupphitā → kaṇikārova nivātapupphito (cck: sī. pī.) Tidivokacarāva accharā, vijjuvabbhaghanā vinissaṭā.
vijjuvabbhaghanā vinissaṭā → vijjutabbhaghanāva nissaṭā (bj, pts); vijjuvabbhaghanāva nissaṭā (sya-all)

Sā dohaḷinī suvimhitā, vidhurassa hadayaṁ dhaniyati;
suvimhitā → sucimhitā (bj) dhaniyati → vanīyati (pts) Taṁ tesaṁ demi issara, tena te denti irandhatiṁ mamaṁ”.
demi → dadāmi (bj, pts) | tesaṁ demi → nesaṁ dadāmi (sya-all) | dadāmi → demi (bj: machasaṁ) irandhatiṁ → irandatiṁ (bj, sya-all) | irandhatiṁ mamaṁ so → irandatiṁ mamanti sa (pts)

So puṇṇako bhūtapatiṁ yasassiṁ, āmantaya vessavaṇaṁ kuveraṁ;
so → sa (bj) āmantaya → āmantiya (sya-all) | āmantaya → āmantiya (bj: machasaṁ) “Tattheva santo purisaṁ asaṁsi, ānehi ājaññamidheva yuttaṁ”.
tattheva santo → tatth eva santaṁ (pts) | santo → santaṁ (cck: pī.)

Jātarūpamayā kaṇṇā, kācamhicamayā khurā;
kācamhicamayā → kācambhamayā (bj, pts) | kācambhamayā → kāvamhica (bj: machasaṁ) Jambonadassa pākassa, suvaṇṇassa uracchado.

Devavāhavahaṁ yānaṁ, assamāruyha puṇṇako; Alaṅkato kappitakesamassu, pakkāmi vehāyasamantalikkhe.
kappitakesamassu → kappitakesamassū (bj) vehāyasamantalikkhe → vehāsayamantalikkhe (bj); vehāsayaṁ antalikheti (pts)

So aggamā rājagahaṁ surammaṁ, aṅgassa rañño nagaraṁ durāyutaṁ;
aggamā → agamā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, mr) | aggamā → āgamā (bj) | āgamā → aggamā (bj: machasaṁ) durāyutaṁ → durāsadaṁ (sya1ed, sya2ed) | durāyutaṁ pahūtabhakkhaṁ → durāsadaṁ bahuttabhakkhaṁ (sya-all) | durāyutaṁ → durāyuttaṁ (bj: machasaṁ) | durāyutaṁ → durāsadaṁ (cck: syā.) | durāsadaṁ → ba. ma. durāyutaṁ (sya-all: sī.) Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ, masakkasāraṁ viya vāsavassa.

Mayūrakoñcāgaṇasampaghuṭṭhaṁ, dijābhighuṭṭhaṁ dijasaṅghasevitaṁ;
mayūrakoñcāgaṇasampaghuṭṭhaṁ → mayūrakoñcagaṇasaṅghuṭṭhaṁ (sya-all); mayūrakoñcagaṇasampaghuṭṭhaṁ (pts) Nānāsakuntābhirudaṁ suvaṅgaṇaṁ, pupphābhikiṇṇaṁ himavaṁva pabbataṁ.
suvaṅgaṇaṁ → subhaṅgaṇaṁ (bj, pts-vp-pli1) | suvaṅgaṇaṁ → subhaṅganaṁ (bj); subhaṁgaṇaṁ (pts) | nānāsakuntābhirudaṁ → nānāsakuṇābhirudaṁ (sya-all) | nānāsakuntābhirudaṁ → sakuntā (bj: machasaṁ) | suvaṅgaṇaṁ → subhaṅgaṇaṁ (cck: sī. pī.) himavaṁva → himavanta (bj: machasaṁ)

So puṇṇako vepulamābhirūhi, siluccayaṁ kimpurisānuciṇṇaṁ;
vepulamābhirūhi → vepullamābhirucchi (bj, pts-vp-pli1); vepulamābhiruyha (sya1ed, sya2ed) | so → sa (bj, pts) | vepulamābhirūhi → vepulamābhiruyha (sya-all); vepullam ābhirucchi (pts) | vepullamābhirucchi → mābhiruyhi (bj: machasaṁ) | vepulamābhirūhi → vepullamābhirucchi (cck: sī. pī.) Anvesamāno maṇiratanaṁ uḷāraṁ, tamaddasā pabbatakūṭamajjhe.
anvesamāno → atvesamāno (bj) tamaddasā → tamaddasa (sya-all) | tamaddasā pabbatakūṭamajjhe → tam addasā pabbatakūṭamajjheti (pts)

Disvā maṇiṁ pabhassaraṁ jātimantaṁ, manoharaṁ maṇiratanaṁ uḷāraṁ;
jātimantaṁ → jātivantaṁ (bj, sya1ed, sya2ed) | jātimantaṁ manoharaṁ → jātivantaṁ dhanāharaṁ (bj, sya-all) | jātimantaṁ → jātivantaṁ (cck: sī. syā.) manoharaṁ → dhanāharaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, mr) | manoharaṁ maṇiratanaṁ → dhanāharaṁ maniratanaṁ (pts) | dhanāharaṁ → manoharaṁ (bj: machasaṁ) | manoharaṁ → dhanāharaṁ (cck: sī. pī. ka.) Daddallamānaṁ yasasā yasassinaṁ, obhāsatī vijjurivantalikkhe.
obhāsatī → obhāsati (bj)

Tamaggahī veḷuriyaṁ mahagghaṁ, manoharaṁ nāma mahānubhāvaṁ; Ājaññamāruyha manomavaṇṇo, pakkāmi vehāyasamantalikkhe.
manomavaṇṇo → anomavaṇṇo (bj, sya-all) | ājaññamāruyha manomavaṇṇo → ājaññam āruyha anomavaṇṇo (pts) vehāyasamantalikkhe → vehāsayamantalikkhe (bj); vehāsayam antalikkheti (pts)

So aggamā nagaramindapatthaṁ, oruyhupāgacchi sabhaṁ kurūnaṁ;
aggamā nagaramindapatthaṁ oruyhupāgacchi → agamā nagaraṁ indapattaṁ oruyhupāgañchi (sya-all) | aggamā → agamā (cck: syā. pī. ka.) cāgañchi → orūyhupāgacchi (bj: machasaṁ, syā) Samāgate ekasataṁ samagge, avhettha yakkho avikampamāno.
samāgate → samāgame (bj) avhettha → avehattha (bj)

“Ko nīdha raññaṁ varamābhijeti, kamābhijeyyāma varaddhanena;
varaddhanena → varaṁdhanena (bj, pts-vp-pli1) | varaṁdhanena → varaddhanena (bj: machasaṁ) | varaddhanena → varaṁdhanena (cck: sī. pī.) Kamanuttaraṁ ratanavaraṁ jināma, ko vāpi no jeti varaddhanena”.
varaddhanena → varaṁdhanena (bj) | varaddhanena kuhiṁ → varaṁ dhanānaṁ kuhin (pts)

“Kuhiṁ nu raṭṭhe tava jātibhūmi, na korabyasseva vaco tavedaṁ;
tavedaṁ abhītosi → tav etaṁ abhibhosi (pts) Abhītosi no vaṇṇanibhāya sabbe, akkhāhi me nāmañca bandhave ca”.
Abhītosi → abhibhosi (bj, pts-vp-pli1) | abhītosi → abhibhosi (bj) | Abhītosi → abhibhosi (cck: sī. pī.) have → bhave (pts-vp-pli1) | ca → cāti (pts)

“Kaccāyano māṇavakosmi rāja, anūnanāmo iti mavhayanti; Aṅgesu me ñātayo bandhavā ca, akkhena devasmi idhānupatto”.

“Kiṁ māṇavassa ratanāni atthi, ye taṁ jinanto hare akkhadhutto; Bahūni rañño ratanāni atthi, te tvaṁ daliddo kathamavhayesi”.
daliddo → daḷiddo (bj) | kathamavhayesi manoharo → kathamavhayasi dhanāharo (sya-all) | kathamavhayesi → katham avhayesīti (pts) | te → yo (bj: machasaṁ) | kathamavhayesi → mavhayasi (bj: machasaṁ)

“Manoharo nāma maṇī mamāyaṁ, manoharaṁ maṇiratanaṁ uḷāraṁ;
maṇī → maṇi (sya-all) manoharaṁ → dhanāharo (bj); dhanāharaṁ (sya-all, pts) | dhanāharo → manoharā (bj: machasaṁ) Imañca ājaññamamittatāpanaṁ, etaṁ me jinitvā hare akkhadhutto”.
jinitvā → jetvā (bj, pts)

“Eko maṇī māṇava kiṁ karissati, ājāniyeko pana kiṁ karissati;
maṇī → maṇi (sya-all) Bahūni rañño maṇiratanāni atthi, ājāniyā vātajavā anappakā”.
maṇiratanāni → ratanāni (sya-all) | atthi → (pts)

Dohaḷakaṇḍaṁ nāma.

2. Maṇikaṇḍa

“Idañca me maṇiratanaṁ, passa tvaṁ dvipaduttama;
dvipaduttama → dipaduttama (bj, pts) Itthīnaṁ viggahā cettha, purisānañca viggahā.

Migānaṁ viggahā cettha, sakuṇānañca viggahā; Nāgarājā supaṇṇā ca, maṇimhi passa nimmitaṁ.
Nāgarājā supaṇṇā ca → nāgarāje supaṇṇe ca (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | nāgarājā supaṇṇā → nāgarāje supaṇṇe (bj, sya-all, pts) | ca → supaṇṇāva (bj: machasaṁ) | ca → nāgarāje supaṇṇe ca (cck: sī. syā. pī.) nimmitaṁ → nimmitanti (pts)

Hatthānīkaṁ rathānīkaṁ, asse pattī ca vammine;
vammine → dhajāni ca (pts-vp-pli1) | pattī → patti dhajāni (bj); pattī dhajāni (pts) | vammine caturaṅginimaṁ → caturaṅginiṁ imaṁ (bj, pts) | ca → vammine (bj: machasaṁ, syā) | vammine → dhajāni ca (cck: pī.) | vammine → dhajāni ca (sya-all: sī.) Caturaṅginimaṁ senaṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.
senaṁ → menaṁ (bj, pts-vp-pli1)

Hatthārohe anīkaṭṭhe, rathike pattikārake;
hatthārohe → hatthāruhe (bj, pts) pattikārake → pattikārike (bj, pts) Balaggāni viyūḷhāni, maṇimhi passa nimmitaṁ.
viyūḷhāni → viyūhāni (sya1ed, sya2ed, mr) | viyūḷhāni → viyūhāni (sya-all) | viyūḷhāni → viyūhāni (cck: syā. ka.) nimmitaṁ → nimmitanti (pts)

Puraṁ uddhāpasampannaṁ, bahupākāratoraṇaṁ;
uddhāpasampannaṁ → uddāpasampannaṁ (bj, pts-vp-pli1); aṭṭālasampannaṁ (sya1ed, sya2ed) | uddhāpasampannaṁ → aṭṭālasampannaṁ (sya-all) | uddāpasampannaṁ → uddhāpa (bj: machasaṁ); aṭṭāla (bj: syā) | uddhāpasampannaṁ → uddāpasampannaṁ (cck: sī. pī.); aṭṭālasampannaṁ (cck: syā.) Siṅghāṭakesu bhūmiyo, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Esikā parikhāyo ca, palikhaṁ aggaḷāni ca;
palikhaṁ aggaḷāni → palighaṁ aggalāni (bj) | palikhaṁ → palīghaṁ (sya-all) | aggaḷāni → aggalāni (pts) Aṭṭālake ca dvāre ca, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passa toraṇamaggesu, nānādijagaṇā bahū;
nānādijagaṇā → nānādijā gaṇā (csp1ed) | nānādijagaṇā → nānādijā gaṇā (cck) Haṁsā koñcā mayūrā ca, cakkavākā ca kukkuhā.
kukkuhā → kukkubhā (bj)

Kuṇālakā bahū citrā, sikhaṇḍī jīvajīvakā;
bahū citrā → bahucitrā (pts) jīvajīvakā → jīvañjīvakā (bj) | jīvañjīvakā → jīvajīvakā (bj: machasaṁ, syā) Nānādijagaṇākiṇṇaṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.
nānādijagaṇākiṇṇaṁ → nānādijaganākiṇṇaṁ (pts)

Passa nagaraṁ supākāraṁ, abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) Samussitadhajaṁ rammaṁ, soṇṇavālukasanthataṁ.
soṇṇavālukasanthataṁ passettha → suvaṇṇavālukasanthataṁ passa tvaṁ (bj, pts) | soṇṇavālukasanthataṁ → suvaṇṇavālukasanthataṁ (sya-all) | passa → passettha (bj: machasaṁ, syā)

Passettha paṇṇasālāyo, vibhattā bhāgaso mitā;
Passettha → passa tvaṁ (bj, pts-vp-pli1) | Passettha → passa tvaṁ (cck: sī. pī.) Nivesane nivese ca, sandhibyūhe pathaddhiyo.
sandhibyūhe → sandhibyubhe (bj) | pathaddhiyo → pathatthiyo (sya-all) | sandhibyūhe pathaddhiyo → sandhibbūhe patatthiyo (pts) | pathaddhiyo → pathatthiyo (bj: syā); pathaṭṭhiyo (bj: machasaṁ)

Pānāgāre ca soṇḍe ca, sūnā odaniyā gharā;
sūnā → sūṇā (bj, pts-vp-pli1); suddā (sya1ed, sya2ed, mr) | sūnā odaniyā gharā → sūṇā odaniyāgharā (bj, pts) | sūnā → suddā (sya-all) | sūṇā → saddā (bj: syā); puvā (bj: machasaṁ) | sūnā → sūṇā (cck: sī. pī.); suddā (cck: syā. ka.) | suddā → sūṇātipi pāṭho (sya-all note) Vesī ca gaṇikāyo ca, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Mālākāre ca rajake, gandhike atha dussike;
gandhike → ganthike (pts) Suvaṇṇakāre maṇikāre, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Āḷārike ca sūde ca, naṭanāṭakagāyino;
āḷārike → āḷāriye (bj); ālāriye (pts) | sūde ca naṭanāṭakagāyino → sūdace naṭanaṭṭakagāyake (bj) | ca → āḷārike (bj: machasaṁ, syā) | naṭanaṭṭakagāyake → gāyino (bj: machasaṁ); gāyine (bj: syā) naṭanāṭakagāyino → naṭanaṭṭakagāyino (ja547:716 [Vessantarajātaka/ Mahārājapabba]) | naṭanāṭakagāyino → naṭanaṭṭakagāyine (sya-all); naṭanaṭṭakagāyane (pts) Pāṇissare kumbhathūnike, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passa bherī mudiṅgā ca, saṅkhā paṇavadindimā;
bherī mudiṅgā → bheri mutiṅgā (bj) | mudiṅgā → mutiṅgā (pts) paṇavadindimā → paṇavadeṇḍimā (bj); paṇavadendimā (sya-all) | paṇavadeṇḍimā → dindimā (bj: machasaṁ) Sabbañca tāḷāvacaraṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.
tāḷāvacaraṁ → tālāvacaraṁ (sya-all)

Sammatālañca vīṇañca, naccagītaṁ suvāditaṁ; Tūriyatāḷitasaṅghuṭṭhaṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.
tūriyatāḷitasaṅghuṭṭhaṁ → turiyatāḷitasaṁghuṭṭhaṁ (bj, pts); turiyatālitasaṅghuṭṭhaṁ (sya-all)

Laṅghikā muṭṭhikā cettha, māyākārā ca sobhiyā; Vetālike ca jalle ca, maṇimhi passa nimmitaṁ.
Vetālike → vettalike (mr) | vetālike → cetālike (bj) | Vetālike → vettalike (cck: ka.)

Samajjā cettha vattanti, ākiṇṇā naranāribhi;
naranāribhi → naranārihi (bj) Mañcātimañce bhūmiyo, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passa malle samajjasmiṁ, phoṭente diguṇaṁ bhujaṁ;
phoṭente → poṭhente (bj, pts-vp-pli1); pothente (sya1ed, sya2ed) | phoṭente → pothente (sya-all) | phoṭente diguṇaṁ → poṭhente digunaṁ (pts) | phoṭente → pāṭhente (cck: sī. syā. pī.) Nihate nihatamāne ca, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passa pabbatapādesu, nānāmigagaṇā bahū; Sīhā byagghā varāhā ca, acchakokataracchayo.
varāhā → sarabhā (sya1ed, sya2ed) | sīhā byagghā varāhā → sīhavyagghavarāhā (bj, pts) acchakokataracchayo → taracchake (bj: machasaṁ)

Palāsādā gavajā ca, mahiṁsā rohitā rurū;
palāsādā → palasatā ca (bj); palasatā (sya-all) mahiṁsā → mahisā (bj, pts) Eṇeyyā ca varāhā ca, gaṇino nīkasūkarā.
ca varāhā ca → sarabhā ceva (sya-all) | varāhā → sarabhā (cck: syā.) nīkasūkarā → niṅka (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); nikka (si) | nīkasūkarā → niṅkasūkarā (bj); nikkasūkarā (sya-all) | nīkasūkarā kadalimigā bahū citrā → niṁkasūkarā kadalīmigā bahucitrā (pts) | nīka → niṅka (cck: sī. syā. pī.)

Kadalimigā bahū citrā, biḷārā sasakaṇṭakā;
bahū → bahu (bj) sasakaṇṭakā → sasakaṇṇakā (bj, pts) | biḷārā sasakaṇṭakā → viḷārā sasakaṇṇakā (sya-all) Nānāmigagaṇākiṇṇaṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Najjāyo supatitthāyo, soṇṇavālukasanthatā;
supatitthāyo → supatiṭṭhāyo (pts) soṇṇavālukasanthatā → sovaṇṇavālukasanthatā (sya-all) Acchā savanti ambūni, macchagumbanisevitā.
macchagumbanisevitā kumbhīlā → macchagumbanivesitā kumbhilā (sya-all)

Kumbhīlā makarā cettha, susumārā ca kacchapā;
susumārā → suṁsumārā (bj, sya-all) Pāṭhīnā pāvusā macchā, balajā muñjarohitā.
pāvusā → bahusā (sya-all) | bahusā → ba. pāvusā (sya-all: sī.) balajā → valajā (bj); vālajā (pts-vp-pli1) | balajā → valajā (cck: sī.); vālajā (cck: pī.)

Nānādijagaṇākiṇṇā, nānādumagaṇāyutā; Veḷuriyakarodāyo, maṇimhi passa nimmitaṁ.
Veḷuriyakarodāyo → veḷuriyaphalakarodāyo (bj, sya1ed, sya2ed) | veḷuriyakarodāyo → veḷuriyaphalakarodāyo (sya-all) | veḷuriyaphalakarodāyo → veḷuriyakarodāyo (bj: machasaṁ) | rodāyo → veḷuriyaphalakarodāyo (cck: sī.)

Passettha pokkharaṇiyo, suvibhattā catuddisā; Nānādijagaṇākiṇṇā, puthulomanisevitā.
puthulomanisevitā → puthulomacchasevitā (sya-all) | puthulomanisevitā → puthulomacchasecitā (bj: machasaṁ)

Samantodakasampannaṁ, mahiṁ sāgarakuṇḍalaṁ;
samantodakasampannaṁ → samanodakasampannaṁ (bj); samantūdakasampannaṁ (pts) Upetaṁ vanarājehi, maṇimhi passa nimmitaṁ.
vanarājehi → vanarājībhi (sya-all) | vanarājehi → rājihi (bj: machasaṁ)

Purato videhe passa, goyāniye ca pacchato; Kuruyo jambudīpañca, maṇimhi passa nimmitaṁ.
jambudīpañca → jambūdīpañca (sya-all)

Passa candaṁ sūriyañca, obhāsante catuddisā;
candaṁ sūriyañca obhāsante → candāñca suriyañca obhāsente (bj); candañca suriyañca obhāsente (sya-all) obhāsente → obhāsante (bj: machasaṁ) Sineruṁ anupariyante, maṇimhi passa nimmitaṁ.
anupariyante → anupariyanne (bj); anupariyāyante (sya-all)

Sineruṁ himavantañca, sāgarañca mahītalaṁ;
mahītalaṁ → mahiddhikaṁ (bj, pts-vp-pli1); mahiddhiyaṁ (sya1ed, sya2ed) | mahītalaṁ → mahiddhiyaṁ (sya-all) | mahiddhikaṁ → mahītalaṁ (bj: machasaṁ) | mahītalaṁ → mahiddhikaṁ (cck: sī. pī.); mahiddhiyaṁ (cck: syā.) | mahiddhiyaṁ → ba. mahītalaṁ (sya-all note) Cattāro ca mahārāje, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Ārāme vanagumbe ca, pāṭiye ca siluccaye;
pāṭiye → piṭṭhiye (mr) | ca → piṭṭhiyeca (bj: machasaṁ) | pāṭiye → piṭṭhiye (cck: ka.) Ramme kimpurisākiṇṇe, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Phārusakaṁ cittalataṁ, missakaṁ nandanaṁ vanaṁ;
phārusakaṁ → pārusakaṁ (sya-all) Vejayantañca pāsādaṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Sudhammaṁ tāvatiṁsañca, pārichattañca pupphitaṁ; Erāvaṇaṁ nāgarājaṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.
erāvaṇaṁ → pharāvaṇaṁ (bj)

Passettha devakaññāyo, nabhā vijjurivuggatā; Nandane vicarantiyo, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passettha devakaññāyo, devaputtapalobhinī; Devaputte ramamāne, maṇimhi passa nimmitaṁ.
ramamāne → caramāne (bj, pts-vp-pli1) | putte → mitte (bj, pts-vp-pli1) | ramamāne → caramāne (cck: sī. pī.)

Parosahassapāsāde, veḷuriyaphalasanthate;
parosahassapāsāde veḷuriyaphalasanthate pajjalante ca → parosahassaṁ pāsāde veḷuriyaphalakasanthate pajjalantena (sya-all) veḷuriyaphalasanthate pajjalante ca → veḷuriyaphalakatthate pajjalantena (bj); veluriyaphalasanthate pajjalantena (pts) Pajjalante ca vaṇṇena, maṇimhi passa nimmitaṁ.
Pajjalante ca → pajjalantena (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | ca → pajjalantena (cck: sī. syā. pī.)

Tāvatiṁse ca yāme ca, tusite cāpi nimmite; Paranimmitavasavattino, maṇimhi passa nimmitaṁ.
Paranimmitavasavattino → paranimmitābhiratino (bj, pts-vp-pli1) | paranimmitavasavattino → paranimmitābhiratino (bj, pts) | paranimmitābhiratino → paranimmitacattino (bj: machasaṁ, syā) | Paranimmitavasavattino → paranimmitābhiratino (cck: sī. pī.)

Passettha pokkharaṇiyo, vippasannodikā sucī;
sucī → suci (bj) | vippasannodikā → vippasannodakā (sya-all) | vippasannodikā → cippasannodakā (bj: machasaṁ, syā) Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca.
sañchannā → saṁchantā (bj) | mandālakehi → maṇḍālakehi (sya-all)

Dasettha rājiyo setā, dasanīlā manoramā;
dasanīlā → dassanīyā (sya1ed, sya2ed, mr) | dasanīlā → dassanīyā (sya-all) | dasa → dassanīyā (bj: machasaṁ, syā) | dasanīlā → dassanīyā (cck: ka.) Cha piṅgalā pannarasa, haliddā ca catuddasa.
pannarasa haliddā → paṇṇarasā haḷiddā (bj) | pannarasa → paṇṇarasā (sya-all); pannarasā (pts) catuddasa vīsati → catuddasā vīsatiṁ (bj); catuddasā vīsatī (pts)

Vīsati tattha sovaṇṇā, vīsati rajatāmayā;
vīsati → vīsatiṁ (bj); vīsatī (pts) Indagopakavaṇṇābhā, tāva dissanti tiṁsati.

Dasettha kāḷiyo chacca, mañjeṭṭhā pannavīsati;
chacca → chā ca (pts) pannavīsati → paṇṇavīsati (bj, pts); pañcavīsati (sya-all) | mañjeṭṭhā → mañjaṭṭha (bj: machasaṁ) Missā bandhukapupphehi, nīluppalavicittikā.
nīluppalavicittikā → nīluppalavicittitā (bj, pts); nīluppalavicittakā (sya-all) | nīluppalavicittitā → cicittataṁ (bj: machasaṁ)

Evaṁ sabbaṅgasampannaṁ, accimantaṁ pabhassaraṁ;
accimantaṁ → acchimantaṁ (sya-all) Odhisuṅkaṁ mahārāja, passa tvaṁ dvipaduttama”.

Maṇikaṇḍaṁ nāma.

3. Akkhakaṇḍa

“Upāgataṁ rāja mupehi lakkhaṁ, netādisaṁ maṇiratanaṁ tavatthi;
rāja mupehi → rāja upehi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | mupehi → upehi (sya-all) Dhammena jissāma asāhasena, jito ca no khippamavākarohi.
jissāma → jiyyāma (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | jissāma → jiyyāma (sya-all) | jissāma → jiyyāma (cck: sī. syā. pī.) khippamavākarohi pañcālapaccuggatasūrasena → khipapamavākarohi pañcāla paccuggatasūrasena (sya-all)

Pañcāla-paccuggata-sūrasena, macchā ca maddā saha kekakebhi;
macchā → majjhā (mr) | saha kekakebhi → sahakekakehi (bj) | kekakebhi → kekakehi (pts) | maddā → majjhā (bj: machasaṁ) | macchā → majjhā (cck: ka.) Passantu note asaṭhena yuddhaṁ, na no sabhāyaṁ na karonti kiñci”.
note asaṭhena → no te asathena (sya-all) | asaṭhena → assatthena (bj: machasaṁ) karonti → kāroti (bj) | karonti kiñci → karoti kiñcīti (pts)

Te pāvisuṁ akkhamadena mattā, rājā kurūnaṁ puṇṇako cāpi yakkho;
cāpi → ca pi (pts) Rājā kaliṁ viccinamaggahesi, kaṭaṁ aggahī puṇṇako nāma yakkho.
kaṭaṁ aggahī → kaṭamaggahi (sya-all) | nāma → pi (pts)

Te tattha jūte ubhaye samāgate, raññaṁ sakāse sakhīnañca majjhe;
ubhaye → ubhayo (bj, pts) sakhīnañca → sakhinañca (bj, sya-all) Ajesi yakkho naravīraseṭṭhaṁ, tatthappanādo tumulo babhūva.
naravīraseṭṭhaṁ → naraviriyaseṭṭhaṁ (bj, pts) babhūva → babhūvāti (pts)

“Jayo mahārāja parājayo ca, āyūhataṁ aññatarassa hoti; Janinda jīnosi varaddhanena, jito ca me khippamavākarohi”.
jīnosi → jinnosi (sya1ed, sya2ed); jitosi (pts-vp-pli1); jinomhi (mr) | varaddhanena → varaṁ dhanena (bj) | jīnosi varaddhanena → jinnosi varandhanena (sya-all); jito si varaṁdhanena (pts) | jīnosi → jinnosi (cck: syā.); jitosi (cck: pī.); jinomhi (cck: ka.) | jinnosi → ba. jinomhi (sya-all note) khippamavākarohi → khippam avākarohīti (pts)

“Hatthī gavāssā maṇikuṇḍalā ca, yañcāpi mayhaṁ ratanaṁ pathabyā;
gavāssā → gavassā (sya1ed, sya2ed, csp1ed) | hatthī → hatthi (bj) | gavāssā → gavassā (cck, sya-all, pts) mayhaṁ → tuyhaṁ (pts-vp-pli1); aññaṁ (mr) | pathabyā → paṭhabyā (sya-all) | mayhaṁ → aññaṁ (cck: ka.) Gaṇhāhi kaccāna varaṁ dhanānaṁ, ādāya yenicchasi tena gaccha”.
kaccāna → kiccāni (sya1ed, sya2ed, mr) gaccha → gacchāti (pts)

“Hatthī gavāssā maṇikuṇḍalā ca, yañcāpi tuyhaṁ ratanaṁ pathabyā;
hatthī → hatthi (bj) | gavāssā → gavassā (cck, sya-all, pts) pathabyā → paṭhabyā (sya-all) Tesaṁ varo vidhuro nāma kattā, so me jito taṁ me avākarohi”.
avākarohi → avākarohīti (pts)

“Attā ca me so saraṇaṁ gatī ca, dīpo ca leṇo ca parāyaṇo ca;
parāyaṇo → parāyano (bj, sya-all, pts) Asantuleyyo mama so dhanena, pāṇena me sādiso esa kattā”.
sādiso → sadiso (bj, sya-all, pts) | kattā → kattāti (pts)

“Ciraṁ vivādo mama tuyhañcassa, kāmañca pucchāma tameva gantvā;
tuyhañcassa → tuyhamassa (bj, sya-all) | tuyhamassa → tuyhañcassa (bj: machasaṁ, syā) Esova no vivaratu etamatthaṁ, yaṁ vakkhatī hotu kathā ubhinnaṁ”.
vivaratu → vicaratu (bj) | esova → eseva (sya-all) kathā → tathā (sya1ed, sya2ed, mr) | vakkhatī → vakkhati (sya-all) | kathā → tathā (sya-all) | kathā → tathā (bj: machasaṁ, sī.vivi, syā) | kathā → tathā (cck: syā. ka.)

“Addhā hi saccaṁ bhaṇasi, na ca māṇava sāhasaṁ; Tameva gantvā pucchāma, tena tussāmubho janā”.
tussāmubho janā → tussām ubho janāti (pts)

“Saccaṁ nu devā vidahū kurūnaṁ, dhamme ṭhitaṁ vidhuraṁ nāmamaccaṁ;
vidahū → vidahu (bj) Dāsosi rañño uda vāsi ñāti, vidhuroti saṅkhā katamāsi loke”.
uda vāsi ñāti → udavāsi ñātī (bj) saṅkhā katamāsi → saṅkhyā katamosi (sya-all) | loke → loketi (pts)

“Āmāyadāsāpi bhavanti heke, dhanena kītāpi bhavanti dāsā; Sayampi heke upayanti dāsā, bhayā paṇunnāpi bhavanti dāsā.
sayampi → sayaṁpi dāsā upayanti (sya-all) | upayanti dāsā → (sya-all) paṇunnāpi → panuṇṇāpi (sya-all)

Ete narānaṁ caturova dāsā, addhā hi yonito ahampi jāto; Bhavo ca rañño abhavo ca rañño, dāsāhaṁ devassa parampi gantvā;
dāsāhaṁ → dāsohaṁ (sya-all) Dhammena maṁ māṇava tuyha dajjā”.
tuyha → tuyhaṁ (bj) | tuyha dajjā → tuyhaṁ dajjāti (pts)

“Ayaṁ dutīyo vijayo mamajja, puṭṭho hi kattā vivarettha pañhaṁ;
ayaṁ dutīyo → ayampi dutiyo (bj, sya-all) | Ayaṁ → ayampi (cck: syā. ka.) vivarettha → vivarittha (bj, sya1ed, sya2ed, mr) | vivarettha → vivarittha (sya-all) | vivarettha → vivarittha (cck: sī. syā. ka.) Adhammarūpo vata rājaseṭṭho, subhāsitaṁ nānujānāsi mayhaṁ”.

“Evañce no so vivarettha pañhaṁ, dāsohamasmi na ca khosmi ñāti;
vivarettha → vivarittha (sya-all) | vivarettha → vicarittha (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi) Gaṇhāhi kaccāna varaṁ dhanānaṁ, ādāya yenicchasi tena gaccha”.

Akkhakaṇḍaṁ nāma.

4. Gharāvāsapañhā

“Vidhura vasamānassa, gahaṭṭhassa sakaṁ gharaṁ;
vasamānassa → vasamānāssa (cck) Khemā vutti kathaṁ assa, kathaṁ nu assa saṅgaho.
vutti → vatti (pts)

Abyābajjhaṁ kathaṁ assa, saccavādī ca māṇavo;
Abyābajjhaṁ → avyāpajjhaṁ (bj, pts-vp-pli1); abyāpajjhaṁ (sya1ed, sya2ed) | abyābajjhaṁ → avyāpajjhaṁ (bj, sya-all, pts) | Abyābajjhaṁ → abyāpajjhaṁ (cck: sī. syā. pī.) Asmā lokā paraṁ lokaṁ, kathaṁ pecca na socati”.
pecca → pacchā (bj, pts-vp-pli1) | socati → socatīti (pts) | pecca → pacca (bj: machasaṁ)

Taṁ tattha gatimā dhitimā, matimā atthadassimā;
matimā → mutimā (pts) Saṅkhātā sabbadhammānaṁ, vidhuro etadabravi.
Saṅkhātā → saṅkhāto (mr) | Saṅkhātā → saṅkhāto (cck: ka.)

“Na sādhāraṇadārassa, na bhuñje sādumekako;
sādumekako → sādhumekako (sya-all); sādum ekato (pts) Na seve lokāyatikaṁ, netaṁ paññāya vaḍḍhanaṁ.
vaḍḍhanaṁ → vaddhanaṁ (bj, pts)

Sīlavā vattasampanno, appamatto vicakkhaṇo; Nivātavutti atthaddho, surato sakhilo mudu.

Saṅgahetā ca mittānaṁ, saṁvibhāgī vidhānavā;
saṅgahetā ca → saṁgahe tāva (pts) Tappeyya annapānena, sadā samaṇabrāhmaṇe.

Dhammakāmo sutādhāro, bhaveyya paripucchako; Sakkaccaṁ payirupāseyya, sīlavante bahussute.
Sakkacca → sakkaccaṁ (csp1ed) bahussute gharamāvasamānassa → hahussute gharam āvasamānassa (pts)

Gharamāvasamānassa, gahaṭṭhassa sakaṁ gharaṁ; Khemā vutti siyā evaṁ, evaṁ nu assa saṅgaho.
vutti → vatti (pts)

Abyābajjhaṁ siyā evaṁ, saccavādī ca māṇavo;
abyābajjhaṁ → avyāpajjho (bj, sya-all, pts) | avyāpajjho → abyāpajjaṁ (bj: machasaṁ) saccavādī → saccacavādī (bj) Asmā lokā paraṁ lokaṁ, evaṁ pecca na socati”.
pecca → pacchā (sya1ed, sya2ed, mr) | socati gharāvāsapañhā nāma → socatīti (pts)

Gharāvāsapañhā nāma.
gharāvāsapañhā nāma → gharāvāsapañho (bj)

5. Lakkhaṇakaṇḍa

“Ehi dāni gamissāma, dinno no issarena me;
gamissāma → gamissāmi (pts) Mamevatthaṁ paṭipajja, esa dhammo sanantano”.
Mamevatthaṁ → tamevatthaṁ (pts-vp-pli1) | mamevatthaṁ → tam ev atthaṁ (pts) | Mamevatthaṁ → tamevatthaṁ (cck: pī.) sanantano → sanantanoti (pts)

“Jānāmi māṇava tayāhamasmi, dinnohamasmi tava issarena; Tīhañca taṁ vāsayemu agāre, yenaddhunā anusāsemu putte”.
putte taṁ → putteti tam (pts)

“Taṁ me tathā hotu vasemu tīhaṁ, kurutaṁ bhavajja gharesu kiccaṁ;
bhavajja → bhavaṁ ajja (bj, sya-all) Anusāsataṁ puttadāre bhavajja, yathā tayī pecca sukhī bhaveyya”.
puttadāre → paputtadāre (bj) tayī pecca → tayi pacchā (bj) | pecca → pacchā (pts) | bhaveyya → bhaveyyāti (pts) | pacchā → pacca (bj: machasaṁ) | pecca → pacchā (cck: sī. pī.)

“Sādhū”ti vatvāna pahūtakāmo, pakkāmi yakkho vidhurena saddhiṁ;
pakkāmi → pakkhāmi (pts) Taṁ kuñjarājaññahayānuciṇṇaṁ, pāvekkhi antepuramariyaseṭṭho.
antepuramariyaseṭṭho → antopuramariyaseṭṭho (bj); antopuram ariyaseṭṭhoti (pts)

Koñcaṁ mayūrañca piyañca ketaṁ, upāgami tattha surammarūpaṁ;
upāgami → upāgamī (bj) Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ, masakkasāraṁ viya vāsavassa.
pahūtabhakkhaṁ → bahutta (bj: machasaṁ) vāsavassa → vāsavassāti (pts)

Tattha naccanti gāyanti, avhāyanti varāvaraṁ;
avhāyanti varāvaraṁ → avhayanti varā varaṁ (bj) | avhāyanti → avhayanti (sya-all, pts) Accharā viya devesu, nāriyo samalaṅkatā.
samalaṅkatā → samalaṁkatāti (pts)

Samaṅgikatvā pamadāhi yakkhaṁ, annena pānena ca dhammapālo;
samaṅgikatvā pamadāhi → samaṅgīkatvā pamudāhi (sya-all) | pamadāhi → pamudāhi (bj: machasaṁ, syā) Atthattha mevānuvicintayanto, pāvekkhi bhariyāya tadā sakāse.
Atthattha → attattha (sya1ed, sya2ed); aggattha (sya-a) | atthattha mevānuvicintayanto → attatthamevānuvicintayanto (bj, sya-all) | Atthattha → aggattha (cck: syā. aṭṭha.)

Taṁ candanagandharasānulittaṁ, suvaṇṇajambonadanikkhasādisaṁ;
suvaṇṇajambonadanikkhasādisaṁ → sadisaṁ (bj: machasaṁ) Bhariyaṁvacā “ehi suṇohi bhoti, puttāni āmantaya tambanette”.
bhariyaṁvacā → bhariyaṁ avaca (sya-all) | suṇohi → sunohi (pts)

Sutvāna vākyaṁ patino anujjā, suṇisaṁvaca tambanakhiṁ sunettaṁ;
anujjā → anojā (sya1ed, sya2ed, mr) | anujjā suṇisaṁvaca → anojā suṇisaṁ avaca (sya-all) | anujjā → anojā (cck: syā. ka.) suṇisaṁvaca tambanakhiṁ → sunisaṁ vaca tambanakhī (bj) | suṇisaṁvaca tambanakhiṁ sunettaṁ → suṇisaṁ vaca tambanakhīsunettaṁ (pts) “Āmantaya vammadharāni cete, puttāni indīvarapupphasāme”.
vammadharāni → cammadharāni (sya-all) | vammadharāni → dhammadharāni (bj: machasaṁ)

Te āgate muddhani dhammapālo, cumbitvā putte avikampamāno; Āmantayitvāna avoca vākyaṁ, “Dinnāhaṁ raññā idha māṇavassa.
āmantayitvāna → āmantayitvā ca (pts) dinnāhaṁ → dinnohaṁ (sya-all)

Tassajjahaṁ attasukhī vidheyyo, ādāya yenicchati tena gacchati; Ahañca vo sāsitumāgatosmi, kathaṁ ahaṁ aparittāya gacche.
sāsitumāgatosmi → anusāsituṁ āgatosmi (sya1ed, sya2ed, mr); sasituṁ āgatosmi (pts-vp-pli1) | sāsitumāgatosmi → anusāsituṁ āgatosmi (sya-all); sasituṁ āgato smi (pts) | sāsitumāgatosmi → anusāsituṁ āgatosmi (cck: syā. ka.) gacche → gacache (sya-all)

Sace vo rājā kururaṭṭhavāsī, janasandho puccheyya pahūtakāmo;
kururaṭṭhavāsī → kurukhettavāsī (bj, pts-vp-pli1) | kurukhettavāsī → kururaṭṭhavāsī (bj: machasaṁ, syā) | kururaṭṭhavāsī → kurukhettavāsī (cck: sī. pī.) pahūtakāmo → bahūta (bj: machasaṁ) Kimābhijānātha pure purāṇaṁ, kiṁ vo pitā anusāse puratthā.

Samāsanā hotha mayāva sabbe, konīdha rañño abbhatiko manusso;
samāsanā → samānāsanā (sya-all) | mayāva → mayā ca (sya-all) Tamañjaliṁ kariya vadetha evaṁ, mā hevaṁ deva na hi esa dhammo; Viyaggharājassa nihīnajacco, samāsano deva kathaṁ bhaveyya”.
nihīnajacco → nibhīnajacco (bj) samāsano → samānāsano (sya-all)

Lakkhaṇakaṇḍaṁ nāma.
Lakkhaṇakaṇḍaṁ → pekkhaṇakaṇḍaṁ (bj, mr); lakkhakaṇḍaṁ (sya1ed, sya2ed) | Lakkhaṇakaṇḍaṁ → pekkhaṇakaṇḍaṁ (cck: sī. ka.) | lakkhakaṇḍaṁ → ba. pekkhaṇakaṇḍaṁ (sya-all note)

6. Rājavasati

So ca putte amacce ca, ñātayo suhadajjane;
putte → mitte (bj) | putte amacce → mitte amitte (pts) | putte → mitte (cck: sī. pī.) suhadajjane → suhadaṁ jane (bj) Alīnamanasaṅkappo, vidhuro etadabravi.

“Ethayyo rājavasatiṁ, nisīditvā suṇātha me;
Ethayyo → ethayyā (sya1ed, sya2ed) | ethayyo → ethayyā (sya-all) | Ethayyo → ethayyā (cck: syā.) suṇātha → suṇotha (bj, pts) Yathā rājakulaṁ patto, yasaṁ poso nigacchati.
nigacchati → nigacchatītī (pts)

Na hi rājakulaṁ patto, aññāto labhate yasaṁ;
labhate → labhatta (bj) Nāsūro nāpi dummedho, nappamatto kudācanaṁ.
nāpi → napi (bj, pts) | nāsūro nāpi dummedho → nātisūro nātidummedho (sya-all) | nāsūro → nātisūro (bj: syā) | napi → nāti (bj: syā)

Yadāssa sīlaṁ paññañca, soceyyaṁ cādhigacchati; Atha vissasate tyamhi, guyhañcassa na rakkhati.
vissasate tyamhi → vissāsate tamhi (sya-all)

Tulā yathā paggahitā, samadaṇḍā sudhāritā; Ajjhiṭṭho na vikampeyya, sa rājavasatiṁ vase.

Tulā yathā paggahitā, samadaṇḍā sudhāritā; Sabbāni abhisambhonto, sa rājavasatiṁ vase.

Divā vā yadi vā rattiṁ, rājakiccesu paṇḍito; Ajjhiṭṭho na vikampeyya, sa rājavasatiṁ vase.

Divā vā yadi vā rattiṁ, rājakiccesu paṇḍito; Sabbāni abhisambhonto, sa rājavasatiṁ vase.

Yo cassa sukato maggo, rañño suppaṭiyādito; Na tena vutto gaccheyya, sa rājavasatiṁ vase.

Na rañño sadisaṁ bhuñje, kāmabhoge kudācanaṁ;
sadisaṁ → samakaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | sadisaṁ → samakaṁ (sya-all) | samakaṁ → sadisaṁ (bj: machasaṁ) | sadisaṁ → samakaṁ (cck: sī. syā. pī.) Sabbattha pacchato gacche, sa rājavasatiṁ vase.

Na rañño sadisaṁ vatthaṁ, na mālaṁ na vilepanaṁ;
mālaṁ → mālā (pts) Ākappaṁ sarakuttiṁ vā, na rañño sadisamācare; Aññaṁ kareyya ākappaṁ, sa rājavasatiṁ vase.

Kīḷe rājā amaccehi, bhariyāhi parivārito; Nāmacco rājabhariyāsu, bhāvaṁ kubbetha paṇḍito.

Anuddhato acapalo, nipako saṁvutindriyo; Manopaṇidhisampanno, sa rājavasatiṁ vase.
manopaṇidhisampanno → mano paṇidhisampanto (bj) vase → vaseti (pts)

Nāssa bhariyāhi kīḷeyya, na manteyya rahogato; Nāssa kosā dhanaṁ gaṇhe, sa rājavasatiṁ vase.

Na niddaṁ bahu maññeyya, na madāya suraṁ pive;
Na niddaṁ bahu maññeyya → na niddantaṁ bahuṁ maññe (bj); na niddannaṁ bahuṁ maññe (pts-vp-pli1) | maññe → na niddaṁ bahumaññeyya (bj: machasaṁ, syā) | maññeyya → na niddannaṁ bahuṁ maññe (cck: sī. pī.) Nāssa dāye mige haññe, sa rājavasatiṁ vase.
mige → migaṁ (bj, pts) | migaṁ → mige (bj: machasaṁ, syā)

Nāssa pīṭhaṁ na pallaṅkaṁ, na kocchaṁ na nāvaṁ rathaṁ;
nāvaṁ → nāgaṁ (bj, pts-vp-pli1) | nāgaṁ → nāvaṁ (bj: machasaṁ, syā) | nāvaṁ → nāgaṁ (cck: sī. pī.) Sammatomhīti ārūhe, sa rājavasatiṁ vase.
sammatomhīti → sammatombhīti (bj) | ārūhe → āruḷhe (sya-all)

Nātidūre bhaje rañño, nāccāsanne vicakkhaṇo;
bhaje → bhave (bj, pts-vp-pli1) | bhave → bhaje (bj: machasaṁ, syā) | bhaje → bhave (cck: sī. pī.) Sammukhañcassa tiṭṭheyya, sandissanto sabhattuno.
sammukhañcassa → samekkhaṁ cassa (bj, sya-all) | cassa → samukhañcassa (bj: machasaṁ) | samekkhañcassa → ba. samukhañcassa (sya-all note)

Na ve rājā sakhā hoti, na rājā hoti methuno;
ve → me (sya-all) | sakhā → saṁkhā (pts) | ve → name (bj: machasaṁ, syā) | ve → me (cck: syā. ka.) Khippaṁ kujjhanti rājāno, sūkenakkhīva ghaṭṭitaṁ.
sūkenakkhīva → sukenakkhīva (sya-all); sūken akkhiṁ va (pts)

Na pūjito maññamāno, medhāvī paṇḍito naro; Pharusaṁ patimanteyya, rājānaṁ parisaṅgataṁ.
patimanteyya → paṭimanteyya (sya-all) | patimanteyya → paṭi manteyya (bj: machasaṁ, syā) gataṁ → parisaṁkitaṁ (bj: machasaṁ)

Laddhadvāro labhe dvāraṁ, neva rājūsu vissase;
Laddhadvāro labhe dvāraṁ → laddhavārolabhe vāraṁ (pts-vp-pli1) | dvāraṁ → laddhavārolabhe vāraṁ (cck: pī.) Aggīva saṁyato tiṭṭhe, sa rājavasatiṁ vase.
Aggīva saṁyato tiṭṭhe → aggīva yato tiṭṭheyya (bj, pts-vp-pli1); aggiva saṁyato tiṭṭhe (sya1ed, sya2ed) | aggīva → aggiva (sya-all) | tiṭṭheyya → aggīva saṁyate tiṭṭhe (bj: machasaṁ, syā) | tiṭṭhe → aggīva yato tiṭṭheyya (cck: sī. pī.)

Puttaṁ vā bhātaraṁ vā saṁ, sampaggaṇhāti khattiyo;
vā → saputtaṁ vā bhātaraṁ vā (bj: machasaṁ) Gāmehi nigamehi vā, raṭṭhehi janapadehi vā; Tuṇhībhūto upekkheyya, na bhaṇe chekapāpakaṁ.
upekkheyya → udikkheyya (bj: machasaṁ) bhaṇe → bhane (bj) | chekapāpakaṁ → thekapāpakaṁ (bj: machasaṁ)

Hatthārohe anīkaṭṭhe, rathike pattikārake;
hatthārohe → hatthārūhe (bj, pts) | hatthārohe anīkaṭṭhe rathike pattikārake → hatthārohā anīkaṭṭhā rathikā pattikārakā (sya-all) pattikārake → pattikārike (pts) Tesaṁ kammāvadānena, rājā vaḍḍheti vetanaṁ;
kammāvadānena → kammāpadādena (sya1ed, sya2ed) | kammāvadānena → kammāpadānena (sya-all) | kammāvadānena → kammāpavādena (cck: syā.) vetanaṁ → vettanaṁ (bj: machasaṁ, syā) Na tesaṁ antarā gacche, sa rājavasatiṁ vase.

Cāpovūnudaro dhīro, vaṁsovāpi pakampaye;
Cāpovūnudaro dhīro → cāpova oname dhīro (sya1ed, sya2ed) | cāpovūnudaro → cāpovūnūdaro (bj); cāpova oname (sya-all) | cāpovūnūdaro → vanu (bj: machasaṁ) | dhīro → cāpova oname dhīro (cck: syā.) vaṁsovāpi pakampaye → vaṁso vāpi pakampiyo (bj) Paṭilomaṁ na vatteyya, sa rājavasatiṁ vase.

Cāpovūnudaro assa, macchovassa ajivhavā;
cāpovūnudaro → cāpovūnūdaro (sya-all) ajivhavā → ajivhatā (sya1ed, sya2ed, mr) | ajivhavā → ajivhatā (sya-all) | ajivhavā → ajivhatā (bj: machasaṁ, syā) | ajivhavā → ajivhatā (cck: syā. ka.) Appāsī nipako sūro, sa rājavasatiṁ vase.
appāsī → appasi (bj: machasaṁ)

Na bāḷhaṁ itthiṁ gaccheyya, sampassaṁ tejasaṅkhayaṁ;
sampassaṁ tejasaṅkhayaṁ → samphassaṁ tejasaṅkhyaṁ (sya-all) Kāsaṁ sāsaṁ daraṁ balyaṁ, khīṇamedho nigacchati.
balyaṁ → bālyaṁ (sya-all)

Nātivelaṁ pabhāseyya, na tuṇhī sabbadā siyā; Avikiṇṇaṁ mitaṁ vācaṁ, patte kāle udīraye.
udīraye → udīriye (sya-all)

Akkodhano asaṅghaṭṭo, sacco saṇho apesuṇo;
asaṅghaṭṭo → asaṁghaṭṭho (bj) apesuṇo → apesuno (bj) Samphaṁ giraṁ na bhāseyya, sa rājavasatiṁ vase.

Mātāpettibharo assa, kule jeṭṭhāpacāyiko;
Mātāpettibharo → ayaṁ gāthā pts1ed potthake | Mātāpettibharo → ayaṁ gāthā natthi pī. potthake (cck note) kule jeṭṭhāpacāyiko saṇho sakhilasambhāso → kulejeṭṭhāpacāyiko hiriottappasampanno (bj) Saṇho sakhilasambhāso, sa rājavasatiṁ vase.
Saṇho sakhilasambhāso → hiriottappasampanno (bj, mr) | hiriottappasampanno → saṇho sakhila sambāso (bj: machasaṁ) | sakhilasambhāso → hiriottappasampanno (cck: sī. ka.) vase → ayaṁ gāthā natthi pī. potthake (cck note)

Vinīto sippavā danto, katatto niyato mudu;
katatto → katattho. ba. yatatto (sya-all: sī.) Appamatto suci dakkho, sa rājavasatiṁ vase.

Nivātavutti vuddhesu, sappatisso sagāravo;
vuddhesu → vaddhesu (bj); vuḍḍhesu (sya-all, pts) Surato sukhasaṁvāso, sa rājavasatiṁ vase.
sukhasaṁvāso → sukhasambhāso (bj)

Ārakā parivajjeyya, sahituṁ pahitaṁ janaṁ;
ārakā → ākārakā (bj: machasaṁ) sahituṁ → sañhituṁ (sya-all) Bhattāraññevudikkheyya, na ca aññassa rājino.

Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute; Sakkaccaṁ payirupāseyya, sa rājavasatiṁ vase.

Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute; Sakkaccaṁ anuvāseyya, sa rājavasatiṁ vase.

Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute; Tappeyya annapānena, sa rājavasatiṁ vase.

Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute; Āsajja paññe sevetha, ākaṅkhaṁ vuddhimattano.
vuddhimattano → vuḍḍhimattano (sya-all) | ākaṅkhaṁ vuddhimattano → ākaṁkha vuddhim attano (pts)

Dinnapubbaṁ na hāpeyya, dānaṁ samaṇabrāhmaṇe; Na ca kiñci nivāreyya, dānakāle vanibbake.
vanibbake → vaṇibbake (csp1ed) | vanibbake → vaṇibbake (bj, cck)

Paññavā buddhisampanno, vidhānavidhikovido;
paññavā → puññavā (pts) vidhānavidhikovido → vidānavidhikovido (bj) Kālaññū samayaññū ca, sa rājavasatiṁ vase.

Uṭṭhātā kammadheyyesu, appamatto vicakkhaṇo;
kammadheyyesu → kāmadheyyesu (bj: sī.vivi) Susaṁvihitakammanto, sa rājavasatiṁ vase.
susaṁvihitakammanto → susaṁvihītakammanto (cck)

Khalaṁ sālaṁ pasuṁ khettaṁ, gantā cassa abhikkhaṇaṁ;
gantā → gantvā (sya-all) Mitaṁ dhaññaṁ nidhāpeyya, mitaṁva pācaye ghare.
mitaṁva → mitañca (bj, sya-all)

Puttaṁ vā bhātaraṁ vā saṁ, sīlesu asamāhitaṁ; Anaṅgavā hi te bālā, yathā petā tatheva te;
anaṅgavā → anaṅgāva (sya-all) Coḷañca nesaṁ piṇḍañca, āsīnānaṁ padāpaye.
coḷañca → colañca (bj) padāpaye → va dāpaye (bj, pts) | āsīnānaṁ → āsanānaṁ (bj: machasaṁ)

Dāse kammakare pesse, sīlesu susamāhite;
pesse → pose (sya-all) | pesse → pose (bj: machasaṁ) Dakkhe uṭṭhānasampanne, ādhipaccamhi ṭhāpaye.
ādhipaccamhi → ādhipaccasmiṁ (bj); ādhipaccasmi (sya-all, pts) | ādhipaccasmiṁ → ādhipaccamhihi (bj: machasaṁ)

Sīlavā ca alolo ca, anurakkho ca rājino;
alolo → alobho (sya1ed, sya2ed, mr) | alolo → alobho (sya-all) | ca → alobhova (bj: machasaṁ) | alolo → alobho (cck: syā. ka.) anurakkho → anuratto (bj, pts-vp-pli1); anuvatto (sya1ed, sya2ed) | anurakkho ca → anuratto cassa (bj) | anurakkho → anuvatto (sya-all) | anurakkho → anuratto (cck: sī. pī.) Āvī raho hito tassa, sa rājavasatiṁ vase.
āvī raho → avīraho (pts)

Chandaññū rājino cassa, cittaṭṭho assa rājino;
assa → cassa (bj: machasaṁ) assa → cassa (sya-all) Asaṅkusakavutti’ssa, sa rājavasatiṁ vase.
asaṅkusakavuttissa → asaṅkusakavattissa (bj, pts)

Ucchādaye ca nhāpaye, dhove pāde adhosiraṁ;
Ucchādaye ca nhāpaye → acchādane ca nahāpane (sya1ed, sya2ed); ucchādaye ca nahāpaye (pts-vp-pli1); acchādane ca nhāpe ca (mr) | nhāpaye → nahāpaye (bj); nahāpane (sya-all) | ucchādaye → acchādane (sya-all) | ca → acchādaneca (bj: machasaṁ) | nhāpaye → acchādane ca nhāpe ca (cck: syā. ka.) Āhatopi na kuppeyya, sa rājavasatiṁ vase.

Kumbhampañjaliṁ kariyā, cāṭañcāpi padakkhiṇaṁ;
kariyā → kuriyā (bj); kayirā (sya1ed, sya2ed) | kuriyā → kariyā (bj: machasaṁ); kayirā (bj: syā) | vāyasaṁ → cātaṁ cāpi (bj: syā); cāṭaṁ (bj: machasaṁ) | kariyā → kuriyā (cck: sī.) | cātaṁ → vāyasaṁ vā. cātoti ekā sakuṇajāti (sya-all: sī.) cāṭañcāpi → vāyasaṁ vā (bj, pts-vp-pli1); cātaṁ cāpi (sya1ed, sya2ed) | cāṭañcāpi → vāyasaṁ vā (cck: sī. pī.) Kimeva sabbakāmānaṁ, dātāraṁ dhīramuttamaṁ.

Yo deti sayanaṁ vatthaṁ, yānaṁ āvasathaṁ gharaṁ; Pajjunnoriva bhūtāni, bhogehi abhivassati.
bhūtāni → bhūtānaṁ (sya-all) abhivassati → mabhivassati (bj) | bhogehi abhivassati esayyo → bhogehimabhivassati es ayyo (pts)

Esayyo rājavasati, vattamāno yathā naro;
esayyo rājavasati → eseyyā rājavasatī (sya-all) Ārādhayati rājānaṁ, pūjaṁ labhati bhattusu”.
bhattusu rājavasati nāma → bhattusūti (pts)

Rājavasati nāma.
rājavasati → rājavasatī (sya-all)

7. Antarapeyyāla

Evaṁ samanusāsitvā, ñātisaṅghaṁ vicakkhaṇo; Parikiṇṇo suhadehi, rājānamupasaṅkami.
suhadehi → suhajjehi (sya-all) | suhadehi → suhajjehi (bj: machasaṁ, syā) rājānamupasaṅkami → rājānamupasaṅkamī (bj)

Vanditvā sirasā pāde, katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ; Vidhuro avaca rājānaṁ, paggahetvāna añjaliṁ.
añjaliṁ → pañjaliṁ (sya-all)

“Ayaṁ maṁ māṇavo neti, kattukāmo yathāmati;
kattukāmo → gantukāmo (mr) | yathāmati → yathāmatiṁ (bj, sya-all) | kattukāmo → gantukāmo (cck: ka.) Ñātīnatthaṁ pavakkhāmi, taṁ suṇohi arindama.

Putte ca me udikkhesi, yañca maññaṁ ghare dhanaṁ; Yathā pecca na hāyetha, ñātisaṅgho mayī gate.
pecca → pacchā (sya-all) | pecca → pacchā (bj: machasaṁ, syā) | pecca → pacchā (cck: syā. ka.) mayī → mayi (bj)

Yatheva khalatī bhūmyā, bhūmyāyeva patiṭṭhati;
khalatī bhūmyā bhūmyāyeva → khalati bhumyā bhūmiyāva (bj) | khalatī bhūmyā → khalati bhūmyaṁ (sya-all) Evetaṁ khalitaṁ mayhaṁ, etaṁ passāmi accayaṁ”.
accayaṁ → accayanti (pts) | etaṁ → evaṁ (bj: machasaṁ)

“Sakkā na gantuṁ iti mayha hoti, chetvā vadhitvā idha kātiyānaṁ;
hoti chetvā → hotī jhatvā (bj) | mayha → mayhaṁ (sya-all, pts) | hotī → nasakkā gantuṁ mati mayhaṁ hoti (bj: machasaṁ) chetvā → jhatvā (bj, pts-vp-pli1) | chetvā → jhatvā (pts) | chetvā → jhatvā (cck: sī. pī.) Idheva hohī iti mayha ruccati, mā tvaṁ agā uttamabhūripañña”.
hohī → hohi (bj, sya-all) | mayha → mayhaṁ (bj, sya-all) | idheva hohī → idh eva hohi (pts) uttamabhūripañña → uttamabhūripaññāti (pts)

“Mā hevadhammesu manaṁ paṇīdahi, atthe ca dhamme ca yutto bhavassu; Dhiratthu kammaṁ akusalaṁ anariyaṁ, yaṁ katvā pacchā nirayaṁ vajeyya.

Nevesa dhammo na puneta kiccaṁ, ayiro hi dāsassa janinda issaro;
puneta → puneti (sya1ed, sya2ed, mr); punetaṁ (pts-vp-pli1) | puneta → punetaṁ (bj, pts); puneti (sya-all) | puneta → puneti (cck: syā. ka.) Ghātetuṁ jhāpetuṁ athopi hantuṁ, na ca mayha kodhatthi vajāmi cāhaṁ”.
hantuṁ → bhattuṁ (bj) | jhāpetuṁ → jāpetuṁ (bj: machasaṁ) mayha → mayhaṁ (bj, sya-all) | cāhaṁ → cāhanti (pts)

Jeṭṭhaputtaṁ upaguyha, vineyya hadaye daraṁ; Assupuṇṇehi nettehi, pāvisī so mahāgharaṁ.
assupuṇṇehi → assapuṇṇehi (pts) pāvisī → pāvisi (bj, sya-all, pts) | mahāgharaṁ sālāva sammapatitā → mahāgharanti sālā va sampamathitā (pts)

Sālāva sammapatitā, mālutena pamadditā;
sammapatitā → sampamathitā (bj, pts-vp-pli1); sampamadditā (sya1ed, sya2ed) | sammapatitā mālutena → sampamathitā māḷutena (bj) | sammapatitā → sampamadditā (sya-all) | sampamathitā → jammapatitā (bj: machasaṁ); sampamadditā (bj: syā) | sammapatitā → sampamathitā (cck: sī. pī.) Senti puttā ca dārā ca, vidhurassa nivesane.

Itthisahassaṁ bhariyānaṁ, dāsisattasatāni ca;
itthisahassaṁ → itthīsahassaṁ (sya-all, pts) dāsisattasatāni → dāsīsattasatāni (sya-all, pts) Bāhā paggayha pakkanduṁ, vidhurassa nivesane.

Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
ca brāhmaṇā → dāsisattasatāni ca (csp1ed) Bāhā paggayha pakkanduṁ, vidhurassa nivesane.

Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
hatthārohā → hatthārūhā (bj); hatthāruhā (pts) | hatthārūhā → hatthārohā (bj: machasaṁ, sī.vivi, syā) rathikā pattikārakā → dāsisattasatāni ca (csp1ed) | pattikārakā → pattikārikā (pts) Bāhā paggayha pakkanduṁ, vidhurassa nivesane.

Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;
negamā ca samāgatā → dāsisattasatāni ca (csp1ed) Bāhā paggayha pakkanduṁ, vidhurassa nivesane.

Itthisahassaṁ bhariyānaṁ, dāsisattasatāni ca;
itthisahassaṁ → itthīsahassaṁ (sya-all) dāsisattasatāni → dāsīsattasatāni (bj); dāsā sattasatāni (pts) Bāhā paggayha pakkanduṁ, “kasmā no vijahissasi”.
vijahissasi → vijahessasi (bj, pts)

Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
vesiyānā → dāsisattasatāni (cck) | brāhmaṇā → (cck) Bāhā paggayha pakkanduṁ, “kasmā no vijahissasi”.
vijahissasi hatthārohā → vijahessasi hatthārūhā (bj, pts)

Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
rathikā pattikārakā → dāsisattasatāni ca (cck) | pattikārakā → pattikārikā (pts) Bāhā paggayha pakkanduṁ, “kasmā no vijahissasi”.
no vijahissasi → vijahessasi (bj)

Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;
negamā → dāsisattasatāni (cck) | samāgatā → (cck) Bāhā paggayha pakkanduṁ, “kasmā no vijahissasi”.
vijahissasi → vijahessasi (bj)

Katvā gharesu kiccāni, anusāsitvā sakaṁ janaṁ; Mittāmacce ca bhacce ca, puttadāre ca bandhave.
bhacce ca → suhajje (pts-vp-pli1, mr) | ca → suhajje (cck: pī. ka.)

Kammantaṁ saṁvidhetvāna, ācikkhitvā ghare dhanaṁ; Nidhiñca iṇadānañca, puṇṇakaṁ etadabravi.
puṇṇakaṁ etadabravi → puṇṇaṁ etadabravī (bj)

“Avasī tuvaṁ mayha tīhaṁ agāre, katāni kiccāni gharesu mayhaṁ; Anusāsitā puttadārā mayā ca, karoma kaccāna yathāmatiṁ te”.
karoma kaccāna yathāmatiṁ te → karomi kiccāni yathāmatinte (sya-all) | te → teti (pts) | kaccāna → kiccāni (cck: syā. ka.)

“Sace hi katte anusāsitā te, puttā ca dārā anujīvino ca;
dārā → dārā ca (bj, pts) Handehi dānī taramānarūpo, dīgho hi addhāpi ayaṁ puratthā.
dānī → dāni (bj) | handehi dānī → handehidāni (sya-all); hand esa hīdāni (pts)

Achambhitova gaṇhāhi, ājāneyyassa vāladhiṁ;
Achambhitova → asambhitova (bj); asambhītova (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | achambhitova → asambhītova (bj, sya-all, pts) | Achambhitova → ayambhitova (cck: sī. pī.) ājāneyyassa → ājānīyassa (bj, sya-all); ajānīyassa (pts) | ājānīyassa → ājāneyyassa (bj: machasaṁ) Idaṁ pacchimakaṁ tuyhaṁ, jīvalokassa dassanaṁ”.

“Sohaṁ kissa nu bhāyissaṁ, yassa me natthi dukkaṭaṁ;
kissa nu bhāyissaṁ → kissānubhāyissaṁ (sya-all) dukkaṭaṁ → dukkataṁ (bj) Kāyena vācā manasā, yena gaccheyya duggatiṁ”.
duggatiṁ → duggatinti (pts)

So assarājā vidhuraṁ vahanto, pakkāmi vehāyasamantalikkhe;
vehāyasamantalikkhe → vehāsayamantalikkhe (bj, pts) Sākhāsu selesu asajjamāno, kālāgiriṁ khippamupāgamāsi.
kālāgiriṁ → kāḷāgiriṁ (bj, sya-all) | khippamupāgamāsi itthisahassaṁ → khippam upāgamāsīti itthīsahassaṁ (pts)

Itthisahassaṁ bhariyānaṁ, dāsisattasatāni ca;
itthisahassaṁ → itthīsahassaṁ (sya-all) dāsisattasatāni → dāsīsattasatāni (bj, sya-all); dāsā sattasatāni (pts) Bāhā paggayha pakkanduṁ, yakkho brāhmaṇavaṇṇena; Vidhuraṁ ādāya gacchati.

…pe…

Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, yakkho brāhmaṇavaṇṇena; Vidhuraṁ ādāya gacchati.

Itthisahassaṁ bhariyānaṁ, dāsisattasatāni ca;
itthisahassaṁ → itthīsahassaṁ (sya-all, pts) dāsisattasatāni → dāsīsattasatāni (bj, sya-all, pts) Bāhā paggayha pakkanduṁ, “paṇḍito so kuhiṁ gato”.

…pe…

Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, “paṇḍito so kuhiṁ gato.

Sace so sattarattena, nāgacchissati paṇḍito;
nāgacchissati → (bj, sya-all, pts) | paṇḍito → paṇḍito nāgamissati (bj, sya-all, pts) Sabbe aggiṁ pavekkhāma, natthattho jīvitena no”.
pavekkhāma → pavissāma (sya1ed, sya2ed) | pavekkhāma → pavissāma (sya-all) | pavekkhāma → pavissāma (cck: syā.) no → noti (pts)

“Paṇḍito ca viyatto ca, vibhāvī ca vicakkhaṇo; Khippaṁ mociya attānaṁ, mā bhāyitthāgamissati”.
mociya attānaṁ → mocessatattānaṁ (bj) | mociya → mocesi (sya-all) | mocessatattānaṁ → khippaṁ mocīya attānaṁ (bj: machasaṁ) bhāyitthāgamissati → mā bhātha āgamissati (bj, pts-vp-pli1); mā bhāyitthāgamissati (sya1ed, sya2ed) | bhāyitthāgamissati → khippaṁ mocessata’ttānaṁ, mā bhātha āgamissati (cck: sī. pī.)

Antarapeyyālaṁ nāma.

8. Sādhunaradhammakaṇḍa

So tattha gantvāna vicintayanto, “Uccāvacā cetanakā bhavanti;
cetanakā → cetanatā (mr) | cetanakā → cetanatā (bj: machasaṁ) | cetanakā → cetanatā (cck: ka.) Nayimassa jīvena mamatthi kiñci, hantvānimaṁ hadayamānayissaṁ”.
nayimassa → imassa (bj, pts) | mamatthi → nahatthi (bj) | nahatthi → mamatthi (bj: machasaṁ, syā) hadayamānayissaṁ → hadayaṁ ādiyissaṁ (bj, pts-vp-pli1); hadayaṁ ānayissaṁ (sya1ed, sya2ed) | hantvānimaṁ hadayamānayissaṁ → hantvān imaṁ hadayaṁ ādiyissanti (pts) | hadayamānayissaṁ → ādiyissaṁ (cck: sī. pī.)

So tattha gantvā pabbatantarasmiṁ, anto pavisitvāna paduṭṭhacitto;
pabbatantarasmiṁ → pabbatamantarasmiṁ (sya1ed, sya2ed); pabbatapādasmiṁ (mr) | pabbatantarasmiṁ → pabbatamantarasmiṁ (bj, sya-all) | pabbatantarasmiṁ → pabbatapādasmiṁ (cck: ka.) Asaṁvutasmiṁ jagatippadese, adhosiraṁ dhārayi kātiyāno.
asaṁvutasmiṁ → asamphutasmintipi pāṭho (sya-all note) kātiyāno → kātiyānoti (pts)

So lambamāno narake papāte, mahabbhaye lomahaṁse vidugge; Asantasanto kurūnaṁ kattuseṭṭho, iccabravi puṇṇakaṁ nāma yakkhaṁ.
asantasanto → asantasaṁ (bj) | kattuseṭṭho iccabravi → kattaseṭṭho iccabravī (bj) | asantasanto kurūnaṁ → asantasaṁ kurunaṁ (pts) | asantasaṁ → asantasanto (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi) iccabravi → iccabravī (pts)

“Ariyāvakāsosi anariyarūpo, asaññato saññatasannikāso;
ariyāvakāsosi → ariyācakāsosi (bj) | anariyarūpo → anarīyarūpo (sya-all) saññatasannikāso accāhitaṁ → saññatasantikāso accābhitaṁ (bj) Accāhitaṁ kammaṁ karosi ludraṁ, bhāve ca te kusalaṁ natthi kiñci.
ludraṁ → luddaṁ (sya-all)

Yaṁ maṁ papātasmiṁ papātumicchasi, ko nu tavattho maraṇena mayhaṁ;
papātumicchasi → pamuttam icchasi (pts) Amānusasseva tavajja vaṇṇo, ācikkha me tvaṁ katamāsi devatā”.
tavajja → te ajja (bj) | amānusasseva tavajja → amānusass eva te ajja (pts) | ajja → tavajja (bj: machasaṁ, syā)

“Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho, rañño kuverassa hi so sajibbo;
sajibbo → sajīvo (bj, pts-vp-pli1) | sajīvo → sajibbo (bj: machasaṁ, syā) | sajibbo → sajīvo (cck: sī. pī.) Bhūmindharo varuṇo nāma nāgo, brahā sucī vaṇṇabalūpapanno.

Tassānujaṁ dhītaraṁ kāmayāmi, irandhatī nāma sā nāgakaññā;
irandhatī → irandatiṁ (bj); irandatī (sya-all, pts) Tassā sumajjhāya piyāya hetu, patārayiṁ tuyha vadhāya dhīra”.
sumajjhāya → sumicchāya (bj: machasaṁ) tuyha → tuyhaṁ (sya-all) | dhīra → dhīrāti (pts)

“Mā heva tvaṁ yakkha ahosi mūḷho, naṭṭhā bahū duggahītena loke;
mā heva tvaṁ → māheva te (sya-all) | mūḷho → moho (sya-all) | tvaṁ → te (bj: machasaṁ, syā) | tvaṁ → te (cck: syā. ka.) duggahītena loke kiṁ te → duggahitena lokā kinte (bj, sya-all) | loke → loko (pts) | loke → lokā (cck: sī. syā. ka.) Kiṁ te sumajjhāya piyāya kiccaṁ, maraṇena me iṅgha suṇomi sabbaṁ”.
sumajjhāya → sumicchā (bj: machasaṁ) suṇomi → suṇoma (bj, pts-vp-pli1) | suṇomi sabbaṁ → suṇoma sabbanti (pts) | suṇomi → suṇoma (cck: sī. pī.)

“Mahānubhāvassa mahoragassa, dhītukāmo ñātibhatohamasmi;
ñātibhatohamasmi → ñātigato … (pts-vp-pli1) | dhītukāmo ñātibhatohamasmi → dhītukkamo ñātigato ham asmi (pts) | ñātibhatohamasmi → haṭo (bj: machasaṁ) | ñātibhato → ñātigato (cck: pī.) Taṁ yācamānaṁ sasuro avoca, yathā mamaññiṁsu sukāmanītaṁ.

Dajjemu kho te sutanuṁ sunettaṁ, sucimhitaṁ candanalittagattaṁ;
sucimhitaṁ → sucimbhitaṁ (bj); suvimhitaṁ (sya-all) | candanalittagattaṁ → candanalittagattiṁ (pts) Sace tuvaṁ hadayaṁ paṇḍitassa, dhammena laddhā idha māharesi; Etena vittena kumāri labbhā, naññaṁ dhanaṁ uttari patthayāma.
naññaṁ → nāññaṁ (bj, sya-all) | uttari → uttariṁ (bj)

Evaṁ na mūḷhosmi suṇohi katte, na cāpi me duggahitatthi kiñci;
mūḷhosmi → muḷhosmi (sya-all) Hadayena te dhammaladdhena nāgā, irandhatiṁ nāgakaññaṁ dadanti.
irandhatiṁ → irandatiṁ (bj, sya-all, pts)

Tasmā ahaṁ tuyhaṁ vadhāya yutto, evaṁ mamattho maraṇena tuyhaṁ; Idheva taṁ narake pātayitvā, hantvāna taṁ hadayamānayissaṁ”.
hadayamānayissaṁ → hadayaṁ ādiyissaṁ (bj); hadayaṁ ādiyissanti (pts)

“Khippaṁ mamaṁ uddhara kātiyāna, hadayena me yadi te atthi kiccaṁ; Ye kecime sādhunarassa dhammā, sabbeva te pātukaromi ajja”.

So puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ, nagamuddhani khippaṁ patiṭṭhapetvā;
so → sa (bj) | kattuseṭṭhaṁ → kattaseṭṭhaṁ (bj) | kurūnaṁ → kurunaṁ (pts) nagamuddhani → nagamuddhanī (pts) Assatthamāsīnaṁ samekkhiyāna, paripucchi kattāramanomapaññaṁ.
assatthamāsīnaṁ samekkhiyāna → assattham āsīnaṁ samekkhiyānaṁ (pts) kattāramanomapaññaṁ samuddhato → kattāraṁ anomapaññaṁ samuddhaṭo (bj)

“Samuddhato mesi tuvaṁ papātā, hadayena te ajja mamatthi kiccaṁ; Ye kecime sādhunarassa dhammā, sabbeva me pātukarohi ajja”.
ye kecime sādhunarassa → yekeci te sādhu narassa (sya-all) ajja → ajjāti (pts)

“Samuddhato tyasmi ahaṁ papātā, hadayena me yadi te atthi kiccaṁ;
samuddhato → samuddhaṭo (bj) | tyasmi → tusmi (bj: machasaṁ) yadi → nadi (bj) Ye kecime sādhunarassa dhammā, sabbeva te pātukaromi ajja.
te pātukaromi → me pātukarohi (bj) | ajja → ajjāti (pts)

Yātānuyāyī ca bhavāhi māṇava, allañca pāṇiṁ parivajjayassu;
allañca → addañca (bj, pts-vp-pli1) | allañca → addañca (bj) | addañca → allañca (bj: machasaṁ, syā) | allañca → addañca (cck: sī. pī.) Mā cassu mittesu kadāci dubbhī, mā ca vasaṁ asatīnaṁ nigacche”.
dubbhī → dūbhī (bj)

“Kathaṁ nu yātaṁ anuyāyī hoti, allañca pāṇiṁ dahate kathaṁ so;
anuyāyī → anuyāyi (bj, pts) allañca → addañca (bj) Asatī ca kā ko pana mittadubbho, akkhāhi me pucchito etamatthaṁ”.
mittadubbho → mittadūbho (pts) etamatthaṁ → etam atthanti (pts)

“Asanthutaṁ nopi ca diṭṭhapubbaṁ, yo āsanenāpi nimantayeyya;
Asanthutaṁ → assatthataṁ (sya1ed, sya2ed); asandhavaṁ (mr) | diṭṭhapubbaṁ → diṭṭhipubbaṁ (bj) | asanthutaṁ nopi ca → assatthataṁ nopica (sya-all) | asanthutaṁ → assatthataṁ (bj: syā); asandhavaṁ (bj: machasaṁ) | Asanthutaṁ → asandhavaṁ (cck: syā. ka.) | assatthataṁ → asanthutantipi pāṭho (sya-all note) Tasseva atthaṁ puriso kareyya, yātānuyāyīti tamāhu paṇḍitā.

Yassekarattampi ghare vaseyya, yatthannapānaṁ puriso labheyya;
yassekarattampi → yassekarattimpi (bj, sya-all, pts) labheyya → labhetha (bj, sya-all, pts) | labhetha → labheyya (bj: machasaṁ) Na tassa pāpaṁ manasāpi cintaye, adubbhapāṇiṁ dahate mittadubbho.
cintaye adubbhapāṇiṁ → cetaye addañcapāṇiṁ (bj) | manasāpi cintaye → manasābhicetaye (pts) | cetaye → cintaye (bj: machasaṁ, syā) adubbhapāṇiṁ → allañca pāṇiṁ (sya1ed, sya2ed); adubbhī pāṇiṁ (csp1ed) | adubbhapāṇiṁ → adubbhī pāṇiṁ (cck); allañca pāṇiṁ (sya-all) | mittadubbho → mittadūbho (pts) | addañcapāṇiṁ → alalañca (bj: syā, adubbhi pāṇaṁ – machasaṁ, adubbhapāṇiṁ – sīmu, a.jā)

Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa sākhaṁ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako.
mittadubbho → mittadūbho (pts)

Puṇṇampi cemaṁ pathaviṁ dhanena, dajjitthiyā puriso sammatāya;
cemaṁ pathaviṁ → cetaṁ paṭhaviṁ (bj) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (sya-all) Laddhā khaṇaṁ atimaññeyya tampi, tāsaṁ vasaṁ asatīnaṁ na gacche.

Evaṁ kho yātaṁ anuyāyī hoti, allañca pāṇiṁ dahate punevaṁ;
anuyāyī → anuyāyi (bj, pts) allañca → addañca (bj) | punevaṁ → pun evaṁ (pts) | addañca → allañca (bj: machasaṁ, syā) Asatī ca sā so pana mittadubbho, so dhammiko hohi jahassu adhammaṁ”.
mittadubbho → mittadūbho (pts) dhammiko → dhammiyo (bj) | hohi → hoti (cck) | dhammiko hohi → dhammiyo hoti (pts)

Sādhunaradhammakaṇḍaṁ nāma.
nāma → (bj)

9. Kāḷāgirikaṇḍa

“Avasiṁ ahaṁ tuyha tīhaṁ agāre, annena pānena upaṭṭhitosmi;
tuyha → tuyhaṁ (cck, sya-all) Mitto mamāsī visajjāmahaṁ taṁ, kāmaṁ gharaṁ uttamapañña gaccha.
mamāsī visajjāmahaṁ → mamāsi visajāmahaṁ (bj) | mamāsī → mamāsi (sya-all) | taṁ → visajjāmahaṁ taṁ (bj: syā); visajjemahantaṁ (bj: machasaṁ) gaccha → gacche (pts)

Api hāyatu nāgakulā attho, alampi me nāgakaññāya hotu;
nāgakulā → nāgakulassa (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | nāgakulā → nāgakulassa (sya-all) | nāgakulā → nāgakulassa (cck: sī. syā. pī.) hotu → hetu (sya-all) So tvaṁ sakeneva subhāsitena, muttosi me ajja vadhāya pañña”.
pañña → paññāti (pts)

“Handa tuvaṁ yakkha mamampi nehi, sasuraṁ te atthaṁ mayi carassu;
sasuraṁ te → sasuraṁ nu te (bj); sassuraṁ nu te (sya1ed, sya2ed, mr); sassuran nu te (pts-vp-pli1) | mayi → mayī (bj, sya-all, pts) | sasuraṁ → sassuraṁ nu (sya-all, pts) | te → sassuraṁ nu te (cck: sī. syā. pī. ka.) | te → sasurantiketipi pāṭho (sya-all note) Mayañca nāgādhipatiṁ vimānaṁ, dakkhemu nāgassa adiṭṭhapubbaṁ”.
mayañca → mayampi (bj) adiṭṭhapubbaṁ → adiṭṭhapubbanti (pts)

“Yaṁ ve narassa ahitāya assa, na taṁ pañño arahati dassanāya; Atha kena vaṇṇena amittagāmaṁ, tuvamicchasi uttamapañña gantuṁ”.
tuvamicchasi → tuvampicchasi (bj); tuvam icchasī (pts) | gantuṁ → gantunti (pts)

“Addhā pajānāmi ahampi etaṁ, na taṁ pañño arahati dassanāya; Pāpañca me natthi kataṁ kuhiñci, tasmā na saṅke maraṇāgamāya”.
maraṇāgamāya → maraṇāgamāyāti (pts)

“Handa ca ṭhānaṁ atulānubhāvaṁ, mayā saha dakkhasi ehi katte;
saha dakkhasi → sahā dakkhisi (bj, pts) Yatthacchati naccagītehi nāgo, rājā yathā vessavaṇo naḷiññaṁ.
naḷiññaṁ → niḷiññaṁ (sya1ed, sya2ed); niḷaññaṁ (mr) | naḷiññaṁ → naliññaṁ (bj); niḷiññaṁ (sya-all) | vessavaṇo → vassavano (bj: machasaṁ) | naliññaṁ → kaḷaññaṁ (bj: machasaṁ) | naḷiññaṁ → niḷiññaṁ (cck: syā.); niḷaññaṁ (cck: ka.)

Taṁ nāgakaññā caritaṁ gaṇena, nikīḷitaṁ niccamaho ca rattiṁ;
niccamaho ca → niccam aho va (pts) Pahūtamālyaṁ bahupupphachannaṁ, obhāsatī vijjurivantalikkhe.
Pahūtamālyaṁ → pahutamālyaṁ (sya1ed, sya2ed); pahūtamalyaṁ (pts-vp-pli1); bahuttamallaṁ (mr) | bahupupphachannaṁ → bahupupphasañchannaṁ (mr) | pahūtamālyaṁ → pahutamālyaṁ (sya-all); pahūtamalyaṁ (pts) | pahūtamālyaṁ → bahuttamallaṁ (bj: machasaṁ) | bahupupphachannaṁ → saccannaṁ (bj: machasaṁ) | Pahūtamālyaṁ → bahuttamallaṁ (cck: ka.) | bahupupphachannaṁ → bahupupphasañchannaṁ (cck: ka.) obhāsatī → obhāsati (sya-all)

Annena pānena upetarūpaṁ, naccehi gītehi ca vāditehi;
naccehi → nacceti (bj) Paripūraṁ kaññāhi alaṅkatāhi, upasobhati vatthapilandhanena.
paripūraṁ → paripuraṁ (sya-all) vatthapilandhanena → vatthapilandhanenāti (pts-vp-pli1); vatthapilandhanehi (mr) | vatthapilandhanena → vatthapiḷandhanena (bj) | upasobhati vatthapilandhanena → upasobhatī vatthapilandhanenāti (pts) | vatthapilandhanena → vatthapilandhanehi (cck: ka.)

So puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ, nisīdayī pacchato āsanasmiṁ;
kattuseṭṭhaṁ nisīdayī → kattaseṭṭhaṁ nisīdayi (bj) | kurūnaṁ → kurunaṁ (pts) nisīdayī → nisīdayi (sya-all) Ādāya kattāramanomapaññaṁ, upānayī bhavanaṁ nāgarañño.
upānayī → upānayi (sya-all) | bhavanaṁ → vasanaṁ (bj: machasaṁ)

Patvāna ṭhānaṁ atulānubhāvaṁ, aṭṭhāsi kattā pacchato puṇṇakassa; Sāmaggipekkhamāno nāgarājā, pubbeva jāmātaramajjhabhāsatha.
Sāmaggipekkhamāno → sāmaggipekkhī pana (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | sāmaggipekkhamāno → sāmaggipekkhī pana (bj, sya-all, pts) | pekkhamāno → sāmaggipekkhī pana (cck: sī. syā. pī.)

Yannu tuvaṁ agamā maccalokaṁ, anvesamāno hadayaṁ paṇḍitassa;
yannu tuvaṁ → yaṁ nu tvaṁ (sya-all) | maccalokaṁ → manussalokaṁ (sya-all) Kacci samiddhena idhānupatto, ādāya kattāramanomapaññaṁ”.
kattāramanomapaññaṁ ayañhi → kattāraṁ anomapaññanti ayaṁ hi (pts)

“Ayañhi so āgato yaṁ tvamicchasi, dhammena laddho mama dhammapālo; Taṁ passatha sammukhā bhāsamānaṁ, sukho have sappurisehi saṅgamo”.
Taṁ passatha sammukhā → taṁ passa dhammaṁ samukhā (mr) | passatha → passathā (pts) | sammukhā → taṁ passa dhammaṁ samukhā (bj: machasaṁ) | sammukhā → taṁ passa dhammaṁ samukhā (cck: ka.) have → bhave (bj, pts) | have → bhave (cck: pī.)

Kāḷāgirikaṇḍaṁ nāma.
Kāḷāgirikaṇḍaṁ → kālāgirikaṇḍaṁ (sya1ed, sya2ed, csp1ed); kālāgirikhaṇḍaṁ (pts-vp-pli1) | nāma → (bj)

“Adiṭṭhapubbaṁ disvāna, macco maccubhayaṭṭito;
maccubhayaṭṭito → … bhayaddito (bj, pts-vp-pli1) | maccubhayaṭṭito byamhito nābhivādesi → maccubhayaddito vyamhito nābhivādeti (bj) | maccubhayaddito → bhayaṭṭito (bj: machasaṁ, syā) | maccubhayaṭṭito → bhayaddito (cck: sī. pī.) Byamhito nābhivādesi, nayidaṁ paññavatāmiva”.
nayidaṁ → na idaṁ (sya-all)

“Na camhi byamhito nāga, na ca maccubhayaṭṭito;
na camhi byamhito → nacambhi vyambhito (bj) na ca maccubhayaṭṭito → naca maccubhayaddīto (bj) | maccubhayaṭṭito → maccubhayaddito (pts) Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṁ vā nābhivādaye.

Kathaṁ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve;
no → nu (bj, sya-all) Yaṁ naro hantumiccheyya, taṁ kammaṁ nupapajjati”.
nupapajjati → na upapajjati (bj)

“Evametaṁ yathā brūsi, saccaṁ bhāsasi paṇḍita; Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṁ vā nābhivādaye.

Kathaṁ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve;
no → nu (bj, sya-all) | nu → no (bj: sīmu) Yaṁ naro hantumiccheyya, taṁ kammaṁ nupapajjati”.
nupapajjati → na upapajjati (bj, pts)

“Asassataṁ sassataṁ nu tavayidaṁ, iddhī jutī balavīriyūpapatti;
tavayidaṁ → tavayidaṁ vimānaṁ (sya-all) | nu → nū (pts) iddhī jutī balavīriyūpapatti → iddhī jutī balaviriyūpapatti (pts-vp-pli1); iddhiṁ jutiṁ balaṁ vīriyūpapatti (mr) | iddhījutībalavīriyūpapatti → iddhiṁ jutiṁ balaṁ vīriyūpapatti (cck: ka.) Pucchāmi taṁ nāgarājetamatthaṁ, kathaṁ nu te laddhamidaṁ vimānaṁ.
nāgarājetamatthaṁ kathaṁ → nāgakaññe tam atthaṁ kathan (pts)

Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te, sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ; Akkhāhi me nāgarājetamatthaṁ, yatheva te laddhamidaṁ vimānaṁ”.

“Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me, na sayaṅkataṁ nāpi devehi dinnaṁ;
nādhiccaladdhaṁ na → nādhicca laddhaṁ (bj) sayaṅkataṁ nāpi → sayaṁ kataṁ napi (bj) | napi → nāpi (bj: machasaṁ) Sakehi kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṁ vimānaṁ”.
kammehi → kamemhi (bj)

“Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ, kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Iddhī jutī balavīriyūpapatti, idañca te nāga mahāvimānaṁ”.
iddhī jutī balavīriyūpapatti idañca → idadhījutī balaviriyūpapatti idaṁ ca (bj) nāga → nāgi (pts)

“Ahañca bhariyā ca manussaloke, saddhā ubho dānapatī ahumhā;
manussaloke → kho sāmiko cāpi mayhaṁ (pts) Opānabhūtaṁ me gharaṁ tadāsi, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.

Mālañca gandhañca vilepanañca, padīpiyaṁ seyyamupassayañca;
padīpiyaṁ → padīpiyā (bj) Acchādanaṁ sāyanamannapānaṁ, sakkacca dānāni adamha tattha.
sāyanamannapānaṁ → sayanaṁ annapānaṁ (bj, pts)

Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ, tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Iddhī jutī balavīriyūpapatti, idañca me dhīra mahāvimānaṁ”.
iddhī jutī balavīriyūpapatti → idadhījutī balaviriyūpapatti (bj)

“Evañce te laddhamidaṁ vimānaṁ, jānāsi puññānaṁ phalūpapattiṁ;
evañce → evañca (sya-all) phalūpapattiṁ tasmā hi → phalūpapatti tasmāhi (bj) Tasmā hi dhammaṁ cara appamatto, yathā vimānaṁ puna māvasesi”.
puna māvasesi nayidha santi → punam āvasesi nayidhamatthī (pts)

“Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca, yesannapānāni dademu katte;
ca → vā (bj) | nayidha → nayīdha (sya-all) | ca yesannapānāni → vā yes annapānāni (pts) Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ, yathā vimānaṁ puna māvasema”.

“Bhogī hi te santi idhūpapannā, puttā ca dārā anujīvino ca;
te → ye (pts) Tesu tuvaṁ vacasā kammunā ca, asampaduṭṭho ca bhavāhi niccaṁ.
kammunā → kammanā (bj, pts) | tesu → telu (sya-all); tesaṁ (pts) asampaduṭṭho ca → asampaduṭṭhā hi (pts)

Evaṁ tuvaṁ nāga asampadosaṁ, anupālaya vacasā kammunā ca;
nāga → nāgi (pts) anupālaya → anupālayaṁ (bj); anupālayā (pts) | kammunā → kammanā (bj, pts) Ṭhatvā idha yāvatāyukaṁ vimāne, uddhaṁ ito gacchasi devalokaṁ”.
yāvatāyukaṁ → yāvatāyuṁ (bj) | idha yāvatāyukaṁ → idhā yāvatāyuṁ (pts)

“Addhā hi so socati rājaseṭṭho, tayā vinā yassa tuvaṁ sajibbo;
sajibbo → sajīvo (bj) | sajibbo dukkhūpanītopi → sajīvo dukkhūpanīto pi (pts) Dukkhūpanītopi tayā samecca, vindeyya poso sukhamāturopi”.
dukkhūpanītopi → dukkhopaṇītopi (bj: machasaṁ)

“Addhā sataṁ bhāsasi nāga dhammaṁ, anuttaraṁ atthapadaṁ suciṇṇaṁ; Etādisiyāsu hi āpadāsu, paññāyate mādisānaṁ viseso”.
etādisiyāsu → etādisīyāsu (bj)

“Akkhāhi no tāyaṁ mudhā nu laddho, akkhehi no tāyaṁ ajesi jūte;
akkhāhi → akkhehi (bj) Dhammena laddho iti tāyamāha, kathaṁ nu tvaṁ hatthamimassa māgato”.
tāyamāha → mā'ya'māha (sya1ed, sya2ed) | iti tāyamāha → itimāyamāha (sya-all) | māha → māhu (bj: machasaṁ) | tāyamāha → mā’ya’māha (cck: syā.) nu tvaṁ hatthamimassa māgato → tuvaṁ hatthamimassamāgato (sya-all)

“Yo missaro tattha ahosi rājā, tamāyamakkhehi ajesi jūte;
tamāyamakkhehi → tamayamakkhehi (bj) | tamayamakkhehi → tamāyamakkhehi (bj: machasaṁ, syā) So maṁ jito rājā imassadāsi, dhammena laddhosmi asāhasena”.

Mahorago attamano udaggo, sutvāna dhīrassa subhāsitāni; Hatthe gahetvāna anomapaññaṁ, pāvekkhi bhariyāya tadā sakāse.

“Yena tvaṁ vimale paṇḍu, yena bhattaṁ na ruccati; Na ca me tādiso vaṇṇo, ayameso tamonudo.

Yassa te hadayenattho, āgatāyaṁ pabhaṅkaro;
āgatāyaṁ → āgatoyaṁ (sya-all) Tassa vākyaṁ nisāmehi, dullabhaṁ dassanaṁ puna”.

Disvāna taṁ vimalā bhūripaññaṁ, dasaṅgulī añjaliṁ paggahetvā;
taṁ → te (bj) dasaṅgulī añjaliṁ → dasaṅguliṁ pañjaliṁ (bj) | dasaṅgulī → dasaṅguliṁ (sya-all) Haṭṭhena bhāvena patītarūpā, iccabravi kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ.
kattuseṭṭhaṁ → kattaseṭṭhaṁ (bj)

“Adiṭṭhapubbaṁ disvāna, macco maccubhayaṭṭito; Byamhito nābhivādesi, nayidaṁ paññavatāmiva”.
nayidaṁ → na idaṁ (sya-all)

“Na camhi byamhito nāgi, na ca maccubhayaṭṭito;
byamhito → vyambhito (bj) maccubhayaṭṭito → maccubhayaddīto (bj) | maccubhayaddīto → sayaṭṭito (bj: machasaṁ, syā) Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṁ vā nābhivādaye.

Kathaṁ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve;
no → nu (bj, sya-all) Yaṁ naro hantumiccheyya, taṁ kammaṁ nupapajjati”.
hantumiccheyya → bhantumiccheyya (bj) nupapajjati → nūpapajjati (bj)

“Evametaṁ yathā brūsi, saccaṁ bhāsasi paṇḍita; Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṁ vā nābhivādaye.

Kathaṁ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve;
no → nu (sya-all) | no → nu (bj: syā) Yaṁ naro hantumiccheyya, taṁ kammaṁ nupapajjati”.
hantumiccheyya → bhantumiccheyya (bj) nupapajjati → nūpapajjati (bj)

“Asassataṁ sassataṁ nu tavayidaṁ, iddhī jutī balavīriyūpapatti;
tavayidaṁ → tavayidaṁ vimānaṁ (sya-all) Pucchāmi taṁ nāgakaññetamatthaṁ, kathaṁ nu te laddhamidaṁ vimānaṁ.

Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te, sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ; Akkhāhi me nāgakaññetamatthaṁ, yatheva te laddhamidaṁ vimānaṁ”.

“Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me, na sayaṁ kataṁ nāpi devehi dinnaṁ;
nāpi → napi (bj) Sakehi kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṁ vimānaṁ”.

“Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ, kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Iddhī jutī balavīriyūpapatti, idañca te nāgi mahāvimānaṁ”.
balavīriyūpapatti idañca → bala viriyūpapattī idaṁ ca (bj) nāgi → nāga (bj)

“Ahañca kho sāmiko cāpi mayhaṁ, saddhā ubho dānapatī ahumhā; Opānabhūtaṁ me gharaṁ tadāsi, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.

Mālañca gandhañca vilepanañca, padīpiyaṁ seyyamupassayañca; Acchādanaṁ sāyanamannapānaṁ, sakkacca dānāni adamha tattha.
sāyanamannapānaṁ → sayanamathannapānaṁ (bj) | sayanamathannapānaṁ → sāyana (bj: syā) sakkacca → sakkaccaṁ (cck)

Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ, tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Iddhī jutī balavīriyūpapatti, idañca me dhīra mahāvimānaṁ”.

“Evañce te laddhamidaṁ vimānaṁ, jānāsi puññānaṁ phalūpapattiṁ;
evañce → evañca (bj, sya-all) Tasmā hi dhammaṁ cara appamattā, yathā vimānaṁ puna māvasesi”.

“Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca, yesannapānāni dademu katte;
ca → vā (bj) | nayidha → nayīdha (sya-all) Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ, yathā vimānaṁ puna māvasema”.

“Bhogī hi te santi idhūpapannā, puttā ca dārā anujīvino ca;
dārā → sāmī (sya-all) Tesu tuvaṁ vacasā kammunā ca, asampaduṭṭhā ca bhavāhi niccaṁ.
asampaduṭṭhā → asampaduṭṭho (bj)

Evaṁ tuvaṁ nāgi asampadosaṁ, anupālaya vacasā kammunā ca;
nāgi → nāga (bj) Ṭhatvā idha yāvatāyukaṁ vimāne, uddhaṁ ito gacchasi devalokaṁ”.
yāvatāyukaṁ → yāvatāyuṁ (bj)

“Addhā hi so socati rājaseṭṭho, tayā vinā yassa tuvaṁ sajibbo;
sajibbo → sajīvo (bj) Dukkhūpanītopi tayā samecca, vindeyya poso sukhamāturopi”.

“Addhā sataṁ bhāsasi nāgi dhammaṁ, anuttaraṁ atthapadaṁ suciṇṇaṁ;
anuttaraṁ → anussaraṁ (bj) Etādisiyāsu hi āpadāsu, paññāyate mādisānaṁ viseso”.
etādisiyāsu → etādisīyāsu (pts) paññāyate → paññāyatī (pts)

“Akkhāhi no tāyaṁ mudhā nu laddho, akkhehi no tāyaṁ ajesi jūte;
akkhāhi → akkhehi (bj, pts) ajesi → majesi (bj) Dhammena laddho iti tāyamāha, kathaṁ nu tvaṁ hatthamimassa māgato”.
iti tāyamāha → itimāyamāha (sya-all) nu tvaṁ hatthamimassa māgato → tuvaṁ hatthamimassamāgato (bj, sya-all, pts)

“Yo missaro tattha ahosi rājā, tamāyamakkhehi ajesi jūte;
tamāyamakkhehi → tamayamakkhehi (bj) So maṁ jito rājā imassadāsi, dhammena laddhosmi asāhasena”.

Yatheva varuṇo nāgo, pañhaṁ pucchittha paṇḍitaṁ;
yatheva → yadeva (bj) Tatheva nāgakaññāpi, pañhaṁ pucchittha paṇḍitaṁ.
tatheva → tadeva (bj, pts)

Yatheva varuṇaṁ nāgaṁ, dhīro tosesi pucchito;
dhīro → vidhūro (mr) Tatheva nāgakaññampi, dhīro tosesi pucchito.

Ubhopi te attamane viditvā, mahoragaṁ nāgakaññañca dhīro;
dhīro → vidhūro (cck: ka.) Achambhī abhīto alomahaṭṭho, iccabravi varuṇaṁ nāgarājānaṁ.
achambhī → acchambhi (pts) iccabravi → iccabravī (bj, pts) | nāgarājānaṁ → nāgarājaṁ (bj, sya-all, pts)

“Mā rodhayi nāga āyāhamasmi, yena tavattho idaṁ sarīraṁ;
rodhayi → mā heṭhayī (pts-vp-pli1) | āyāhamasmi → ayāhamasmi (bj, pts) | rodhayi → mā heṭhayi (cck: pī.) | rodhayi → mā heṭhayi (sya-all: sī. yu.) tavattho → tava attho (bj, sya-all, pts) Hadayena maṁsena karohi kiccaṁ, sayaṁ karissāmi yathāmati te”.
karohi → karoti (bj, pts) yathāmati te → yathāmatinte (bj, sya-all); yathāmatin teti (pts)

“Paññā have hadayaṁ paṇḍitānaṁ, te tyamha paññāya mayaṁ sutuṭṭhā;
have → bhave (pts) Anūnanāmo labhatajja dāraṁ, ajjeva taṁ kuruyo pāpayātu”.
pāpayātu → pāpayātūti (pts)

Sa puṇṇako attamano udaggo, irandhatiṁ nāgakaññaṁ labhitvā;
irandhatiṁ → irandatiṁ (bj, sya-all, pts) Haṭṭhena bhāvena patītarūpo, iccabravi kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ.
iccabravi kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ → iccabravī kurunaṁ kattaseṭṭhaṁ (bj) | iccabravi kurūnaṁ → iccabravī kurunaṁ (pts) | kattaseṭṭhaṁ → katatu (bj: machasaṁ)

“Bhariyāya maṁ tvaṁ akari samaṅgiṁ, ahañca te vidhura karomi kiccaṁ;
akari → akarī (bj, sya-all, pts) | samaṅgiṁ → samaṅgi (bj: machasaṁ) Idañca te maṇiratanaṁ dadāmi, ajjeva taṁ kuruyo pāpayāmi”.
idañca → imañca (bj) pāpayāmi ajeyyamesā → pāpayāmīti ajeyyam esā (pts)

“Ajeyyamesā tava hotu metti, bhariyāya kaccāna piyāya saddhiṁ;
metti → mittī (sya-all); mettī (pts) Ānandi vitto sumano patīto, datvā maṇiṁ mañca nayindapatthaṁ”.
Ānandi vitto → ānandacitto (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | ānandi vitto → ānandacitto (sya-all, pts) | vitto → ānandacitto (cck: syā. pī.) nayindapatthaṁ → nayindapannaṁ (bj); nayindapattaṁ (sya-all)

Sa puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ, nisīdayī purato āsanasmiṁ;
kattuseṭṭhaṁ → kattaseṭṭhaṁ (bj) | kurūnaṁ → kurunaṁ (pts) nisīdayī → nisīdayi (sya-all) Ādāya kattāramanomapaññaṁ, upānayī nagaraṁ indapatthaṁ.
ādāya → ājaññamāruyha (bj: machasaṁ) | anomapaññaṁ → vaṇṇaṁ (bj: machasaṁ) indapatthaṁ → indapattaṁ (bj, pts) | upānayī → pakkamivehāsa (bj: machasaṁ) | vehāyasamantalikkhe → siṁ ādāya kattāramanomapaññaṁ upānayi nagaraṁ indapattanti idaṁ pādadvayaṁ dissati (sya-all note)

Mano manussassa yathāpi gacche, tatopissa khippataraṁ ahosi;
tatopissa khippataraṁ → tatopi saṅkhippataraṁ (bj, pts-vp-pli1) | tatopissa khippataraṁ → tatopi saṅkhippataraṁ (bj, pts) | khippataraṁ → tatopi saṁkhippataraṁ (cck: sī. pī.) Sa puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ, upānayī nagaraṁ indapatthaṁ.
kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ → kurunaṁ kattaseṭṭhaṁ (bj) | kurūnaṁ → kurunaṁ (pts) indapatthaṁ etindapatthaṁ → indapattaṁ etindapattaṁ (bj, sya-all); indapattaṁ et indāpattaṁ (pts) | upānayī → upānayi (sya-all)

“Etindapatthaṁ nagaraṁ padissati, rammāni ca ambavanāni bhāgaso; Ahañca bhariyāya samaṅgibhūto, tuvañca pattosi sakaṁ niketaṁ”.

Sa puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ, oropiya dhammasabhāya majjhe;
kattuseṭṭhaṁ → kattaseṭṭhaṁ (bj) | kurūnaṁ → kurunaṁ (pts) | kattaseṭṭhaṁ → kattuseṭṭhaṁ (bj: machasaṁ) oropiya → oropayitvā (sya-all); oropaya (pts) Ājaññamāruyha anomavaṇṇo, pakkāmi vehāyasamantalikkhe.
vehāyasamantalikkhe → vehāsayamantalikkhe (bj) | pakkāmi → pakkami (bj: machasaṁ) | vehāsayamantalikkhe → ājañña māruyha aṇomavaṇṇaṁpakkami vehāsa mantalikekha (bj: machasaṁ)

Taṁ disvā rājā paramappatīto, uṭṭhāya bāhāhi palissajitvā; Avikampayaṁ dhammasabhāya majjhe, nisīdayī pamukhamāsanasmiṁ.
nisīdayī pamukhamāsanasmiṁ → nisīdayi pamukhaṁ āsanasmiṁ (bj, sya-all) | pamukhamāsanasmiṁ → pamukhaṁ āsanasminti (pts)

“Tvaṁ no vinetāsi rathaṁva naddhaṁ, nandanti taṁ kuruyo dassanena;
naddhaṁ → naṭṭhaṁ (sya-all) | vinetāsi → puna netāsi (bj: machasaṁ) | naddhaṁ → rathaṁva raṭṭhaṁ (bj: machasaṁ, syā) Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ, kathaṁ pamokkho ahu māṇavassa”.
māṇavassa → māṇavassāti (pts)

“Yaṁ māṇavotyābhivadī janinda, na so manusso naravīraseṭṭha;
māṇavotyābhivadī → māṇavo tyābhivadi (sya-all) naravīraseṭṭha → naraviriyaseṭṭha (bj, pts) | naraviriyaseṭṭha → naravīraseṭṭha (bj: machasaṁ, syā) Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho, rañño kuverassa hi so sajibbo.
sajibbo → sajīvo (bj, pts)

Bhūmindharo varuṇo nāma nāgo, brahā sucī vaṇṇabalūpapanno; Tassānujaṁ dhītaraṁ kāmayāno, irandhatī nāma sā nāgakaññā.
tassānujaṁ → tasasānujaṁ (bj) irandhatī → irandatī (bj, sya-all); irandatiṁ (pts) | sā nāgakaññā → sa nāgakaññaṁ (pts)

Tassā sumajjhāya piyāya hetu, patārayittha maraṇāya mayhaṁ;
patārayittha → patārayitthā (pts) So ceva bhariyāya samaṅgibhūto, ahañca anuññāto maṇi ca laddho”.
ahañca anuññāto maṇi → ahañcanuññāto maṇī (bj) | ahañca anuññāto → ahañcānuññāto (sya-all) | maṇi → maṇī (pts) | laddho → laddhoti (pts)

“Rukkho hi mayhaṁ padvāre sujāto, paññākkhandho sīlamayassa sākhā;
padvāre → gharadvāre (sya1ed, sya2ed); padvāresu (pts-vp-pli1) | padvāre → paddhāre (cck) | padvāre sujāto → gharadvāre jāto (sya-all) | padvāre → gharadvāre (bj: syā, pana dvāre – machasaṁ, sī.vivi) | paddhāre → gharadvāre (cck: syā.) sākhā → sākho (bj: machasaṁ) Atthe ca dhamme ca ṭhito nipāko, gavapphalo hatthigavāssachanno.
hatthigavāssachanno naccagītatūriyābhinādite ucchijja senaṁ → hatthigavassachanno naccagītaturiyābhinādite ucchijjasenaṁ (bj) | hatthigavāssachanno → hatthigavassachanno (cck) | hatthigavāssachanno naccagītatūriyābhinādite → hatthigavassachanno naccagītaturiyābhinādite (sya-all) | gavapphalo → gavipaphalo (bj: syā, gavippalo – machasaṁ)

Naccagītatūriyābhinādite, ucchijja senaṁ puriso ahāsi;
naccagītatūriyābhinādite ucchijja senaṁ → naccagītaturiyābhinādite ucchijjam enam (pts) ahāsi → abhāsi (bj); ahosi (sya-all) | senaṁ → menaṁ (cck: sī. pī.) So no ayaṁ āgato sanniketaṁ, rukkhassimassāpacitiṁ karotha.
sanniketaṁ → santiketaṁ (bj)

Ye keci vittā mama paccayena, sabbeva te pātukarontu ajja; Tibbāni katvāna upāyanāni, rukkhassimassāpacitiṁ karotha.

Ye keci baddhā mama atthi raṭṭhe, sabbeva te bandhanā mocayantu;
ye keci baddhā → yekeci bandhā (sya-all) Yatheva yaṁ bandhanasmā pamutto, evamete muñcare bandhanasmā.
evamete muñcare → imeva te muccare (bj)

Unnaṅgalā māsamimaṁ karontu, maṁsodanaṁ brāhmaṇā bhakkhayantu; Amajjapā majjarahā pivantu, puṇṇāhi thālāhi palissutāhi.
majjarahā pivantu puṇṇāhi → majjaraho pipantu puṇṇābhi (bj) | pivantu → pipantu (pts) | majjaraho → rahā (bj: machasaṁ, syā) thālāhi → tālāhi (bj: machasaṁ, sī.vivi)

Mahāpathaṁ nicca samavhayantu, tibbañca rakkhaṁ vidahantu raṭṭhe;
samavhayantu → samavbhayantu (bj) Yathāññamaññaṁ na viheṭhayeyyuṁ, rukkhassimassāpacitiṁ karotha”.
yathāññamaññaṁ → yathaññamaññaṁ (bj, pts) rukkhassimassāpacitiṁ karotha → rukkhass imassāpacitiṁ karothāti (pts)

Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Bahuṁ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṁ.

Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
hatthārohā → hatthāruhā (bj, pts) | hatthāruhā → hatthārohā (bj: machasaṁ, sī.vivi, syā) pattikārakā → pattikārikā (pts) | pattikārakā → pattikārikā (bj: sī.vivi) Bahuṁ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṁ.

Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Bahuṁ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṁ.

Bahujano pasannosi, disvā paṇḍitamāgate;
bahujano pasannosi → bahujjano pasantosi (bj) | bahujjano → bahujano (bj: machasaṁ) paṇḍitamāgate → paṇḍitamāgataṁ (sya-all) Paṇḍitamhi anuppatte, celukkhepo pavattathāti.
avattathāti → pavattathāti (bj: machasaṁ, syā) | Sasamuddapariyāyaṁ → Bid -parisāsaṁ. (pts note)

Vidhurajātakaṁ navamaṁ.
Vidhurajātakaṁ → vidhūrapaṇḍitajātakaṁ (pts-vp-pli1)